
บทความพิเศษ : ‘รู้เขา รู้เขมร’ ภาษาและอักษรไทย-เขมร
วันศุกร์ ที่ 1 สิงหาคม พ.ศ. 2568, 06.00 น.
เมื่อเดือนกรกฎาคม 2568 มีชาวกัมพูชากลุ่มหนึ่ง เดินทางมาที่ปราสาทตาเมือนธม โดยถือป้ายโฆษณาว่า อักษรไทย ตั้งแต่ ก ไก่ ถึง ฮ นกฮูก และเลขไทย ๑ ถึง ๑๐ นั้น ลอกเลียนมาจากของกัมพูชา ทำให้ต้องมีการพิสูจน์ว่า คำกล่าวอ้างดังกล่าวนั้นเป็นจริงหรือไม่
ประวัติศาสตร์ไทยระบุว่า พ่อขุนรามคำแหงมหาราชทรงคิดค้นอักษรไทยขึ้นเมื่อ พ.ศ. 1826 โดยทรงดัดแปลงให้ตรงกับภาษาพูดของชาวสุโขทัย จากอักษรมอญและขอมโบราณ (Ancient Khmer) (ซึ่งไม่ใช่อักษรเขมรปัจจุบันหลังนครวัด Post-Angkorian Khmer) ที่มีรากเหง้ามาจากอักษรพราหมมี(Brahmi script) และอักษรปัลลวะ(Pallava script) ของอินเดีย และมีคำภาษาไทยจำนวนมากได้มาจากภาษาบาลี สันสกฤต ส่วนภาษาเขมรปัจจุบัน ก็มีรากเหง้ามาจากภาษาปัลลวะและสันสกฤตของอินเดียเช่นเดียวกับภาษาไทย ดังนั้นจึงมีอักษรบางตัว และคำบางคำที่ภาษาไทยเขมรและสันสกฤตตรงกัน ส่วนตัวเลขไทยนั้นก็มีที่มาจากตัวเลขอินเดียแบบพราหมี เช่นเดียวกับตัวเลขเขมร

ศิลาจารึกบนหินทรายที่ปราสาทตาเมือนธมในจังหวัดสุรินทร์ ตั้งแต่สมัยพุทธศตวรรษที่ 13-14 นั้นจารึกด้วยอักษรหลังปัลลวะภาษาสันสกฤตของอินเดีย ไม่ใช้อักษรขอม หรือภาษาขอม แสดงว่า ผู้สร้างปราสาทตาเมือนธมนั้นเป็นพราหมณ์ชาวอินเดียใต้ ที่นับถือศาสนาฮินดู ไศวนิกาย ไม่ใช่ขอมโบราณที่นับถือพุทธมหายานที่รุ่งเรืองในอาณาจักรเจนละ
มีคำหลายคำในภาษาสันสกฤต ไทย และ กัมพูชา ใช้ตรงกัน เช่น
“ภาษา” ไทย: ภาษา (pha-sǎa) เขมร: ភាសា (phiəsa) สันสกฤต: भाषा (bhāṣā) – (ความหมาย: ภาษา, คำพูด)
“ศาสนา” ไทย: ศาสนา (sàat-sà-nǎa) เขมร: សាសនា (sasna) สันสกฤต: शासन (śāsana) – (ความหมาย: คำสั่ง, การปกครอง, คำสอน)
“กรรม” ไทย: กรรม (gam) เขมร: កម្ម (kamm) สันสกฤต: कर्मन् (karman) – (ความหมาย: การกระทำ, ผลของการกระทำ)
“สันติ” ไทย: สันติ (sǎn-dtì) เขมร: សន្តិ (sɑnteʔ) สันสกฤต: शान्ति (śānti) – (ความหมาย: ความสงบ, สันติภาพ)
“บุญ” ไทย: บุญ (bun) เขมร: បុណ្យ (bon) สันสกฤต: पुण्य (puṇya) – (ความหมาย: ความดี, กุศล, บุญ)
“บาป” ไทย: บาป (bàap) เขมร: បាប (baap) สันสกฤต: पाप (pāpa) – (ความหมาย: ความชั่ว, อกุศล, บาป)
“ราชา” ไทย: ราชา (raa-chaa) เขมร: រាជា (riechea) สันสกฤต: राजन् (rājan) – (ความหมาย: พระเจ้าแผ่นดิน, ผู้ปกครอง)
“กษัตริย์” ไทย: กษัตริย์ (gà-sàt) เขมร: ក្សត្រ (ksat) สันสกฤต: क्षत्रिय (kṣatriya) – (ความหมาย: นักรบ, วรรณะกษัตริย์)
“ วิชา” ไทย: วิชา (wí-chaa) เขมร: វិជ្ជា (vicchea) สันสกฤต: विद्या (vidyā) – (ความหมาย: ความรู้, วิทยา)
“ครู” ไทย: ครู (kroo) เขมร: គ្រូ (kruu) สันสกฤต: गुरु (guru) – (ความหมาย: ครู, อาจารย์)
“อักษร” ไทย: อักษร (àk-sǒn) เขมร: អក្សរ (ʼaksɑɑ) สันสกฤต: अक्षर (akṣara) – (ความหมาย: ตัวอักษร, ไม่เปลี่ยนแปลง)

การใช้คำเดียวกันในภาษาไทย กัมพูชา และสันสกฤต แสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ทางวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์ที่ใกล้ชิดระหว่างไทย และกัมพูชาอย่างชัดเจน รวมถึงอิทธิพลจากอินเดียโบราณที่มีต่อภูมิภาคนี้
โดย สุริยพงศ์
ขอบคุณภาพ : เพจเฟสบุ๊ก สายตรงข่าวกรอง และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สุรินทร์