10 กันยายน 2569 เวลา 10:38 น.

วานนี้ 9 กันยายน 2569 กรณ์ จาติกวณิช รองหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ โพสต์ภาพพร้อมข้อความผ่านเฟซบุ๊กเกี่ยวกับการจัดระเบียบ Social Media และ Algorithm พร้อมข้อความทั้งหมดว่า “จัดระเบียบ Social Media จัดระบบ Algorithm แก้ปัญหาผลกระทบต่อเยาวชน

เรื่องนี้ยังเป็นประเด็นใหม่ และนักการเมืองยังไม่มั่นใจว่าสังคมต้องการอะไร

เมื่อคืนในการอภิปรายงบประมาณของกระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ผมได้นำเสนอว่ารัฐบาลควรใส่ใจเรื่องนี้

ในการสนทนากับเยาวชน พวกเราสัมผัสได้ถึงความกดดันของเยาวชนซึ่งส่วนหนึ่งมาจากการใช้ social media แพลตฟอร์มต่างๆ การเสพนานๆ จะมีส่วนทำให้เกิดอารมณ์ที่มาจากการเปรียบเทียบ นำไปสู่อาการ FOMO ปัญหาเรื่องสมาธิ และในบางกรณีมีผลถึงสุขภาพจิต

ปัญหาไม่ได้อยู่ที่โทรศัพท์ ไม่ได้อยู่ที่ตัวบุคคล แต่ปัญหาอยู่ที่ algorithm ที่ถูกออกแบบมาเพื่อให้เราไถไม่หยุด เจตนาคือการให้ผู้ใช้ติดอยู่ในแพลทฟอร์มให้นานที่สุด ตรงนี้คือความเสี่ยงต่อผู้เยาว์เป็นพิเศษ

เราต้องเข้าใจก่อนว่า algorithm ที่ว่านี้ไม่ได้ออกแบบมาเพื่อประโยชน์ของเรา แต่ออกแบบมาเพื่อประโยชน์ของแพลทฟอร์ม
จึงเป็นเหตุให้หลายประเทศได้ออกมาตรการระดับกฎหมายเพื่อป้องกันการเข้าถึงโดยผู้เยาว์

ได้ผลหรือไม่อย่างไรยังไม่ชัดเจน แต่เราอาจมีทางเลือกอื่น เพราะล่าสุดที่สหรัฐ ได้มีการรวมกลุ่มโดย 47 รัฐ ฟ้องร้อง Meta (เจ้าของ FB และ Instagram) กล่าวหาว่า Meta จงใจออกแบบ algorithm เพื่อให้ผู้ใช้เสพติด (โดยเฉพาะผู้เยาว์) โดยเรียกความเสียหาย 6 ล้านล้านบาท

สุดท้าย Meta ขอยอมจ่ายค่าเสียหาย 500,000 ล้านบาท และยอมแก้ algorithm เพื่อลดความเสี่ยงให้กับผู้เยาว์ต่อการเสพติด เช่นจำกัดเวลาการใช้วันละ 2 ชั่วโมง ปิดกั้นการใช้ช่วงดึก ปิดไม่ให้ส่ง notification ช่วงเวลาเรียน ฯลฯ

ดูเหมือนอาจจะมีผลบังคับกับ TikTok, X และ YouTube ด้วย

แต่ประเด็นสำคัญคือมาตรการเหล่านี้มีผลต่อการคุ้มครองเยาวชนในอเมริกาเท่านั้น สรุปคือหากเราต้องการเงื่อนไขแบบนี้ เขาทำให้ได้ แต่คงไม่ทำหากเราไม่ร้องขอหากรัฐบาลคิดว่าจะเป็นประโยชน์กับเยาวชนคนไทย ให้มีสุขภาพจิตที่ดีขึ้น มีสมาธิในการเรียนการใช้ชีวิตมากขึ้น มีโอกาสที่จะถูกชักจูงโดย algorithm ต่างชาติน้อยลง รัฐบาลควรมีท่าทีที่ชัดเจน”

หลังจากที่โพสต์ของ กรณ์ จาติกวณิช เกี่ยวกับ การจัดระเบียบ Social Media และ Algorithm เผยแพร่ลงมาบนโลกโซเชียลได้ไม่นาน ทำเอาชาวเน็ตต่างก็เข้าไปคอมเมนต์แสดงความคิดเห็นกันเป็นจำนวนมาก เช่น

“โซเชียลมีเดียมีผลกระทบต่อเยาวชนจริงๆค่ะ ต้องคัดกรองสิ่งที่เป็นประโยชน์ต่อพวกเค้า”

“คุณยกประเด็นที่สำคัญมากครับ กรณ์ จาติกวณิช – Korn Chatikavanij
อัลกอริทึมในปัจจุบัน โดยเฉพาะหลังจากที่ถูกพัฒนาไปเป็นอัลกอริทึมที่ขับเคลื่อนด้วย AI มีอำนาจในการเปลี่ยนแปลงทั้งชุมชนและแม้กระทั่งวัฒนธรรมได้ เพราะสามารถเลือกป้อนข้อมูลให้กับผู้ใช้งานปลายทางตามสิ่งที่องค์กรเชิงพาณิชย์ต้องการ ณ ช่วงเวลาใดเวลาหนึ่งได้ครับ
อัลกอริทึมลักษณะนี้มีความอันตรายอย่างมาก โดยเฉพาะในสังคมที่มีค่านิยมแบบอนุรักษนิยมและในประเทศกำลังพัฒนา เช่น หลายประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รวมถึงในสังคมตะวันตกอย่างสหราชอาณาจักร ซึ่งบรรทัดฐานทางวัฒนธรรมก็มีความเปราะบางและอาจถูกเปลี่ยนแปลงได้ครับ
หากพูดโดยไม่ใช้อารมณ์ ผู้ไม่หวังดีที่สามารถควบคุมอัลกอริทึมที่ขับเคลื่อนด้วย AI ได้ อาจกลายเป็นตัวเร่งให้เกิดการปฏิวัติได้ครับ”

“ทุกสิ่งที่เยาวชนได้รับรู้เรียนรู้ได้ยินได้เห็นได้ฟังโดยไม่ได้ผ่านการคัดกรองหรือตรวจสอบอย่างเข้มงวดจากผู้ที่มีอำนาจ…ด้วยเยาวชนแต่ละคนภูมิคุ้มกันชีวิตในแต่ละเรื่องแตกต่างกัน..เรื่องนี้จึงน่าเป็นห่วงอย่างมาก…ฝากเยาวชนปชป.ไว้กับพรรคด้วยนะ”

“น่าจะเป็นพรรคแรกที่คิดเรื่องนี้”

“เห็นด้วยมากๆ อยากให้ทำด่วนเลยค่ะ”

“ควรทำอย่างยิ่งครับ”

“ขอบคุณมาก ๆครับ”

“เห็นด้วยค่ะ แทบไม่มีใครสนใจเรื่องนี้เลย”

“ประทีป วีระพัฒนนิรันดร์”

“ขอบคุณมากครับ เห็นด้วยอย่างยิ่ง”

ขอขอบคุณข้อมูลและภาพจาก เฟซบุ๊ก กรณ์ จาติกวณิช – Korn Chatikavanij