https://www.naewna.com/local/961185

‘กรมการข้าว’ ยกระดับมูลค่าข้าวไทย แนะแนวทางพัฒนาผลิตภัณฑ์แปรรูปจากข้าว สร้างมูลค่าเพิ่ม

วันอังคาร ที่ 28 เมษายน พ.ศ. 2569, 14.08 น.

ผลิตภัณฑ์ข้าวของไทยในปัจจุบันได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง จนสามารถตอบโจทย์ผู้บริโภค และสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับสินค้าได้มากขึ้น จากเดิมที่ข้าวเป็นเพียงสินค้าเกษตรขั้นต้น วันนี้ได้ก้าวสู่การเป็นผลิตภัณฑ์แปรรูปที่หลากหลาย ทั้งอาหาร เครื่องดื่ม และผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพ

นายโอวาท ยิ่งลาภ รองอธิบดีกรมการข้าว เปิดเผยว่า กรมการข้าวมีบทบาทดูแลเกษตรกรผู้ปลูกข้าวครอบคลุม ทั้งห่วงโซ่การผลิต ตั้งแต่ “ต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำ” โดยต้นน้ำ คือการพัฒนาเมล็ดพันธุ์ และงานวิจัยกลางน้ำ คือการเพิ่มมูลค่าผลผลิต และปลายน้ำ คือการตลาดและการเข้าถึงผู้บริโภค

“นายโอวาท ยิ่งลาภ รองอธิบดีกรมการข้าว”

ในอดีต เกษตรกรมักจำหน่ายข้าวเปลือกให้โรงสีโดยไม่สามารถกำหนดราคาเองได้ ส่งผลทำให้รายได้ไม่แน่นอน กรมการข้าวจึงมุ่งส่งเสริมให้เกษตรกร “เพิ่มมูลค่า” ผ่านการแปรรูปและการผลิต ตามมาตรฐาน เช่น มาตรฐาน GAP ข้าวอินทรีย์ และนโยบาย “ข้าวคาร์บอนต่ำ” ซึ่งกำลังเป็นที่ต้องการในตลาดโลก โดยเฉพาะกลุ่มตลาดเฉพาะ (Niche Market) หนึ่งในแนวทางสำคัญคือ “การแปรรูป” ซึ่งช่วยยกระดับมูลค่าจากข้าวเปลือกไปสู่ผลิตภัณฑ์ที่หลากหลาย โดยปัจจุบันมีตัวอย่างผลิตภัณฑ์จากกลุ่มเกษตรกรในหลายพื้นที่ เช่น กลุ่มวิสาหกิจชุมชน

ภาคเหนือ พัฒนา “ข้าวแต๋นอบกรอบ” และ “ซีเรียลข้าวกล้องงอก” เพื่อตอบโจทย์สายสุขภาพ

กลุ่มเกษตรกรภาคอีสาน แปรรูปเป็น “ข้าวฮางงอกพร้อมชง” และ “เครื่องดื่มน้ำนมข้าว” กลุ่มภาคใต้ พัฒนาผลิตภัณฑ์จากข้าวสังข์หยด เช่น “ขนมขบเคี้ยวจากข้าวสี” และ “แป้งข้าวเพื่อเบเกอรี่สุขภาพ”บางกลุ่มต่อยอดสู่ “เครื่องดื่มหมักจากข้าว” เช่น สาโท หรือไวน์ข้าว ซึ่งกำลังได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นรวมถึงผลิตภัณฑ์นวัตกรรม เช่น “สารสกัดรำข้าว” “น้ำมันรำข้าว” และ “เครื่องสำอางจากข้าว” ที่ร่วมพัฒนากับสถาบันการศึกษา

“ผลิตภัณฑ์แปรรูปจากข้าว”

นอกจากนี้ กรมการข้าวยังให้ความสำคัญกับ “ข้าวสี” เช่น ข้าวสัง ข์หยดพัทลุง (สีแดง) ข้าวเหนียวดำ (สีม่วง ดำ) ซึ่งมีสารต้านอนุมูลอิสระสูง และสามารถต่อยอดสู่การสกัดสาระสำคัญเพื่อผลิตอาหารเสริมในรูปแบบแคปซูล หรือผลิตภัณฑ์สุขภาพอื่น ๆ ตอบโจทย์ผู้บริโภคยุคใหม่ที่มองข้าวเป็นมากกว่าอาหาร แต่เป็น “อาหารเพื่อสุขภาพ” หรือแม้กระทั่ง “อาหารเชิงยา”อาหารที่ช่วยซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอและขับสารพิษไม่ใช่แค่ทำให้อิ่ม

“ตัวอย่างผลิตภัณฑ์แปรรูปจากข้าว”

อย่างไรก็ตาม การแปรรูปยังมีข้อจำกัดในกลุ่มเกษตรกรรายย่อย กรมการข้าวจึงส่งเสริมให้รวมกลุ่มในรูปแบบ “ศูนย์ข้าวชุมชน” เพื่อเพิ่มศักยภาพในการผลิต การแปรรูป และการบริหารจัดการ รวมถึงการเข้าถึงองค์ความรู้และการสนับสนุนจากภาครัฐในด้านการตลาด กรมการข้าวได้พัฒนาช่องทางการจำหน่ายทั้งออฟไลน์และออนไลน์ โดยส่งเสริมให้เกษตรกรใช้แพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย เช่น การไลฟ์สดและการขายผ่านออนไลน์ พร้อมเตรียมจัดตั้ง “Rice Shop” ขึ้นที่กรมการข้าว บางเขนกรุงเทพมหานคร เป็นศูนย์กลางรวบรวมและจำหน่ายผลิตภัณฑ์ข้าวที่มีคุณภาพ รวมทั้งยังมีสินค้าข้าวที่แปลกใหม่จากทั่วประเทศ เพื่อเชื่อมโยงผู้ผลิตกับผู้บริโภคโดยตรง

สำหรับการเพิ่มมูลค่านั้นพบว่า เพียงการสีแปรรูปจากข้าวเปลือกเป็นข้าวสารก็สามารถเพิ่มมูลค่าได้เกือบเท่าตัว และหากนำไปแปรรูปขั้นสูง เช่น การหมักเป็นเครื่องดื่ม หรือการสกัดสารสำคัญก็จะทำให้ มูลค่าเพิ่มขึ้นหลายเท่าตัว โดยมีข้อมูลว่าข้าว 1 ตัน สามารถสร้างมูลค่าได้สูงถึงประมาณ 160,000 บาท ขึ้นอยู่กับรูปแบบของการแปรรูป

“ตัวอย่างผลิตภัณฑ์แปรรูปจากข้าว อาทิ สาโท และ ผงชงดื่ม”

รองอธิบดีกรมการข้าวทิ้งท้ายว่า ผลิตภัณฑ์ข้าวบางประเภทอาจมีความคล้ายคลึงกัน แต่เอกลักษณ์ของแต่ละพื้นที่ทำให้สินค้ามีความแตกต่างกัน ซึ่งเป็นจุดขายที่สำคัญ และทำให้สามารถแข่งขันในตลาดได้เป็นอย่างดี ทั้งนี้ กรมการข้าวยังคงเดินหน้าสนับสนุนโครงการเพิ่มมูลค่าข้าวอย่างต่อเนื่องโดยเริ่มจากโครงการนำร่องในกลุ่มเกษตรกรที่มีความพร้อม เพื่อขยายผลสู่ระดับประเทศในอนาคต

การพัฒนาผลิตภัณฑ์แปรรูปจากข้าวจึงไม่เพียงช่วยเพิ่มรายได้ให้เกษตรกร แต่ยังเป็นกุญแจสำคัญในการยกระดับข้าวไทยสู่สินค้าเกษตรมูลค่าสูงในเวทีโลก

“ตัวอย่างผลิตภัณฑ์แปรรูปจากข้าว”