“ถ้าจะอนุรักษ์ป่า..ต้องแยกคนออกจากป่า”

คำกล่าวนี้เคยเป็น “ความเชื่อ” ว่าด้วยแนวทางการอนุรักษ์ป่าในอดีต เนื่องจากมองว่า “มนุษย์เป็นตัวการทำลายธรรมชาติ” จากการขยายพื้นที่เพาะปลูกก็ดี การลักลอบตัดไม้ไปขายก็ดี ภาครัฐจึงต้องหาทางอพยพคนที่อาศัยในป่าหรือใกล้ชิดกับป่าให้ไปตั้งถิ่นฐาน ณ พื้นที่อื่นๆ พร้อมส่งเสริมอาชีพทดแทน

ทว่าระยะหลังๆ ก็เริ่มมีการตั้งคำถามว่า “ได้ผลจริงหรือ?” เพราะทรัพยากรป่าไม้ยังคงลดลง ข่าวการบุกรุกแผ้วถางป่า
เป็นพื้นที่เพาะปลูก เกิดเป็น “เขาหัวโล้น” ยังคงปรากฏอย่างต่อเนื่อง ขณะที่การลักลอบตัดไม้หายากยังรุนแรง อย่างไรก็ตาม..เมื่อไปดูในต่างประเทศ มีการนำเสนอ“ความรู้ใหม่” ว่าด้วยการอนุรักษ์ป่าไม้ ที่ไม่ใช่การนำคนออกจากป่า แต่เป็นการส่งเสริมให้ใช้พื้นที่ป่าอย่างยั่งยืน

คนอยู่กับป่า..ได้ประโยชน์จากป่า..และอนุรักษ์ป่าไปพร้อมกัน!!!

เมื่อพูดถึงชุมชนที่คนอยู่กับป่าอย่างยั่งยืน ในประเทศไทยนั้นก็มีหลายแห่ง ทว่าพื้นที่ที่ถูกยกให้เป็น “ต้นแบบ” ถูกพูดถึงบ่อยครั้งคือ “บ้านแม่ทา” หรือ ต.แม่ทา อ.แม่ออน จ.เชียงใหม่ จากในอดีตที่ “ชาวบ้านเกือบถูกไล่ที่” เพราะทางการประกาศเขตอุทยาน เมื่อราว 3 ทศวรรษที่แล้ว

อนันต์ ดวงแก้วเรือน อดีตกำนัน ต.แม่ทา บอกเล่ากับ “สกู๊ปแนวหน้า” เมื่อครั้งลงพื้นที่ ต.แม่ทา ร่วมกับคณะของ สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) ปลายเดือนพ.ค. 2559 ว่าต้องย้อนไปเมื่อปี 2536 ในเวลานั้น ชาวบ้าน
เข้าไปตัดไม้และหาของป่าเพื่อดำรงชีพตามวิถีชีวิตปกติ แต่กลับถูกเจ้าหน้าที่จับกุมดำเนินคดีฐานบุกรุกพื้นที่ “อุทยานแห่งชาติแม่ตะไคร้” กระทั่งในเวลาต่อมา มีองค์กรพัฒนาเอกชน (NGO) และนักวิชาการ นำข้อมูลมาอธิบายกับชาวบ้าน ว่าพื้นที่อุทยานครอบคลุมจุดไหนบ้าง ซึ่งข้อสังเกตคือมีแนวคิดประกาศเป็นอุทยานตั้งแต่ปี 2525

แต่ชาวบ้านในพื้นที่ “ไม่รู้มาก่อน” เพราะ “ไม่มีผู้ใดแจ้งให้ทราบ”!!!

“อุทยานแม่ตะไคร้นั้นเตรียมประกาศตั้งแต่ปี 2525 พื้นที่ 801,000 ไร่ จากแม่ทา แม่ออน แม่ทาเหนือ ไปถึงดอยสะเก็ด แต่ชาวบ้านมารู้ในปี 2536 ชาวบ้านไม่เคยรู้มาก่อน มันเป็นความลับราชการ พอเรารู้เราก็ขอให้เขามาตรวจสอบ เขาก็ยึดแนวเขตป่าสงวนปี 2512 เราก็ถามว่าทำไมไม่ทำแนวเขตใหม่ จากปี 2512 ถึงปี 2525 มันผ่านมาแล้วกี่ปี? ถ้าประกาศชาวบ้านก็ผิดกฎหมายหมด” อดีตกำนัน ต.แม่ทา กล่าว

และแล้ว “เส้นทางการต่อสู้” ก็เริ่มขึ้น อนันต์เล่าว่า เขาและกลุ่มเกษตรกรในภาคเหนือ เดินหน้าเรียกร้องให้ภาครัฐยุตินโยบาย “นำคนออกจากป่า” แต่ไม่ได้รับการตอบสนองไม่ว่าจะเป็นรัฐบาลใด นายกรัฐมนตรีคนไหน แม้กระทั่งนักการเมืองดังที่ชูจุดขายว่าเป็น “คนบ้านเดียวกัน” จนได้รับเลือกตั้งก็ตาม

เมื่อเป็นรัฐบาลแล้วก็ “เงียบ” ไม่ทำตามที่ “หาเสียง” ไว้แต่อย่างใด!!!

“รัฐบาลเก่าหมดอายุ ยุบสภา รัฐบาลใหม่เราก็ไปตามกันใหม่ วนกันอยู่อย่างนี้ แม้แต่คนที่บอกว่าเป็นคนพื้นที่ เราก็เชื่อว่า
เขาต้องช่วยเราแน่ๆ สุดท้ายกลายเป็นคนพื้นที่มาฆ่าคนพื้นที่เอง เพราะเขาเน้นเรื่องเศรษฐกิจอย่างเดียว” อนันต์ กล่าวด้วยความรู้สึกเจ็บปวด

จากความ “พ่ายแพ้” ในครั้งนั้น ชาว ต.แม่ทา เริ่มหันกลับมาดูว่า “ตนเองจะทำอะไรได้บ้าง” แล้วพบว่าสามารถใช้ “กลไกท้องถิ่น” บริหารจัดการพื้นที่ได้โดยไม่ต้องรอภาครัฐส่วนส่วนกลาง ซึ่ง กนกศักดิ์ ดวงแก้วเดือน นายกองค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) แม่ทา กล่าวว่า ในปี 2549 เป็นต้นมา ชุมชนแม่ทามีการขับเคลื่อนครั้งใหญ่ อาทิ..

การออกข้อบัญญัติท้องถิ่น ว่าด้วยการใช้ทรัพยากรป่าไม้และพื้นที่ในชุมชน ซึ่งกฎหมายอนุญาตให้ผู้บริหารท้องถิ่นออกกฎระเบียบและบทลงโทษมาบังคับใช้ได้,การนำระบบแผนที่ดาวเทียมมาใช้ เพื่อกำหนดเขตป่าประเภทต่างๆ รวมถึงเขตที่ดินของชาวบ้านแต่ละคนให้ชัดเจน แม้ระยะแรกๆ “เทคโนโลยี” จะเป็น “อุปสรรค”สำหรับชาวบ้านที่ส่วนใหญ่การศึกษาไม่สูง

แต่ทุกคนก็ “พยายามเรียนรู้” กันเต็มที่!!!

“ผมต้องไปซื้อระวางแผนที่ 1 ต่อ 4,000 จากกรมพัฒนาที่ดิน แล้วก็ส่งช่างไปอบรมที่จุฬา (จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย) อยู่ 7 วัน เพื่อใช้โปรแกรมใช้เครื่องมือให้เป็น แล้วก็มาชวนชาวบ้านทำกัน ก็ธรรมดาครับ เครื่องจีพีเอส (GPS-อุปกรณ์ระบุพิกัดด้วยดาวเทียม) ตัวละสองหมื่นกว่าบาท ชาวบ้านจับที่มือสั่นเลย กลัวร่วง แต่ชาวบ้านก็อยากทำ คือทุกคนใจสู้แล้ว แล้วพอทำไปมันก็ตื่นเต้น คือชาวบ้านได้เห็นรูปบ้าน เห็นรูปทรงที่ดินของตัวเอง

พอตอนนี้ผมทำพื้นที่เสร็จแล้ว มีผังล็อกพื้นที่ไว้หมดแล้วว่าตรงไหนเป็นที่ของใคร แล้วก็มีระเบียบการใช้ประโยชน์ที่ดิน ไม่ทำรีสอร์ท ไม่ทำบ้านจัดสรร ไม่ปลูกพืชเชิงเดี่ยว แล้วก็พยายามผลักดันให้เป็นแปลงรวม ไม่อยากให้เป็นแปลงส่วนบุคคลเพราะมันคุมยาก แม้จะมีกฎหมายควบคุมแต่สุดท้ายก็จะเป็นปัญหา”

นายก อบต.แม่ทา ระบุ ทั้งนี้ปัจจุบัน อบต.แม่ทา มีพื้นที่ 73,000 ไร่ เดิมมีเอกสารสิทธิทำกิน 5,000 ไร่ แต่ได้เพิ่มจากรัฐบาล คสช. เมื่อปี 2558 อีก 7,000 ไร่รวมเป็น 12,000 ไร่ ขณะที่พื้นที่ป่าที่เหลือ ได้แบ่งเป็น “ป่าอนุรักษ์” เป็นป่าต้นน้ำไม่มีการใช้ประโยชน์ กับ “ป่าใช้สอย” สามารถนำทรัพยากรในป่ามาใช้ได้เพื่อการดำรงชีพ เช่น นำไม้มาใช้ซ่อมแซมบ้านหรือยุ้งฉาง รวมถึงหาของป่า แต่ไม่แผ้วถางเพื่อขยายพื้นที่เพาะปลูกรุกล้ำเข้าไป

สำหรับเป้าหมายต่อไป นายก อบต.แม่ทา กล่าวว่า ได้ส่งเสริมให้ชาวบ้านปลูก “ไม้สัก” ในพื้นที่ทำกินของแต่ละคน โดยหวังว่าวันหนึ่งเมื่อ “ฟ้าเปิด” กฎหมายไม้หวงห้ามถูกแก้ไขให้ประชาชนสามารถปลูกและตัดขายได้ ไม้เหล่านี้จะกลายเป็น “รายได้” ให้กับชาวบ้านในพื้นที่ พร้อมๆ กับเป็นการอนุรักษ์ไม้ในป่าไปในตัว ซึ่งมีตัวอย่างมาแล้วในหลายประเทศ เช่น ญี่ปุ่น แคนาดา ฟินแลนด์ เป็นต้น

เพราะเมื่อ “ปลูกเอง-ขายได้” ก็ไม่จำเป็นต้อง “ตัดเอาจากป่า” อีกต่อไป!!!

“ตอนนี้ตรงไหนที่ชาวบ้านปลูกจริง เราทำข้อมูลรับรองไว้ก่อนว่าอันนี้สักปลูกนะไม่ใช่สักป่า เราใช้เงิน อบต. ซื้อกล้ามาให้ด้วยนะ เขาเลยกล้าปลูก เราเริ่มกันในปี 2553 ถ้าตามหลักก็ตัดได้อีก 15 ปีขึ้นไป แล้วแต่พื้นที่ ซึ่งผมว่าลงทุนแล้วคุ้มนะ อย่างถ้ามีสัก 60 ต้น ใช้สร้างบ้าน 30 ต้น เหลืออีก 30 ต้น ถ้าอีก 10 ปีข้างหน้าไม้ต้นละ 20,000 คูณ 30 ก็ 600,000 ผมว่าก็น่าจะพออยู่สำหรับคนเฒ่าคนแก่ครับ” นายก อบต.แม่ทา กล่าวทิ้งท้าย

ผลจากความมุ่งมั่น..ชุมชนแม่ทาได้รับการยกย่องจากหลายหน่วยงาน อาทิ ได้รับรางวัลชุมชนหมู่บ้านต้นแบบปลอดเผาไร้ควันพิษ ปี 2552 จากกรมควบคุมมลพิษ, ได้รับการส่งเสริมให้เป็นศูนย์เรียนรู้ในโครงการตำบลสุขภาวะ ว่าด้วยระบบเกษตรแบบยั่งยืน จากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) เป็นต้น

เป็นเครื่องพิสูจน์ว่า “คนอยู่กับป่าได้” ถ้าหาก “บริหารจัดการเป็น”!!!

SCOOP@NAEWNA.COM

เคยกันมั้ย!?!?!

“ฟ้องปิดปาก” หมายถึงการที่บุคคลหรือองค์กรหนึ่งใช้กระบวนการทางศาลฟ้องคดีโดยไม่ได้มุ่งหวังแสวงหาความเป็นธรรม แต่เพื่อ “ข่มขู่” สื่อมวลชนหรือบุคคลอื่นๆ ไม่ให้วิพากษ์วิจารณ์ฝ่ายตน เน้นการทำให้เกิดคดีมากๆ เพื่อที่คู่กรณีจะได้ “ว้าวุ่น” อยู่กับการขึ้นโรงขึ้นศาล วิธีการดังกล่าวมักถูกนำมาใช้ในสถานการณ์ที่บุคคลหรือองค์กรนั้นๆ ถูกตรวจสอบ “ความไม่ชอบมาพากล” บางอย่างจากสื่อมวลชนบ้าง ภาคประชาชนบ้าง

เมื่อเร็วๆ นี้ สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) ร่วมกับ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) จัดงานเสวนาเรื่อง “การฟ้องหมิ่นประมาท : จุดสมดุลระหว่างประโยชน์ส่วนตัวและประโยชน์ส่วนรวม” ซึ่งในงานดังกล่าว นายอานนท์ ชวาลาวัณย์ หัวหน้าศูนย์ข้อมูลกฎหมายและคดีเสรีภาพ (iLaw) ยกตัวอย่างคดี “ภูเก็ตหวาน” กรณี กองทัพเรือ ฟ้องหมิ่นประมาท สำนักข่าวภูเก็ตหวาน เนื่องจากเผยแพร่รายงานพิเศษจากสำนักข่าวรอยเตอร์ (Reuters) เรื่องทหารไทยรับผลประโยชน์จากการค้ามนุษย์ผู้อพยพทางเรือ

แม้ในเวลาต่อมาศาลจังหวัดภูเก็ตมีคำพิพากษา (คดีหมายเลขดำที่ 2161/2557) ให้ยกฟ้องจำเลย แต่ระหว่างการฟ้องร้องจำเลยก็ได้รับผลกระทบ มีความเสี่ยงถูกควบคุมตัวมาบีบคั้น ต้องหาเงินเพื่อประกันตัว ไม่สามารถเดินทางออกนอกประเทศได้ อีกทั้งทำให้เกิดความกลัวแก่ผู้ที่จะมาทำหน้าที่นักข่าวพลเมือง

ปัญหาอย่างหนึ่งที่พบคือ “ความซ้ำซ้อน” ของกฎหมาย ดร.จอมพล พิทักษ์สันตโยธิน อาจารย์คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย ระบุว่า พ.ร.บ.ว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 “มาตรา 14” ว่าด้วยการเผยแพร่ข้อมูลเท็จ อันเป็นข้อหาที่ “ยอมความไม่ได้” มักถูกใช้“ฟ้องพ่วง” กรณีหมิ่นประมาทไปด้วย

ซึ่งถือว่า “ไม่ตรงตามเจตนารมณ์ของกฎหมาย” เนื่องจากมาตราดังกล่าวมีไว้เพื่อเอาผิดกับการ “ปลอมแปลงข้อมูล” เทียบเคียงกับการ “ปลอมแปลงเอกสาร” ทั่วๆ ไปที่อยู่นอกระบบคอมพิวเตอร์อีกทั้งความผิดฐานหมิ่นประมาทโดยการโฆษณาไม่ว่าด้วยช่องทางใดๆ ก็ตาม มีกฎหมายอื่นรองรับไว้อยู่แล้ว

นั่นคือ “ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 328”!!!

เช่นเดียวกับ ผศ.ดร.พิรงรอง รามสูต อาจารย์ภาควิชาวารสารสนเทศ คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยเปิดเผยว่า ปัจจุบันผู้ให้บริการเนื้อหาบนสื่อออนไลน์ ร้อยละ 80-90 ตัดสินใจ “เซ็นเซอร์ตนเอง” ด้วยเกรงว่าจะมีความผิด 3 กรณี คือ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ฯ หมิ่นประมาท และละเมิดลิขสิทธิ์ เพราะไม่อยากเสียทั้งเงินและเวลาไปกับการต่อสู้คดีความ เท่ากับปิดกั้นสาธารณชนในการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารไปโดยปริยาย

ด้าน รศ.ดร.ปกป้อง ศรีสนิท อาจารย์คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ให้ความเห็นว่า แม้กลยุทธ์การฟ้องปิดปากจะถือเป็นปัญหา แต่ก็ไม่จำเป็นต้องออกกฎหมายใหม่มาแก้ไข เพราะกฎหมายปัจจุบันอย่าง ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 329 เปิดช่องให้แสดงความเห็นในกิจการสาธารณะได้ นอกจากนี้ยังสามารถใช้ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 25 ขอให้ศาลชี้ขาดยุติคดีได้โดยไม่ล่าช้า เป็นต้น

“บ้านเราฟ้องหมิ่นประมาททางอาญาถูกนำมาใช้มาก เพราะถูกและดีในแง่ที่ว่าไม่มีค่าขึ้นศาล และมีคุกบีบให้ผู้ถูกฟ้องมาจ่ายค่าเสียหาย ถ้าฟ้องทางแพ่งไม่มีใครกลัว เพราะไม่มีก็ไม่จ่าย แต่การฟ้องอาญาไม่มีประโยชน์กับสาธารณะเลย เพราะทำคนไม่กล้าติดตามเรื่องสาธารณะ และรัฐก็ต้องมาจ่ายแพงกว่ามาก ถ้าทำกันเยอะๆ ก็เท่ากับขัดขวางการแสดงความเห็นในเรื่องสาธารณะ ทำให้กิจการสาธารณะไม่โปร่งใส”อาจารย์ปกป้อง ให้ความเห็น

แม้ว่าการฟ้องคดีจะเป็น “สิทธิ” ที่พึงกระทำได้ตามกฎหมาย แต่เจตนารมณ์ของกระบวนการยุติธรรมคือ “อำนวยความเป็นธรรม” มิใช่เป็นเครื่องมือให้ผู้ใดนำไปใช้ “ข่มขู่คุกคาม” ผู้ตั้งข้อสังเกตในประเด็นที่มีผลกระทบต่อสังคมและการทำแบบนี้นอกจากจะไม่ทำให้ชื่อเสียงดีขึ้นแล้ว ยังมีแต่จะแย่ลงอีกด้วย

เมื่อเทียบกับ “การทำให้โปร่งใส” ชี้แจงได้ชัดเจน“ทุกข้อข้องใจ” !!!

SCOOP@NAEWNA.COM

โปสเตอร์รณรงค์ “หยุดพ่อแม่วัยรุ่น” โดยสถาบันสุขภาพจิตเด็กและวัยรุ่นราชนครินทร์

“แม่วัยใส-ท้องไม่พร้อม” ปัญหาสำคัญของไทย ย้อนไปเมื่อต้นปี 2557 พญ.มธุรดา สุวรรณโพธิ์ เปิดเผยว่า ข้อมูลจาก สำนักงานสถิติแห่งชาติ ในปี 2556 ประเทศไทยมีหญิงอายุต่ำกว่า 18 ปี ตั้งครรภ์สูงถึง 54 คนต่อประชากรวัยรุ่นแสนคน สูงกว่าเกณฑ์ที่ องค์การอนามัยโลก (WHO) กำหนดว่าไม่ควรเกิน 15 คน ต่อประชากรวัยรุ่นแสนคน

ไม่เพียงเท่านั้น..ข้อมูลจาก สำนักอนามัยการเจริญพันธุ์กรมอนามัย ระบุว่า อัตราส่วนการคลอดในหญิงอายุ 15-19 ปีเท่ากับ 53.8 คนต่อประชากรหญิงวัย 15-19 ปีพันคน นอกจากนี้ยังพบอีกว่า มีการทำคลอดในหญิงอายุต่ำกว่า 15 ปีจำนวน 3,725 ราย รวมถึงมีการตั้งครรภ์ซ้ำและคลอดอายุในกลุ่มผู้หญิงอายุต่ำกว่า 20 ปี จำนวน 15,443 ราย โดยหากเทียบกันในกลุ่มประชาคมอาเซียน 10 ชาติ ไทยนั้นเป็น “อันดับ 2” ในอาเซียนที่มีแม่วัยใส รองจากอันดับ 1 คือ “ลาว” ซึ่งอยู่ที่ 56 คน ต่อประชากรวัยรุ่นแสนคน

อันดับแบบนี้ “คงไม่มีใครอยากได้”!!!

เช่นเดียวกัน..ปัญหา “ท้องไม่พร้อม” มักมาพร้อมกับ“ทำแท้งเถื่อน” ดังที่เมื่อหลายปีก่อนมีข่าวพบซากทารกนับพันซุกซ่อนอยู่ในวัดแห่งหนึ่ง ซึ่งคาดว่ามาจากคลินิกทำแท้งเถื่อน ขณะเดียวกันก็มีข่าวเป็นระยะๆ ว่ามีวัยรุ่นไปใช้บริการคลินิกเหล่านี้แล้ว “เสียชีวิต” เนื่องจากการทำแท้งในสถานที่ดังกล่าวใช้วิธีการที่เป็นอันตราย ทั้งนี้สาเหตุสำคัญของการต้องแอบไปทำแท้ง เพราะสังคมไทยมองผู้หญิงทั้งที่ “ทำแท้ง” และ “ท้องก่อนแต่ง” ในทางลบ

โดยเฉพาะการ “ท้อง-แท้งในวัยเรียน”!!!

รศ.ดร.กฤตยา อาชวนิจกุล นักวิชาการสถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล เคยเขียนบทความ “ทลายความเข้าใจผิดเกี่ยวกับเรื่องการทำแท้ง” อ้างถึงคำกล่าวของ ธาวิต สุขพานิช ซึ่งเป็นอาจารย์คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (ปัจจุบันเกษียณแล้ว) ที่ระบุว่า กฎหมายลักษณะผัวเมียของไทยในอดีต“ไม่เอาผิดผู้หญิงที่ทำแท้ง” โดยสมัยนั้นใช้คำว่า “รีดลูก” ขณะที่ความผิดฐานทำแท้งเพิ่งเกิดขึ้นมาพร้อมกับ ประมวลกฎหมายอาญา ปี 2499 หรือเมื่อ 60 ปีมานี้เองเท่านั้น

“ทำแท้ง=หญิงชั่ว” จึงไม่น่าใช่ค่านิยมดั้งเดิม”!!!

ปัญหา “ท้อง-แท้ง ในวัยรุ่น” กลายเป็น “วาระแห่งชาติ” ถึงขนาดต้องมีกฎหมายขึ้นมาเป็นการเฉพาะ คือ พ.ร.บ.การป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่นพ.ศ.2559 ที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 30 มี.ค. 2559 ที่ผ่านมา และจะมีผลบังคับใช้ในอีก 120 วันให้หลัง ซึ่งสาระสำคัญ “มาตรา 5” ระบุว่า “วัยรุ่นมีสิทธิในการตัดสินใจด้วยตนเอง” ในหลายเรื่องที่เกี่ยวกับอนามัยเจริญพันธุ์ อาทิ การได้รับข่าวสารและความรู้ การได้รับบริการ รักษาความลับและความเป็นส่วนตัว เข้าถึงสวัสดิการสังคม เป็นต้น

เมื่อประกอบกับ “มาตรา 7 (2)” ว่าด้วยหน้าที่ของ “สถานบริการ” อันหมายถึงสถานพยาบาลต่างๆ ไว้ว่า จัดให้มีบริการให้คำปรึกษาและบริการอนามัยการเจริญพันธุ์ที่ได้มาตรฐานสำหรับผู้รับบริการซึ่งเป็นวัยรุ่น และสอดคล้องกับสิทธิตามมาตรา 5 รวมถึงระบบ “ส่งต่อ” เพื่อให้ได้รับสวัสดิการที่เหมาะสมอย่างครบวงจร

ทว่า “ความท้าทาย” เกี่ยวกับสิ่งที่แม้กฎหมายนี้จะกำหนดไว้ แต่เมื่อถึงเวลาบังคับใช้จริงอาจมีปัญหาเกิดขึ้นอยู่ที่ “มาตรา 6” ซึ่งระบุว่า สถาบันการศึกษาต้องจัดให้มีการสอน “เพศศึกษา” รวมถึงจัดหาและพัฒนาทั้ง “หลักสูตร-บุคลากร” ให้มีความรู้และทักษะในการให้คำแนะนำปรึกษา สำหรับการป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่นกับผู้เรียน เนื่องจากเป็นที่ทราบกันดีว่า..

“เพศ” เป็นเรื่อง “ห้ามพูด” ในสังคมไทย!!!

“เวลาเรานำเสนอเรื่องสุขภาพหรือปัญหาทางเพศ มันจะถูกนำเสนอในแง่ลบตลอด ให้รู้สึกว่าอันตรายน่ากลัว นำมาซึ่งปัญหา จะทำยังไงให้สังคมไทยมองเรื่องเพศเชิงบวกมากขึ้น ซึ่งพอเป็นแบบนี้ มันก็จะไปตกร่องที่ว่า..เอ้า! ต่อไปนี้เราจะพูดเรื่องเพศยังไงก็ได้ใช่ไหม? ไม่มีข้อห้ามใช่ไหม?..”

จิตติมา ภาณุเตชะ ผู้จัดการแผนงานสร้างเสริมสุขภาวะทางเพศ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ที่กล่าวในงานเสวนาว่าด้วยผลสำรวจของมีเดียมอนิเตอร์ เมื่อปลายเดือนเม.ย. 2559 ว่าด้านหนึ่งรายการบันเทิงในช่องโทรทัศน์ของไทย เต็มไปด้วยเนื้อหา “สองแง่สองง่าม” แต่อีกด้านหนึ่ง สังคมไทยกลับไม่ยอมให้มีการสอนเพศศึกษาในลักษณะ“สร้างความเข้าใจที่ถูกต้อง” อย่างตรงไปตรงมา

เพราะกลัวจะเป็นการ “ชี้โพรงให้กระรอก”!!!

จิตติมา ยกตัวอย่าง “เพศสัมพันธ์ในวัยรุ่น” จะห้ามไม่ให้มีก่อนวัยอันควรได้หรือไม่? แต่หาก “ไม่ได้” แล้วจะมีอย่าง “ไม่ก่อปัญหา” ทั้งกับตนเองและคนรอบข้างได้อย่างไร? ซึ่งไม่ใช่แค่การรู้ว่า“ถุงยางอนามัย” สามารถป้องกันการตั้งครรภ์โดยไม่พึงประสงค์เท่านั้นแต่ต้องมีทักษะในการ “ปฏิเสธ” การมีเพศสัมพันธ์ที่ไม่ปลอดภัยได้ด้วย

“การรู้เท่าทันเรื่องเพศมันหมายถึง..อันที่หนึ่งต้องเข้าใจตนเอง เข้าใจสังคม อันที่สองต้องมีข้อมูลที่เพียงพอที่จะทำให้ตัวเองปลอดภัยได้อันที่สามคือทักษะที่จะสื่อสาร ต่อรอง ปฏิเสธ ถ้าองค์ประกอบทั้ง 3 นี้ครบถ้วนมันก็จะทำให้คนใช้ชีวิตทางเพศได้ปลอดภัยมากขึ้น” ผู้จัดการแผนงานสร้างเสริมสุขภาวะทางเพศ สสส. ฝากข้อคิด

สำหรับ พ.ร.บ.การป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น พ.ศ.2559 จะมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่29 ก.ค. 2559 เป็นต้นไป ส่วนจะ “ลด-แก้” ปัญหาแม่วัยรุ่นท้องไม่พร้อม รวมถึงทำแท้งเถื่อนได้มากน้อยเพียงใด? ยังเป็นเรื่องที่ต้องตามดูกันต่อไป แต่สิ่งที่ต้อง “ตระหนัก” คือในขณะที่ด้านหนึ่งสังคมไทยมองเรื่องเพศศึกษาเป็นเรื่อง “น่าอับอาย” ห้ามพูดถึง แต่อีกด้านหนึ่งโลกของการสื่อสารไปไกลถึงขั้นออนไลน์ “ไม่มีใครควบคุมได้” เด็กและเยาวชนเข้าถึงสื่อลามกและความเชื่อทางเพศที่ผิดๆ ได้ง่ายเพียงแค่ “คลิกเดียว” บนหน้าจอคอมพิวเตอร์หรือโทรศัพท์มือถือ

ฉะนั้นแค่ “มีกฎหมาย” ปัญหาก็อาจไม่จบ..หาก “ทัศนคติ” สังคมไม่เปลี่ยนตาม!!!

หมายเหตุ : อ่านกฎหมายฉบับเต็มได้ที่ http://library2.parliament.go.th/giventake/content_nla2557/law30-310359-1.pdf

SCOOP@NAEWNA.COM

เพราะ “ต้นไม้ต้องรักน้ำ” เป็นของคู่กัน…การจะมีน้ำอุดมสมบูรณ์ก็ต้องมีป่าที่สมบูรณ์ด้วย แต่นับวันผืนป่ายิ่งถูกทำลาย หลายแห่งกลายเป็นภูเขาหัวโล้น เมื่อป่าหาย…สายน้ำก็เหือดแห้ง นำมาซึ่งความเดือดร้อนที่ส่งผลกระทบถึงผู้คนในชุมชน กลายเป็น “บทเรียน” ที่ทำให้หลายพื้นที่หันกลับมา “รักษ์ป่าและน้ำ” มากขึ้น

“เขายายดา”…

ถือเป็นหนึ่งในตัวอย่างของพื้นที่ที่ประสบปัญหาข้างต้น โดย “เขายายดา” อยู่ในเขต ต.ตะพง อ.เมือง จ.ระยอง มีพื้นที่ถึง 28,937 ไร่ ถือเป็นแหล่งผลิต“ออกซิเจน” ที่ใหญ่ที่สุดในภาคตะวันออก ถือเป็น “ปอด” ของชาวระยอง แต่ประสบกับปัญหาป่าต้นน้ำถูกบุกรุกทำลาย ส่งผลให้ “สายน้ำ” แห้งขอด เกิดการขาดแคลนน้ำ ชุมชนโดยรอบได้รับความเดือดร้อนอย่างหนัก

แต่นั่นคือเมื่อ 9 ปีที่แล้ว ก่อนที่ชุมชนจะตระหนัก และหันกลับมาร่วมกันพลิกฟื้นผืนป่าและสายน้ำ ภายใต้การสนับสนุนของบริษัท ปูนซิเมนต์ไทย จำกัด(มหาชน)หรือเอสซีจี ผ่านโครงการ “เอสซีจี รักษ์น้ำเพื่ออนาคต” หลังจากนั้น 9 ปีผ่านไป จากป่าเสื่อมโทรม…

ชุมชนเขายายดาและภาคีเครือข่าย ได้ร่วมกันพัฒนาป่าต้นน้ำด้วยจิตสำนึกและเครื่องมือต่างๆ โดยเฉพาะการสร้าง “ฝายชะลอน้ำ” วันนี้เขายายดากลายเป็นแหล่งต้นน้ำที่สร้างความอุดมสมบูรณ์ให้แก่ทุกสรรพชีวิต และพร้อมจะเป็นพื้นที่เรียนรู้ให้แก่สาธารณชนทั่วไปในรูปแบบ “แหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศ” อันเป็น “ต้นแบบ” การบริหารจัดการน้ำที่ครอบคลุมทั้งระบบ สอดประสานอย่างกลมกลืนไปกับ “วิถีชุมชน”

“ดร.พงษ์ศักดิ์ วิทวัสชุติกุล” ที่ปรึกษาโครงการแหล่งเรียนรู้เชิงนิเวศเขายายดา บริษัท เอสซีจี เคมิคอลส์ จำกัด กล่าวว่า เขายายดาถือเป็นป่าต้นน้ำระดับคุณภาพชั้นที่ 1และ 2 ที่เหลืออยู่ และตั้งอยู่ใกล้ตัวเมืองระยองมากที่สุด เปรียบเสมือน “ปอด” ขนาดใหญ่ ที่มีต้นไม้เป็นดั่ง “เครื่องฟอกอากาศ” ผลิตอากาศบริสุทธิ์ให้ชาวระยองและจังหวัดใกล้เคียงให้มีพื้นที่ “หายใจ” ได้อย่างชุ่มปอด นอกจากนี้ยังเป็นดั่ง “ซูเปอร์มาร์เก็ต” ของชุมชน เพราะเป็นแหล่งอาหาร ยาอุปกรณ์สร้างบ้าน ที่ชาวบ้านหยิบมาใช้ได้

แต่ในอดีตชาวบ้านกลับคิดแต่จะ “ตักตวง” ผลประโยชน์จากป่า ทั้งตัดไม้มาสร้างบ้าน เก็บของป่ามาขาย แผ้วถาง-เผาป่าเพื่อทำการเกษตร ส่งผลให้ป่า “เสื่อมโทรม” ความอุดมสมบูรณ์ที่มีเริ่มหายไป เกิดปัญหา “น้ำขาด-น้ำเกิน” ถึงขั้นวิกฤติ ชาวบ้านทำการเกษตรไม่ได้

“หลังจากได้ศึกษาปัญหา จึงชักชวนชาวบ้านมาร่วมแก้ไขปัญหาด้วยการสร้างฝายเพื่อกักเก็บน้ำและฟื้นฟูป่า รวมถึงมีกระบวนการสร้างทักษะการคิดแก้ไขปัญหาในชุมชนบนฐานของการพึ่งพาตนเอง จากการรวมพลังชุมชนสร้างฝายชะลอน้ำตามแนวพระราชดำริกว่า 2,500 ฝาย ส่งผลให้ระบบนิเวศค่อยๆฟื้นตัวขึ้น มีน้ำอุปโภคบริโภคและทำการเกษตรตลอดทั้งปี ชาวบ้านมีชีวิตที่ดีขึ้น และอยู่ร่วมกับธรรมชาติได้อย่างมีความสุข” ดร.พงษ์ศักดิ์ กล่าว

ด้าน “นายอาสา สารสิน” ประธานคณะกรรมการกิจการสังคมเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน เอสซีจี เล่าถึงความเป็นมาของ “สถานีรักษ์น้ำ เขายายดา” ว่า ในอดีตเขายายดาประสบปัญหาป่าไม้เสื่อมโทรม เกิด “วิกฤติภัยแล้ง” ชาวบ้านได้รับผลกระทบในทุกมิติ กระทั่งปี 2550 เอสซีจีได้ลงพื้นที่ศึกษา ผสมผสานการบูรณาการทางความคิดร่วมกับกลุ่มชาวบ้านผนวกกับทางองค์กรมีนโยบายให้ความสำคัญต่อการอนุรักษ์และฟื้นฟูแหล่งน้ำในทุกท้องถิ่น จึงน้อมนำแนวพระราชดำริการบริหารจัดการน้ำของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว มาเป็นต้นแบบทางความคิด ตกผลึกสู่โครงการ “SCG รักษ์น้ำเพื่ออนาคต” ที่มุ่งสนับสนุนชุมชนสร้างฝายชะลอน้ำเพื่อคืนความชุ่มชื้นให้ผืนป่า ส่งผลให้ชุมชนมีน้ำกินน้ำใช้ตลอดทั้งปี

“สถานีรักษ์น้ำเขายายดา เป็นการถอดบทเรียนการทำงาน และรวบรวมองค์ความรู้ที่ได้จากการบริหารจัดการน้ำอย่างมีประสิทธิภาพ สร้างคุณภาพชีวิตของชุมชนให้ดีขึ้นบนกรอบพื้นฐานความเข็มแข็งและยั่งยืนด้วยตนเอง ยิ่งไปกว่านั้นยังเป็นการจุดประกายให้ผู้มาเยือนเกิดการเรียนรู้ เพื่อนำแนวทางการปฏิบัติของสถานีรักษ์น้ำเขายายดาไปต่อยอดในชุมชนต่างๆทั่วประเทศ” นายอาสา กล่าว

ส่วน “นายสมศักดิ์ สุวรรณจิต” ผู้ว่าราชการจังหวัดระยอง กล่าวว่า ระยองเป็นจังหวัดนำร่องที่ภาครัฐต้องการพัฒนาให้เป็น “เมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ” ภายในปี 2561 สอดคล้องกับโครงการ SCG รักษ์น้ำเพื่ออนาคตที่เข้ามาเป็นกลไกทางความคิดครั้งสำคัญในการพลิกฟื้นพื้นที่แห่งนี้ให้กลับมาอุดมสมบูรณ์อีกครั้ง ยกระดับเป็น“สถานีรักษ์น้ำ เขายายดา” แหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศแห่งใหม่ของ จ.ระยอง เป็นตัวอย่างความร่วมมือระหว่างองค์กรและชุมชน ที่ช่วยส่งเสริมเป้าหมายของจังหวัดได้เป็นอย่างดี

ด้าน “ดร.สุเมธ ตันติเวชกุล” ประธานกรรมการมูลนิธิอุทกพัฒน์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ กล่าวถึงแนวพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ว่า วันหนึ่งมีฝนตกลงมาที่ยอดเขายายดา พระองค์จึงคิดที่จะปลูกป่าโดยไม่ต้องปลูก แต่ใช้น้ำปลูกแทน ทรงคิดว่าในเมื่อเราไม่มีอ่างเก็บน้ำแต่เรามีป่าซึ่งเป็นแหล่งกักเก็บน้ำชั้นยอด ทันทีที่น้ำไหลจากที่สูงสู่พื้นราบ เข้าสู่ชุมชน น้ำใต้ดินจะซึมเข้าเรือกสวนไร่นาของชาวบ้าน ถ้าจะให้ดีเกษตรกรควรสร้างสระน้ำในสวน หรือในพื้นที่ เพื่อเก็บกักน้ำในหน้าฝนอีกชั้นหนึ่ง

“เมื่อน้ำเข้าสู่ชุมชนจะกลายเป็นน้ำเสีย เราก็มีสระน้ำที่ช่วยบำบัดน้ำเสียโดยปล่อยให้เป็นไปตามกระบวนการทางธรรมชาติ คือ ใช้แสงแดด สายลม และออกซิเจนในอากาศเข้าไปบำบัด ธรรมชาติจะใช้แสงแดดฆ่าเชื้อ ให้น้ำตกตะกอน เมื่อน้ำใสแล้วนำมาบำบัดโดยพืช จากนั้นปล่อยน้ำเข้าสู่ป่าชายเลนให้กรองอีกครั้งหนึ่ง โดยไม่ต้องซื้อโรงงานบำบัด” ดร.สุเมธ กล่าวทิ้งท้าย

“สถานีรักษ์น้ำ เขายายดา”…

ถือเป็นสถานีรักษ์น้ำสถานีแรกใน จ.ระยอง รวมทั้งเป็นสถานีรักษ์น้ำแห่งที่ 3 ของประเทศไทย จากวันแรกของการลงมือปฏิบัติสร้างฝายชะลอน้ำ จวบจนถึงปัจจุบัน ช่วยให้ชุมชนเขายายดามีความเข้มแข็ง สร้างรายได้จากการเพาะปลูกผลไม้ ที่สำคัญ…บริเวณแห่งนี้อยู่ใกล้กับชุมชนเมืองถือเป็นโอกาสที่ดีในการฟื้นฟูชุมชนเมืองให้มีบรรยากาศที่บริสุทธิ์เปรียบเสมือนดั่ง “ป่าในเมือง” ที่อยู่ด้วยกัน และพึงพาอาศัยอยู่ร่วมกันอย่างผาสุก

SCOOP@NAEWNA.COM

“ทรัพยากรมนุษย์” ปัจจัยสำคัญในการพัฒนาประเทศชาติเห็นได้จากบางประเทศแม้ไม่มีทรัพยากรธรรมชาติมากนัก แต่สามารถเป็น “มหาอำนาจทางเศรษฐกิจ” ระดับโลกได้ เพราะประชากรแต่ละคนมี “ศักยภาพสูง” สามารถแข่งขันกับนานาชาติได้ ขณะที่ประเทศไทยให้ความสำคัญกับการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ตั้งแต่ แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 6 (2530-2534) เป็นต้นมา ทว่าก็ยังมีอุปสรรคหลายประการที่ “บั่นทอน” การพัฒนา

1 ในนั้นคือภาวะ “เจ็บ-ตาย-พิการ” โดยไม่จำเป็น!!!

6 ก.ค. 2559 มีการจัดเวทีเสวนา “เปิดผลสำรวจสถานการณ์ปีแห่งการสูญเสียสุขภาวะ” ณ โรงแรมรามาการ์เด้นส์ ถ.วิภาวดีรังสิต กรุงเทพฯ ซึ่งสำรวจเมื่อปี 2556 ที่ผ่านมา โดย ทพญ.กนิษฐา บุญธรรมเจริญ หัวหน้าแผนงานการพัฒนาดัชนีภาระทางสุขภาพเพื่อการพัฒนานโยบาย สำนักงานพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ อธิบายว่า เกณฑ์การคำนวณจะคิดจาก “อายุขัยเฉลี่ย” ของคนไทย โดยหากไม่เสียชีวิตก่อนวัยอันควร หรือสูญเสียศักยภาพไปเพราะความพิการ-เจ็บป่วยเรื้อรังจากโรคต่างๆ จนทำงานไม่ได้เต็มที่ จะสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจแก่ชาติได้อีกมาก

“เมื่อเราคำนวณออกมาเป็นมูลค่าทางเศรษฐกิจ ความสูญเสียจะอยู่ที่ 9.3 แสนล้านบาท ในปี 2556 ซึ่งในปีนั้น GDP เราอยู่ที่ 13.3 ล้านล้านบาท ความสูญเสียนี้มูลค่ามหาศาลถึง 7.2 เปอร์เซ็นต์ของ GDP” ทพญ.กนิษฐา กล่าว

เมื่อดูสาเหตุของการสูญเสียในภาพรวม พบว่า “โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง” (NCDs) เช่น มะเร็ง โรคหัวใจและหลอดเลือด เบาหวาน และโรคระบบทางเดินหายใจ “ทำลายชีวิตคนไทยมากที่สุด” ถึงร้อยละ 70 คิดเป็นมูลค่าทางเศรษฐกิจถึง 3.1 แสนล้านบาท แต่หากแยกเป็นเพศพบว่า “อุบัติเหตุบนท้องถนน” เป็นสาเหตุความสูญเสียของ “เพศชาย” ในอันดับต้นๆ มากกว่าเพศหญิง ขณะที่เพศหญิงจะมีสาเหตุของความสูญเสียจากโรค NCDs มากกว่าเพศชาย

หากจำแนกเป็นช่วงอายุ เพศชาย มีความเสี่ยงตั้งแต่“เริ่มแตกเนื้อหนุ่ม” โดยจากสถิติพบว่า เพศชายสูญเสียจากอุบัติเหตุในช่วง “วัยรุ่น” (อายุ 15-29 ปี) มากที่สุด คือ 27.6 คนต่อประชากร 1,000 คน รองลงมาเป็น“วัยผู้ใหญ่” (อายุ 30-44 ปี) อันเป็นวัยที่ควรจะได้ทำงานอย่างเต็มที่ 24.1 คนต่อประชากร 1,000 คน และเมื่อเข้าสู่วัยกลางคนจนถึงวัยชรา (อายุ 45 ปีขึ้นไป) จะเริ่มสูญเสียจากโรค NCDs ตามลำดับ ส่วน เพศหญิง ในช่วงวัยรุ่นและวัยทำงานจะไม่พบความสูญเสียทางสุขภาพมากนัก แต่จะไปพบเมื่อเข้าสู่ “วัยทอง” หรืออายุ 45 ปีขึ้นไป จากโรคNCDs เป็นหลัก

ทั้งนี้เมื่อดูอันดับความสูญเสียจากสาเหตุต่างๆ ก็พบว่าหลายเรื่อง “น่าจะควบคุมได้” จากการลดปัจจัยเสี่ยงในชีวิตประจำวัน อาทิ การสูบบุหรี่ (มะเร็งหลอดลมและปอด,โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง, โรคหัวใจขาดเลือด, โรคหลอดเลือดสมอง) การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ (อุบัติเหตุทางถนน,มะเร็งตับ, ภาวะตับแข็ง) ภาวะน้ำหนักเกินและอ้วน (โรคหัวใจขาดเลือด, โรคหลอดเลือดสมอง, เบาหวาน)

“สาเหตุจากโรค NCDs ซึ่งน่าจะเป็นโรคที่เราสามารถเลือกทางเดินชีวิตของเราได้ เราสามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อที่จะลดโรคเหล่านี้ได้ อย่างในผู้ชายก็จะเป็นพฤติกรรมการใช้สารเสพติด เช่นแอลกอฮอล์และบุหรี่ หรือผู้หญิงก็อาจจะเป็นภาวะ
น้ำหนักเกิน” ทพญ.กนิษฐา ฝากทิ้งท้าย

แม้ความเจ็บไข้ได้ป่วยจะเป็น “เรื่องธรรมดา” ที่มนุษย์ทุกคนต้องพบเจอ แต่สาเหตุหลายประการนั้น “ป้องกัน-ลดความเสี่ยงได้” เพียงแต่ปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตให้เป็นไปในทางที่ถูกที่ควร อาทิ ลด ละ เลิก ยาสูบและเครื่องดื่มแอลกอฮอล์,ออกกำลังกายสม่ำเสมอ, ลดการบริโภคอาหารรสจัดประเภทหวาน มัน เค็ม เป็นต้น ย่อมช่วยให้มี “สุขภาพดี”ไปจนวันสุดท้ายของอายุขัยชีวิต “ตายสบาย” ไม่ต้องอยู่อย่างทนทุกข์ทรมานกับอาการป่วยเรื้อรัง

“กำมุนา วัตตะตี โลโก-สัตว์โลกย่อมเป็นไปตามกรรม” ฉันใด!!!

“สุขภาพดีไม่มีขาย อยากได้ต้องสร้างและรักษาด้วยตัวเอง” ก็ฉันนั้น!!!

SCOOP@NAEWNA.COM

“ดวงตา” เป็นอวัยวะหนึ่งในร่างกายที่สำคัญ เพราะทำให้เห็นสิ่งต่างๆ บนโลกใบนี้ แต่ถ้าวันหนึ่งดวงตาที่เคยเห็นภาพสดใสกลับกลายเป็นภาพเบลอๆ ไม่ชัดเจน แล้วค่อยๆ “มืดบอดสนิท” คงไม่มีใครอยากให้เป็นเช่นนั้น แต่จะมั่นใจได้อย่างไรว่าดวงตาที่มองเห็นจะไม่มีวันผิดปกติ เพราะหลายโรคที่เกิดขึ้นกับดวงตามักจะมาไม่ทันสังเกตและตั้งตัว โดยเฉพาะเมื่อ…

เบาหวานขึ้นจอตา!!!

กลุ่มงานจักษุวิทยาโรงพยาบาลนครปฐมจึงได้ระดมแพทย์ผู้มีจิตอาสา ร่วมกับบริษัทซีพี ออลล์ จำกัด(มหาชน) รวมพลังคัดกรองเบาหวานขึ้นจอตาภายใต้โครงการ “รู้เร็ว รักษาได้ ตาไม่บอด” เพื่อสร้างเครือข่ายการตรวจคัดกรองเบาหวานขึ้นจอตา ประเดิมพื้นที่แรกในเขต อ.เมือง จ.นครปฐม โดยเชิญชวนให้ผู้ป่วยเบาหวานหันมาสนใจดูแลรักษาดวงตาก่อนที่จะมืดดับ

นายชาติชาย อุทัยพันธุ์ ผู้ว่าราชการจังหวัดนครปฐม กล่าวว่า จากข้อมูลประจำปี 2559 พบว่า ใน อ.เมือง จ.นครปฐม มีผู้ป่วยเบาหวาน 15,678 ราย ผู้ป่วยเหล่านี้ต้องได้รับการตรวจจอตาอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง แต่ในรอบปีที่ผ่านมาได้รับการตรวจจอตาน้อยกว่าที่คาดการณ์ โดยกระทรวงสาธารณสุขกำหนดให้เกณฑ์การตรวจจะต้องได้ร้อยละ 60 การจัดทำโครงการเชิงรุก “รู้เร็ว รักษาได้ ตาไม่บอด” จึงเป็นเรื่องที่ดี

ขณะที่นายสุวิทย์ กิ่งแก้ว รองกรรมการผู้จัดการอาวุโส บมจ.ซีพี ออลล์ กล่าวว่า การที่แพทย์ผู้มีจิตอาสามาร่วมสร้างเครือข่ายตรวจคัดกรองเบาหวานขึ้นจอตา ถือเป็นการริเริ่มโครงการที่ดี เพราะช่วยให้มีการตรวจรักษาที่เหมาะสมซึ่งจะช่วยป้องกันหรือลดความรุนแรงของโรคที่จะมีผลต่อดวงตาลงได้

ด้าน นพ.สมฤกษ์ จึงสมาน ผู้อำนวยการโรงพยาบาลศูนย์นครปฐม กล่าวว่า การสร้างเครือข่ายตรวจคัดกรองเบาหวานขึ้นจอตา เป็นการคัดกรองเชิงรุกที่จะช่วยป้องกันภาวะ “ตาบอด” จากโรคเบาหวาน ซึ่งโดยทั่วไปอาการผิดปกติจะใช้เวลา 2-10 ปี ขึ้นอยู่กับการดูแลตัวเองของผู้ป่วย และความรุนแรงของโรคที่แบ่งได้ 2 กลุ่ม คือ 1.กลุ่มที่ไม่มีเส้นเลือดผิดปกติ หรือระยะเริ่มต้น รักษาโดยการควบคุมระดับน้ำตาล, ความดันโลหิต, ไขมันในเส้นเลือด และ 2.กลุ่มเส้นเลือดผิดปกติ ต้องรีบทำเลเซอร์, ฉีดยา หรือผ่าตัด ก่อนจะสูญเสียการมองเห็น

“ถ้ามีเครือข่ายคัดกรองที่ดีออกให้ความรู้และกระตุ้นเตือนให้ประชาชนมาตรวจคัดกรองจอตา จะช่วยให้ผู้ป่วยได้รับการรักษาได้ทันท่วงที โดยเฉพาะผู้ป่วยเบาหวานจะต้องได้รับการตรวจจอตาอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง หรือตามจักษุแพทย์นัด”

ขณะที่ผู้ป่วยเบาหวานขึ้นจอตาในกลุ่มรุนแรง อย่าง นายทองอิน บุตรดี อายุ 64 ปี เล่าว่า การมองเห็นพร่ามัว ทำให้ทำงานช้ากว่าปกติ ปัจจุบันไม่สามารถประกอบอาชีพได้เหมือนเดิม และต้องมี “ไม้เท้า” ช่วยในการเดิน ยิ่งในที่มืดไฟสลัวก็จะขอให้ภรรยาช่วยพยุงพาเดิน จึงดีใจที่ได้มีโอกาสมาตรวจและแพทย์ให้คำแนะนำในการรักษา ซึ่งแพทย์ให้มาฉีดยารักษาต่อเนื่อง

เช่นเดียวกับ นางพรรณทิพย์ ตั้งกิจติวัฒน์ อายุ 42 ปี ผู้ป่วยเบาหวานขึ้นจอตากลุ่มไม่รุนแรง เล่าว่า ไม่ทราบว่าป่วยเป็นโรคเบาหวานขึ้นจอตาระยะเริ่มต้น เพราะมองเห็นได้เหมือนปกติ การที่เครือข่ายแพทย์อาสาสมัครมาตรวจคัดกรองในครั้งนี้ก็ช่วยให้ตระหนักรู้ได้เร็วก่อนสาย

“เบาหวานขึ้นจอตา” ถือเป็นอีกหนึ่ง “ภัยมืด” ที่อาจทำให้ผู้ป่วยสูญเสียการมองเห็น และนำมาสู่ภาวะตาบอดผู้ป่วยจึงจำเป็นอย่างมากที่ควรใส่ใจและดูแลเป็นพิเศษก่อนที่ภัยมืดนี้จะนำมาซึ่งชีวิตที่ “มืดบอด”

SCOOP@NAEWNA.COM

“ประชากรไทย 70 ล้านคน เรามีมือถือที่ลงทะเบียน 97 ล้านหมายเลข เรามีคนใช้ Social Media ถึง 32 ล้านคน หรือ 49% ของประชากร และ 28 ล้านคน เล่น Social Media ด้วยมือถือ”…

ความตอนหนึ่งจากปาฐกถาของ “ดร.พิเชฐ ดุรงคเวโรจน์” รมว.วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ที่กล่าวในงานเสวนา “สื่อมืออาชีพยุคสงครามออนไลน์” จัดโดยสภาการหนังสือพิมพ์แห่งชาติ สะท้อนถึงภาพ “โลกที่เปลี่ยนไป”

รมว.วิทยาศาสตร์ฯ ยกตัวอย่างในอดีตเพียงไม่กี่ปีที่อินเตอร์เนตยังเข้าถึงได้จำกัด ทั้งด้วยตัวระบบอินเตอร์เนตเองและด้วยอุปกรณ์ที่ใช้เชื่อมต่อ แต่ยุคต่อมาที่เทคโนโลยีเจริญก้าวหน้า มีอินเตอร์เนตไร้สายความเร็วสูง 3G-4G และโทรศัพท์มือถือแบบ Smart Phone ทำให้คนไทยใช้อินเตอร์เนตเพิ่มขึ้น โดยผลสำรวจพฤติกรรมคนไทยบนโลกออนไลน์เมื่อปี 2558 พบว่า ร้อยละ 82 ใช้อินเตอร์เนตเพื่อเล่น Social Media, ร้อยละ 56 ใช้หาข้อมูล, ร้อยละ 52 ใช้อ่านหนังสือ, ร้อยละ 42 ใช้ดูโทรทัศน์-ฟังวิทยุออนไลน์, ร้อยละ 52 ใช้รับ-ส่งจดหมายอิเล็กทรอนิกส์ (e-Mail) เป็นต้น

โลกออนไลน์เข้าถึงทุกคน…ไม่จำกัด “ฐานะ-อาชีพ-การศึกษา”!!!

“แต่เดิมเราคงรู้สึกว่าชาวนาคงเข้าไม่ถึงเพราะอยู่ไกลแต่เดี๋ยวนี้สถานการณ์เปลี่ยนไปมาก คนขนขยะก็มีมือถือ ซาเล้งก็มีมือถือ พ่อแม่ในจังหวัดห่างไกลก็มีลูกหลานเอาโทรศัพท์ไปให้ เพื่อให้การติดต่อในครอบครัวเป็นไปได้ ระบบต่างๆเปลี่ยนแปลงไปรวดเร็ว” ดร.พิเชฐ กล่าว

สิ่งใดมี “คุณอนันต์” สิ่งนั้นมักมี “โทษมหันต์” หากใช้กันอย่าง “ขาดความเข้าใจ” ดังที่ “ผศ.ดร.พิรงรอง รามสูต” อาจารย์ภาควิชาวารสารสนเทศ คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวว่า ในทางวิชาการมีศัพท์คำหนึ่งคือ “การทำลายเพื่อสร้างสรรค์”(Creative Destruction) หรือการทำลายของเก่าลงเพื่อก่อเกิดของใหม่ที่ดีขึ้น เจริญรุ่งเรืองขึ้น ทว่าสำหรับสังคมออนไลน์ ณ วันนี้…

“ทำลายเพื่อสร้างสรรค์” สิ่งที่ดีกว่าจริงหรือไม่?

“สังคมสารสนเทศที่เชื่อมโยงข้อมูล ข้อมูลนั้นควรเป็นข้อมูลที่ถูกต้อง น่าเชื่อถือ แต่ที่กำลังเกิดขึ้นเป็นสังคมแห่งสารสนเทศ หรือสังคมแห่งอวิชชากันแน่ เป็นสังคมที่ผิดพลาด สังคมที่ปล่อยข้อมูลข่าวลือข่าวลวงต่างๆ เพื่อทำลายล้างกันแน่? บางทีอาจไม่ได้ตั้งใจ แต่ด้วยความรีบเร่งไม่ตรวจสอบ ก็มีข้อมูลผิดๆหลุดออกมา” ผศ.ดร.พิรงรองตั้งข้อสังเกต

ข้อสังเกตอีกประการหนึ่งคือ “เพจอิสระ” บน Facebook ได้รับความนิยมมากกว่า “สำนักข่าว” ที่ทำงานเป็นมืออาชีพมาอย่างยาวนาน ปรากฏการณ์นี้เกิดจาก “ช่องทางรับสื่อ” ที่มากขึ้น จากในอดีตสื่อหลักจะมีเนื้อหาหลากหลาย เช่น หนังสือพิมพ์ 1 ฉบับ มีทั้งหน้าการเมือง เศรษฐกิจ สังคม กีฬา บันเทิง ฯลฯ

แต่ “สื่อใหม่ยุคออนไลน์” ผู้รับสื่อแต่ละคนสามารถเลือกรับเฉพาะในสิ่งที่สนใจเท่านั้นได้เต็มที่ แม้ด้านหนึ่งเป็นข้อดีเพราะผู้บริโภคมีทางเลือก แต่อีกด้านหนึ่งอาจเป็น “ดาบสองคม” เพราะธรรมชาติของมนุษย์ย่อมเลือก “สิ่งที่ถูกจริตตน” เสมอ ทั้งเนื้อหาที่เลือกรับและกลุ่มคนที่เลือกสนทนา ผลกระทบ คือ…

โลกทัศน์คนแคบลง-สังคมแตกแยกมากขึ้น!!!

“ผศ.ดร.พิรงรอง” กล่าวอีกว่า สื่อใหม่นี้ถ้าเราสนใจจึงจะอ่าน ถ้าเป็น Facebook ที่มีแต่เพื่อนเรา ก็จะแชร์กันแต่สิ่งที่เราสนใจร่วมกัน เพราะเราปรับได้ว่าจะเปิดรับอะไรบ้างโลกทัศน์ก็จะแคบลงเรื่อยๆ ความคุ้นชินในการบริโภคเนื้อหาที่ “สั้น เร็ว แรง” เพิ่มมากขึ้น จากสมัยก่อนไม่มีทางเลือกชอบไม่ชอบก็ต้องเปิดอ่าน นี่เป็นวิวัฒนาการที่เพิ่มเข้ามาเรื่อยๆ เป็นการทำลายตัวกลางข้อมูลข่าวสารที่ทำให้คนมีความคิดกว้าง ไปสู่สิ่งที่ฝรั่งเขาเรียกว่า Information Cocoon หรือ “ดักแด้สารสนเทศ”

“เหมือนฉันอยู่ใน Google, Facebook หรือ Instagram ที่ฉันมีความสุข อบอุ่นดี แต่ฉันไม่เคยออกไปนอกใยนั้นเลย มันก็ยิ่งพันตัวมากขึ้นเรื่อยๆ เราก็จะยิ่งแคบลงเรื่อยๆ ถ้าเข้าไปใน Facebook สมัยที่เหลืองแดงเยอะๆ ส่วนใหญ่เรามักเข้าไปในที่ที่มีคนคิดเหมือนกับเรา เราก็ฟังในสิ่งที่อยากฟัง แชร์สิ่งที่เราอยากแชร์โลกทัศน์ก็ยิ่งแคบ การแบ่งขั้วทางความคิดยิ่งมากขึ้น แบบนี้ไม่ใช่สังคมสารสนเทศ มันไม่มีการยอมรับความแตกต่าง แต่ทำให้ตัวตนแต่ละคนไปผูกอยู่กับคนที่เห็นเหมือนกันเท่านั้น” ผศ.ดร.พิรงรอง ระบุ

อีกข้อสังเกตหนึ่ง…ข้อมูลบนสื่อออนไลน์ โดยเฉพาะเพจต่างๆบน Facebook เต็มไปด้วยการใช้ “ภาพแรง-ถ้อยคำหวือหวา” หรือการพาดหัวแบบ “ล่อเป้า” (Clickbait) บางครั้งหมิ่นเหม่ต่อกฎหมายและศีลธรรม ประเด็นนี้ “น.ส.กนกพร ประสิทธิ์ผล” นายกสมาคมผู้ผลิตข่าวออนไลน์ อธิบายว่า เป็นเพราะระบบของ Facebook เอง ที่ต้องการให้ผู้ใช้มีปฏิสัมพันธ์กับคนหรือสิ่งอื่นๆ

ดังนั้นเนื้อหาหรือเพจใดที่มีคนแสดงความสนใจ ไม่ว่าจะเป็นการ “Like-Share-Comment” มากๆ เนื้อหาหรือเพจนั้นจะถูกเผยแพร่ไปอย่างกว้างขวาง ตรงกันข้ามเนื้อหาหรือเพจใดที่คนแสดงความสนใจน้อย ก็จะ “ปลิว” หายไปจากหน้าจอของผู้ใช้ แม้ผู้ใช้จะไม่ได้กด “Unlike-Unfollow-Unfriend” เลยก็ตาม ประกอบกับสภาพการแข่งขันที่มากขึ้น ทำให้คนทำสื่อบางรายเลือกที่จะใช้วิธีดังกล่าว เพราะ…

“ทุกยอดคลิกเป็นเงินเป็นทอง”!!!

“นี่คือสิ่งที่น่าห่วง คนไทยเล่น Facebook กันมาก กรุงเทพฯนี่ติดอันดับโลกนะกับการเล่น Facebook ฉะนั้นถ้าคลิกดูข่าวหรือเพจที่มีลักษณะหมิ่นเหม่-ล่อเป้ากันมากๆ แต่ข่าวที่ทำมาถูกจริยธรรมถูกจรรยาบรรณเราไม่ทำอะไรกับมันเลย สักวันหนึ่งเราก็จะได้แต่ข่าวที่เป็นลักษณะนั้น เพราะเราจะได้แต่ข่าวที่ Facebook คัดมาให้”

นายกสมาคมผู้ผลิตข่าวออนไลน์ ฝากทิ้งท้ายว่า นี่คือสิ่งที่น่ากลัวเพราะเราควบคุมไม่ได้ ฉะนั้นคนทำสื่อเองก็ต้องทำ Content ที่ดี เหมือน “น้ำดีไล่น้ำเสีย” ออกไป ส่วนผู้บริโภคสื่อก็ต้องมีภูมิต้านทาน ต้องสนับสนุนสื่อที่ทำดีทำถูก ก็ต้องช่วยกันทั้ง 2 ฝ่าย

ไม่มีใครหยุดเทคโนโลยีได้ จากเดิมที่คนทำสื่อต้องเป็น “องค์กร” มีสำนักงาน บุคลากรต้องผ่านการฝึกอบรม ปัจจุบันกลายเป็นยุค “ใครๆก็เป็นสื่อได้” ขอเพียงมีโทรศัพท์มือถือที่ถ่ายรูป-วีดีโอ และเชื่อมต่ออินเตอร์เนตได้เท่านั้น ซึ่งก็มีประโยชน์มาก เช่น ใช้สื่อออนไลน์เพื่อระดมความช่วยเหลือผู้ตกทุกข์ได้ยาก แต่ก็มีโทษไม่น้อย อาทิ การเผยแพร่ส่งต่อข่าวลือ-ข่าวลวง ปั่นกระแสด่าทอสร้างความเกลียดชัง(Hate Speech) ทำลายล้างกัน

สังคมไทย “ตระหนักรู้” เรื่องเหล่านี้กันมากน้อยแค่ไหน?

SCOOP@NAEWNA.COM