21 กันยายน 2569 เวลา 14:29 น.

’วุฒิสภา‘ถกรายงานเพิ่มประสิทธิภาพการเลือกตั้ง ชงยกเครื่องแก้ไขรัฐธรรมนูญ ร่างพ.ร.บ.กกต. และร่างพ.ร.บ.เลือกตั้งสส. ปรับโครงสร้างที่มา กกต. สว.ประสานเสียงสนับสนุนประชาชนเข้าชื่อ 5หมื่น สอยองค์กรอิสระได้ “พิสิษฐ์”เบื่อชวนลงถนนปลุกปฏิวัติ

เมื่อเวลา 10.00น. วันที่ 21 ก.ย.ที่รัฐสภา มีการประชุมวุฒิสภา มีนายมงคล สุระสัจจะ ประธานวุฒิสภา ทำหน้าที่ประธานการประชุม พิจารณารายงานการศึกษาและข้อเสนอแนะเพื่อการพัฒนากระบวนการเลือกตั้งของไทยอย่างเสรีและเป็นธรรม ตามที่คณะกรรมาธิการการพัฒนาการเมือง การมีส่วนร่วมของประชาชน สิทธิมนุษยชน สิทธิ เสรีภาพ และการคุ้มครองผู้บริโภค พิจารณาเสร็จแล้ว โดยนายนรเศรษฐ์ ปรัชญากร สว.ในฐานะประธานกมธ. ชี้แจงเนื้อหารายงานว่า มีเป้าหมาย 3 ประการคือ 1.นำเสนอปัญหาการเลือกตั้ง ที่ถูกตั้งคำถามไม่เสรีและเป็นธรรม 2.จัดทำแนวทางการมีส่วนร่วมของประชาชนในช่วงก่อน ระหว่าง และหลังเลือกตั้ง 3.จัดทำข้อเสนอต่อองค์กรที่เกี่ยวกับการจัดเลือกตั้ง

ขณะที่น.ส.อชิรญา บุญตา คณะทำงานรายงานฯ กล่าวว่า กมธ.เสนอการจัดทำร่างกฎหมายเพื่อปฏิรูปการเลือกตั้ง 3ฉบับ คือ1.ร่างแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ เสนอแก้ไข 6ประการ อาทิ ให้ผู้สมัครรับเลือกตั้งแบบแบ่งเขตใช้หมายเลขเดียวกับหมายเลขประจำพรรคทั่วประเทศ ลดความสับสนผู้มีสิทธิเลือกตั้ง การกำหนดให้พรรคการเมืองที่จะได้รับการจัดสรรสส.บัญชีรายชื่อ ต้องมีเกณฑ์คะแนนขั้นต่ำ เพื่อสร้างคุณภาพพรรคการเมืองในรัฐสภา การให้ประชาชน 5หมื่นคน เข้าชื่อร้องต่อประธานรัฐสภา ให้รัฐสภาลงมติถอดถอนกกต.ได้ โดยใช้คะแนนเสียงไม่น้อยกว่า2ใน 3ของที่ประชุมรัฐสภา 2.แก้ไขร่างพ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยกกต. อาทิ ลดเกณฑ์อายุกกต.ขั้นต่ำจาก 35 -70ปี การปรับปรุงโครงสร้างคณะกรรมการสรรหาของกกต. ให้ยึดโยงกับประชาชนและมีดุลยภาพมากขึ้น 3.ร่างพ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสส. อาทิ กำหนดให้กกต.ต้องตรวจสอบคุณสมบัติของผู้สมัครให้แล้วเสร็จและรายงานกลับภายใน3วัน การให้พรรคการเมืองยื่นบัญชีรายชื่อ เพื่อจับฉลากกำหนดหมายเลขประจำพรรคก่อนวันรับสมัครสส.แบ่งเขต เพื่อให้พรรคการเมืองมีหมายเลขเดียวกันทั่วประเทศ การเพิ่มการยกเว้นการกระทำที่เป็นประโยชน์สาธารณะ ให้หน่วยงานรัฐหรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจัดยานพาหนะรับส่งคนพิการ ผู้สูงอายุไปใช้สิทธิเลือกตั้งได้อย่างเป็นธรรม ปราศจากการครอบงำ ข้อเสนอเหล่านี้ช่วยสร้างระบบนิเวศทางประชาธิปไตยใหม่ แก้ไขตั้งแต่โครงสร้างองค์กร กระบวนการจัดการบริหาร การคุ้มครองสิทธิประชาชนอย่างเท่าเทียม

นายพรชัย วิทยเลิศพันธุ์ สว. กล่าวว่า ปัญหาโครงสร้างคณะกรรมการการเลือกตั้ง(กกต.)คือ เป็นทั้งผู้จัดการเลือกตั้ง และมีอำนาจสืบสวน ไต่สวน วินิจฉัย สั่งนับคะแนนใหม่ หรือเลือกตั้งใหม่ ให้องค์กรเดียวเป็นทั้งผู้ปฏิบัติการ ตำรวจ และอัยการ ทำให้เกิดคำถามความขัดกันของบทบาท และหน้าที่ความรับผิดชอบ ควรแยกอำนาจการจัดการเลือกตั้ง ออกจากการตรวจสอบการเลือกตั้ง ป้องกันการตรวจสอบการทำงานของตัวเอง ล่าสุดกกต.พิจารณาสำนวนมีผู้ถูกร้อง 427ราย แต่มีมติยื่นคำร้องต่อศาล ดำเนินคดีอาญา 77ราย เป็นสว. 26ราย สิ่งที่ควรถามคือ ถ้ากระบวนการหนึ่งมีข้อร้องเรีน และข้อกังขามากขนาดนี้ จะปรับเพียงรายละเอียดปลีกย่อย หรือตรวจสถาปัตยกรรมของระบบตั้งแต่ต้น ขอเสนอชำแหละโครงสร้างกกต. ประกอบใหม่ คนจัดเกมไม่ควรเป็นคนเดียวกับคนตัดสินเกมของตัวเอง กกต.มี 7คน แต่มีอำนาจตามกฎหมายสูงต่อกระบวนการการเมือง ทั้งอำนาจสืบสวน ไต่สวน สั่งนับใหม่ เลือกตั้งใหม่ ยิ่งอำนาจมาก ความรับผิดชอบต่อประชาชนก็ต้องมากด้วย ควรฟื้นกลไกประชาชน 5หมื่นคน เข้าชื่อถอดถอนองค์กรอิสระได้ ขอให้รัฐสภา รัฐบาล เคารพ 21.6ล้านเสียงที่เห็นชอบให้ร่างรัฐธรรมนูญใหม่โดยเร็ว และแก้ไขรายมาตราควบคู่ไป โดยเฉพาะเรื่องการเลือกสว. และบทบาทกกต.

น.ส.นันทนา นันทวโรภาส สว. อภิปรายว่า การเลือกสว. และเลือกตั้งสส.ครั้งล่าสุด ทำให้เกิดวิกฤติศรัทธาต่อกกต. มั่นใจว่า ในช่วงชีวิตตนไม่มีการเลือกตั้งครั้งใดเละเทะ เท่าการเลือกตั้งสส. วันที่ 8ก.พ.2569 ขอเสนอการบริหารจัดการเลือกตั้ง ควรแยกเป็น 2ฝ่ายคือ ฝ่ายจัดการ กับฝ่ายตรวจสอบ กกต.ควรทำหน้ารที่บริหารจัดการเลือกตั้งเท่านั้น โดยให้ศาลเป็นฝ่ายตรวจสอบ การให้ใบเหลือง ใบส้ม ใบแดง ใบดำ ควรเป็นศาล แต่กกต.ไม่ค่อยแจกใบพวกนี้ เห็นแต่แจกใบน้ำเงินให้ผ่านฉลุยอย่างเดียว ที่มาของกกต. ต้องยึดโยงประชาชน ไม่ใช่ให้สว.ที่ไม่ได้มาจากการเลือกตั้งของประชาชน มาเลือก นี่คือความอัปลักษณ์ของรัฐธรรมนูญฉบับนี้ ต้องแก้ไขด่วน เพราะเขียนที่มาสว. แบบวิปริตสร้างปัญหามาก สุ่มเสี่ยงที่ประชาชนจะถูกกินรวบอำนาจ โดยพรรคที่ควบคุมองค์กรอิสระได้ ควรให้สส.เป็นผู้เลือกองค์กรอิสระ ที่มากกต. ควรหลากหลาย ไม่จำกัดเฉพาะข้าราชการ เพราะองค์กรอิสระจะกลายเป็นบ้านพักข้าราชการชรา หลังเกษียณอายุราชการควรลดอายุผู้สมัคร เริ่มต้นที่ 35ปี ความแก่ไม่ได้ช่วยให้มีวุฒิภาวะที่ดี ที่สำคัญต้องมีบทลงโทษผู้ดำรงตำแหน่งที่ไม่สุจริต ให้ประชาชนเข้าชื่อถอดถอนได้ ขณะที่การรายงานผลเลือกตั้งต้องรวดเร็ว โปร่งใส แต่กกต.จัดเลือกสว. เสร็จตอนตี5 เลือกได้ช้าจนคนสงสัย หรือเลือกสส.วันที่ 8ก.พ.2569 เปิดหีบนับคะแนนถึง 2ทุ่ม แล้วก็หยุดไปดื้อๆ ค้างอยู่ที่ 18% นาน 2-3ชั่วโมง จนบางคนสงสัยมีซีเคร็ทรูม ตกแต่งผลเลือกตั้งหรือไม่ ส่วนเกณฑ์การวินิจฉัยบัตรเสียก็ไม่มีความชัดเจน หากยึดเจตจำนงผู้เลือกเป็นสำคัญ ปัญหาการใช้ดุลพินิจของกรรมการประจำหน่วยจะลดลง เช่น การแสดงเครื่องหมายต้องการคนใด พรรคใด แม้เป็นเครื่องหมายถูก วงกลม กากบาท อยู่ในกรอบจะเกินไปนิด ขาดไปหน่อย ให้ยึดเจตนาเป็นสำคัญ ไม่ใช่ขานบัตรเสีย สุดท้ายเรื่องการสื่อสารเลือกตั้งกับประชาชน นอกจากกกต. จะไม่ทำแล้วยังกีดกันผู้มาช่วยรณรงค์ เมื่อประชาชนมารณรงค์ เช่น ไอลอว์ ก็ไปฟ้องเขา หวังว่า จะปรับปรุงเพื่อให้การเลือกตั้งไทยเป็นสากล เรียกได้เต็มปากว่า Free and fair election

นายพิสิษฐ์ อภิวัฒนาพงศ์ สว. อภิปรายว่า ขอตั้งข้อสังเกต มาตรา 49 พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยคณะกรรมการการเลือกตั้ง(กกต.) กรณีหน่วยงานรัฐได้รับเรื่องความผิดเกี่ยวกับการเลือกตั้ง เมื่อกกต.เห็นสมควรดำเนินการเอง หน่วยงานรัฐต้องส่งเรื่องให้กกต.ใน 7วัน การระบุเช่นนี้เหมือนเส้นบางๆระหว่างกกต. กับหน่วยงานสอบสวนอื่นๆ โดยเฉพาะกรมสอบสวนคดีพิเศษ(ดีเอสไอ) ขอถามว่า มีการเลือกตั้งครั้งใดที่ดีเอสไอ ที่อยู่ในสังกัดกระทรวงยุติธรรม มาตรวจสอบการเลือกตั้ง แบบนี้เรียกว่ามาตรฐานใช่หรือไม่ การตรวจสอบขององค์กรอิสระ แต่นำเอาหน่วยงานที่พรรคการเมืองเป็นรัฐมนตรีมาตรวจสอบเป็นธรรมแล้วใช่หรือไม่ ขอเรียนว่า เมื่อกกต.มีคำวินิจฉัยแล้ว ควรเคารพกฎหมาย อย่าใช้วิธีเดิมๆ เบื่อมากกับการชวนคนลงถนน แล้วปฏิวัติรัฐประหาร มาเขียนรัฐธรรมนูญใหม่ มาตั้งแต่ปี 2550 พอปี2570 ก็จะเอาอีกใช่หรือไม่ เหตุที่ประเทศไทยเขียนรัฐธรรมนูญหลายฉบับ เพราะรอไม่เป็น รอให้คนอื่นบริหารให้เสร็จสิ้น แล้วใช้กระบวนการทางรัฐสภา รายงานฉบับนี้เป็นรายงานที่ดี แต่จะสมบูรณ์มากๆหากนำมาตรา 49 มาพิจารณาด้วย