สวัสดีครับ ท่านผู้อ่านที่เคารพยิ่ง คอลัมน์ “ซอกแซกอาเซียน” เป็นคอลัมน์ใหม่แกะกล่อง เริ่มออกเป็นฉบับแรกตรงกับช่วงปีใหม่ 2562 ซึ่งกระผมอาสาเข้ามานำเสนอนี้ จะเป็นเรื่องราว เกร็ดเล็กเกร็ดน้อยเกี่ยวกับสภาพความเป็นไปของบ้านเมือง ประชาชน สังคม วัฒนธรรมและอื่นๆ ที่เกิดขึ้นในประเทศเพื่อนบ้านที่ตั้งอยู่ในแถบภูมิภาคอาเซียน 10 ประเทศ ซึ่งกระผมได้มีโอกาสเดินทางเข้าไปพบเห็นด้วยตัวเอง และสิ่งที่นำมาเล่านี้ เห็นว่าน่าจะก่อให้เกิดประโยชน์แก่พวกเราคนไทยไม่มากก็น้อย ไม่ว่าจะเป็นประโยชน์ทางด้านการศึกษาเรียนรู้เพื่อการพัฒนา การท่องเที่ยวพักผ่อนหย่อนใจ ตลอดจนการบันเทิงอื่นๆ ก็หวังว่าท่านผู้อ่านที่เคารพรักจะได้ติดตามอย่างต่อเนื่องนะครับ

สาเหตุที่กระผมยกเอาเรื่องเกี่ยวกับอาเซียนมาเป็นหัวใจหลักในการนำเสนอ ก็ด้วยเพราะปัจจุบัน กระผมได้มีโอกาสทำหน้าที่เป็นผู้จัดการทั่วไป หรือ General manager ขององค์กรหนึ่งภายใต้ประชาคมความร่วมมืออาเซียน ชื่อว่า องค์กรสำรองข้าวฉุกเฉินของอาเซียนบวกสาม หรือ เรียกเป็นภาษาอังกฤษว่า ASEAN Plus Three Emergency Rice Reserve เรียกสั้นๆ ว่า แอปเตอร์ หรือ APTERR คำว่าบวกสาม หลายท่านอาจจะงง เลยต้องเฉลยเพิ่มเติมว่า องค์กรข้างต้นนอกจากจะมีสมาชิก 10 ประเทศของอาเซียนที่เราทราบกันดีอยู่แล้ว ยังมีประเทศสนใจเข้าร่วมอีก 3 ประเทศ คือ จีน ญี่ปุ่น และเกาหลีใต้ ดังนั้น ก่อนที่กระผมจะได้นำเอาเรื่องราวต่างๆ ที่พบเห็นมาเล่าให้ฟัง ขออนุญาตกล่าวถึงแอปเตอร์สักเล็กน้อย ปูพื้นไว้เป็นเบื้องต้นเพื่อท่านผู้อ่านจะได้ทำความรู้จักมักจี่กับเจ้าองค์กรที่ว่านี้ ว่ามีความเป็นมาอย่างไร รูปร่างหน้าตาเป็นอย่างไร ตลอดจนมีแนวทางหรือวิธีการทำงานอย่างไรกันบ้าง

แอปเตอร์ เกิดขึ้นภายใต้ความตกลงโดยฉันทามติของสมาชิกอาเซียนบวกสาม ลงนามร่วมกันเมื่อวันที่ 7 ตุลาคม 2553 ณ กรุงจาการ์ตา ประเทศอินโดนีเซีย โดยมีจุดประสงค์ เพื่อช่วยเหลือซึ่งกันและกันในด้านการระดมข้าวสารเพื่อบริโภค เมื่อเกิดกรณีภัยพิบัติต่างๆ ตลอดจนเพื่อมนุษยธรรม ซึ่งเป็นการตอบสนองแนวคิดด้านความมั่นคงทางอาหาร และโดยที่เหล่ามวลสมาชิกเห็นความสำคัญในฐานะเป็นประเทศผู้ผลิตข้าวส่งออกรายใหญ่ของโลก จึงเห็นชอบให้จัดตั้งออฟฟิศดำเนินงาน หรือ สำนักเลขานุการแอปเตอร์ขึ้นในประเทศไทย โดยผู้แทนฝ่ายไทย คือ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้มอบหมายให้สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร ที่อยู่ภายในมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ จัดสรรพื้นที่บริเวณชั้น 2 ให้เป็นที่ตั้งของสำนักเลขานุการแอปเตอร์ นอกจากนี้ เพื่อให้สำนักเลขานุการแอปเตอร์ ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายและมีสถานะเป็นนิติบุคคล ประเทศไทยก็ได้ออกพระราชบัญญัติคุ้มครองการดำเนินงานสำนักเลขานุการองค์กรสำรองข้าวฉุกเฉินของอาเซียนบวกสาม ตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2559 ปัจจุบันสำนักเลขานุการแอปเตอร์ มีเจ้าหน้าที่ปฏิบัติงานอยู่ประมาณ 10 คน และมีผู้เชี่ยวชาญชาวญี่ปุ่นส่งมาปฏิบัติประจำอีก 1 คน

สำนักเลขานุการแอปเตอร์ บริหารงานภายใต้การควบคุมกำกับของคณะมนตรีแอปเตอร์ (APTERR Council) ประกอบด้วยผู้แทนส่วนราชการระดับไม่ต่ำกว่ารองอธิบดี ประเทศละ 1 คน และมีผู้ประสานงานอีกประเทศละ 1 คน ทั้งนี้ ค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานทั้งปวง มาจากการลงขันออกเงินของสมาชิกทุกประเทศ สำหรับแนวทางการดำเนินงานช่วยเหลือด้านข้าวสารบริโภคจะมีอยู่ 3 รูปแบบ (Tier) อธิบายง่ายๆ คือ การสำรองเป็นตัวเลขปริมาณข้าวสารไว้เพื่อซื้อขายกันระหว่างสมาชิกเมื่อจำเป็น มีทั้งรูปแบบที่ 1 คือ การทำสัญญาล่วงหน้า หรือ รูปแบบที่ 2 ทำสัญญาระหว่างหรือภายหลังเกิดภัยพิบัติ การช่วยเหลือรูปแบบที่ 1 หรือ 2 นี้ กำหนดไว้ตายตัวเลยว่า ทั้ง 13 ประเทศต้องสำรองข้าวไว้ขาย รวมกันทั้งสิ้นปีละ 787,000 ตัน โดยในจำนวนนี้ ประเทศไทยถูกกำหนดให้สำรองไว้ 15,000 ตัน ส่วนประเทศอื่นๆ ก็มีการกำหนดไว้มากน้อยต่างกันไป การช่วยเหลือรูปแบบที่ 3 คือ การระดมข้าวสารหรือเงินสดไปช่วยประเทศประสบภัยหรือยากจนแบบให้เปล่า นอกเหนือจากปริมาณ 787,000 ตันข้างต้น

ถามว่า ที่ผ่านมา ผลการดำเนินงานของแอปเตอร์เป็นอย่างไร ก็คงต้องยกยอดไปเล่าต่อในสัปดาห์หน้าละครับ สำหรับฉบับแรกนี้ ขอยุติไว้เพียงนี้ก่อนครับ ภาพยนตร์ช่วงต้นๆ ทุกเรื่องอาจจะดูแล้ว น่าเบื่อนิดหน่อย แต่ส่วนมากยิ่งดูต่อๆ ไป ก็จะยิ่งสนุกครับ สวัสดีครับ

ชาญพิทยา ฉิมพาลี