https://www.thairath.co.th/scoop/theissue/2917210

1 มี.ค. 2569 13:45 น.

• สกู๊ปไทยรัฐ
• THE ISSUE
• ไทยรัฐออนไลน์

ผู้นำอิหร่านคนใหม่คือใคร ขั้นตอนคัดเลือกยามสงคราม อาจต้องฝ่าธรรมเนียมปฏิบัติ

ผู้นำอิหร่านคนใหม่คือใคร ขั้นตอนคัดเลือกยามสงคราม อาจต้องฝ่าธรรมเนียมปฏิบัติ “นักวิชาการ” มอง “โมจตาบา คาเมเนอี” ลูกชายของอดีตผู้นำ ผู้กุมกำลังทหารเป็นตัวเก็งสูงสุด เปิดเบื้องลึกขั้นตอนคัดเลือก กฎเหล็ก “สภาผู้เชี่ยวชาญ”

 การโจมตีของอิหร่าน ภายใต้ปฏิบัติการของอิสราเอล ที่ร่วมมือกับสหรัฐอเมริกา ทำให้ผู้นำสูงสุดของอิหร่าน อยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี วัย 86 ปี เสียชีวิตเมื่อช่วงเช้าวันอาทิตย์ที่ผ่านมา (28 ก.พ.69) ทำให้ตอนนี้ทั่วโลกต่างจับตาการคัดเลือกผู้นำคนใหม่ ในช่วงวิกฤติสงคราม แต่ก็มีแนวโน้มว่าอาจจะเป็นผู้นำทางทหาร ซึ่งก่อนหน้านี้ ผู้นำอิหร่านที่เพิ่งเสียชีวิต ได้มอบหมายงานสำคัญให้ลูกชายอย่าง “โมจตาบา คาเมเนอี”  (Mojtaba Khamenei) 

สงครามครั้งใหม่ อิหร่าน – อิสราเอล

ดร.ศราวุฒิ อารีย์ ผู้อำนวยการศูนย์มุสลิมศึกษา สถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยวิเคราะห์กับทีมข่าวเฉพาะกิจ ไทยรัฐออนไลน์ ว่า การที่ผู้นำอิหร่านเสียชีวิตจากการโจมตีของอิสราเอลและสหรัฐอเมริกา ต่อจากนี้จะมีการเปลี่ยนถ่ายอำนาจให้ผู้นำคนใหม่ของอิหร่าน โดยขั้นตอนคัดเลือกตอนนี้อิหร่านมีกำหนดไว้แล้ว โดยจะเป็นหน้าที่ของ “สภาผู้เชี่ยวชาญ” (Assembly of Experts)  ซึ่งมีสมาชิก 88 คน โดยจะมีการเลือกผู้นำคนใหม่เหมือนกับตอนที่ อยาตอลลาห์ โคไมนี (Ruhollah Khomeini) เสียชีวิต และสภาผู้เชี่ยวชาญเลือกผู้นำคนใหม่ภายในเวลาไม่เกิน 24 ชั่วโมง

แต่ในช่วงเวลานี้ไม่เหมือนกับในอดีต มันเป็นช่วงสงคราม ดังนั้นอาจจะมีการปรับโยกเปลี่ยนแปลงอำนาจไปเป็นผู้นำทางการทหารของกองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิหร่าน ( ไออาร์จีซี ) นี่จะเป็นอีกแนวทางหนึ่งในการเลือกผู้นำคนใหม่

ขั้นตอนการเลือกผู้นำคนใหม่ของอิหร่าน ที่สภาผู้เชี่ยวชาญของอิหร่าน มีโครงสร้างในการบริหารจัดการอยู่แล้ว และเป็นหน่วยงานที่มีมีความสำคัญ ดังนั้นจึงไม่มีกระบวนการขั้นตอนอะไรมากมาย เพียงแต่ว่าสมาชิกของสภาผู้เชี่ยวชาญเหล่านี้มานั่งคุยกัน จนมีการเลือกผู้นำคนใหม่ขึ้นมา 

แต่ก่อนในช่วงเปลี่ยนผ่านของอิหร่าน ก็มีการถกเถียงกันว่าผู้นำสูงสุดควรมีคนเดียวหรือไม่ หรือควรจะมี 3 คน แต่ก็มีการถกเถียง จนกระทั่งมีข้อสรุปว่ามีคนเดียวดีที่สุด เพราะจะมีความชัดเจนในสายบังคับบัญชา แต่สำหรับคนที่คิดว่าควรจะมีผู้นำ 3 คน มองว่าควรจะมีการ ถ่วงดุลอำนาจระหว่างกัน ซึ่งสุดท้ายแล้วสภาผู้นำสูงสุดก็เลือกที่จะมีผู้นำเพียงคนเดียว และเป็นธรรมเนียมปฏิบัติมาจนถึงทุกวันนี้ 

จริงแล้วการเลือกผู้นำสูงสุดของอิหร่านตั้งแต่การปฏิวัติปี 1979 จะมีแค่ 2 คนเท่านั้น คนแรกคือผู้นำการปฏิวัติคือ 1.อยาตอลลาห์ โคไมนี ส่วนคนที่ 2 คือ คนที่เพิ่งเสียชีวิตจากการโจมตี คือ อยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี ส่วนคนที่ 3 อยู่ในกระบวนการขั้นตอนคัดเลือก

“โมจตาบา คาเมเนอี”  ตัวเต็งผู้นำคนใหม่อิหร่าน

แต่น่าจับตาว่าคนหนึ่งที่มีบทบาทสำคัญกับอิหร่านตั้งแต่ช่วงผู้นำมีชีวิตคือ ลูกชายของ อยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี ชื่อ “โมจตาบา คาเมเนอี”  ซึ่งเป็นคนที่ดูแลหน่วยงานด้านความมั่นคง และเป็นผู้นำด้านข่าวกรอง และกองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิหร่าน ( ไออาร์จีซี ) ในช่วงก่อนหน้านี้ ซึ่งได้รับการจับตาเป็นพิเศษ และอาจจะได้ขึ้นมาในช่วงเวลานี้เพราะว่าเป็นช่วงที่มีการโจมตี และต้องการความเข้มแข็งในด้านการทหาร

ซึ่งถ้าการเลือกผู้นำในช่วงที่ไม่ใช่ช่วงสงครามชื่อของ “โมจตาบา คาเมเนอี”  จะไม่ถูกพูดถึง เนื่องจากระบบของอิหร่าน ต่อต้านการถ่ายโอนอำนาจทางสายเลือด ซึ่งคนอิหร่านต่อต้านการสืบทอดผู้นำทางสายเลือด แต่ในช่วงสงครามเวลานี้ และต้องการความต่อเนื่อง ด้านนโยบายที่จะต่อสู้กับอิสราเอลและสหรัฐอเมริกา เขาคือผู้เหมาะสมมากที่สุดในช่วงเวลาสงครามนี้

“โมจตาบา คาเมเนอี”  มีจุดเด่นคือตอนที่พ่ออยู่มีอายุมากประมาณ 86 ปี ดังนั้นงานสำคัญมักถูกขับเคลื่อนโดยลูกชาย ซึ่งจุดเด่นคือลูกชายคนนี้ทำงานด้านความมั่นคงอยู่แล้ว และสามารถทำงานในช่วงต่อเนื่องภาวะสงครามได้เลย แต่จุดอ่อนคืออิหร่านไม่นิยมสืบทอดผู้นำทางด้านสายเลือด ดังนั้นอาจจะมีคนที่ไม่เห็นด้วย

แต่การทำสงครามก็ยังมีต่อเนื่อง เพราะการเสียชีวิตของผู้นำอิหร่าน โดยการถูกลอบสังหารในลักษณะนี้ จะยิ่งกระตุ้นให้พันธมิตรของประเทศอิหร่านใน หลายประเทศ เช่นอิรัก บาห์เรน ตะวันออกของซาอุดิอาระเบีย เลบานอล ซีเรีย ในประเทศต่างๆ จึงทำให้สงครามขยายวงออกไปและอาจจะไม่ใช่สงครามตามรูปแบบเท่านั้น