เมื่อเร็วๆ นี้ คณะทำงานของกองการตลาด สถาบันบริหารจัดการธนาคารที่ดิน (องค์การมหาชน) หรือ บจธ. ได้เข้าหารือกับผู้ดูแลตลาดสุรนคร ซึ่งเป็นตลาดใหญ่และเก่าแก่ในพื้นที่ อ.เมือง จ.นครราชสีมา และตลาดศรีเมืองทอง ในพื้นที่ อ.เมือง จ.ขอนแก่น เพื่อวางแผนการตลาด และจัดหาช่องทางการจัดจำหน่ายผลผลิตการเกษตรให้แก่ลูกค้าเกษตรกร หรือผู้ยากจนที่ได้รับสินเชื่อจาก บจธ. หรือผู้เข้าร่วมโครงการจัดสรรที่ดินกับ บจธ.

นายสมชาย นุชธานี ผู้อำนวยการกองการตลาด บจธ. เปิดเผยถึงผลการลงพื้นที่ทั้ง 2 ตลาดกลางซึ่งเป็นตลาดของภาคเอกชน พบว่า ทางผู้บริหารตลาดจะไม่ได้กำหนดหรือควบคุมมาตรฐานสินค้าเกษตรที่เข้ามาจำหน่ายอย่างเป็นระบบ หรือแม้แต่การแบ่งพื้นที่จำหน่ายที่ชัดเจน ไม่ได้มีการจัดการที่แน่นอน จัดระเบียบการจัดเก็บข้อมูลที่ดีพอ โดยปล่อยให้ร้านค้าจะเป็นผู้คัดเกรดสินค้าของตนเองถ้าสินค้าใดไม่ขาดก็จะไม่รับซื้อผลผลิตนั้น เป็นกลไกตลาดของพ่อค้าคนกลางดูแล

“เจ้าของตลาดเป็นเพียงผู้เปิดให้มาใช้พื้นที่แบบประมูลพื้นที่และแบบแบ่งเช่าเป็นส่วนๆ โดยต้องเสียค่าระวางพื้นที่หรือค่าเช่าแผงวางสินค้าในระดับราคาที่สูง ซึ่งแต่ละตลาดกลางในแต่ละภาคจะมีลักษณะที่แตกต่างกันไปตามบริบทการซื้อขายในแต่ละตลาดที่ไม่เหมือนกัน จึงเป็นการยากที่เกษตรกรจะเข้าไปมีช่องทางวางจำหน่ายตรงเป็นของตนเอง ยังต้องอาศัยพ่อค้าคนกลางในการเข้ามารับซื้อ เกษตรกรจึงไม่สามารถมีอำนาจต่อรองเพื่อให้เกิดราคาที่เหมาะสมได้มากนัก” นายสมชาย กล่าว

ผอ.กองการตลาด บจธ. กล่าวต่อไปว่า เพื่อเป็นการช่วยเหลือเกษตรกรที่เป็นลูกค้าของ บจธ. ที่ปัจจุบันต้องปรับเปลี่ยนรูปแบบการทำเกษตรกรรมเป็นแบบสมัยใหม่ ต้องอาศัยการตลาดนำผลผลิต มีตลาดขายเป็นที่แน่นอน เกษตรกรจึงจะมี อาชีพที่มั่นคงต่อไปได้ บจธ. จึงต้องมุ่งหาแนวทางที่ทำอย่างไรให้มีช่องทางการตลาดที่ได้มาตรฐาน เป็นจุดรับส่งสินค้าอีกทางหนึ่งเพื่อช่วยเหลือให้ลูกค้าเกษตรกรของ บจธ. สามารถได้นำผลผลิตทางการเกษตรของตนมาจัดจำหน่ายได้เอง เพื่อสามารถกำหนดราคาที่ดีได้เองและเป็นราคาเหมาะสมได้มากขึ้น

โดยหาแนวทางการดำเนินการงานสร้างตลาดกลางพืชผล ทางการเกษตรมาตรฐานให้กับกลุ่มลูกค้าเหล่านี้ ที่ไม่ใช้วิถีการทำตลาดแบบเดิมๆ ส่วนวิธีการต่างๆ จะเป็นไปในรูปแบบใดนั้น จะต้องมาวิเคราะห์หาข้อสรุปในแนวทางช่วยเหลือเกษตรกรในแนวทางการตลาดต่อไป ซึ่งหนึ่งในแนวคิดของทางออกที่อาจเป็นไปได้ คือ บจธ. จะดำเนินการจัดเช่าพื้นที่ตรงกับทางเจ้าของตลาดในราคาพิเศษ แล้วนำมาให้กลุ่มเกษตรกรหรือสหกรณ์มาบริหารจัดการพื้นที่ขายสำหรับสินค้าในกลุ่มสมาชิกเกษตรกร เป็นต้น