https://www.thairath.co.th/news/foreign/2934485

22 พ.ค. 2569 04:08 น.

• ข่าว
• ต่างประเทศ
• ไทยรัฐออนไลน์

“พรรคแมลงสาบ” แคมเปญออนไลน์สะท้อนความโกรธของคนรุ่นใหม่ในอินเดีย

พรรคแมลงสาบ ซึ่งเป็นพรรคการเมืองล้อเลียนบนโลกออนไลน์ในอินเดีย กำลังได้รับแรงสนับสนุนเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว จากเดิมที่เป็นเพียงโปรเจกต์ตลกร้าย กลายเป็นพื้นที่เพื่อแสดงความไม่พอใจของคนรุ่นใหม่

เรื่องราวทั้งหมดเริ่มต้นขึ้นจากการเป็นโปรเจกต์ล้อเลียนบนโลกออนไลน์ หลังจากที่ประธานศาลฎีกาของอินเดียเปรียบเทียบคนหนุ่มสาวที่ว่างงานว่าเป็นเหมือน “แมลงสาบ” แต่ในตอนนี้ คนรุ่นใหม่ชาวอินเดียหลายล้านคนกำลังหลั่งไหลเข้ามามีส่วนร่วมกับพรรคนี้ เพื่อใช้เป็นช่องทางในการระบายความอัดอั้นตันใจของพวกเขา

พรรคแมลงสาบกำลังเติบโตอย่างก้าวกระโดดบนโซเชียลมีเดียทั่วอินเดีย โดยการเปลี่ยนอารมณ์ขันแบบตลกร้าย ให้กลายเป็นการประท้วง มีการส่งต่อมีมและวิดีโอสั้นที่ล้อเลียนการทุจริต ปัญหาการว่างงาน และความล้มเหลวของระบบการเมืองจนล้นหน้าฟีด

ผู้ใช้งานหลายล้านคนต่างยอมรับ “แมลงสาบ” ซึ่งขึ้นชื่อเรื่องความสามารถในการเอาชีวิตรอดในสภาพแวดล้อมที่โหดร้าย ให้เป็นสัญลักษณ์เชิงประชดประชันที่แสดงถึงความอดทนอดกลั้น

การเติบโตอย่างรวดเร็วบนโลกออนไลน์

การเติบโตของกระแสออนไลน์ในครั้งนี้ถือว่ารวดเร็วอย่างผิดปกติ โดยพรรคแมลงสาบ หรือชื่อจริงคือ “ค็อกโรช จันตา” (Cockroach Janta Party) หรือ CJP โดยคำว่า จันตา แปลว่าประชาชน เพิ่งจะเริ่มเปิดตัวเว็บไซต์และบัญชีโซเชียลมีเดียเมื่อวันเสาร์ที่ผ่านมา

แต่พอถึงวันพฤหัสบดี หน้าเพจ Instagram ของพรรคกลับมียอดผู้ติดตามพุ่งทะลุมากกว่า 15 ล้านคน ซึ่งแซงหน้าบัญชีทางการของพรรครัฐบาลอย่าง พรรคภารตียชนตา (BJP) ของนายนเรนทรา โมดี ที่มียอดผู้ติดตามอยู่ 8.8 ล้านคนบนแพลตฟอร์มเดียวกันไปไกลมาก

“ไม่มีสิ่งไหนในโปรเจกต์นี้ที่ตั้งใจให้มันบานปลายขนาดนี้เลย” อภิจิต ดิปเก ผู้ก่อตั้งพรรค CJP กล่าว โดยปัจจุบันเขาเป็นนักยุทธศาสตร์การสื่อสารทางการเมืองและเป็นนักศึกษาอยู่ที่มหาวิทยาลัยบอสตันในสหรัฐอเมริกา

เขากล่าวเสริมว่า การเติบโตของกระแสนี้นั้นสะท้อนให้เห็นถึงความอัดอั้นตันใจที่เพิ่มพูนขึ้นเรื่อย ๆ ในหมู่คนรุ่นใหม่ชาวอินเดีย “คนรุ่นใหม่ต่างหากที่เป็นกลุ่มคนที่รู้สึกอึดอัดและสิ้นหวังมากจริง ๆ พวกเขาไม่มีช่องทางให้ระบาย และพวกเขาก็กำลังโกรธเคืองรัฐบาลเป็นอย่างมาก”

ชนวนเหตุจากคำพูดของผู้นำทางกระบวนการยุติธรรม

พรรค CJP ปรากฏขึ้นบนโลกออนไลน์หลังจากที่คำพูดของ สุริยา กันต์ (Surya Kant) ประธานศาลฎีกา จุดชนวนให้เกิดกระแสวิพากษ์วิจารณ์อย่างรุนแรงในกลุ่มคนหนุ่มสาวชาวอินเดีย ซึ่งเดิมทีก็มีความโกรธแค้นอยู่แล้วจากปัญหาการว่างงาน ค่าครองชีพที่สูงขึ้น รวมถึงกรณีอื้อฉาวล่าสุดเรื่องข้อสอบราชการรั่วไหล ซึ่งทำให้การเปิดรับสมัครงานของภาครัฐต้องหยุดชะงักลง

ในระหว่างการพิจารณาคดีเมื่อสัปดาห์ก่อน นายกันต์วิพากษ์วิจารณ์กลุ่มคนที่เขาอธิบายว่าเป็น “พยาธิ” ที่คอยโจมตีสถาบันต่าง ๆ และเปรียบเทียบคนหนุ่มสาวที่ว่างงานและนักเคลื่อนไหวบางกลุ่มว่าเป็นเหมือนแมลงสาบ

“มีคนหนุ่มสาวประเภทที่เหมือนแมลงสาบ พวกที่ไม่ได้รับการจ้างงานใด ๆ หรือไม่มีที่ยืนในอาชีพการงาน” กันต์กล่าว โดยเขาระบุว่าบางคนหันไปใช้วิธีเคลื่อนไหวบนโซเชียลมีเดีย ทำงานสื่อสารมวลชน หรือทำแคมเปญเพื่อประโยชน์สาธารณะ แล้วก็ “เริ่มไล่โจมตีทุกคน”

คำพูดดังกล่าวแพร่กระจายไปบนโลกออนไลน์อย่างรวดเร็ว ซึ่งหลายคนมองว่าเป็นคำพูดที่เหยียดหยาม ในเวลาต่อมากระแสข่าวดังกล่าวระบุว่า กันต์ได้ชี้แจงว่าคำพูดของเขาหมายถึงคนกลุ่มที่ใช้ใบปริญญาปลอม และตนไม่ได้มีเจตนาที่จะดูถูกคนรุ่นใหม่ของอินเดียแต่อย่างใด

อย่างไรก็ตาม ประเด็นอื้อฉาวนี้ได้นำไปสู่การสร้างบัญชี CJP บน Instagram อย่างรวดเร็ว ซึ่งทางเพจได้นำแมลงสาบมาใช้เป็นสัญลักษณ์ทางการเมือง และเริ่มโพสต์มีม คำขวัญหาเสียงล้อเลียน รวมถึงบทวิจารณ์เชิงเสียดสีที่มุ่งเป้าไปที่รัฐบาลของโมดี ภายในเวลาไม่กี่วัน ทางกลุ่มสามารถดึงดูดอาสาสมัครออนไลน์ได้หลายหมื่นคนผ่านการกรอกฟอร์มใน Google Form พร้อมทั้งได้รับการสนับสนุนจากผู้นำฝ่ายค้านบางส่วนอีกด้วย

“เราต้องเข้าใจว่าเมื่อ 5 ปีก่อน ไม่มีใครพร้อมที่จะลุกขึ้นมาพูดต่อต้านโมดีหรือรัฐบาล ยุคสมัยมันกำลังเปลี่ยนไปแล้ว” นายดิปเกกล่าว โดยตัวเขาเคยทำงานร่วมกับพรรคอามอาดมี (Aam Aadmi Party หรือ AAP) ซึ่งเป็นพรรคที่ก่อตัวขึ้นจากขบวนการต่อต้านการทุจริตของอินเดียในปี 2555

เสียงสะท้อนของความสิ้นหวังในเอเชียใต้

ดิปเกกล่าวว่า CJP ไม่ได้มีความเกี่ยวข้องกับองค์กรทางการเมืองที่แท้จริงใด ๆ ทว่าการเติบโตของพรรคล้อเลียนนี้กลับสะท้อนถึงกระแสภาพรวมที่ใหญ่กว่าทั่วเอเชียใต้ ซึ่งคนรุ่นใหม่ได้ก้าวเข้ามามีบทบาทสำคัญในขบวนการต่อต้านรัฐบาลในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา รวมถึงการลุกฮือในศรีลังกาและบังกลาเทศ และความไม่สงบในเนปาล

“คนรุ่นใหม่รู้สึกอึดอัดและสิ้นหวังมากจริง ๆ แต่รัฐบาลกลับไม่ยอมรับฟังข้อกังวลของพวกเขา” ดิปเกกล่าว

แรงกดดันเหล่านี้รุนแรงเป็นพิเศษในอินเดีย ซึ่งประชากรมากกว่าหนึ่งในสี่เป็นคนหนุ่มสาว ทว่าหลายคนกลับต้องเผชิญกับโอกาสทางการงานที่ริบหรี่และปัญหาการว่างงานที่เรื้อรัง นอกจากนี้ ผู้มีสิทธิเลือกตั้งรุ่นใหม่จำนวนมากยังโกรธเคืองพรรค BJP ของโมดี ในประเด็นต่าง ๆ รวมถึงการแบ่งแยกทางศาสนาที่รุนแรงขึ้น ความเหลื่อมล้ำที่ขยายกว้างขึ้น และแรงกดดันทางเศรษฐกิจ

แผนนโยบายเชิงตลกร้ายและการตอบโต้

พรรค CJP เน้นหนักไปที่การล้อเลียนตัวเอง โดยตั้งเกณฑ์การสมัครเข้าเป็นสมาชิกแบบประชดประชันเอาไว้ว่า จะต้องเป็นคนว่างงาน ขี้เกียจ ติดหน้าจอเป็นนิสัย และมีความสามารถในการบ่นระบายได้อย่างมืออาชีพ

ส่วนแถลงการณ์นโยบายของพรรคก็ใช้การเสียดสีเพื่อพูดถึงประเด็นข้อพิพาทหลายประเด็นในการเมืองอินเดีย รวมถึงข้อกล่าวหาของฝ่ายค้านเรื่องการทุจริตการเลือกตั้ง ข้อวิพากษ์วิจารณ์เกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างสื่อยักษ์ใหญ่ของกลุ่มทุนกับรัฐบาล และการแต่งตั้งผู้พิพากษาที่เกษียณอายุแล้วให้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง

ด้านกลุ่มผู้เห็นต่าง ซึ่งส่วนใหญ่เป็นกลุ่มผู้สนับสนุนโมดีได้ออกมาโจมตีว่า พรรคแมลงสาบเป็นเพียงลูกเล่นทางการเมืองบนโลกออนไลน์ที่เข้าพวกกับฝ่ายค้าน โดยอ้างถึงการที่ดิปเกเคยทำงานร่วมกับพรรค AAP ในอดีต นอกจากนี้พวกเขายังกล่าวว่าความนิยมที่พุ่งสูงขึ้นนี้น่าจะจางหายไปอย่างรวดเร็วพอ ๆ กับตอนที่มันเกิดขึ้น โดยแย้งว่านี่เป็นเพียงแคมเปญดิจิทัลไม่ใช่ขบวนการเคลื่อนไหวจากภาคประชาชนในพื้นที่จริง

แต่ดิปเกกล่าวว่าสิ่งที่เริ่มต้นบนโลกออนไลน์นั้นไม่น่าจะจำกัดอยู่แค่ในโซเชียลมีเดีย “นี่คือขบวนการเคลื่อนไหวที่มาถึงอินเดียแล้ว… มันจะเปลี่ยนทิศทางการพูดคุยทางการเมือง … มันจะดำเนินต่อไปบนโลกออนไลน์ และถ้าจำเป็น มันก็จะลงสู่ท้องถนนด้วย”

การเซ็นเซอร์และการกลับมา

ขบวนการเคลื่อนไหวนี้เริ่มล้นทะลักออกจากโลกออนไลน์อย่างช้า ๆ โดยเริ่มมีอาสาสมัครรุ่นใหม่บางคนแต่งกายเป็นแมลงสาบไปปรากฏตัวในงานประท้วงต่าง ๆ และในขณะเดียวกัน มาตรการตอบโต้ก็เริ่มปรากฏชัดเจนขึ้นเช่นกัน

เมื่อวันพฤหัสบดีที่ผ่านมา ดิปเกโพสต์ข้อความผ่าน X ว่า บัญชีของ CJP บน X ซึ่งมียอดผู้ติดตามประมาณ 200,000 คนถูกระงับการเข้าถึงในประเทศอินเดีย ซึ่งนับเป็นหนึ่งในมาตรการจำกัดการเคลื่อนไหวที่เห็นได้ชัดเจนเป็นครั้งแรก โดยเหตุผลในการระงับนั้นยังไม่แน่ชัด

แต่ไม่กี่นาทีต่อมา เขาได้ประกาศเปิดตัวบัญชีใหม่ของกลุ่ม พร้อมกับโพสต์ข้อความว่า “แมลงสาบกลับมาแล้ว” และเสริมท้ายว่า “คิดว่าจะกำจัดพวกเราได้เหรอ? ขำแป๊บ (Lol)”

ติดตามข่าวต่างประเทศ : https://www.thairath.co.th/news/foreign

ที่มา : the guardian