อยากจะบอกตรงๆ ว่า เมืองน่านคือเมืองที่น่าเที่ยวมากที่สุดเมืองหนึ่งของประเทศไทย ไม่ว่าจะไปเที่ยวน่านในฤดูไหน เมืองน่านก็มีเสน่ห์ไม่เสื่อมคลาย ไปเที่ยวหน้าหนาว ก็จะได้สัมผัสความหนาวเย็นของอากาศแบบหนาวสุดๆ หากขึ้นไปบนดอยสูง อย่างเช่นดอยเสมอดาว ในช่วงหน้าหนาวก็จะได้ชมทะเลหมอกทะเลเมฆสุดลูกหูลูกตา ไปเที่ยวหน้าฝน ก็จะได้ชื่นชมกับความเขียวขจีและพลิ้วไหวดุจระลอกคลื่นของต้นข้าว และได้สูดไอดินกลิ่นฝนจากขุนเขาที่เขียวขจีไปด้วยพันธุ์ไม้นานา หากไปที่อุทยานดอยภูคา อำเภอปัว ในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ถึงมีนาคมก็จะได้ชื่นชมกับความงดงามของดอกชมพูภูคา

นอกจากนี้ น่านยังเป็นเมืองที่อุดมไปด้วยแหล่งศิลปวัฒนธรรมแบบล้านนา มีวัดวาอารามที่งดงามมากมายหลายแห่ง แต่จุดเด่นมากที่สุดของน่านคือความสงบเรียบง่าย แต่เป็นความสงบและเรียบง่ายที่มีลมหายใจตลอดเวลา

นักประวัติศาสตร์ล้านนาบอกว่าเมืองน่านเป็นเสมือนเมืองคู่แฝดกับเมืองหลวงพระบาง ประเทศลาว เพราะในตัวเวียงมีวัดวาอารามตั้งอยู่มากมาย จนแทบจะบอกได้ว่ากำแพงวัดอยู่ชิดติดกันเลย

วัดสำคัญของเมืองน่านที่ตั้งอยู่กลางเวียงคือวัดภูมินทร์ (เดิมชื่อพรหมินทร์) สร้างโดยเจ้าเจตบุตรพรหมินทร์ เมื่อพ.ศ. 2139 วิหารและพระอุโบสถของวัดนี้คือที่แห่งเดียวกัน ภายในมีพระประธานปางมารวิชัยสี่องค์ประทับนั่งโดยหันพระปฤษฎางค์ชนกัน ดังนั้นเมื่อเข้าไปในพระอุโบสถจตุรมุขแห่งนี้ในทิศใดก็ตาม ก็จะเห็นพระประธานผันพระพักตร์ออกไปยังประตูโดยชัดเจน ภายในพระอุโบสถยังมีจุดเด่นคือภาพจิตรกรรมฝาผนัง หรือเรียกว่าฮูบแต้ม ที่วาดเรื่องราวพุทธชาดก และผสมผสานวิถีชีวิตของผู้คนชาวล้านนาในยุคเมื่อ 100 กว่าปีก่อน เพราะจิตรกรรมฝาผนังนี้ได้วาดขึ้นในช่วงปี พ.ศ. 2410 เมื่อครั้งบูรณะพระอุโบสถหลังนี้ รูปวาดที่สำคัญคือรูปปู่ม่านย่าม่าน ที่หลายคนเรียกว่าภาพกระซิบรักแห่งเมืองน่าน

วัดภูมินทร์ตั้งอยู่สี่แยกใหญ่กลางเวียงเมืองน่าน ฝั่งตรงข้ามด้านหน้าวัดคือพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ จังหวัดน่าน ซึ่งเดิมคือวังของเจ้าหลวงเมืองน่าน พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช แห่งราชวงศ์หลวงติ๋นมหาวงศ์ และด้านตรงข้ามกับหน้าวังเจ้าหลวงเมืองน่านคือวัดพระธาตุช้างค้ำวรวิหาร ซึ่งมีเจดีย์ช้างค้ำ ศิลปะสุโขทัย อายุราวพุทธศตวรรษที่ 20

เมืองน่านยังมีพระธาตุศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองคือพระธาตุแช่แห้ง ตั้งอยู่ห่างจากตัวเมืองน่านออกไปเพียง 3 กิโลเมตร อยู่ในเขตอำเภอภูเพียง พระธาตุแช่แห้งนี้คืออนุสรณ์แห่งความรักและความสัมพันธ์อันดีระหว่างนครน่านกับกรุงสุโขทัย เพราะพญากาลเมือง เจ้านครน่านได้อัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุมาจากกรุงสุโขทัย แล้วสร้างพระธาตุนี้เพื่อประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุไว้

เมืองน่านมีแม่น้ำน่านเป็นดุจสายเลือดหล่อเลี้ยงตัวเมือง ดังนั้นในช่วงออกพรรษาจึงมีเทศกาลแข่งเรือยาวเมืองน่าน ซึ่งได้ชื่อว่าเป็นการแข่งเรือยาวที่สุดแสนสนุกสนาน เพราะมีฝีพายจากทั่วประเทศไทย และจากประเทศเพื่อนบ้าน อาทิ ลาว ไปร่วมประชันความเร็วบนสายน้ำ

อันที่จริงเมืองน่านยังมีที่ท่องเที่ยวอีกมากมาย อาทิ วัดพระธาตุเขาน้อย ที่หลายคนขึ้นไปเพื่อกราบนมัสการพระพุทธลีลา และชมตัวเมืองน่านจากมุมสูง

ส่วนสถานที่ท่องเที่ยวนอกตัวเมืองน่านก็ยังมีอีกมากมาย อาทิ วัดหนองบัว อำเภอท่าวังผา ชุมชนชาวไทยลื้อที่ขึ้นชื่อด้านการทอผ้าลายน้ำไหล พระอุโบสถวัดหนองบัวมีจิตรกรรมฝาผนังที่งดงามมาก โดยเฉพาะภาพที่แสดงการแต่งกายของหญิงชาวไทลื้อที่สวมผ้าซิ่นลายน้ำไหล

หากเลยไปถึงอำเภอบ่อเกลือ ซึ่งห่างจากตัวเมืองน่านออกไปราวๆ 80 กิโลเมตร ก็จะได้พบกับการผลิตเกลือภูเขา หรือเกลือสินเธาว์ ที่ผลิตกันมาตั้งแต่โบราณกาลหลายร้อยปีมาแล้ว

ส่วนที่ท่องเที่ยวทางธรรมชาติที่ชื่อเสาดินนาน้อย หรือฮ่อมจ๊อม ซึ่งอยู่ห่างจากวนอุทยานแห่งชาติศรีน่าน ประมาณ 24 กิโลเมตร ซึ่งหลายคนเรียกว่าแพะเมืองผีเมืองน่าน ก็เป็นจุดที่นักท่องเที่ยวซึ่งสนใจด้านโบราณคดีให้ความสนใจเป็นอย่างมาก เพราะที่นี่มีการขุดสำรวจแล้วพบกำไรหิน และขวานหินโบราณ ซึ่งทำให้เชื่อว่าเป็นแหล่งอาศัยของมนุษย์ในยุคหินเก่า

เท่าที่เล่าให้ฟังถึงสถานที่ท่องเที่ยวของเมืองน่านมาจนถึงบรรทัดนี้ ก็ต้องขอบอกว่าอันที่จริงแล้วยังมีที่เที่ยวอีกมากมายในเมืองน่านที่ยังไม่ได้กล่าวถึง แล้วก็คงจะกล่าวถึงได้ไม่หมดในพื้นที่อันจำกัดเช่นนี้

อย่างไรก็ตาม Mr.Flower มั่นใจว่าหากคุณได้ไปเที่ยวเมืองน่านสักครั้ง (สำหรับคนที่ยังไม่เคยไปมาก่อน) หรือกลับไปเที่ยวน่านอีกสักครั้ง (สำหรับคนที่ไปมาแล้ว) คุณจะได้ข้อสรุปตรงกันคือ เมืองน่านเป็นเมืองที่แสนสงบ แต่ทว่ายังมีลมหายใจตลอดเวลา หลายคนบอกว่าแม้โลกจะเปลี่ยนไปมากสักเพียงใด แต่น่านก็ยังคงสยบวันและเวลาไว้ได้ด้วยความสงบและเรียบง่าย

(ขอขอบคุณภาพประกอบที่สุดสวย สุดงดงามจากเว็บไซต์ต่างๆ นานาสารพัดสารพัน)