คำถาม ผมอยากรู้ว่า ปุ๋ยอินทรีย์ ที่เขานิยมกัน ว่ามันเป็นอย่างไรด้วยครับ จะได้นำไปทดลองปฏิบัติ ขอบคุณครับ

อนุสรณ์ เจษฎตรานนท์

อ.กำแพงแสน จ.นครปฐม

คำตอบ

ปุ๋ยอินทรีย์ เป็นปุ๋ยที่ได้มาจากส่วนประกอบของสิ่งมีชีวิต ได้จากการย่อยสลายอินทรียวัตถุต่างๆ เช่น ซากพืช ซากสัตว์ และบรรดาเศษวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร ซึ่งผ่านกระบวนการย่อยสลายโดยมีจุลินทรีย์เป็นตัวช่วย จากก้อนใหญ่กลายเป็นก้อนเล็ก จากก้อนเล็กก็ลดลงมาจนเป็นอณูเรียกว่า ฮิวมัส ซึ่งมีประโยชน์มากต่อพื้นดินและพืชอย่างมาก

ปุ๋ยอินทรีย์ ที่เกิดขึ้นได้เองตามธรรมชาติ จากใบไม้ที่ร่วงลงจากต้นมาถมไว้ที่โคนต้น พอเวลาผ่านไปใบไม้เหล่านี้ก็ย่อยสลายกลายเป็นฮิวมัส และเป็นตัวเพิ่มสารอาหารให้กับต้นไม้ในลักษณะของปุ๋ยอินทรีย์ แต่ระยะเวลาเหล่านี้ ค่อนข้างนาน หากจะใช้วิธีนี้บนพื้นที่เกษตรคงไม่ได้ จึงมีกระบวนการทำปุ๋ยอินทรีย์ขึ้นมาใช้ได้เอง ด้วยกรรมวิธีต่างๆ เช่น การใช้มูลวัว มูลไก่ มูลค้างคาว ซากพืชซากสัตว์ และหรือขยะที่ย่อยสลายได้และไม่เป็นมลพิษจากครัวเรือน นำมาสับ บด หมัก บ่ม ร่อน สกัด หรือด้วยวิธีการต่างๆ เพื่อช่วยให้ชิ้นส่วนขององค์ประกอบเล็กลงและย่อยสลายได้เร็วขึ้น ทั้งยังสามารถเติมธาตุอาหารต่างๆ ลงไปเพิ่มได้อีกด้วย

แร่ธาตุอาหารในปุ๋ยอินทรีย์มีธาตุทั้งหมด 13 ธาตุ โดยแบ่งเป็นธาตุหลักธาตุรอง และธาตุเสริม มีหน้าที่การทำงาน ดังนี้

1) ธาตุหลัก เป็นธาตุอาหารที่เป็นแร่ธาตุพื้นฐานที่พืชต้องการและจำเป็นต้องใช้ในปริมาณมาก ได้แก่ ไนโตรเจน(N) ฟอสฟอรัส (P) โพแทสเซียม (K)

2) ธาตุรอง เป็นธาตุอาหารที่พืชต้องการใช้ในปริมาณที่น้อย หากขาดพร่องไปก็ไม่ได้ส่งผลกระทบที่เสียหายแบบรุนแรงมากนัก ได้แก่ แคลเซียม (C) แมกนีเซียม (Mg) กำมะถัน (S)

3) ธาตุเสริม เป็นธาตุที่พืชต้องการใช้ในปริมาณที่น้อยมากๆ แต่ก็ขาดไม่ได้เหมือนกัน ได้แก่ เหล็ก (Fe) แมงกานีส (Mn) โบรอน (B)โมลิบดินัม (Mo) ทองแดง (Cu) สังกะสี (Zn) คลอรีน (Cl)

ชนิดของปุ๋ยอินทรีย์ มี 3 ชนิดดังนี้

1) ปุ๋ยหมัก เป็นปุ๋ยที่ได้จากการหมักซากพืช ซากสัตว์ และอินทรียวัตถุต่างๆ ด้วยการนำส่วนประกอบทั้งหมดมารวมกันและรดน้ำให้ชุ่ม จากนั้นปิดให้มิดชิดเพื่อสร้างสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม
ให้กับจุลินทรีย์

2) ปุ๋ยคอก เป็นปุ๋ยจากมูลสัตว์ จะเป็นแบบของเหลวหรือของแข็งก็ได้โดยต้องนำไปตากแห้ง หรือหมักไว้ให้กลิ่นหายไป จึงสามารถนำไปใช้ได้

3) ปุ๋ยพืชสด เป็นปุ๋ยที่ได้จากต้นพืชในพื้นที่ ต่างกับปุ๋ยหมักตรงที่เราไม่ได้เอาพืชไปหมักรวมกัน แต่ใช้วิธีไถกลบแล้วปล่อยให้พืชสดๆ นั้นย่อยสลายไปตามธรรมชาติ ส่วนมากนิยมใช้พืชตระกูลถั่วทำเป็นปุ๋ยพืชสดเพราะให้ธาตุไนโตรเจนในระดับสูง

ปุ๋ยทั้งสามชนิดนี้ สามารถนำมาผสมผสานให้เข้าด้วยกันกลายเป็นปุ๋ยแบบใหม่ได้นะครับ เป็นการสร้างสรรค์จากวัตถุดิบใกล้ตัว หากต้องการใช้ปุ๋ยในปริมาณน้อย สามารถนำมาบ่มหรือหมักในถัง หากต้องการใช้มาก ก็สามารถนำไปหมักกองรวมกันในที่ที่หนึ่งหรือจะขุดเป็นหลุมบ่อเพื่อหมักปุ๋ยโดยเฉพาะเลยก็ได้ ข้อสำคัญในการใช้ปุ๋ยอินทรีย์เพื่อเพิ่มผลผลิตพืช จำเป็นอย่างยิ่ง จะต้องใช้ร่วมกับปุ๋ยเคมี พืชจึงจะให้ผลผลิตมากและยั่งยืน นะครับ

นาย รัตวิ