#SootinClaimon.Com : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

https://www.naewna.com/likesara/690199

สกู๊ปแนวหน้า : ‘งานใหญ่-คนแน่น’ต้องพร้อม แผนลดเสี่ยง-เคล็ดช่วยชีวิตรอด

วันเสาร์ ที่ 5 พฤศจิกายน พ.ศ. 2565, 06.00 น.

“29 ตุลาคม 2565” วันแห่ง “ฝันร้าย” สำหรับชาวเกาหลีใต้รวมถึงชาวโลก กับเหตุการณ์ที่ “อิแทวอน” ย่านสถานบันเทิงที่มีชื่อเสียงในกรุงโซล เมืองหลวงของเกาหลีใต้ เมื่อคลื่นมหาชนเดินทางเข้าไปร่วมฉลอง “เทศกาลฮาโลวีน”ซึ่งถือเป็น “อีเว้นท์ใหญ่ครั้งแรกของประเทศในยุคหลังโควิด-19” ที่นานาชาติรวมถึงเกาหลีใต้ ทยอยเลิกแนวทางล็อกดาวน์ ยุติการจำกัดสิทธิการชุมนุมรวมกลุ่มต่างๆซึ่งเคยใช้ควบคุมโรคระบาดมานานกว่า 2 ปี โดยไม่มีใครคาดคิดว่าจะกลายเป็นเหตุสลดที่มีผู้เสียชีวิตมากกว่า150 ศพ ทั้งชาวเกาหลีใต้และนักท่องเที่ยวต่างชาติ

โดยเบื้องต้นมีการวิเคราะห์สาเหตุไว้ 1.ไม่มีเจ้าภาพหลักในการจัดงาน ทำให้ไม่มีผู้ประสานกับหน่วยงานของรัฐทั้งตำรวจและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สำหรับการวางแผนบริหารจัดการพื้นที่และรักษาความปลอดภัย กับ 2.สภาพภูมิประเทศ พื้นที่ค่อนข้างแคบ โดยเฉพาะตรอกเล็กๆ ที่เป็นจุดเกิดเหตุ มีลักษณะเป็นเนินลาดชัน ดังนั้นเมื่อมีใครคนหนึ่งล้มลง หรือเกิดเหตุตกใจแล้วมีการผลักดันกัน การล้มทับกันเป็นทอดๆ เหมือนโดมิโนจึงเกิดขึ้นได้ง่าย ยิ่งเป็นสถานการณ์ที่ผู้คนเข้าไปรวมตัวกันอย่างแออัดโอกาสเกิดความสูญเสียก็ยิ่งมากขึ้นไปด้วย

ผศ.ดร.วรากร เจริญสุข รักษาการหัวหน้าภาควิศวกรรมชีวการแพทย์ คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล กล่าวว่า บริเวณพื้นที่เกิดเหตุมีความกว้างเพียงประมาณ 4 เมตร ยาวประมาณ 40 เมตร พื้นที่ขนาดนี้มีคนเดิน4-5 คน ก็แทบจะแน่นแล้ว ดังนั้นเมื่อมีปัจจัยใดๆ ที่ทำให้ฝูงชนตกใจและเกิดการเคลื่อนที่ก็สุ่มเสี่ยงต่ออันตรายจาก Crowd Crush หรือการเบียดอัดกันได้ รวมถึงจากภาวะ Compression Asphyxia ที่พื้นที่จุดนั้นอัดแน่นจนทรวงอกขยับไม่ได้ ซึ่งหมายถึงไม่สามารถหายใจเข้า-ออกได้ไปโดยปริยาย

“เวลาเราหายใจทรวงอกเราต้องขยาย หายใจเข้า-หายใจออก มันไม่ใช่เฉพาะปิดจมูกแล้วขาดอากาศหายใจ ถ้าทรวงอกขยายไม่ได้มันก็มีปัญหาถูกกดทับแล้วก็ทำให้ขาดอากาศหายใจได้ ซึ่งถ้าหน้าอกขยายไม่ได้ก็หายใจเข้าไม่ได้ ก็หมดสติได้ ถ้าขาดอากาศหายใจสัก 3-5 นาที หัวใจก็หยุดเต้น ที่มีข่าวคนหัวใจหยุดเต้นกันน่าจะเป็นเคสลักษณะนี้” ผศ.ดร.วรากร อธิบาย

ผศ.ดร.วรากรกล่าวต่อไปว่า ที่ภาควิชาวิศวกรรมชีวการแพทย์ มีการศึกษาเรื่องการล้มและการทรงตัวของมนุษย์ ซึ่งพบว่า หากเป็นทางเรียบการทรงตัวจะอยู่บนหลัก Base of Support และ Center of Gravity หมายถึงฐานรองรับและจุดศูนย์ถ่วง โดยหากจุดศูนย์ถ่วงออกนอกฐานรองรับก็จะทำให้เกิดการล้มลง ซึ่งแต่ละคนมีพื้นฐานแตกต่างกัน หากเป็นคนที่ฝึกฝนให้ร่างกายเตรียมพร้อมก็ยังพอจะทรงตัวได้เมื่อถูกแรงเข้ามากระแทกกะทันหัน แต่ผู้ที่ไม่ทันระวังเมื่อถูกกระแทกก็ล้มลงได้ และยิ่งไปอยู่ในบริเวณพื้นที่ลาดชันก็ยิ่งเสี่ยงมากขึ้น

ดังนั้น จึงมีคำแนะนำสำหรับผู้ที่ต้องเข้าไปในสถานที่ที่มีคนมารวมตัวกันอย่างหนาแน่น 1.สังเกตและจดจำทางเข้า-ออกให้ได้ เตรียมตัวให้พร้อมล่วงหน้าด้วยการหาข้อมูลว่าสถานที่นั้นมีทางออกกี่ทาง รวมถึงจุดอื่นๆ ที่อาจช่วยเพิ่มโอกาสรอด เช่น พื้นที่สูงที่สามารถปีนขึ้นไปหลบได้เพื่อที่เมื่อเกิดเหตุฉุกเฉินขึ้นจะได้ลดความเสี่ยงจากการถูกฝูงชนดันให้ไปเจอกับมุมอับหรือทางตัน อย่างไรก็ตามเมื่อเห็นว่าจุดที่อยู่นั้นเริ่มแออัดมากแล้วก็ควรรีบออกมาก่อนจะดีกว่ารอให้เกิดเหตุร้ายขึ้น

2.ในช่วงวิกฤตรักษาชีวิตสำคัญกว่าสิ่งของ เมื่อสถานการณ์เลวร้ายเกิดขึ้นจริงๆ ต้องพยายามทรงตัวยืนอยู่อย่างมั่นคงให้ได้เพื่อพาร่างกายหนีรอดออกมาจากจุดนั้น แม้จะทำสิ่งของหล่นหายก็ต้องยอมตัดใจเพราะหากก้มลงไปหาอาจเกิดอันตรายจากการถูกเบียดจนล้ม 3.อย่าเข้าไปสวนแรงหรือพุ่งไปด้านหน้าตรงๆ ไม่มีทางเป็นไปได้ที่จะต้านแรงจากฝูงชนที่ถาโถมเข้ามา แต่การมุ่งไปด้านหน้าตรงๆ ก็อาจถูกแรงกระทำให้ล้มได้ วิธีที่ถูกต้องคือการเคลื่อนที่เป็นแนวทแยงเฉียงออกจากศูนย์กลางของแรงไปทางด้านข้าง แต่ก็ต้องระวังไม่ให้ไปติดอยู่ในมุมอับด้วย

4.เคลื่อนไหวและล้มให้ถูกวิธี เมื่อต้องเอาตัวรอดจากสถานการณ์ที่คนแออัดเบียดเสียดกันมาก ขณะเดินต้องพยายามยกแขนขึ้นมาในระดับอก หรืออยู่ในท่าคล้ายตั้งการ์ดเตรียมต่อสู้ เช่นเดียวกับเมื่อล้มลงก็ต้องพยายามให้อยู่ในท่านอนตะแคงงอเข่าในสภาพคุดคู้ เอามือป้องกันศีรษะและให้ศอกกับเข่าติดกัน ซึ่งท่าเหล่านี้จะทำให้พอมีช่องว่างสำหรับให้ร่างกายพอขยับเขยื้อนและทรวงอกขยับเพื่อที่ยังพอหายใจได้ และ 5.มีสติ ข้อแนะนำทั้งหมดจะไม่ได้ใช้เลยในสถานการณ์จริง หากอยู่ในสภาวะตื่นตระหนก (Panic) ไม่สามารถตั้งสติได้

ด้าน สุพรรณ ทิพย์ทิพากร หัวหน้าภาควิชาวิศวกรรมไฟฟ้า คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ตั้งข้อสังเกตว่า เหตุสลดที่เกิดขึ้นในย่านอิแทวอนของ
เกาหลีใต้ มาจากความผิดพลาดของหน่วยงานที่รับผิดชอบพื้นที่ ไล่ตั้งแต่ไม่มีการเตรียมแผนบริหารจัดการ เพราะงานเทศกาลฮาโลวีนแม้จะไม่มีเจ้าภาพหลักแต่ก็จัดมาแล้วหลายปีไม่ใช่ครั้งแรก จึงน่าจะอยู่ในวิสัยที่สามารถคาดเดาจำนวนคนที่มารวมตัวกันได้เพื่อเตรียมกำลังพลและอุปกรณ์ในการรับมือ อีกทั้งยังพบการพยายามโทรศัพท์แจ้งเตือนความเสี่ยงหลายครั้งก่อนเกิดเหตุ แต่เจ้าหน้าที่ก็ยังนิ่งเฉย

ทั้งนี้ หากเป็นการจัดงานที่มีการเตรียมการล่วงหน้าหน่วยงานหรือองค์กรที่ได้รับมอบหมายให้รับผิดชอบงานนั้น จะต้องมีการวางแผนบริหารจัดการ ตั้งแต่ 1.ก่อนจัดงาน สำรวจและป้องกันจุดเสี่ยงติดป้ายบอกทางเข้า-ออก จัดการจราจร และเตรียมแผนรับมือเหตุฉุกเฉิน เช่น การเข้าถึงจุดเกิดเหตุของรถพยาบาล 2.ขณะจัดงาน ควบคุมจำนวนผู้เข้าร่วมงานไม่ให้หนาแน่นจนเกินไป ซึ่งสามารถนำเทคโนโลยีมาช่วยประเมินได้ เช่น อากาศยานไร้คนขับสำหรับถ่ายภาพในมุมสูง หรือกล้องวงจรปิดที่มองเห็นภาพมุมต่างๆ ในพื้นที่นั้น แล้วรายงานผ่านเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชั่น เพื่อแจ้งเตือนพร้อมให้เห็นภาพอย่างชัดเจนว่าเวลานี้คนแน่นแล้วไม่ควรเข้ามาอีก

“จุดเสี่ยงต่างๆ อย่างถนนที่มันแคบๆ แล้วคนมาเยอะๆ แล้วเป็นเนินด้วย อย่างน้อย Flow (การไหล) ของการเข้า-ออก มันก็ต้องมีเจ้าหน้าที่คอยควบคุมไม่ให้แน่นขนาดนี้ ของเราลอยกระทงก็เช่นกัน ส่วนไหนที่เป็นท่าน้ำที่มีอันตราย ก็ต้องมีเจ้าหน้าที่คอยกั้น ไม่เช่นนั้นคนก็แห่กันไป น้ำหนัก (โป๊ะ) ก็เยอะเกินไปแล้วรับไม่ได้ก็ล่ม คนไปเที่ยวก็ไม่ได้คิดอะไรมาก คนนำ-คนสั่ง ที่รู้เรื่อง เป็น Organize (ผู้จัดงาน) มีศูนย์รวม-ศูนย์กลางที่คอยสั่งว่าห้ามไปทางนั้นทางนี้ คนเขาจะเชื่อ” อาจารย์สุพรรณ ระบุ

นอกจากการเตรียมพร้อมของผู้จัดงานหรือหน่วยงานที่รับผิดชอบพื้นที่แล้ว อาจารย์สุพรรณ ยังกล่าวอีกว่า“การเอาชีวิตตนเองให้รอดและช่วยเหลือผู้อื่นในสถานการณ์ฉุกเฉินเป็นทักษะที่ทุกคนควรรู้” ตั้งแต่การประเมินเพื่อตัดสินใจหลีกเลี่ยงจุดเสี่ยงหรือหนีออกจากจุดเสี่ยงได้ทันก่อนที่เหตุจะเกิดขึ้น การตั้งหลักยืนหรือเดินอย่างไรไม่ให้ล้มและยังสามารถหายใจเข้า-ออกได้ ไปจนถึงการปฐมพยาบาลเบื้องต้น เช่น ที่ จ.อุดรธานี เคยมีกรณีนักเรียน-นักศึกษาที่ผ่านการอบรม CPR สามารถใช้ทักษะดังกล่าวปั๊มหัวใจช่วยชีวิตผู้ประสบเหตุถูกไฟดูดไว้ได้

“ต้องมี 3 ขั้นตอนอย่างน้อย ก่อนเกิดต้องมี Risk Management (การบริหารจัดการความเสี่ยง) ขณะอีเว้นท์เกิดก็ต้อง Monitor (เฝ้าระวัง) แล้วก็ต้องมี Emergency Plan (แผนเผชิญเหตุฉุกเฉิน) ว่าอย่างนี้รถพยาบาลเข้าไม่ได้คนจะปั๊มหัวใจก็ปั๊มกันไม่เป็นอีก ช่วยกันปั๊มก็ปั๊มผิดปั๊มถูก ก็ตายกันหมดเหมือนกัน เรื่อง CPR เป็นสิ่งที่เบื้องต้นจะต้องรู้” อาจารย์สุพรรณ กล่าวย้ำ

SCOOP@NAEWNA.COM

#SootinClaimon.Com : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

https://www.naewna.com/likesara/689013

สกู๊ปแนวหน้า : คนจนเมืองกับการพัฒนา (จบ) ‘ยั่งยืน’ต้องมี‘สิทธิที่อยู่อาศัย’

วันอาทิตย์ ที่ 30 ตุลาคม พ.ศ. 2565, 06.00 น.

ยังคงอยู่กับวงเสวนา “สิทธิในชีวิตเมือง-คนจนเมือง ชุมชนชายขอบ กับความเป็นธรรมในการพัฒนา” ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของงานสัมมนา “เสียงผู้คนในพื้นที่ ภายใต้วิกฤตภูมิอากาศ-โลกรวน” จัดโดยสถาบันวิจัยสังคม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ร่วมกับอีกหลายองค์กร โดยในตอนที่แล้ว (เสาร์ที่ 29 ต.ค. 2565) เป็นตัวอย่างเสียงสะท้อนของชุมชนบนที่ดินรถไฟ จ.ขอนแก่น ส่วนในฉบับนี้จะเป็นมุมมองของนักวิชาการ ว่าด้วยสิทธิในการอยู่อาศัยและทำมาหากินของคนฐานรากในเมือง

ผศ.ดร.สักรินทร์ แซ่ภู่ อาจารย์คณะสถาปัตยกรรม สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง กล่าวว่า แต่เดิมนั้นสังคมไม่ได้มีมุมมองเรื่อง “การครอบครองพื้นที่ (Sense of Belonging)” ดังนั้นที่ดินหรือทรัพยากรต่างๆ จะถูกใช้แบบแบ่งปันร่วมกัน ซึ่ง “ระบบสิทธิในที่ดินนั้นเกิดในประเทศไทยไม่น่าจะเกิน 100 ปี” โดยแบ่งเป็นที่ดินส่วนบุคคล ที่ดินของรัฐ ที่ดินสาธารณะ ไปจนถึงพื้นที่เปิดที่ใครจะเข้าไปใช้ประโยชน์อะไรก็ได้

ในขณะที่ประเด็นมุมมองเรื่องการครอบครองพื้นที่ยังไม่ทำให้ตกผลึกชัดเจน ก็เกิดการใช้กฎหมายไปกดทับอีกชั้นหนึ่ง เช่น บอกชาวบ้านว่าอยู่อาศัยบนที่ดินของรัฐ (ซึ่งแต่ก่อนไม่มีเส้นแบ่งแบบนี้อยู่) ประการต่อมา “การตั้งถิ่นฐาน-การตั้งถิ่นฐานซ้อน (Settlement-Resettlement)” ซึ่งมีข้อจำกัดด้านที่ดิน จึงจำเป็นต้องการเกิดการแทรกสอด เช่น ในเขตพระโขนงองกรุงเทพฯ ชุมชนของคนจนเมือง แต่เดิมอยู่ตามตะเข็บ ระยะหลังๆ ดีขึ้นมาบ้างคืออยู่บริเวณสันทางเดิน หรืออยู่ตามพื้นที่เล็กๆ ที่พอจะอนุญาตให้ประชากรกลุ่มนี้อยู่อาศัยได้

“แต่ก่อนถ้าเราคุยเรื่องการปรับปรุงชุมชน สัก 20 ปีก่อนไม่มีใครพูดเรื่องย้ายออก เราโรแมนติกกันมากถึงขนาดบอกว่าเราต้องอยู่ในที่ดินเดิม แต่ตอนนี้ไม่ใช่แล้ว เพราะว่าทุกคนเข้าใจสถานการณ์ของการเปลี่ยนแปลงดี แม้กระทั่งในเมืองขอนแก่นเองเราก็เข้าใจว่าย้ายก็ได้ ขยับก็ได้ ไม่อยู่ในที่เดิมก็ได้ แต่ว่าที่ไหนล่ะ? อันนี้ก็เป็นโจทย์ออกมา มันสะท้อนไปถึงเรื่องกลไกการกระจายการถือครองซึ่งมันมหาศาลมาก อย่างที่เรารู้ว่าคน 10% ครอบครองพื้นที่ 90% ของประเทศ

อันนี้เป็นโจทย์ใหญ่ที่โครงสร้างและกลไกการถือครองที่ดินไม่ได้กระจาย ไม่สร้างกลไกแห่งการกระจาย ไม่มีลักษณะของการใช้อัตราภาษีเชิงก้าวหน้า เหมือนเราไม่ใช้ที่ ที่นี้รกร้างคนก็ไปปลูกกล้วยหนี แต่จริงๆ มันมีกฎหมายอีกชุดหนึ่งที่ควรจะเข้าใจ คือถ้ามันถือครองมากเกินกว่าปกติ มันก็เป็นการถือครองเพื่อเก็บสะสมความมั่งคั่งของตัวเอง ซึ่งอันนี้เป็นกฎหมายชุดหนึ่งที่เมืองไทยยังไปไม่ถึง อย่างเช่น สักรินทร์มีสิทธิจะครอบครองเท่าไรก็ได้ ไม่ได้มีข้อจำกัดว่าผมจะมีสิทธิถือครองเท่าไร” ผศ.ดร.สักรินทร์ กล่าว

ผศ.ดร.ปิยพร ท่าจีน รองอธิการบดี มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม กล่าวว่า เรื่องราวของการใช้ที่ดินนับตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบันเป็นภาพของการแย่งชิงกันระหว่าง 3 กลุ่ม คือรัฐเอกชนและประชาชน เนื่องจากที่ดินนั้นมีจำกัด แต่ความยากของโจทย์คือ “ความเป็นธรรม” เช่น ชาวบ้านอาจคิดว่าตนเองมีสิทธิอยู่อาศัยหรือใช้ประโยชน์จากที่ดินเพราะตั้งถิ่นฐานมาตั้งแต่รุ่นปู่ย่าตายาย กระทั่งวันหนึ่งชาวบ้านก็ได้รับผลกระทบจากการเข้ามาของนายทุน เป็นต้น

อาทิ มีชุมชนหนึ่งอาศัยอยู่ในซอย ต่อมามีนายทุนต้องการสร้างคอนโดมิเนียมสูง แต่ชาวบ้านก็ต่อสู้คัดค้านเพราะมองว่าคอนโดมิเนียมจะส่งผลกระทบต่อ
ผู้อยู่อาศัยอื่นๆ โดยรอบ อนึ่ง ภาครัฐอาจจะไม่ฟังเสียงของชุมชนที่ได้รับผลกระทบ ดังนั้น จะทำอย่างไรให้สามารถสื่อสารกับสังคมภายนอกเพื่อให้เสียงของชุมชนมีพลังมากขึ้นจนเกิดการเปลี่ยนแปลง โดยพลังชุมชนนั้นเป็นสิ่งที่สำคัญมากเพราะประชาชนไม่สามารถคาดหวังกับรัฐหรือนายทุนได้ ซึ่งการทำงานเชิงรุกในพื้นที่ ภาควิชาการจะทำหน้าที่ประสาน สร้างเครือข่ายเพื่อให้แก้ปัญหาได้ด้วยตนเอง

“ในส่วนของ มรภ.จันทรเกษม เราทำงานในพื้นที่มาโดยตลอด เรามีพื้นที่อยู่ที่ จ.ชัยนาท เราก็ทำเรื่องนี้ เรื่องปัญหาเกษตรกร ส่วนใหญ่เวลาเราทำงาน เราทำงานในส่วนหนุนเสริม โดยเป้าหมายหลักเราไม่ค่อยเชื่อใจรัฐแม้เราเป็นมหาวิทยาลัยของรัฐแต่เรารู้ว่าเราต่อสู้กับรัฐหรือต่อสู้กับนายทุน เราจะไม่ค่อยประสบผลสำเร็จ ฉะนั้นสิ่งหนึ่งที่เราเสนอแนวทางได้ เราดึงเขาเข้ามามีส่วนร่วมในการช่วยขับเคลื่อนในการแก้ไขปัญหาให้เรา เช่น เรารู้ว่าตรงนี้จะเจอปัญหากับในส่วนของภาครัฐหรือหน่วยงานท้องถิ่นอะไรต่างๆ เราก็ดึงเขาเข้ามาให้มีส่วนร่วม” ผศ.ดร.ปิยพร กล่าว

เรวดี ประเสริฐเจริญสุข ผู้อำนวยการมูลนิธิเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน กล่าวว่า ปัญหาที่เกิดขึ้นนั้นได้รับรู้มาตั้งแต่อายุ 20 ปี ยังเรียนอยู่มหาวิทยาลัย จนปัจจุบันอายุ 70 ปีแล้วก็ยังได้ยินอยู่เรื่อยๆ ทั้งนี้ “การพัฒนาที่ยั่งยืน หนึ่งในตัวชี้วัดคือหลักประกันด้านที่อยู่อาศัย” และในเมื่อรัฐไปลงนามในข้อตกลงระหว่างประเทศ รัฐจึงมีหน้าที่สร้างหลักประกันด้วย ไม่ว่าที่อยู่อาศัย การทำมาหากินและอื่นๆ แต่สิ่งที่เกิดขึ้นคือภาพสะท้อนของความล้มเหลวด้านการเมืองการปกครองของประเทศไทย

ซึ่งทิศทางการบริหารประเทศจะให้ความสำคัญอย่างเน้นหนักกับด้านเศรษฐกิจ เช่น รถไฟ ซึ่งเป็นโครงสร้างพื้นฐานด้านการขนส่ง หรือก็คือการทำโครงสร้างพื้นฐานเพื่อตอบสนองการพัฒนาต่างๆ “คนเล็กคนน้อยเป็นมิติที่ถูกลืม” จึงเป็นวาระของทั้งคนรุ่นปัจจุบันและคนรุ่นใหม่ ในการทำให้บรรดาคนที่ถูกมองไม่เห็น กลายเป็นวาระสำคัญเชิงประจักษ์และอยู่ในตัวชี้วัดเป้าหมายของการพัฒนา

“รัฐบาลประเทศไทยก็สร้างข้อผูกพันให้ตัวเองนะ ประเด็นหนึ่งของการพัฒนาที่ยั่งยืนก็คือในเรื่องที่อยู่อาศัย แต่อะไรคือตัวชี้วัด อะไรคือมาตรการ ตรงนี้มันจะสะท้อนว่ามิติของการเพิ่มขึ้นของประชากรและการเชื่อมโยงกับประเด็นการวางผังเมือง ที่ประสบปัญหาและที่เจอมากับตัว เวลาไปจังหวัดไหน เขามีสำนักงานการจัดการผังเมืองนะ ประเทศไทยมีนะ แต่เขาจะเป็นร่างเสมอ ร่างผังเมือง ยังไม่ประกาศใช้ สร้างมานานแต่ยังเป็นร่างเสมอ

แล้วร่างนี้เปลี่ยนแปลงได้ตามเส้นทางทางเศรษฐกิจในรูปแบบต่างๆ ถ้าเป็นชายฝั่งก็เป็นทิศทางการขยายอุตสาหกรรมริมชายฝั่ง ถ้าเป็นเมืองก็รถไฟ ประเด็นที่จะเชื่อมโยงเป็นวาระที่เราจะต้องหาทางออกด้วยกันก็คือว่า แล้วทิศทางการพัฒนาประเทศของเรามันได้พูดถึงเรื่อง Inclusion (รวม) หรือว่าในแง่ของการที่จะใส่ใจเรื่องความเหลื่อมล้ำ ความไม่เท่าเทียมหรือเปล่า มันไม่ใช่แค่ปัญหาทางโครงสร้างการบริหารจัดการ แต่มันเป็นเรื่องของความคิดในการพัฒนา” ผู้อำนวยการมูลนิธิเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน กล่าว

หมายเหตุ : เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals: SDGs) ซึ่งมีทั้งหมด 17 ข้อ เป็นแนวทางที่ องค์การสหประชาชาติ (UN) คาดหวังให้ประเทศต่างๆ บรรลุภายในปี 2573 (ค.ศ.2030) โดยไทยนั้นร่วมลงนามรับแนวทางดังกล่าว เมื่อวันที่ 25 ก.ย. 2558

SCOOP@NAEWNA.COM

#SootinClaimon.Com : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

https://www.naewna.com/likesara/688875

สกู๊ปแนวหน้า : คนจนเมืองกับการพัฒนา(1) 2มุมถกเถียง‘บุกรุกvsบุกเบิก’

วันเสาร์ ที่ 29 ตุลาคม พ.ศ. 2565, 02.00 น.

สถาบันวิจัยสังคม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ร่วมกับอีกหลายองค์กร จัดงานสัมมนา “เสียงผู้คนในพื้นที่ ภายใต้วิกฤตภูมิอากาศ-โลกรวน” ขึ้นเมื่อเร็วๆ นี้ โดยหนึ่งในกิจกรรมคือวงเสวนา “สิทธิในชีวิตเมือง-คนจนเมือง ชุมชนชายขอบกับความเป็นธรรมในการพัฒนา” ยกตัวอย่างในพื้นที่ จ.ขอนแก่น โดย ลัดดา สุทธิสำราญ ตัวแทนกลุ่มสหกรณ์เคหสถาน 4 ชุมชนเมืองไผ่ จ.ขอนแก่น เล่าว่า ชุมชนอยู่บนที่ดินรถไฟ และพยายามเรียกร้องต่อ การรถไฟแห่งประเทศไทย (ร.ฟ.ท.) ให้ประชาชนได้เช่าที่ดินในระยะยาว

ซึ่งที่ผ่านมา สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ พอช. ได้เข้ามาแนะนำเรื่องการตั้งชุมชนและการระดมทุนเพื่อเช่าที่ดิน แต่สุดท้ายการรถไฟฯ ก็ไม่ยอมให้เช่าโดยอ้างว่าที่ดินจุดนั้นเป็นพื้นที่สีเขียว ประกอบกับการพัฒนาของ อ.บ้านไผ่ ที่มุ่งสู่การเป็นเมืองอัจฉริยะ (Smart City) อีกด้านหนึ่ง ชาวบ้านมีแนวคิดตั้งสหกรณ์และระดมเงินออมเพื่อจัดซื้อที่ดินตั้งชุมชนใหม่ แต่ด้วยความที่ยังไม่ชัดเจนว่าการรถไฟฯ จะไล่รื้อชุมชนเดิมหรือไม่

ชาวบ้านจึงแบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม ระหว่างกลุ่มที่ต้องการย้ายไปอยู่ในที่ใหม่เนื่องจากเห็นว่าที่เดิมเป็นที่รถไฟแถมยังเกิดน้ำท่วมได้ง่าย กับกลุ่มที่ไม่อยากย้ายออกจาก
ที่เดิม ท่ามกลางกระแสข่าวว่าที่ดินจุดนั้นอย่างไรเสียก็ต้องถูกใช้เพื่อการพัฒนาเมือง ตลอดจนโครงการรถไฟความเร็วสูงจึงต้องการให้การรถไฟฯ ประกาศให้ชัดเจนว่าจะใช้ที่ดินจุดดังกล่าวหรือไม่ และหากใช้จะใช้เนื้อที่ประมาณเท่าใด

“สหกรณ์ก็มีความเป็นห่วงว่า ถ้าสมมุติการรถไฟยังนิ่งเฉยอยู่แบบนี้ชาวบ้านเดือดร้อน สมมุติการรถไฟมีการขยับจริงชาวบ้านจะไปอยู่ที่ตรงไหน ซึ่งตอนนี้พวกเราทางสหกรณ์ถ้าเราไม่มีสมาชิกเต็ม เราก็ต้องเป็นหนี้ของ พอช. กู้เงิน พอช. มา ถ้าเราไม่รีบทำตรงนี้ชาวบ้านก็จะเดือดร้อนก็เลยพยายามที่มาเวทีต่างๆ เพื่อสะท้อนให้รู้ว่าอยากจะให้หน่วยงานต่างๆ เข้ามารับรู้ ไปคุยการรถไฟให้หน่อย เคยพูดกับการรถไฟก็เคยพูดแล้วว่าอย่างน้อยๆ ให้คุณไปสำรวจมาให้หน่อย เช็คดูให้หน่อยว่าจะไล่ออกจริงไหม

ซึ่งที่ตรงนี้พวกเรารองรับสมาชิกในชุมชน มันยังเหลืออยู่อีก 100 ครัวเรือนที่จะอยู่ ซึ่งถ้าสมมุติเกิดเหตุการณ์ขึ้นจริงๆ อีกส่วนหนึ่งก็จะอยู่ที่เดิมได้ เพราะว่าที่ทั้งหมดเหลืออยู่ 113 ไร่ แต่เขาบอกอยู่ได้ 16 ไร่กว่าๆ ก็คือถ้าส่วนหนึ่งที่มีศักยภาพก็อยากให้เขาออกไปอยู่ตรงนี้ ซึ่งก็ใช้เงิน เราก็เป็นหนี้ จ่ายไปแล้วแต่จ่ายเป็นรายเดือน ซื้อบ้านพร้อมที่ดินจ่ายรายเดือน มันก็ช่วยได้ส่วนหนึ่ง แต่ถ้าสมาชิกคนไหนที่เขาไม่สามารถจะออกไปได้ ก็อยากจะให้เขาอยู่ที่เดิม ซึ่ง 16 ไร่กว่าๆ ก็คงจะรองรับได้อยู่” ลัดดา กล่าว

ลัดดา ยังกล่าวอีกว่า ท่าทีที่ชัดเจนของการรถไฟฯ จะทำให้ชาวบ้านตื่นตัวและตัดสินใจว่าจะทำอย่างไรต่อ โดยสหกรณ์เองก็พยายามคุยกับชาวบ้าน เช่น บ้านหลังหนึ่งมี 3 ครัวเรือน ก็น่าจะให้ลูกย้ายไปเตรียมตัวในพื้นที่ใหม่สัก 1 ครัวเรือน ไปออมเงินเพื่อซื้อที่ดินไว้ก่อน เฉลี่ยจ่ายอยู่ที่ 750 บาท/เดือน หากสุดท้ายได้ข้อสรุปว่าชุมชนต้องย้ายออกจริงๆ อย่างน้อยก็ยังมีบ้านในพื้นที่ใหม่รองรับ อีกทั้งพื้นที่ใหม่อย่างไรเสียก็มั่นคงกว่าพื้นที่เดิม อนึ่ง ตนเจ็บปวดทุกครั้งเมื่อถูกมองว่าเป็นผู้บุกรุก เพราะอยู่มาตั้งแต่พื้นที่ยังเป็นป่ารกร้าง และชุมชนเป็นผู้สร้างความเจริญเสียด้วยซ้ำ

“ถ้าฉันมีฉันจะมาอยู่ตรงนี้ไหม พอดีว่าพ่อแม่เราไม่ใช่คนมีเงิน เขาหาเช้ากินค่ำ พ่อแม่พามาอยู่เราก็ต้องมาอยู่แล้วมาว่าเราบุกรุก จะว่าบุกรุกมันก็ไม่เชิง แต่ว่าคำพูดคำนี้มันเจ็บ เพราะถ้าคุณว่าฉันบุกรุกที่ อย่างบางทีหน่วยงานราชการก็พูดเหมือนกัน รู้ว่าน้ำท่วมและเป็นที่รถไฟแล้วมาอยู่ทำไม แล้วคุณทำไมไม่หาพื้นที่ให้เราอยู่ เคยพูดกับเขาอย่างนี้ด้วย คุณบอกว่าพวกเราบุกรุก เรารู้ว่ามันเป็นที่รถไฟและเป็นที่น้ำท่วม แต่คุณจะให้เราไปอยู่ที่ไหน คนที่มีเยอะก็มีเยอะมากแต่คนที่ไม่มีทำไมคุณไม่จัดสรรมาให้ ให้ตรงไหนก็ได้ถ้าคุณจะให้ไปอยู่ ก็พร้อมที่จะไปเหมือนกัน” ตัวแทนกลุ่มสหกรณ์เคหสถาน 4 ชุมชนเมืองไผ่ จ.ขอนแก่น ระบายความอัดอั้นในใจ

เช่นเดียวกับ สมถวิล พิมพิทักษ์ ตัวแทนเครือข่ายชุมชนรถไฟเมืองขอนแก่น เล่าว่า การอยู่ในที่ดินรถไฟ เป็นข้อจำกัดที่ทำให้หน่วยงานอื่นๆ ไม่สามารถเข้าไปช่วยเหลือชาวบ้านได้เต็มที่ เช่น เมื่อเกิดน้ำท่วม องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ทำได้เพียงแจกถุงยังชีพเท่านั้น และเมื่อมีโครงการพัฒนา เช่น รถไฟความเร็วสูง ชุมชนที่ตนอยู่ซึ่งมีอยู่ประมาณ 120 ครัวเรือน ในพื้นที่ อ.เมือง จ.ขอนแก่น ก็จะต้องย้ายออก แต่ก็ยังไม่ชัดเจนว่าแล้วชุมชนจะไปอยู่ที่ใดและคิดว่าคนในชุมชนผู้บุกเบิกไม่ใช่ผู้บุกรุก เพราะอยู่มาตั้งแต่สมัยที่ยังไม่มีความเจริญเข้ามาในเมือง

ด้านผู้ดำเนินการเสวนา ณัฐวุฒิ กรมภักดี ตัวแทนศูนย์ประสานงานกลุ่มเพื่อนคนไร้บ้าน จ.ขอนแก่น กล่าวเสริมว่า เรื่องการมองชุมชนที่อาศัยอยู่ในที่ดินของรัฐแบบนี้ว่าเป็นผู้บุกรุกในสายตาของคนภายนอก แต่ในมุมของชาวบ้านงานวิจัยหลายชิ้นชี้ถึงวัฒนธรรมการอพยพย้ายถิ่นของแรงงานไปสู่พื้นที่เมืองใหญ่โดยหวังว่าจะมีชีวิตที่ดีขึ้น อาทิ กรณีของ จ.ขอนแก่น ยุคแรกๆ ของการอพยพย้ายถิ่น เป็นชุมชนที่เกิดขึ้นจากแรงงานที่มาก่อสร้างทางรถไฟ

ต่อมาก็เกิดชุมชนลักษณะเดียวกันอีกหลายแห่ง ซึ่งเป็นแรงงานที่อพยพมาจากชนบทเพราะรายได้จากภาคเกษตรไม่ตอบโจทย์ จากนั้นในวันหนึ่งเมื่อการรถไฟฯ ต้องการใช้ที่ดินก็จะมีกระบวนการรื้อย้ายชุมชนออกไป ทั้งนี้ “ที่อยู่อาศัยถือเป็นประเด็นสิทธิมนุษยชน” ไม่ใช่เรื่องการบุกรุกหรือผิดกฎหมาย หากคนในประเทศยังไม่สามารถมีที่หลับที่นอนที่ดีได้ ในขณะที่ที่ดินมากมายกลับไปกองอยู่แค่คนไม่กี่เปอร์เซ็นต์

มุมมองจากนักวิชาการ รศ.ดร.คนึงนิจ ศรีบัวเอี่ยม อาจารย์คณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ให้ความเห็นว่า เรื่องทั้งหมดเป็นปัญหาเชิงโครงสร้างที่ซ้อนกันอยู่และไม่เคยถูกแก้ไขอย่างเป็นระบบ มีเพียงการแก้ไขเป็นรายประเด็นหรือสถานการณ์ ไม่สามารถไปสู่ทางออกได้อย่างแท้จริงและยั่งยืน กลายเป็นยิ่งแก้ยิ่งยุ่งไม่ต่างกับวนอยู่ในอ่าง หรือบางครั้งแก้ปัญหาเรื่องหนึ่งแต่ไปสร้างปัญหาในอีกเรื่องหนึ่ง

ดังนั้นปัญหานี้จึงเรียกได้ว่าเป็น “ความรุนแรงเชิงโครงสร้าง” ซึ่งต้องว่ากันถึงวิธีคิด เช่น จะมองว่าเป็นการบุกเบิกหรือบุกรุก ขณะที่เมื่อปัญหาเดิมยังไม่ถูกแก้แต่มีปัญหาใหม่เข้ามาเพิ่มเติมซ้อนทับมากขึ้นเรื่อยๆกลายเป็นการตกผลึกที่ไม่ดีในภาพรวม ส่วนสิทธิต่างๆ นั้นก็เป็นเพียงตัวหนังสือในรัฐธรรมนูญหรือกฎหมาย แต่ไม่ได้ออกไปปรากฏในโลกแห่งความเป็นจริง แม้กระทั่ง “สิทธิในการรับรู้ข้อมูลข่าวสาร” ซึ่งต้องเป็นไปมากกว่าข้อมูลที่รัฐมองว่าให้รู้เท่านี้พอแล้ว แต่ต้องเป็นข้อมูลที่ชาวบ้านอยากรู้เพื่อให้สามารถวางแผนชีวิตของตนเองได้

“เหล่านี้มันนำไปสู่ความไม่แน่นอน ซึ่งความไม่แน่นอนอันนี้ถ้ามันเกิดจากดินฟ้าอากาศ เกิดจากธรรมชาติก็ยังพอว่าได้ แต่นี่มันไม่ใช่ ไม่แน่นอนทั้งปวงในเชิงระบบและกระทบปัญหาเชิงโครงสร้างที่มาจากความไม่แน่นอนทั้งปวง มันเป็นผลกระทบจากทุนบวกรัฐ ซึ่งก็เป็นรัฐเอื้อทุน ทุนผนวกกำลังกับรัฐ มันทำให้ระบบบริหารจัดการที่ควรจะเป็นเชิงซ้อน ควรจะตอบโจทย์ทุกหมู่เหล่า มันไม่ได้เป็นเช่นนั้น

มันออกมาในแนวกฎหมายเชิงเดี่ยว มองที่กลุ่มบางกลุ่มมันก็เลยเป็นพีระมิดไปเรื่อยๆ ไม่มีวันที่จะผสานระหว่างคนที่เป็นฐานพีระมิด ที่จะเกลี่ยและเฉลี่ยความร่ำรวยหรือการเข้าถึงที่ดิน ไม่ว่าจะในรูปของกรรมสิทธิ์หรือสิทธิครอบครองหรือสิทธิกินอยู่หรืออะไรก็แล้วแต่ มันไม่ถูกบริหารจัดการ ระบบมีให้เลือกตั้งเยอะ แต่ว่าไปเลือกเอาแค่ไม่กี่ระบบ” รศ.ดร.คนึงนิจ กล่าว

รศ.ดร.คนึงนิจ กล่าวต่อไปว่า เมื่อรัฐซึ่งมีอำนาจทางปกครองผนึกกำลังกับทุนที่มีอำนาจทางเศรษฐกิจ อย่างไรก็ย่อมชนะอำนาจของประชาชน แม้ในทางทฤษฎีจะบอกว่าประชาชนเป็นเจ้าของอำนาจอธิปไตยก็ตาม ดังนั้นเรื่องนี้ต้องแก้ไขกันให้ลงไปถึงรากหรือส่วนของภูเขาน้ำแข็งที่จมอยู่ใต้น้ำ เพราะลำพังอำนาจทุนอย่างเดียวไม่มีทางชนะหากไม่บวกกับอำนาจรัฐ ซึ่งอำนาจรัฐเปลี่ยนแปลงได้หากผู้มีอำนาจให้ความสำคัญกับประชาชน แต่ก็ไม่ใช่เรื่องง่ายเพราะระบบการศึกษาในประเทศไทยไม่สามารถทำให้รากฐานความคิดเปลี่ยนแปลงได้ขนาดนั้น

“เวลาบอกว่าทิศทางพัฒนาประเทศ ดูเผินๆ เหมือนกับเป็นอำนาจรัฐเพียวๆ แต่จริงๆ ไม่ใช่ ดูถนนตัดไปหาไหน โครงสร้างมันจะกำหนดทิศทางการพัฒนาโดยใครกันแน่ มันจะไปอยู่ในพื้นที่ของใครกันแน่ ฉะนั้นการจะทำให้ภาคสังคมเข้มแข็งกว่านี้ แล้วก็สามารถเข้าไปเป็นผู้แสดงหลักของการแก้ปัญหาเชิงโครงสร้าง เพื่อตรวจสอบว่าภาครัฐทำงานไหม ต้องรับผิดชอบต่อมิอะไร เป็นเรื่องที่เหนื่อยแล้วก็ลำบากกว่าอีกหลายประเทศที่เขาได้ทำๆ กันมาแล้ว” รศ.ดร.คนึงนิจ กล่าวทิ้งท้าย

(อ่านต่อฉบับวันที่ 30 ต.ค. 2565)

SCOOP@NAEWNA.COM

#SootinClaimon.Com : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

https://www.naewna.com/likesara/688138

สกู๊ปแนวหน้า : ข้อมูลดี-ประกันสังคมถ้วนหน้า ยกระดับชีวิตแรงงานนอกระบบ

วันอาทิตย์ ที่ 23 ตุลาคม พ.ศ. 2565, 06.55 น.

ยังคงอยู่กับงานเสวนา “วิกฤตข้าวของแพง ค่าแรงต่ำ : แรงงานนอกระบบอยู่กันอย่างไร” จัดโดย มูลนิธิเพื่อการพัฒนาแรงงานและอาชีพ สมาพันธ์แรงงานนอกระบบ ประเทศไทย และ Friedrich-Ebert-Stiftung Thailand ซึ่งเมื่อฉบับที่แล้ว (เสาร์ที่ 22 ต.ค. 2565) เป็นการสะท้อนปัญหาและข้อเรียกร้องของแรงงานนอกระบบหลายกลุ่ม ส่วนฉบับนี้เป็นมุมมองจากภาครัฐทั้งฝ่ายราชการและฝ่ายการเมือง ว่ามีแนวทางใดที่จะช่วยเหลือแรงงานเหล่านี้ได้บ้าง

นภสร ทุ่งสุกใส ที่ปรึกษาวิชาการแรงงาน สำนักงานปลัดกระทรวงแรงงาน กล่าวถึงรายงานการสำรวจแรงงานนอกระบบ ซึ่งสำนักงานสถิติแห่งชาติดำเนินการสำรวจทุกปี (สำหรับรายงานปี 2565 น่าจะเผยแพร่ได้ในช่วงต้นปี 2566) ซึ่งรายงานของปี 2564 พบว่า ประเทศไทยมีคนที่ยังมีงานทำ 37.7 ล้านคน ลดลงจากก่อนหน้าที่มีอยู่ประมาณ 39.5 ล้านคน และในบรรดาคนที่มีงานทำ 37.7 ล้านคน เป็นแรงงานนอกระบบ 19.6 ล้านคน คิดเป็นร้อยละ 52 ของจำนวนคนมีงานทำทั้งหมด สะท้อนภาพสถานการณ์โรคระบาดโควิด-19 ทำให้คนออกไปอยู่นอกระบบมากขึ้น

“ประมาณ 75% ของแรงงานนอกระบบทั้งหมด อยู่ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (ภาคอีสาน) ส่วนในกรุงเทพฯ-ภาคกลาง จะมีน้อยที่สุด ในเรื่องของระดับการศึกษา ส่วนใหญ่อยู่ในระดับประถมศึกษา ประมาณ 56.5% ในเรื่องของกิจกรรมทางเศรษฐกิจ แรงงานนอกระบบกว่าครึ่งทำงานอยู่ในภาคเกษตร แม้แต่บุคคลซึ่งเป็นแรงงานในระบบเดิมเมื่อเจอวิกฤตทางเศรษฐกิจอันเนื่องมาจากโควิด

แล้วมาต่อเนื่องด้วยวิกฤตทางเศรษฐกิจอันเนื่องมาจากสงคราม (รัสเซีย-ยูเครน) แล้วส่งผลต่อวิกฤตพลังงาน ทำให้แรงงานในระบบเหล่านี้จำเป็นต้องผันตัวเองออกไปสู่นอกระบบดังนั้นระบบเดียวที่ประเทศไทยรองรังบุคคลเหล่านี้ได้ก็คือภาคเกษตร เพิ่มมากขึ้นถึง 11.4 ล้านคน หรือ 58% ของคนที่อยู่เป็นแรงงานนอกระบบ แล้วก็ไปทำงานภาคบริการ-ภาคการค้า 32%” นภสร ระบุ

นภสร กล่าวต่อไปว่า นับตั้งแต่การสำรวจในปี 2548 เป็นต้นมา “ค่าตอบแทน” เป็นปัญหาอันดับ 1 ของแรงงานนอกระบบ โดยได้ต่ำกว่าแรงงานในระบบราว 2-3 เท่า รองลงมาคือ “งานขาดความต่อเนื่อง” หมายถึงมีงานเข้ามาไม่สม่ำเสมอ ดังนั้นรายได้จึงไม่สม่ำเสมอตามไปด้วย ในขณะที่ “งานหนัก” ตามมาเป็นปัญหาอันดับ 3 อีกด้านหนึ่ง งานของแรงงานนอกระบบไม่สามารถควบคุมด้านความปลอดภัยและการจัดสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมได้เมื่อเทียบกับการเป็นแรงงานในระบบ (เช่น แรงงานในโรงงาน) ซึ่งมีข้อกฎหมายกำหนดไว้

โดยปัจจุบัน กระทรวงแรงงาน อยู่ระหว่างการปรับปรุงฐานข้อมูลแรงงานนอกระบบที่มีอยู่หลายฐานและซ้ำซ้อนให้สมบูรณ์และเป็นฐานเดียวกัน คาดว่าจะแล้วเสร็จในเดือน มี.ค. 2566 ซึ่งหากแล้วเสร็จ ขั้นตอนต่อไปคือการเชิญชวนให้แรงงานนอกระบบมาขึ้นทะเบียน ซึ่งจะทำให้รู้ปัญหาและความต้องการที่แท้จริงของแรงงาน นอกจากนั้นยังมีความพยายามเร่งรัดการออกกฎหมายส่งเสริมและคุ้มครองแรงงานนอกระบบ โดยหวังว่าจะประกาศใช้ได้ภายในปี 2566 สุดท้ายคือการทำแผนขับเคลื่อนการบริหารจัดการแรงงานนอกระบบ ในลักษณะแผน 5 ปี

นครินทร์ อมเรศ รองผู้อำนวยการฝ่ายนโยบายโครงสร้างเศรษฐกิจ ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.-แบงก์ชาติ) ย้ำถึงความสำคัญของ “ข้อมูล” ที่เก็บกันมาตั้งแต่ยุคกระดาษจนถึงระบบคอมพิวเตอร์ แต่คน 1 คนอยู่ในฐานข้อมูลหลายชุดมาก ตั้งแต่ทะเบียนราษฎร ประกันสังคม-บัตรทอง การใช้สิทธิคนละครึ่ง บัญชีเงินฝาก การขึ้นทะเบียนอาชีพต่างๆ ฯลฯ คำถามที่น่าสนใจคือ “ทุกคนมีเลขประจำตัว 13 หลักใช้กันตลอดชีวิต แต่ทำไมต้องจัดเก็บข้อมูลใหม่ซ้ำซ้อนหลายชุด” และจะให้หน่วยงานต่างๆ ที่ดูแลข้อมูลเหล่านี้นำมาเชื่อมต่อกันได้อย่างไร

และที่มากไปกว่านั้น “ทำไมจึงมีแต่นักวิทยาศาสตร์ข้อมูล (Data Scientist) ภาคเอกชนที่มีทุนมาก และผู้กำหนดนโยบาย ที่สามารถใช้ข้อมูลได้ ทั้งที่จริงๆ ประชาชนก็ควรมีสิทธิที่จะได้ใช้ด้วย” เช่น คนคนหนึ่งอยากเปิดกิจการที่พักแรม เบื้องต้นคือต้องไปยื่นขออนุญาตกับหลายหน่วยงาน และเมื่อได้ใบอนุญาตประกอบกิจการมาแล้วก็ไม่ได้การันตีว่ากิจการจะไปรอด แต่ในความเป็นจริง มีข้อมูลที่สามารถทำให้วางแผนได้ว่าสมควรจะเปิดกิจการหรือไม่ เช่น จำนวนที่พักแรมในละแวกนั้น

หรือใครจะเปิดร้านขายของก็ควรได้ทราบว่าบริเวณรอบๆ นั้นมีร้านสะดวกซื้อหรือร้านขายของชำเปิดอยู่แล้วกี่แห่ง เป็นต้น “ครั้นจะให้คนธรรมดาๆ ทั่วไปที่ไม่ได้เรียนเรื่องการวิเคราะห์ตัวเลขไปทำเองก็คงเป็นเรื่องยาก ดังนั้นเป็นหน้าที่ของรัฐที่ต้องให้บริการประชาชนหรือไม่?” ทั้งนี้ ในประเทศอังกฤษมีกฎหมายกำหนดให้ธนาคารต้องแบ่งปันข้อมูลของลูกค้าซึ่งได้รับอนุญาตให้ใช้ กับธุรกิจสตาร์ทอัพที่มาขอข้อมูลเพื่อไปทำธุรกิจให้บริการ ซึ่งก่อนจะมีกฎหมายนี้ มีสตาร์ทอัพเพียงรายเดียว แต่หลังมีกฎหมาย จำนวนสตาร์ทอัพก็เพิ่มขึ้นเป็น 200 ราย

แม้กระทั่งในไทยก็มีตัวอย่างอ้างอิงได้ นครินทร์ เล่าถึงช่วงที่สถานการณ์โควิด-19 ยังรุนแรงถึงขั้นรัฐต้องใช้มาตรการล็อกดาวน์ ได้ยินเจ้าของร้านอาหารแห่งหนึ่งบอกว่าไม่สามารถขอกู้เงินได้ แต่เมื่อมองออกไปก็เห็นภาพของผู้ให้บริการแพลตฟอร์มสั่งและส่งอาหาร จึงเกิดความคิดว่าในเมื่อผู้เข้าร่วมกับแพลตฟอร์มทั้งร้านอาหารและผู้รับงานขี่มอเตอร์ไซค์ส่งอาหารต่างก็มีข้อมูลรายได้ ก็น่าจะใช้ข้อมูลนี้ยื่นขอกู้เงินกับธนาคารได้ นำไปสู่การที่ ธปท. ชวนแพลตฟอร์มอย่างไลน์แมนมาจับมือกับธนาคารออมสิน สามารถปล่อยสินเชื่อไปได้ 1,400 ราย เป็นเงิน 80 ล้านบาท

“กิจกรรมที่เราทำ ทำอย่างไรให้มันเป็นส่วนหนึ่งของภาพที่ผู้ให้บริการทางการเงินจะรู้จักเราได้ผมว่ามันถึงจุดที่ถ้าราชการยอมรับความจริงข้อหนึ่งซึ่งแบงก์ชาติยอมรับ คือเราทำเองไมได้ เราต้องทำด้วยกัน มันก็เท่านั้น แต่ทีนี้ข้อยากคือมันแค่ 80 ล้านบาท คนเดือดร้อนมันไม่ใช่ 1,400 คน มันคือ 14 ล้านคน จะเพิ่มจาก 80 ล้านให้เป็น 8 หมื่นล้าน หรือ 8 แสนล้านอย่างไร แบบที่ไม่ใช่ให้คนละเดือน ให้แล้วก็เจ๊งไป ผมว่ามันเป็นโจทย์ที่ด้วยความเคารพนะ มันไม่มีใครช่วยเรา แต่เราคงต้องใช้มือถือเพิ่มเติมไปมากกว่าการเช็คหวย”นครินทร์ กล่าว

สุเทพ อู่อ้น สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) บัญชีรายชื่อ พรรคก้าวไกล ในฐานะประธานกรรมาธิการ (กมธ.) แรงงาน สภาผู้แทนราษฎร เปิดเผยว่า ขณะนี้ กมธ.แรงงาน กำลังผลักดันให้ระบบประกันสังคมครอบคลุมและเท่าเทียมทั้งแรงงานในและนอกระบบ ซึ่งสำหรับคนเป็นแรงงานในระบบจะทราบดีว่า การได้เป็น
ผู้ประกันตนมาตรา 33 เมื่อถึงวันที่มีอายุตั้งแต่ 55 ปีมีโอกาสได้บำนาญ 3,000 บาท/เดือน ซึ่งอย่างน้อยก็ไม่ต่ำกว่าเส้นความยากจน ในขณะที่แรงงานนอกระบบ ในวัยเกษียณ อายุ 60 ปีขึ้นไป ได้เพียงเบี้ยยังชีพเดือนละ 600 บาท ซึ่งไม่พอกับการดำรงชีวิต

“ท้ายสุดจะไปมองเป้าหมายเลยคือระบบรัฐสวัสดิการ ซึ่งตรงนี้เป็นเรื่องที่สำคัญ” ประธาน กมธ. แรงงาน สภาผู้แทนราษฎร กล่าว

SCOOP@NAEWNA.COM

#SootinClaimon.Com : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

https://www.naewna.com/likesara/688003

สกู๊ปแนวหน้า : โควิดซาแต่ยังเจอสินค้าแพง แรงงานนอกระบบเจ็บซ้ำซ้อน

วันเสาร์ ที่ 22 ตุลาคม พ.ศ. 2565, 06.00 น.

ผ่านพ้นไปแล้วกับวงเสวนา “วิกฤตข้าวของแพง ค่าแรงต่ำ : แรงงานนอกระบบอยู่กันอย่างไร” จัดโดย มูลนิธิเพื่อการพัฒนาแรงงานและอาชีพ สมาพันธ์แรงงานนอกระบบ ประเทศไทย และ Friedrich-Ebert-Stiftung Thailand เมื่อเร็วๆ นี้ ซึ่ง กชพร กลักทองคำ อุปนายกสมาคมเครือข่ายแรงงานนอกระบบ ประเทศไทย กล่าวว่า หลังสถานการณ์โควิด-19 เชื่อว่ายังคงต้องฟื้นฟู เช่น ผู้ที่เคยติดเชื้อก็พบว่าหลายคนสุขภาพไม่เหมือนเดิม ขณะที่อีกหลายคนก็ยังไม่มีงานหรือมีงานแล้วแต่เพิ่งเริ่มทำงานยังไม่คุ้นเคย แต่ก็ต้องมาเจอปัจจัยใหม่ คือราคาสินค้าที่จำเป็นในการดำรงชีวิตเพิ่มสูงขึ้น รวมถึงในบางพื้นที่ก็ยังเจอปัญหาน้ำท่วม

ขณะเดียวกัน บรรดาบริษัทต่างๆ ก็เริ่มหันไปจ้างแรงงานอื่นที่ต้นทุนถูกกว่า เช่น กลุ่มผู้ต้องขังในเรือนจำ หรือไปจ้างงานตามแนวชายแดนไทยกับประเทศเพื่อนบ้าน อีกด้านหนึ่ง ตนเองซึ่งอยู่ในกลุ่มผู้รับงานไปทำที่บ้าน แม้อุตสาหกรรมเสื้อผ้าจะกลับมามีงานมากขึ้น แต่คนทำงานกลับมีรายได้ลดลงเพราะต้นทุนการผลิตสูงขึ้น เช่น ย้อนไปเมื่อ 2 ปีก่อน ต้นทุนอยู่ที่ร้อยละ 60 แต่ปัจจุบันอยู่ที่ร้อยละ 75-80 เพราะต้องไม่ลืมว่ารายได้ส่วนหนึ่งต้องกันไว้เป็นเงินทุนสำหรับซื้อวัสดุอุปกรณ์มาใช้ในการทำงาน

“ตัวเราเองและพี่น้องที่เราอยู่ด้วยก็เป็นกลุ่มผู้รับงานมาทำที่บ้าน ตอนนี้ต้นทุนในการผลิตสินค้าที่เรารับงานมา เป็นผ้า เป็นด้าย อุปกรณ์ การเดินทาง การขนส่ง ค่าน้ำ-ค่าไฟ รวมทั้งค่าแรงด้วย เพราะว่ากลุ่มของเราหลายกลุ่ม กลุ่มใหญ่ๆ เขาจะจ้างแรงงานรายวันด้วย แล้วก็เหมาช่วงด้วย นี่คือต้นทุนที่เราต้องแบกรับภาระ ในขณะที่ลูกค้าเราเองขอลดราคาค่าจ้างลง เพราะอ้างเหตุว่าของขึ้นขอลดราคาเรา แต่เราไม่สามารถที่จะอ้างเหตุของขึ้นแล้วขอขึ้นราคาจากผู้จ้างเราได้ ถ้าเราอ้างเราจะไม่มีงานทำ” กชพร กล่าว

กชพร ยังกล่าวอีกว่า ส่วนการปรับค่าจ้างขั้นต่ำที่เริ่มมาตั้งแต่วันที่ 1 ต.ค. 2565 แรงงานนอกระบบกลุ่มผู้รับงานไปทำที่บ้าน ไม่สามารถปฏิเสธการต่อรองจากนายทุนได้เพราะยังต้องการมีงานทำ จึงไม่สามารถขอขึ้นราคาตามทุนที่เพิ่มสูงขึ้นได้รวมถึงไม่สามารถลดคุณภาพงานลงได้ด้วย ดังนั้นเรื่องนี้ไม่รู้จะดีใจหรือเสียใจดี เพราะใน 1 ครอบครัว อาจมีคนคนหนึ่งได้ปรับค่าจ้างเพิ่มขึ้น แต่ทั้งครอบครัวล้วนต้องใช้จ่ายเงินไปกับการซื้อของที่มีราคาแพงขึ้น จึงไม่แน่ใจว่าแรงงานนอกระบบได้อะไร อีกทั้งกังวลว่าจะเป็นการเปิดโอกาสให้นายทุนขึ้นราคาสินค้าให้แพงขึ้นไปอีก

มาลี สอบเหล็ก รองประธานเครือข่ายลูกจ้างทำงานบ้านในประเทศไทย กล่าวว่า ลูกจ้างทำงานบ้านไม่ได้อยู่ภายใต้การคุ้มครองของกฎหมายแรงงาน ดังนั้นชีวิตของแรงงานกลุ่มนี้จึงแล้วแต่โชค หากเจอนายจ้างที่ดี ให้ค่าจ้างและสวัสดิการที่ดีก็ดีไป ทั้งนี้ ลูกจ้างทำงานบ้านได้รับผลกระทบในช่วงสถานการณ์โควิด-19 บางคนถูกเลิกจ้าง หรือแม้ไม่ถูกเลิกจ้างแต่ก็ต้องรับค่าจ้างแบบรายวันแทนจากเดิมที่เคยได้รับเป็นเงินเดือน ดังนั้นวันใดที่นายจ้างไม่ได้ให้มาทำงานก็จะไม่ได้รับค่าจ้าง ทำให้หลายคนตัดสินใจย้ายกลับภูมิลำเนาเดิม ในสภาพที่เงินออมก็ไม่ได้มีมากนัก

“ช่วงนี้โควิดเริ่มดีขึ้น แต่ในระหว่างนั้นเราไม่ได้มีเงินเยอะแยะที่จะมา Support (อุดหนุน) ตรงนี้ เราก็อยากจะฝากไปถึงหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ที่บอกว่าเราให้คุณเยอะแล้วลูกจ้างทำงานบ้าน คุณให้เยอะตรงไหน? คุณให้อะไรเรา? เราอยากจะถามแค่นี้ ที่เราผ่านมาได้ทุกวันนี้เพราะว่าเรามีภาคี มีกลุ่มคนที่เห็นความสำคัญของเรา เขาก็ช่วยเหลือตามอัตภาพ แต่จริงๆ แล้วคุณไม่ได้ให้อะไรเราเลย” รองประธานเครือข่ายลูกจ้างทำงานบ้านในประเทศไทย กล่าว

เฉลิม ชั่งทองมะดัน นายกสมาคมผู้ขับขี่จักรยานยนต์รับจ้างแห่งประเทศไทย เล่าว่า เป็นคนต่างจังหวัดที่เข้ามาทำมาหากินอยู่ในกรุงเทพฯ ด้วยอาชีพขี่มอเตอร์ไซค์รับจ้างนานกว่า 40 ปี ผ่านมาตั้งแต่ยุคที่ชาววินถูกรีดไถจากกลุ่มผู้มีอิทธิพล จนถึงยุคที่รัฐบาลเปิดระบบรับขึ้นทะเบียนวินและผู้ขับขี่ โดยปัจจุบันในกรุงเทพฯ มีมอเตอร์ไซค์รับจ้างที่ขึ้นทะเบียนประมาณ 1.3 แสนคัน แต่หากรวมผู้ขับขี่ที่ไม่ขึ้นทะเบียนด้วยก็น่าจะอยู่ราวๆ 2 แสนคัน

รายได้ของผู้ขับขี่เฉลี่ยอยู่ที่ 500-2,000 บาท/วันแตกต่างกันไปในแต่ละทำเลที่ตั้งของวินบวกกับความขยันของผู้ขับขี่ เช่น หากเป็นวินที่ตั้งอยู่บริเวณสถานีรถไฟฟ้าจะมีรายได้ค่อนข้างสูง ชาววินนั้นได้รับผลกระทบอย่างมากจากสถานการณ์โควิด-19 อาทิ วินที่ตนอยู่จากเดิมเคยมีรายได้เฉลี่ยวันละ 700 บาทก็เหลือเพียงร้อยกว่าบาท เนื่องจากคนที่เคยออกมาทำงานก็หยุดงานกันเป็นจำนวนมาก อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันรายได้เริ่มกลับมาอยู่ที่ 500-600 บาท/วัน ถึงกระนั้น “ความที่ชาววินส่วนใหญ่เป็นคนต่างจังหวัดจึงต้องส่งเงินกลับบ้าน” ดังนั้นแม้มีรายได้ดีแต่ก็ยังลำบาก

“คนทำงานวินตื่นแต่เช้าบางทีต้องกินเครื่องดื่มชูกำลัง กินกาแฟ กลับบ้านดึกมันก็ต้องใช้ยากระตุ้นพวกนี้เข้าไป มันก็ค่าใช้จ่ายในการกินอาหารต่อวันประมาณ 200 บาท เติมน้ำมันก็ประมาณ 150 บาท รวมค่าใช้จ่ายหลักๆ ต่อวันก็ 350 บาท ซึ่งมันมากกว่าค่าแรงขั้นต่ำอยู่แล้ว ถ้าวันหนึ่งเราวิ่งได้ไม่ถึง 500 บาท เราจะไม่มีเงินเก็บ เพราะเดือนหนึ่งถ้าเรารวมค่าใช้จ่ายไม่ต้องอะไรมากมาย เราจะจ่ายอยู่ที่ 7 พันกว่าบาท ถ้าหาเงินได้แค่ 7 พันเราอยู่ไม่ได้ เราตายแน่ๆ” นายกสมาคมผู้ขับขี่จักรยานยนต์รับจ้างแห่งประเทศไทย ระบุ

เฉลิม ยังกล่าวอีกว่า ปัจจุบันชาววินต้องเผชิญความท้าทายอีกอย่างหนึ่งคือ “การมาของแพลตฟอร์มออนไลน์ ซึ่งทำให้คนที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียนตามกฎหมายสามารถมาขี่มอเตอร์ไซค์รับ-ส่งผู้โดยสารได้” อีกทั้ง “ในขณะที่ชาววินรูปแบบเดิมถูกจำกัดด้วยข้อกฎหมายห้ามรับผู้โดยสารข้ามเขต แต่แพลตฟอร์มกลับสามารถรับผู้โดยสารได้ทุกที่” จึงกลายเป็นภาพของการทะเลาะวิวาทระหว่างชาววินแบบเดิมกับผู้ที่ไปรับงานจากแพลตฟอร์ม

ทั้งนี้ “ชาววินตกเป็นจำเลยสังคมเสมอ” ถูกตั้งคำถามว่าทำไมไม่ยอมปรับตัวเข้าไปอยู่ในแพลตฟอร์ม แต่ชาววินไม่สามารถเข้าร่วมกับแพลตฟอร์มได้เพราะกฎหมายไม่อนุญาตให้ผู้ขึ้นทะเบียนเป็นผู้ขับขี่มอเตอร์ไซค์รับจ้างไปรับงานข้ามเขต ซึ่งที่มาที่ไปของกฎหมายนี้เกิดจากป้องกันการทะเลาะกันระหว่างวิน“รัฐบาลหรือหน่วยงานที่มีอำนาจหน้าที่ต้องเข้ามาดูเรื่องกฎหมายด้วย” ควรแบ่งกันไประหว่างแพลตฟอร์มที่วิ่งได้เฉพาะรับ-ส่งสิ่งของ ส่วนรับ-ส่งคนต้องเป็นไปตามกฎหมายที่มีอยู่

“ถ้าเป็นไปได้จริงๆ อาชีพวินเราอยากให้เขาสนับสนุนให้เราหันมาใช้รถ EV หรือรถไฟฟ้า อันนี้คือต้นทุนในการประกอบอาชีพ แต่ถ้าเราได้รถไฟฟ้ามาใช้มันจะเกิดประโยชน์หลายอย่าง1.ลดต้นทุนในเรื่องน้ำมัน 2.ลดมลพิษทางเสียงทางอะไรพวกนี้ที่อยู่ในเมือง เพียงแต่ว่าต้นทุนพวกนี้มันแสนกว่าบาท มันแพงกว่ารถน้ำมันเท่าตัวทำให้เราเข้าไม่ถึง หากภาครัฐหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมีแนวคิดที่อยากให้วินมอเตอร์ไซค์ลองมาช่วยกรุงเทพฯลดมลพิษ แล้วก็หาวิธีเอาเขาเข้าไปอยู่ในกองทุนที่มันไม่สามารถให้เขาผ่อนเยอะยาวๆ ก็ตาม ทำให้ทุกอย่างมันดีขึ้น

ผมว่ากองทุนเหล่านี้มันจะช่วยเขาได้อย่างผมใช้มอเตอร์ไซค์ไฟฟ้ามาปีกว่า จะ2 ปีแล้ว ผมไม่ต้องเสียค่าน้ำมันเลย ผมเสียบแบตฯ ที่บ้าน เช้ามาก็วิ่ง หมดก็เข้าไปเปลี่ยน มันก็ทำให้เราเปลี่ยนวิถีชีวิตใหม่จากรถน้ำมันมาเป็นรถไฟฟ้า เพียงแต่หลายคนไม่มีโอกาสเหมือนผม ผมเป็นนายกสมาคม ก็มีบริษัทรถเอามาให้ผมใช้ฟรีเพื่อให้คนเขาเห็น ผมก็เลยมีโอกาสมากกว่าคนอื่น” เฉลิม กล่าว

ปิดท้ายด้วย ปรีชา ไทยสงเคราะห์ ประธานสหพันธ์ผู้ค้าหาบเร่แผงลอย กรุงเทพมหานคร กล่าวว่า ปัจจุบันหลายพื้นที่ยังไม่ได้กลับเข้าไปทำการค้า ขณะเดียวกันราคาสินค้ายังแพงขึ้นอีก ทั้งนี้ มองว่าภาครัฐยังไม่ได้เข้ามาดูแลอย่างจริงจังทำให้ปัญหาของแรงงานนอกระบบไม่ถูกแก้ไข ส่วนการขึ้นทะเบียนเพื่อขอเข้ารับความช่วยเหลือในระบบบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ สำหรับผู้ค้าหาบเร่แผงลอยนั้นไม่จำเป็น เพียงรัฐคืนพื้นที่ทำการค้าให้ก็พอ

“เราไม่อยากโจมตีว่าร้านสะดวกซื้อเปิดกันยุ่บยั่บเลย แต่ร้านอย่างพวกเราพยายามไล่พวกเราเข้าไปอยู่ในซอกในซอยหากินแต่ในรู แล้วเราจะหากินอย่างไร ตัวผมเองขายพื้นที่ชานเมืองแล้วพื้นที่ชานเมืองมันเป็นพื้นที่ของไม่ว่าจะเป็นแรงงานอย่างผู้รับงานไปทำที่บ้าน หรืออย่างพี่ๆ วินมอเตอร์ไซค์หลายคนมาซื้อกับข้าว แม้กระทั่งกรรมกรมาซื้อของเรา ผมขายขาหมูนะที่อื่นเขาขายกัน 80 90 100 เราขาย 60 70 แล้วบางคนขอซื้อขาหมู 60 บาท ขอน้ำเยอะๆ บางคนบอกขอซื้อน้ำ 10 บาทได้ไหม? เพื่อไปคลุกข้าวให้ลูกกิน มันเป็นภาพที่เราเจ็บปวดมาก”ปรีชา กล่าว

ปรีชา ยังกล่าวอีกว่า ปัจจุบันยังเจอปัญหาทั้งน้ำท่วม ปัญหาข้าวของแพง จึงอยากให้ผู้มีอำนาจลงมาดูการดำรงชีวิตของประชาชนด้วยตนเอง อย่ามัวแต่ฟังเฉพาะคนรอบข้างที่ไม่รู้ว่าได้ข้อมูลมาแบบใด จริง-เท็จมาก-น้อยเพียงใด “หลายคนบอกว่าตนเองเป็นลูกพ่อค้า-แม่ค้า แต่พอเติบโตกลับมากดข่มไม่ให้ลืมตาอ้าปาก” และหลายคนอยู่กับอาชีพนี้อาชีพเดียว อย่างตนเองก็ขายมาตั้งแต่หนุ่มยันแก่ ดังนั้นสิ่งที่อยากเรียกร้องคือ ทำอย่างไรจะทำให้การใช้พื้นที่สาธารณะอยู่คู่กับประเทศไทย หาบเร่แผงลอยอยู่คู่เมืองไทย และให้หาบเร่แผงลอยได้มีส่วนร่วมพัฒนาสังคม!!

SCOOP@NAEWNA.COM

#SootinClaimon.Com : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

https://www.naewna.com/likesara/686580

สกู๊ปแนวหน้า : มองอนาคตการเมืองไทย นับถอยหลังเลือกตั้ง-แก้รธน.

วันเสาร์ ที่ 15 ตุลาคม พ.ศ. 2565, 07.15 น.

โรงเรียนกฎหมายและการเมือง มหาวิทยาลัยสวนดุสิต จัดงานเสวนา “บทเรียน แนวโน้ม และทิศทางการเมืองไทย” เมื่อช่วงต้นสัปดาห์ที่ผ่านมา โดย สมชัย ศรีสุทธิยากร อดีตคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) กล่าวว่า หากมองพัฒนาการของการเมืองไทยตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน จะเห็น “การต่อสู้ของคน 2 กลุ่ม” ระหว่างฝ่ายหนึ่งคือ “อนุรักษ์นิยม” มักเป็นกลุ่มที่มีอำนาจและไม่ค่อยปรารถนาให้เกิดความเปลี่ยนแปลง กับอีกฝ่ายคือ “เสรีนิยม” เป็นกลุ่มที่ไม่พอใจสภาพที่เป็นอยู่ เช่น สังคมที่มีความเหลื่อมล้ำ อำนาจทั้งการเมืองและเศรษฐกิจถูกผูกขาดโดยคนไม่กี่กลุ่ม

ความเปลี่ยนแปลงที่ดูจะเป็นเรื่องเป็นราวครั้งสำคัญเกิดขึ้นในยุคที่มีรัฐธรรมนูญฉบับ 2540 เป็นการออกแบบการเมืองใหม่ เกิดสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) แบบบัญชีรายชื่อ เปิดโอกาสให้คนที่อาจจะไม่ถนัดเรื่องการสร้างความนิยมส่วนบุคคลในพื้นที่ได้เข้าสู่สภา พร้อมๆ กับการเกิดขึ้นขององค์กรอิสระ (เช่น กกต.) ยุคนี้ทำให้ฝ่ายเสรีนิยมสามารถสร้างกระแสในหมู่ประชาชนผ่านการเลือกตั้ง

แต่กระแสดังกล่าวที่เกิดขึ้นได้ไปสั่นคลอนฝ่ายอนุรักษ์นิยม จึงเกิดความพยายามรักษาอำนาจผ่านการรัฐประหารในปี 2549 เกิดรัฐธรรมนูญฉบับ 2550 ขึ้น ซึ่งโดยรวมก็ไม่ค่อยแตกต่างจากฉบับ 2540 มากนัก อย่างไรก็ตาม เมื่อประชาชนตระหนักว่าถูกเอารัดเอาเปรียบมานาน แนวทางใดที่เพิ่มโอกาสของประชาชนในสังคมมากขึ้นก็จะสนับสนุนอย่างเต็มที่ ดังนั้นจึงปรากฏเป็นภาพว่าทุกครั้งที่มีการเลือกตั้งขั้วการเมืองฝ่ายเสรีนิยมจะมีความได้เปรียบ

“แล้วก็เป็นธรรมชาติของโลก อนุรักษ์นิยมก็แก่ขึ้น อายุมากขึ้น ล้มหายตายจากไป เสรีนิยมคือคนรุ่นใหม่ คือคนชั้นกลาง คนที่ประเภทจบการศึกษาแล้วยังไม่มีงานทำแล้วต้องสู้ด้วยตัวเอง ก็ต้องการเศรษฐกิจเสรี ต้องการอะไรที่จะสามารถทำให้เกิดการพัฒนาตัวเองขึ้นไปเป็นในแง่ของการที่ขึ้นมาเป็นคนที่มีโอกาสในสังคมมากขึ้น นี่คือเรื่องของธรรมชาติว่าเสรีนิยมก็จะเป็นกระแสที่ต้องเติบใหญ่ต่อไปเรื่อยๆ” สมชัย กล่าว

สมชัย กล่าวต่อไปว่า ส่วนรัฐประหาร 2557 คือการตัดกระแสเสรีนิยมและให้ฝ่ายอนุรักษ์นิยมกลับมาครองอำนาจ เพราะไม่มีทางที่ฝ่ายอนุรักษ์นิยมจะชนะฝ่ายเสรีนิยมในการเลือกตั้ง จึงต้องล้มกติกาเดิมและเปลี่ยนกติกาใหม่ หรือก็คือการร่างรัฐธรรมนูญ เพราะรัฐธรรมนูญมีความสำคัญในการสร้างความได้เปรียบ-เสียเปรียบในการเลือกตั้ง ผ่านการออกแบบกฎเกณฑ์ต่างๆ เช่น การเลือกตั้งในปี 2562 พรรคเพื่อไทยไม่มี สส.บัญชีรายชื่อ แม้แต่คนเดียว ซึ่งเป็นผลมาจากรัฐธรรมนูญฉบับ 2560 ที่ให้ใช้บัตรเลือกตั้งใบเดียว ตามด้วยการคำนวณแบบสัดส่วนผสม

อีกทั้งมีการตั้งสมาชิกวุฒิสภา (สว.) 250 คน ซึ่งแม้ สว.จะพยายามชี้แจงอย่างไรก็ยากจะเชื่อได้ เนื่องจากหากดูที่มาของ สว. จะแบ่งเป็น 6 คนมาจากตำแหน่งผู้บัญชาการเหล่าทัพต่างๆ อีก 194 คน มาจากคณะกรรมการสรรหา ที่มี พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ เป็นประธาน และอีก 50 คน แม้จะมาจากการสรรหา แต่ก็ต้องให้ คณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) เลือกในขั้นสุดท้าย ซึ่ง สว. 250 คน มีอำนาจในการโหวตเลือกนายกรัฐมนตรี มีเรื่องยุทธศาสตร์ชาติ และการแก้ไขรัฐธรรมนูญก็ทำได้ยาก จึงเป็นปัญหาในการพัฒนาต่อเนื่องต่อไป ดังนั้น รธน.2560 ต้องยกเลิกทั้งฉบับ

ขณะที่ รศ.ดร.พิชาย รัตนดิลก ณ ภูเก็ต อาจารย์คณะพัฒนาสังคมและสิ่งแวดล้อม สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ (นิด้า) ให้ความเห็นว่า “รัฐบาลปัจจุบันซึ่งนำโดยนายกรัฐมนตรี พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา เป็นรัฐบาลที่มีความชอบธรรมทางการเมืองค่อนข้างต่ำ” เห็นได้จาก 1.คะแนนนิยมลดลงอย่างต่อเนื่อง เช่น นิด้าโพลที่สำรวจคะแนนนิยมของ พล.อ.ประยุทธ์ อย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2562 ซึ่งขณะนั้นมีคะแนนนิยมอยู่ที่ร้อยละ 30

แต่ล่าสุดประมาณเดือนก.ย. 2565 เหลือเพียงร้อยละ 10ชี้ชัดว่าผู้คนให้ความเชื่อถือศรัทธาน้อยลง กับ 2.ความล้มเหลวในการแก้ปัญหาเศรษฐกิจ เช่น ความเหลื่อมล้ำสูงขึ้น การผูกขาดทางเศรษฐกิจเพิ่มมากขึ้น เห็นได้จากตลอด 8 ปีล่าสุด มีกลุ่มทุนเพียงไม่กี่กลุ่มที่มีความมั่งคั่งเพิ่มขึ้น สวนทางกับกิจการขนาดเล็กที่ล้มละลายเป็นจำนวนมาก เช่นเดียวกับหนี้ครัวเรือนที่เพิ่มสูงขึ้นอย่างมาก

“เหตุที่นำมาสู่ความตกต่ำในคะแนนนิยม เพราะไม่รักษาสัญญาประชาคมที่ให้ไว้กับประชาชน” โดยตอนทำรัฐประหารในปี 2557 กล่าวว่า “จะคืนความสุขภายในเวลาไม่นาน” แต่สุดท้ายไม่มีความคืบหน้า ทั้งที่แต่งตั้งคนเป็นร้อยคนเข้าไปร่วมระดมสมองเขียนแผนปฏิรูปประเทศ แต่ได้แผนออกมาเป็นเล่มก็ไม่ได้ทำอะไรต่อ ทั้งนี้ ปัจจุบันบารมีอะไรต่างๆ ที่อยู่ในรัฐบาลของ พล.อ.ประยุทธ์ ตกต่ำลงมาก ไม่สามารถที่จะมีบารมีเหมือนเดิมในอดีตอีกต่อไป

ในขณะเดียวกันก็เกิดคู่แข่งที่สำคัญขึ้นมาที่อยู่ในพรรคเดียวกันคือพรรคพลังประชารัฐ ก็คือ พล.อ.ประวิตร มาเป็นคู่แข่งที่ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี แล้วก็ปฏิบัติหน้าที่ช่วง 1 เดือนที่ พล.อ.ประยุทธ์ หยุดปฏิบัติหน้าที่ ซึ่ง พล.อ.ประวิตรมีการสร้างภาพลักษณ์ มีการบริหารงานรัฐบาลในเชิงรุกเข้าหาประชาชน จึงเกิดภาพที่ ดูแตกต่างจาก พล.อ.ประยุทธ์ ที่ดูห่างเหินจากประชาชนขึ้นมา คนก็เลยเห็นว่า พล.อ.ประยุทธ์ หยุด 1 เดือนประเทศก็ไม่เห็นมีปัญหาอะไร และ พล.อ.ประวิตร บริหารประเทศ 1 เดือนประเทศก็ไปได้

“เพราะฉะนั้นอาการที่บอกว่าประเทศขาดฉันไม่ได้ คราวนี้ก็ถึงคราวตระหนักแล้วว่าที่จริงมันไม่ได้เป็นอย่างนั้นเลย ประเทศ นักการเมือง นายกฯ ปัจเจกบุคคลไม่สำคัญ เพราะฉะนั้นนี่ก็เป็นบทเรียนว่า คนที่คิดว่าประเทศขาดตัวเองไม่ได้ หรือความคิดว่าเมื่อประยุทธ์ไปไม่รู้ใครมาเป็นผู้นำ ความคิดแบบนี้เป็นความคิดที่คับแคบ ประชาชนไทยมีตั้ง 60 กว่าล้านคน แล้วใครก็ได้ขึ้นมาตามกระบวนการ ตามวิถีที่ชอบธรรม ก็สามารถเป็นผู้นำประเทศได้ ถ้าทำไม่ดีก็ถูกเขี่ยออกไปในที่สุด ฉะนั้นอย่าไปกังวลว่าใครจะมา-ไม่มา” รศ.ดร.พิชาย กล่าว

ด้าน วันชัย สอนศิริ สมาชิกวุฒิสภา (สว.) กล่าวว่า เท่าที่สังเกต พล.อ.ประยุทธ์ ดูเหมือนจะเป็น “มนุษย์เหนือดวง” อยู่ไม่น้อย เพราะที่ผ่านมามีเหตุปัจจัยที่อาจทำให้หลุดจากเก้าอี้นายกฯ หลายครั้งแต่สุดท้ายก็ยังได้ไปต่อทุกครั้ง และเมื่อวิเคราะห์จากบุคลิกภาพของ พล.อ.ประยุทธ์ ก็เชื่อว่าคงจะพยายามอยู่ให้ได้ยาวที่สุด ถึงกระนั้น การยุบสภาก็จะต้องเกิดขึ้น อย่างไรก็ตามในเดือน พ.ย. 2565 ซึ่งสภาจะกลับมาเปิดประชุม พรรคการเมืองและนักการเมืองจะต้องแสดงบทบาทและจุดยืนให้สังคมได้เห็นเพื่อให้ได้คะแนน ดังนั้นสถานการณ์ในสภาอะไรก็เกิดขึ้นได้

“อย่างไรก็แล้วแต่ หลังการประชุมเอเปกก็อาจเกิดการยุบสภาก็ได้ ถ้าเรารับฟังเสียงอันนี้ยังรับฟังได้แล้วก็อาจจะจางไปก็ได้ เช่น คุณอาจจะเคยได้ยิน พล.อ.ประวิตร แต่ท่านพูดนานแล้ว นั่นน่ะเป็นเวลายุบสภาที่เหมาะ ฉะนั้นช่วงนั้นสภามันอาจจะเกิด พรรคการเมืองบางพรรคอาจจะแสดงจุดยืนถอนตัวด้วยเห็นว่าอย่างนี้ พรรคนี้ซึ่งก็มีข่าวอยู่แล้วคนนั้นกำลังจะไปตรงโน้นตรงนี้ เพราะฉะนั้นผมเชื่อเหลือเกินว่าเดือนตุลา-พฤศจิกา-ธันวา แค่ไตรมาสเดียว อำนาจในระยะปลายๆ ของคน สังเกตสิ! รัฐบาลปลายทุกยุคทุกรัฐบาล มักจะพร้อมเกิดเหตุได้ตลอดเวลา

และยิ่งหลายท่านวิเคราะห์ วิพากษ์วิจารณ์ อำนาจของคนที่กำลังบอบบางแล้วก็เป็นมาตั้งนานแล้วกำลังบางลงๆ มันไม่ได้แข็งทื่อ เพราะฉะนั้นผมเชื่อว่า ทั้งปัญหาภายในและปัญหาภายนอก พร้อมที่จะกระทอกให้เป็นกระแสของการเกิดการเปลี่ยนแปลงเช่นการยุบสภาก็เป็นไปได้ ถามว่าจะปฏิวัติไหม? ผมว่าไม่มีทาง ก็ไม่ต่างอะไรกับพม่า สังคมโลกจะมองอย่างไร เราเองจะยืนยังไง และทหารยุคนี้ผมเชื่อว่าไม่น่าจะคิดทำการปฏิวัติรัฐประหารในสถานการณ์ที่มันไม่เห็นมีอะไร” สว.วันชัย กล่าว

ในช่วงท้าย สว.วันชัย ยังกล่าวอีกว่า โดยส่วนตัว การเลือกตั้งครั้งหน้า พล.อ.ประยุทธ์ คงไม่กลับมาอีก ทั้งจากเงื่อนไขตามคำวินิจฉัยของศาล รธน. บวกกับพลังความสดใหม่ที่บางลงไปเมื่อเทียบกับตอนเปลี่ยนผ่านจากรัฐบาล คสช. มาเป็นรัฐบาลปัจจุบัน แต่สิ่งที่จะเป็นความท้าทายต่อไปคือ “การตั้งรัฐบาลต้องได้รับเสียงสนับสนุน 376 เสียงตามเงื่อนไขของรัฐธรรมนูญ” ต่อให้บางพรรคได้ สส. มากแบบแลนด์สไลด์ เช่น 350 เสียง ก็ยังไม่สามารถตั้งรัฐบาลได้ แต่ในทางตรงข้าม พรรคเสียงข้างน้อยที่ สว. โหวตให้เป็นรัฐบาล ก็จะอยู่บริหารประเทศได้ไม่นานเช่นกัน

“การประนอมอำนาจ” ไม่ว่าฝ่ายอำนาจเก่า-อำนาจใหม่หรือฝ่ายอนุรักษ์นิยม-ฝ่ายก้าวหน้า เพื่อให้ประเทศเดินหน้าต่อไปคงจะเป็นทางออก และสุดท้ายก็จะนำไปสู่การแก้ไขรัฐธรรมนูญเมื่อมีรัฐบาลชุดใหม่แล้ว!!!

SCOOP@NAEWNA.COM

#SootinClaimon.Com : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

https://www.naewna.com/likesara/685105

สกู๊ปแนวหน้า : ‘มโนราห์’มากกว่าร่ายรำ ‘พื้นที่ปลอดภัย’ฟื้นใจเยาวชน

วันศุกร์ ที่ 7 ตุลาคม พ.ศ. 2565, 16.54 น.

“มีความคิดที่เข้ามาอยู่ตรงนี้ คือมันเป็นการขยายโอกาสทางสังคมแล้วก็ทางการศึกษา จากที่เราอยู่ที่บ้าน เราก็เห็นอยู่เท่านั้น แต่ออกมาโลกภายนอก แล้วเราผ่านจุดตรงนั้นมาแล้ว แล้วก็มีน้องมากมายที่ไม่ได้รับการศึกษา แล้วก็พอได้มาอยู่กับน้องก็มีความคิดที่จะสนับสนุน”

วิชญะ เดชอรุณ “น้องเค” หนุ่มวัยรุ่นผู้เปลี่ยนชีวิตตนเองและครอบครัว จากที่เติบโตมาในครัวเรือนซึ่งพัวพันกับการพนัน กลายมาเป็นแกนนำเยาวชน “เครือข่ายเพื่อนเยาวชนจังหวัดสุราษฎร์ธานี” โดยจุดพลิกผันสำคัญคือการได้รู้จัก “มโนราห์” ศิลปะการร่ายรำพื้นบ้านอันเป็นจิตวิญญาณของชาวใต้ หลังการฝึกซ้อมจนชำนาญ นอกจากจะสร้างรายได้เลี้ยงตนเองจากงานประเพณีต่างๆ ที่มีเจ้าภาพว่าจ้างให้ไปรำแล้วยังช่วยต่อโอกาสให้กับเด็กคนอื่นๆ ด้วย

น้องเค บอกเล่ากับคณะทำงานของ กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) และสื่อมวลชน ที่เดินทางไปศึกษาดูงาน ณ อ.เวียงสระ จ.สุราษฎร์ธานี ช่วงปลายเดือนก.ย.-ต้นเดือนต.ค. 2565 ที่ผ่านมา ว่า มีครั้งหนึ่งสมาชิกในชมรมมโนราห์ป่วยหนัก แม้จะสามารถหาช่องทางไปรักษาตัวในกรุงเทพฯ ได้ แต่อุปสรรคใหญ่คือค่าเดินทางระหว่างสุราษฎร์ธานี-กรุงเทพฯ ซึ่งต้องไป-กลับหลายครั้งเพื่อให้การรักษาเป็นไปอย่างต่อเนื่อง นำมาสู่การที่สมาชิกคนอื่นๆ ที่เหลือตกลงกันว่างานรำในช่วงเวลานั้น ค่าจ้างทั้งหมดจะถูกระดมเข้ากองกลางเป็นทุนค่าเดินทางดังกล่าว

ที่ตั้งของชมรมมโนราห์ซึ่งน้องเค-วิชญะ ได้รับโอกาส คือ “ศูนย์สืบสานมโนราห์ปักษ์ใต้ ศูนย์ฝึกที่ 1 บ้านปากลัด”ตั้งอยู่เลขที่ 102 ต.ทุ่งหลวง อ.เวียงสระ จ.สุราษฎร์ธานีจุดเริ่มต้นมาจาก “แม่พรจิตร” พรจิตร อุดมศิลป์ ซึ่งนอกจากมีชื่อเสียงในฐานะ “ครูมโนราห์” แล้ว ยังทำงานด้านเด็กและเยาวชนในพื้นที่มาอย่างต่อเนื่อง โดย แม่พรจิตร เล่าว่า เติบโตมาจากตระกูลครูมโนราห์ จึงได้รับสืบทอดศิลปะแขนงนี้มาแบบรุ่นสู่รุ่น แต่ในรุ่นของตนเองนั้น มีโอกาสได้พบกับ “งานวิจัยท้องถิ่น” ซึ่งทำให้ได้รู้ว่า ท่วงท่าที่ร่ายรำอยู่มีรากเหง้าพิธีกรรมความเชื่อเป็นมาอย่างไร

ความพิเศษของศูนย์แห่งนี้ แม่พรจิตร กล่าวว่า ที่นี่ไม่ได้สอนแต่มโนราห์เท่านั้น ยังรวมถึง “ทักษะชีวิต” ด้วย เช่น การปลูกผัก เลี้ยงปลา ทำสบู่ ทำขนมพื้นบ้าน โดยนำหลักคิดแบบ “เศรษฐกิจพอเพียง” มาประยุกต์ใช้เพื่อให้สามารถพึ่งพาตนเองได้ และต่อมาได้ขยายออกไปสู่เด็กคนอื่นๆ ที่แม้จะไม่ได้สนใจการรำมโนราห์ แต่ก็พยายามดึงให้ออกมาจากปัจจัยเสี่ยงอันหมายถึงอบายมุขต่างๆ โดยหากิจกรรมเชิงสร้างสรรค์ให้ทำ อาทิ มีเด็กคนหนึ่งสนใจการเลี้ยงวัวแต่ไม่มีเงินซื้อวัว จึงแนะนำให้ปลูกหญ้าขายเป็นอาหารวัวแทน เป็นต้น

นอกจากจะเป็นทั้งครูและแม่ของเด็กๆ ที่เข้ามาใช้พื้นที่ชมรมมโนราห์แล้ว การได้รู้จักกับงานวิจัยท้องถิ่น ยังทำให้แม่พรจิตรกลับมาเรียนต่อให้สูงขึ้นด้วย ซึ่งแม่พรจิตรเองก็เคยเป็น “เด็กหลุดออกจากระบบการศึกษา” เช่นกัน โดยเรียนถึงชั้น ป.4 ก็ไม่ได้เรียนต่อด้วยข้อจำกัดด้านฐานะครอบครัวกระทั่งเมื่อได้เป็นวิทยากรไปบรรยายตามสถานศึกษาในระบบ เห็นนักเรียน-นักศึกษา ทักทายตนเองโดยเรียกว่า “ครู” ทั้งที่เรียนมาเพียงชั้น ป.4 จึงเกิดแรงกระตุ้นให้ตัดสินใจเข้าเรียนหลักสูตร “การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย (กศน.)” จนจบระดับ ม.ปลาย

“เด็กๆ ตอนนี้ร้อยชุดมโนราห์ได้แล้ว จริงๆ แล้วชุดมโนราห์ชุดหนึ่งก็ประมาณ 1-2 หมื่นบาท เด็กๆ ได้ชุดมโนราห์สักชุดหนึ่ง มีการขายออนไลน์ ก็ดีใจมากเลยที่มีรายได้ได้เยอะอยู่ มีน้องที่ขายได้หลายชุดเลย ก็อยู่นอกระบบอยู่หลายรอบอยู่ พอออกนอกระบบจาก ม.3 บอกแม่จิตรๆ ไม่เรียนแล้วๆ แม่จิตรว่า ไม่ได้! แม่จิตรยังเรียนเลย แล้วก็ดันเข้าไป กศน. จบ กศน. บอกแม่จิตร! ผมหยุดแค่นี้ได้ไหม? ไม่ได้! ลูกต้องไปต่อราชภัฏ เข้าสาขาการจัดการวัฒนธรรม ผลักดันเด็กๆ คือเราคิดเหมือนลูกตัวเอง” แม่พรจิตร กล่าว

ในขณะที่การศึกษากระแสหลักที่ภาคส่วนต่างๆในสังคมมักให้ความสนใจคือการศึกษาในระบบ อันหมายถึงการเรียนในโรงเรียนตามปกติตั้งแต่ประถมต้น (ป.1) ไปจนถึงมัธยมปลาย (ม.6) แต่ก็มีเด็กและเยาวชนอีกไม่น้อยที่หลุดออกจากระบบด้วยสาเหตุต่างๆ นานา ซึ่งก็จะเป็นบทบาทของ กศน. ในการทำให้เด็กเหล่านี้ยังมีโอกาสได้เรียนต่อในระดับสูงขึ้นซึ่งหมายถึงการยกระดับคุณภาพชีวิตที่ดีของตนเองและครอบครัว

ชลิดา ศรพิชัย ครู กศน. ในพื้นที่ อ.เวียงสระ จ.สุราษฎร์ธานี เล่าว่า การทำงานในฐานะครู กศน. คือพยายามดึงเด็กกลุ่มเสี่ยงเข้ามาสู่ระบบการศึกษาของ กศน. ให้ได้มากที่สุด อาทิ เด็กที่มีปัญหายาเสพติด เด็กเร่ร่อนที่ต้องย้ายตามครอบครัวไปทำงานเรื่อยๆ แบบไม่อยู่ที่ใดที่หนึ่งนานนักเด็กในครัวเรือนยากจน เด็กที่เป็นแม่วัยใสท้องก่อนวัยอันควร เด็กพิการ เป็นต้น แต่เด็กบางคนหรือครัวเรือนบางบ้านก็ต้องอาศัยการทำความเข้าใจกับผู้นำชุมชน เช่น ผู้ใหญ่บ้าน ซึ่งด้านหนึ่งก็เพื่อความปลอดภัยของครูเวลาไปเยี่ยมบ้านเด็กด้วย

การเรียนการสอนของ กศน. จะแตกต่างจากการเรียนในระบบ โดยจะเสริมทักษะอาชีพและทักษะชีวิตเข้าไป เช่น เคยมีเด็กที่ติดน้ำกระท่อมบ้าง ยาบ้าบ้างมาเรียน ตอนแรกๆ ครูสังเกตว่าเวลาเรียนท่าทางเหม่อลอย แต่เมื่อได้แนะนำให้รู้จักการเลี้ยงปลาซึ่งสามารถนำไปขายได้ พบว่าเด็กกลุ่มนี้ให้ความสนใจและอยากให้มีทุนสนับสนุนโครงการเลี้ยงปลาอย่างต่อเนื่อง หรือมีเด็กพิการเป็นโปลิโอ มินิสัยขี้อายไม่กล้าเข้าสังคม แต่เด็กคนนี้มีแม่เป็นช่างเสริมสวย จึงสนใจฝึกวิชาชีพช่างตัดผม ปัจจุบันสามารถยึดเป็นอาชีพได้แล้วโดยมีเพื่อนๆ เป็นลูกค้าประจำ

“เด็กที่ว่ามาเรียนก็ยังเรียนอยู่ ที่ได้ทุนมา 2 ปี เรียน กศน. จบไปบ้างแล้ว เด็กที่ว่าไปตามมา กินน้ำกระท่อม ติดยาบ้าอะไรอย่างนี้ ใกล้จบแล้ว ที่เขาว่าอย่าไปเลย เด็กบิดแต่รถเครื่อง (มอเตอร์ไซค์) ไม่ได้สนใจจริงๆ พอเราเอามา ไปพูดคุยกับเขาเป็นเพื่อนกันแล้วก็พามา แล้วก็เรื่องการเลี้ยงไก่ไข่ เด็กผู้หญิงส่วนมากที่เป็นแม่วัยใส อายุ 15 ปีท้องก่อนวัยอันควร ครูก็บอกว่า คุมนะลูกนะ..อย่าเกิดแล้ว..พอก่อน! (คุมกำเนิด) ไปสอนอย่างเดียวไม่ได้ ต้องพูดทุกเรื่อง

กินยาคุมอย่าให้ท้อง ต้องเป็นทุกเรื่อง ต้องรู้ทุกเรื่องของความที่ว่าเราเป็นครู ครู กศน. ต้องรู้ทุกอย่างเลย อันนี้บางทีคนอื่นเขาไม่พูดนะ เขาถือไม่ใช่เรื่องอะไรของเขา แต่พี่ส่วนมากจะพูด วันนี้ 15 ปี เกิดไป 2 คน นักศึกษาที่มาเรียนเราไปบังคับไม่ได้ไม่ให้เขามีครอบครัว แต่มีแล้วเราต้องให้ความรู้เขา”ครูชลิดา กล่าว

ด้าน ชานนท์ ปรีชาหาญ คณะทำงานโครงการสนับสนุนการพัฒนาครูและเด็กนอกระบบโดยเครือข่ายเชิงพื้นที่(พื้นที่ภาคใต้ตอนบน) เล่าว่า ตนเองพื้นเพเป็นชาว อ.พุนพิน จ.สุราษฎร์ธานีในช่วงแรกๆ ที่ผ่านมายัง ต.ทุ่งหลวง อ.เวียงสระ ได้พบเห็นเด็กและเยาวชนกลุ่มหนึ่งพยายามฝึกรำมโนราห์โดยดูจากคลิปวีดีโอในยูทูบ เพราะไม่มีทุนจะไปหาสถานที่และหาครูมาสอน ซึ่งแม้กระทั่ง แม่พรจิตร ถึงจะอยู่ใน อ.เวียงสระ แต่ก็อยู่ที่ ต.เวียงสระ หากจะเรียนก็ต้องมีค่าใช้จ่ายในการเดินทาง

จากสิ่งที่ได้พบเห็นข้างต้น จึงนำไปหารือกับ รัตนา ชูแสง ผู้รับผิดชอบโครงการ จึงเกิดเป็น ศูนย์สืบสานมโนราห์ปักษ์ใต้ ศูนย์ฝึกที่ 1 บ้านปากลัด ภายใต้หลักคิด“เอาชุมชนเป็นฐาน” ซึ่งหลังจากเปิดศูนย์ฯ นอกจากเยาวชนในพื้นที่บ้านปากลัด หรือ อ.เวียงสระ แล้วยังมีเยาวชนจาก อ.พระแสง จ.สุราษฎร์ธานี รวมถึงจาก จ.นครศรีธรรมราช มาเข้าร่วมกิจกรรมด้วย พื้นที่แห่งนี้จึงกลายเป็นศูนย์กลางของเยาวชนไปโดยปริยาย

“มีการพูดคุยกันในเวทีของเพื่อนเยาวชนระดับจังหวัดสุราษฎร์ธานี ว่าเราจะหนุนเสริมและเปิดเป็นพื้นที่การเรียนรู้ให้กับน้องๆ เขาได้ทำในสิ่งที่เขาอยากทำ ตอนนั้นเจตนาผมคิดแค่ว่าเป็นพื้นที่ปลอดภัยทางกายและใจของเขา ผมมีโจทย์แค่นี้ เขาต้องได้รับความปลอดภัยในการออกแบบพื้นที่เรียนรู้ของเขาเอง เมื่อเขาอยากสร้างศูนย์ตรงนี้ อยากสร้างโรงฝึกซ้อมแบบนี้ สร้างหอมโนราห์แบบนี้ของเขา ล้วนแต่เป็นงานฝีมือของเด็กนอกระบบการศึกษาทั้งนั้นเลย ที่เขามาทำเพื่อให้เกิดความปลอดภัยทางกายของเขา

นอกจากนั้น โจทย์มันยังยากไปอีก แล้วความปลอดภัยทางใจของเด็กคืออะไร? เด็กสามารถที่จะบอกเล่าความเป็นเขาได้เขาสามารถใช้พื้นที่อย่างปลอดภัยโดยที่เขาไม่ต้องรู้สึกว่าเขามาใช้พื้นที่ของคนอื่นหรืออะไรแบบนี้ นี่คือความปลอดภัยทางใจของเขา เขาสามารถใช้พื้นที่ที่นี่ได้ตลอดเวลา” ชานนท์ กล่าว

กลับไปที่เรื่องราวของน้องเค-วิชญะ ในตอนต้น แต่เป็นมุมของคนเป็นแม่ เพ็ญสุข สุคนธมาน ซึ่งแม้จะภูมิใจกับลูกชายที่สามารถมีอาชีพหาเลี้ยงตนเอง อีกทั้งยังเป็นเด็กเรียนดี แต่เมื่อมองไปยังอนาคต “ความกังวลเรื่องค่าใช้จ่าย” นั้นรออยู่ทั้งของตัวน้องเคเองและพี่น้องฝาแฝด ซึ่งแม้จะมีการแนะนำให้ไปขอทุนจากที่นั่นที่นี่ แต่การเข้าถึงนั้นแสนยากเย็นราวกับทุนแห่งโอกาสนั้นไม่มีอยู่จริง

“ผู้ปกครองเห็นความฝันของลูกเยอะ คุณครูแนะแนว คุณครูที่โรงเรียนมี ทุนตรงนั้นมีตรงนี้มี แต่ความจริงคือไม่เคยเจอ อะไรคะ..ประเทศไทยแบบนี้หรือ?” คุณแม่ของน้องเค สะท้อนความรู้สึก

SCOOP@NAEWNA.COM

#SootinClaimon.Com : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

https://www.naewna.com/likesara/684647

สกู๊ปแนวหน้า : เรื่องเล่า‘ศูนย์ฯคนพิการ’ ‘แปรรูปอาหาร’จุดความหวัง

วันพฤหัสบดี ที่ 6 ตุลาคม พ.ศ. 2565, 06.15 น.

“..ที่บ้านอยู่กำแพงเพชร จะไปขายไตปลาเตาถ่าน..” คำตอบสั้นๆ แต่ด้วยน้ำเสียงที่สัมผัสได้ถึงความหวัง ของ “น้องแหวว” ฐิตา สำเภารอด หนึ่งในเยาวชนของ ศูนย์พัฒนาศักยภาพและอาชีพคนพิการจังหวัดนครศรีธรรมราช อ.ท่าศาลา จ.นครศรีธรรมราช กล่าวในวงเสวนาเมื่อครั้งคณะทำงานของกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) และสื่อมวลชน ร่วมศึกษาดูงาน ณ ศูนย์แห่งนี้ ช่วงปลายเดือน ก.ย.-ต้นเดือน ต.ค. 2565 ที่ผ่านมา

น้องแหวว อาศัยอยู่ที่นี่มานานกว่าสิบปี ได้รับการฟื้นฟูพัฒนาการทางร่างกายและจิตใจ รวมถึงฝึกทักษะอาชีพจนสามารถดูแลและหาเลี้ยงตนเองได้ จึงฝันว่าจะได้กลับไปใช้ชีวิตยังบ้านเกิดที่จากมาในอนาคตอันใกล้ เช่นเดียวกับ
“น้องเมย์” วาสนา พุมมา อีกหนึ่งเยาวชนในศูนย์ฯ ที่บอกเล่าถึงความประทับใจจาก “โครงการพัฒนาทักษะการแปรรูปอาหารของผู้พิการ” ว่า “..ส่วนมากก็จะชอบออกกำลังกาย เกี่ยวกับโยคะ เพราะทำให้เราแข็งแรงขึ้น จะทำให้ได้ไม่เจ็บไม่ไข้ ชอบทำอาหาร เช่น ไส้กรอกอีสาน แฮมเบอร์เกอร์ แล้วก็ส่วนมากจะเป็นน้ำเต้าหู้สด อะไรแบบนี้..”

ทั้งน้องแหววและน้องเมย์ รวมถึงเพื่อนๆ เยาวชนอีกหลายคนในศูนย์พัฒนาศักยภาพและอาชีพคนพิการจังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นกลุ่มที่ได้รับคัดเลือกเข้าร่วมโครงการพัฒนาทักษะการแปรรูปอาหารของผู้พิการ ซึ่งมีแม่งานคนสำคัญคือ “อาจารย์แอน” ผศ.ดร.วิสาขะ อนันธวัช อาจารย์หลักสูตรวิทยาศาสตร์อาหารและนวัตกรรม สำนักวิชาเทคโนโลยีการเกษตรและอุตสาหกรรมอาหาร มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ (อ.ท่าศาลา จ.นครศรีธรรมราช) โดยเริ่มตั้งแต่การเขียนแผนโครงการเสนอขอรับทุนสนับสนุนจาก กสศ. จนถึงการเข้ามาทำงานร่วมกับครูพี่เลี้ยงในศูนย์ฯ

จุดเริ่มต้นของโครงการนี้ ผศ.ดร.วิสาขะ เล่าว่า มีวันหนึ่งได้รับการติดต่อจากผู้อำนวยการศูนย์ฯ แห่งนี้ อยากให้ช่วยเหลือเรื่องทำอย่างไรการแปรรูปแกงไตปลาจึงจะเก็บรักษาได้นานขึ้น โดยหลังจากผ่านขั้นตอนประสานกับทางมหาวิทยาลัย และการอนุมัติเงินทุนจาก กสศ. แล้ว จึงได้ชวนทีมงานทั้งที่เป็นบัณฑิตเพิ่งจบใหม่ และนักศึกษาปี 2-3 มาร่วมด้วยเพื่อเรียนรู้จากการทำงานจริง พร้อมกับการดึงผู้เชี่ยวชาญหลายด้านมาร่วมสนับสนุนอย่างครบวงจร เช่น ธนาคารออมสิน (สำนักงานภาค 17) โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) เป็นต้น

“คิดว่าจะได้คุยกับท่าน ผอ. แค่คนเดียว แต่จำได้วันนั้นท่านก็ตั้งโต๊ะ แล้วก็มีอยู่ประมาณ 7 คน อาจารย์ก็บอกว่าความชำนาญของอาจารย์มันคือการแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร ให้อาจารย์ไปทำอย่างที่ท่านทำ มัดย้อมกระเป๋า อาจารย์เขียนเข้าไป ไม่ได้ใจแน่เลย เพราะเหมือนไม่ใช่ Field (สายงาน) ของอาจารย์ ก็เลยบอกว่าขอเป็นอาหารนะ แล้วอาจารย์ก็คิดและคุยกับท่าน ผอ. ก็ตกผลึกการทำงานภาคสนามที่ กสศ. กสศ. ก็น่ารัก นัดสัมภาษณ์ ก็บอกเหมือนที่อาจารย์เล่าให้ฟัง พอได้มาปุ๊บก็มีกิจกรรม จะทำอะไรบ้าง

ก็จะมีสุขภาวะ ก็เชิญท่าน ผอ.รพ.สต. ก็ทำเรื่องสุขภาวะให้เด็ก แล้วก็มีเรื่องการเงิน ก็เชิญคนชำนาญคือออมสินภาค 17 ต้องบอกว่าออมสินภาค 17 น่ารักมาก มาทั้งทีมทุกครั้งที่มา ส่งผู้เชี่ยวชาญมา แล้วก็ขนมมา น้ำมา ก่อนมาเขาก็จะบอกมาศูนย์คนพิการ ทุกคนจะรวบรวมขนมนมเนย แล้วกิจกรรมถ้าถามน้อง น้องจะมีความสุข เราจะเห็นสีหน้ายิ้มแย้มและยกมือตอบ แล้วก็จะมีเรื่องแปรรูปผลผลิตของอาจารย์ ทำเสร็จแล้วมันต้องขาย ก็เชิญอาจารย์ที่เขาชำนาญด้านการขายมาขาย แต่หลักๆ เลยมาทำให้น้องสนุก” ผศ.ดร.วิสาขะ กล่าว

แม้จะเป็นอาจารย์มานาน แต่ลูกศิษย์ที่ผ่านๆ มาคือนักศึกษาระดับปริญญาตรี ดังนั้นเมื่อต้องมาให้ความรู้-ฝึกทักษะกับเยาวชนที่เป็นผู้พิการก็ต้องปรับวิธีการสอนให้เหมาะสมกับผู้เรียน โดยเป็นการผสมผสานระหว่างกิจกรรมสันทนาการ “ร้อง-เต้น-เล่นเกม-พูดคุย” กับการฝึกทักษะการทำอาหารหลากหลายชนิด ซึ่ง “อาหารที่ฝึกแปรรูปกันนั้นมาจากความต้องการเรียนรู้ที่ผู้เรียนเสนอขึ้นมา” เช่น กล้วยทอด แฮมเบอร์เกอร์ ซูชิ ฯลฯ

เมื่อถึงขั้นตอนฝึกอบรม อาจารย์แอน กำชับทีมงานว่า “ต้องให้น้องๆ ได้ทำเองทุกขั้นตอน” ซึ่งอาหารบางชนิดก็ไปชวนผู้เชี่ยวชาญมาช่วยสอน เช่น เบเกอรี่ มาจากร้านดังในพื้นที่ อ.ท่าศาลา จนกลายเป็นทักษะซึมซับเข้าไปในตัวของผู้เรียนโดยไม่รู้ตัว “แม้เด็กแต่ละคนจะมีความถนัดแตกต่างกันหรือความชำนาญไม่เท่ากัน..แต่ก็ต้องเปิดโอกาสให้ทุกคนได้ลองทำ” เช่น ในการทำไก่ฝอย มีเด็กคนหนึ่งเพื่อนๆ บอกว่าคนนี้ทอดไก่ไม่ได้ แต่อาจารย์เชื่อว่าทำได้ โดยให้ลองลงมือทอดและยืนอยู่ข้างๆ กระทั่งทอดได้ ซึ่งเมื่อทอดได้ครั้งหนึ่งก็เกิดความภูมิใจและมั่นใจในตนเองขึ้นมา

ผศ.ดร.วิสาขะ ยังกล่าวอีกว่า “โครงการนี้ไม่เพียงสอนเยาวชนผู้พิการ แต่ยังสอนอาจารย์และนักศึกษาที่เป็น
ทีมงานด้วย ซึ่งเชื่อว่าหลังจากนี้เมื่อนักศึกษาได้ออกไปทำงานจะมีความยืดหยุ่นมากขึ้น” ขณะที่โครงการพัฒนาทักษะการแปรรูปอาหารของผู้พิการ ระยะที่ 2 ในปีถัดไป จะเน้นไปที่การฝึกอบรมครูพี่เลี้ยงในศูนย์พัฒนาศักยภาพและอาชีพคนพิการจังหวัดนครศรีธรรมราชมากขึ้น เพื่อให้การเรียนการสอนแบบนี้ที่ศูนย์ฯ ยังคงอยู่ต่อไป แม้ในวันข้างหน้า ทีมงาน ม.วลัยลักษณ์ จะถอยออกไปแล้วก็ตาม

จากจุดเริ่มต้นที่ความต้องการแก้ปัญหาแกงไตปลาแปรรูปแล้วเก็บได้ไม่นาน กลายเป็นโครงการที่ทำให้เยาวชนผู้พิการมองเห็นความหวังในชีวิต ซึ่ง อรอนงค์ คำแหง ผู้อำนวยการศูนย์พัฒนาศักยภาพและอาชีพคนพิการจังหวัดนครศรีธรรมราช กล่าวว่า ม.วลัยลักษณ์ มีทั้งอาจารย์คุณภาพและนักศึกษาซึ่งเป็นคนรุ่นใหม่ไฟแรง การที่ได้ทีมงานจาก ม.วลัยลักษณ์ เข้ามาสนับสนุน จึงทำให้เจ้าหน้าที่ของศูนย์ฯ ได้เติมเต็มส่วนที่ขาด ซึ่งเจ้าหน้าที่แม้จะชำนาญงานด้านปฏิบัติ แต่ก็ต้องเรียนรู้ด้านทฤษฎี เพื่อให้สามารถพัฒนาคุณภาพชีวิตเยาวชนได้อย่างสมบูรณ์

“ก็พยายามย้ำทุกครั้งที่อาจารย์เข้ามาให้กับกลุ่มพี่เลี้ยงและเจ้าหน้าที่คนอื่นๆ ว่าเราต้องมีส่วนร่วมเรียนรู้และร่วมลงมือทำกับอาจารย์ อย่าปล่อยให้อาจารย์ทำกลุ่มของอาจารย์อย่างเดียว ไม่เช่นนั้นจะไม่ประสบความสำเร็จ แล้วอาจารย์ก็จะไม่เห็นน้ำใจของเรา อยากให้อาจารย์เห็นว่าเรามีความตั้งใจที่จะร่วมมือกับอาจารย์ อยากให้มีใจแลกใจต่อกัน และหวังว่าในอนาคตอาจารย์จะมาทำกับเราอีก” ผอ.อรอนงค์ กล่าว

ด้าน “ครูติ๊ก” วิลาวัลย์ วรรณประดิษฐ์ ครูพี่เลี้ยงประจำศูนย์พัฒนาศักยภาพและอาชีพคนพิการจังหวัดนครศรีธรรมราช กล่าวเสริมว่า โครงการที่ศูนย์ฯ ทำงานร่วมกับทีมของ ม.วลัยลักษณ์ ยังสร้างนิสัยให้เยาวชนในศูนย์ฯมีกิริยามารยาทดีขึ้น มีความรับผิดชอบตามหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายมากขึ้น ซึ่งที่ศูนย์แห่งนี้มีแปลงเกษตรสำหรับเรียนรู้ด้านการปลูกผักด้วย โดยเฉพาะที่เห็นได้ชัดเจนคือ การทะเลาะเบาะแว้งกันลดลง จากเดิมที่มีเรื่องมีราวให้ครูต้องช่วยแก้ปัญหาแทบทุกวัน

“เขารู้สึกว่าพอได้ปลูกผัก เขาชอบ เราต้มถั่วเราขายด้วย เราให้เขากินด้วย แล้วพอขายได้ เรามีเงิน เราก็ทำโครงการให้เขา อยากกินอะไร? เขาบอกอยากกินส้มตำ เดี๋ยวจัดส้มตำให้เราก็ทำส้มตำ มีแกนนำทำส้มตำให้น้องๆ ทุกคนกิน คือไม่ใช่พี่เลี้ยงทำ เด็กเขาจะทำของเขาเอง ทุกคนก็จะมีส่วนร่วมทำ” ครูติ๊ก กล่าว

​SCOOP@NAEWNA.COM

สกู๊ปแนวหน้า : คิดให้ไกลกว่าหนี้‘กยศ.’ มอง‘สิทธิพื้นฐาน’ยังทันยุค?

วันอาทิตย์ ที่ 2 ตุลาคม พ.ศ. 2565, 06.31 น.

“218 ต่อ 109” เป็นคะแนนเสียงที่ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) ลงมติผ่านกฎหมาย “กองทุนเงินให้กู้ยืมเงินเพื่อการศึกษา (กยศ.)” ในการประชุมสภาผู้แทนราษฎร เมื่อวันที่ 14 ก.ย. 2565 ซึ่งสาระสำคัญคือ “เลิกคิดดอกเบี้ยและค่าปรับ” ท่ามกลางความกังวลว่า “จะส่งผลกระทบกับกองทุนหรือไม่?” ดังที่ ชัยณรงค์ กัจฉปานันท์ ผู้จัดการกองทุน กยศ. เปิดเผยเมื่อวันที่ 23 ก.ย. 2565 ว่า ในแต่ละปีกองทุนจะมีสภาพคล่องที่ได้รับจากการชำระหนี้เงินกู้ ประมาณ 4 หมื่นล้านบาท ในจำนวนนี้เป็นอัตราดอกเบี้ยและเบี้ยปรับ ประมาณ 6 พันล้านบาท และมีค่าใช้จ่ายในการบริหารจัดการกองทุนประมาณ 2 พันล้านบาทต่อ ปีเมื่อไม่มีดอกเบี้ยและเบี้ยปรับ รายรับส่วนนี้ก็จะหายไป

ในช่วงเวลาไล่เลี่ยกัน มีการจัดเสวนา (ออนไลน์) หัวข้อ “แบกหนี้ กยศ. มารับค่าแรงขั้นต่ำ เราจะแก้ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาได้อย่างไร” โดย Equity Lab แล็บฯเสมอภาค ร่วมกับ WAY Magazine ซึ่ง ปวรินทร์ พันธุ์ติเวชนักวิชาการติดตามประเมินผล ฝ่ายโครงการวิจัยระบบ สถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา ชี้ปัญหาของตัวกองทุน กยศ. ได้แก่ 1.การให้ผ่อนชำระแบบรายปี แต่กลุ่มเป้าหมายเป็นผู้มีรายได้น้อย ความสามารถในการออมและใช้หนี้มีจำกัด และ 2.อัตราดอกเบี้ย หากผิดนัดชำระหนี้สินอัตราดอกเบี้ยจะสูงประมาณร้อยละ 18 ต่อปี

“ปัจจุบันลดเหลือร้อยละ 7.5 ต่อปี และช่วงโควิดที่ผ่านมาอัตราชั่วคราวลดเหลือร้อยละ 0.5 ต่อปี และยังลดดอกเบี้ยอัตราปกติเหลือร้อยละ 0.1 ต่อปี ถึงแม้จะลดอัตราดอกเบี้ยลงมาแต่เวลาชำระหนี้ กยศ. ไม่ได้ตัดเงินต้นก่อน แต่หักค่าธรรมเนียมก่อนแล้วค่อยหักหักเงินต้น จึงทำให้เงินต้นยังไม่ลดลงแต่ดอกเบี้ยยังยังเพิ่มขึ้น ซึ่งเป็นทำให้ปัญหาหนี้สินทางการศึกษายังวนอยู่ที่เดิม” ปวรินทร์ ระบุ

กฤษฎา ธีระโกศลพงศ์ อาจารย์ประจำคณะอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร กล่าวถึงปัญหา “ค่าครองชีพ”โดยสิ่งที่ทำให้ดำรงชีวิตอยู่ได้มีเรื่องอาหาร ที่พักอาศัยการรักษาพยาบาล การศึกษา เสื้อผ้า การเดินทาง และการออม แต่ปัญหาคือ “ในเรื่องการบริโภค เพียงการจ่ายค่าเช่าที่พักในปัจจุบันก็ยังไม่เพียงพอ จึงทำให้เงินออมไม่มีเช่นกัน” อีกทั้ง “คนคนหนึ่งไม่ได้ทำงานเพียงเพื่อหาเงินเลี้ยงตนเอง แต่ต้องดูแลสมาชิกในครอบครัวด้วย” ซึ่งจากการสำรวจพบว่าแทบทุกครัวเรือนจะมีสมาชิกที่พึ่งพิง เช่น คู่สมรส บุพการี เป็นต้น

“การศึกษาเป็นสิทธิขั้นพื้นฐาน ไม่ใช่หนี้สินที่แบกรับในวัยเรียน ซึ่งการศึกษาเป็นสิทธิพื้นฐาน ไม่มีเพียงแค่ภาครัฐส่งเสริมการศึกษาภาคบังคับ ที่จัดให้ได้รับโอกาสทางการศึกษาเสมอภาค แต่รัฐต้องให้ความสำคัญต่อการจัดสรรทรัพยากรอย่างเป็นธรรม ซึ่งการรณรงค์ให้ยกเลิกหนี้ กยศ. เหมือนการเป็นการจัดการปัญหาความเหลื่อมล้ำเชิงโครงสร้างทางสังคมกันใหม่ เนื่องจาก กยศ. ไม่ได้ลดความเหลื่อมล้ำของโอกาสทางการศึกษา แต่เป็นการสร้างหนี้สินตั้งแต่วัยเรียนและย้อนแย้งกับภาครัฐที่ส่งเสริมพฤติกรรมการออม” อาจารย์กฤษฎา ให้ความเห็น

เกียรติอนันต์ ล้วนแก้ว อาจารย์ประจำคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เล่าว่า จากงานวิจัยที่ทำเกี่ยวกับกองทุนกู้ยืมเพื่อการศึกษาทั้งของไทยและ
ต่างประเทศ พบว่า รายได้ของบัณฑิตที่จบปริญญาตรีไม่ประสบความสำเร็จในตลาดแรงงาน ซึ่งหมายความว่า แม้คนกลุ่มนี้มีงานทำจริงแต่รายได้ใกล้เคียงค่าแรงขั้นต่ำหรือสูงกว่าเล็กน้อย จะเห็นได้ว่าช่วงแรกของชีวิตอายุระหว่าง 23-30 ปีช่วงระหว่าง 7-8 ปีแรกในการทำงาน จ่ายหนี้ กยศ. ไปประมาณ 4-5 ปี ทำให้เหลือค่าแรงไม่ต่างกับค่าแรงขั้นต่ำ โดย กยศ. ถูกออกแบบให้กับคนที่รายได้เฉลี่ยที่สูงกว่านี้

และเมื่อมองด้านมิติความเหลื่อมล้ำ“กลุ่มที่ต้องเรียนมหาวิทยาลัยจำเป็นต้องกู้ กยศ. ฐานความรู้เดิมไม่เท่ากับกลุ่มคนที่อยู่ในเมืองและมีพื้นฐานทางเศรษฐกิจที่ดี ฉะนั้นโอกาสที่เรียนจบแล้วประสบความสำเร็จเท่ากับคนที่มีฐานะดีต่ำมาก” อีกทั้งยังพบว่า คนจบ ม.6 ไม่ได้มีอัตราการเติบโตเพิ่มขึ้นมากนัก แต่หลังจากมี กยศ. คนที่จบมหาวิทยาลัยมีอัตราการเพิ่มขึ้นมากกว่าคนจบ ม.6 ซึ่งหมายความว่าคนจบ ม.6 หันไปเรียนมหาวิทยาลัยมากขึ้น ทั้งนี้ แม้ กยศ. มีเจตนาที่ดีหากแต่มีข้อที่น่าเป็นห่วง เพราะเป็นกองทุนเงินอุดหนุนแฝง (Implicit Subsidy)

“นาย A ยืมเงินนาย B 100 บาท โดยนาย B ให้นาย A ใช้คืน 100 บาท ในอีก 15 ปีข้างหน้า ซึ่ง 100 บาท ในอีก 15 ปี จะมีมูลค่าเพิ่มขึ้น ทำให้ 100 บาท ที่นาย A จะต้องจ่ายในอนาคต แท้จริงแล้วมีมูลค่าเพียง 28-30 บาทของปัจจุบัน ส่วนอีก 70 กว่าบาทคือเงินอุดหนุนแฝง ซึ่งตามหลักของโครงสร้างตลาดแรงงานไทย รัฐควรให้เงินอุดหนุนแฝงไม่เกินร้อยละ 65 แต่ในความเป็นจริงรัฐกลับปล่อยให้มีเงินอุดหนุนแฝงถึงร้อยละ 72” อาจารย์เกียรติอนันต์ กล่าว

อาจารย์เกียรติอนันต์ อธิบายต่อไปว่า ในทางเศรษฐศาสตร์มุมมองที่มีต่อบัณฑิตจบใหม่ คือ “การลงทุนในทรัพยากรมนุษย์” หากจบการศึกษาและได้ทำงานก็จะเพิ่มรายได้ของครอบครัวและตนเองเรียกว่า “ประโยชน์ส่วนบุคคล” แต่เมื่อมองในมุมของสังคมการจบการศึกษาก็จะช่วยลดอาชญากรรม การเป็นพลเมืองที่ดีก็จะช่วยขับเคลื่อนสังคมในทางใดทางหนึ่ง สิ่งนี้เรียกว่าประโยชน์ส่วนรวม ดังนั้น หากเรียนจบแล้วมีรายได้ในระดับสูงผลตอบแทนก็อาจมากพอที่จะชำระหนี้กู้ยืมทางการศึกษา

แต่หากมีรายได้ต่ำผลตอบแทนทั้งหมดก็แทบจะเป็นศูนย์ ตามแนวคิด Consumption Premium บัณฑิตจะต้องออมให้ได้อย่างน้อยร้อยละ 8 ของรายได้ เพื่อให้มีความสามารถชำระหนี้สิน ซึ่งหลักการของการออกแบบกองทุนคือ “คนเป็นหนี้ได้แต่การชำระหนี้ต้องอ่อนโยนกับคนเป็นหนี้” ทั้งนี้“ในเบื้องต้นควรให้ทุกคนเข้าถึงโอกาสทางการศึกษา แต่อาจไม่จำเป็นต้องเป็นการศึกษาแบบที่คุ้นเคยก็ได้” ซึ่งไม่ว่าจะทำด้วยวิธีไหนก็ตาม อยากจะให้มองว่าเด็กแต่ละคนขาดอะไร แล้วพยายามเติมเต็มโอกาสตรงนั้นให้เขาได้เข้าถึงศักยภาพนั้นด้วยตนเอง

“สำหรับปัญหาที่กำลังเกิดขึ้นนอกเหนือประเด็นการศึกษาคือค่าแรงไม่สัมพันธ์กับค่าครองชีพ สิ่งนี้ส่งผลกระทบต่อเงินออมและส่งผลต่อศักยภาพการชำระหนี้ ซึ่งแนวทางแก้ปัญหามีอยู่ 2 กลไก ได้แก่ 1.ยอมรับว่าการออกแบบระบบพลาดและความเสียหายที่เกิดขึ้นรัฐต้องรับผิดชอบ เพราะปล่อยให้มหาวิทยาลัยเปิดหลักสูตรมากมาย และ 2.สังคมต้องยอมรับว่าโลกหลังจากนี้ไม่เหมือนเดิม ซึ่งไม่จำเป็นต้องเรียนมหาวิทยาลัย บางคนเหมาะสมก็เรียนต่อไป แต่คนที่ไม่ได้เรียน ชีวิตก็ยังก้าวหน้าได้ เพราะหลังจากนี้ปริญญาอาจไร้ความหมาย

อาชีพอาจต้องเปลี่ยนทุก 5 ปี นอกจากนี้เรื่องของสิทธิขั้นพื้นฐานต้องปรับตามยุค เมื่อก่อนสิทธิขั้นพื้นฐานคือเรียนจบ ม.3 ม.6 แต่ถามว่าแค่นั้นมันพอให้ชีวิตเขาดีไหมในโลกที่หมุนเร็วขึ้นทุกวันสิทธิขั้นพื้นฐานต้องไปไกลกว่านั้น คืออาจต้องมีสิทธิUpskill และ Reskill ด้วยการ Take Courses สั้นๆให้ตัวเองไปตลาดแรงงานด้วยหรือเปล่า มันอาจต้องมองไปถึงสิทธิขั้นพื้นฐานที่สะท้อนโลกปัจจุบันด้วย” อาจารย์เกียรติอนันต์ ฝากทิ้งท้าย

SCOOP@NAEWNA.COM

#SootinClaimon.Com : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

https://www.naewna.com/likesara/683606

สกู๊ปแนวหน้า : หวังพึ่ง‘สื่อเชื่อถือได้’ไม่พอ สู้ภัย‘ข่าวลวง’เรื่องของทุกคน

วันเสาร์ ที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2565, 02.00 น.

เมื่อเร็วๆ นี้ โคแฟค (ประเทศไทย) และ Google News Initiative (GNI) จัดเวทีประชุมสุดยอด APAC Trusted Media Summit ประจำปีครั้งที่ 5 ซึ่งเป็นงานรวมตัวกันของทุกภาคส่วนที่สนใจประเด็นการตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลก่อนเผยแพร่ ตลอดจนการรับมือและจัดการกับข่าวลวง-ข้อมูลเท็จ โดยในช่วงท้ายของงาน เป็นเวทีแสดงความคิดเห็น “Voice of the Voiceless เสียงสะท้อนจากภาคสังคมในการแสวงหาความจริงร่วม” ชวนภาคประชาสังคมมาร่วมให้มุมมองว่าด้วย “สื่อที่เชื่อถือได้ (Trusted Media)”และความสำคัญของข้อมูลที่เป็นจริง

กมล หอมกลิ่น เครือข่ายอีสานโคแฟค กล่าวว่า ในยุคที่ข้อมูลข่าวสารท่วมท้นจนไม่รู้ว่าอะไรเชื่อได้-ไม่ได้ สิ่งที่เครือข่ายทำคือการสร้างคนให้รู้เท่าทันสื่อ และสร้างทุกคนให้เป็นนักสื่อสารที่มีจรรยาบรรณสื่อ “ตรวจสอบข่าวลวง-ทวงความจริง” ทั้งนี้ จุดที่เจ็บปวดคือ “เมื่อทำงานในพื้นที่แล้วรู้สึกสงสารผู้สูงอายุ” เนื่องจากผู้สูงอายุซึ่งใช้งานแพลตฟอร์มออนไลน์ (เช่น Line, Facebook) ผ่านโทรศัพท์มือถือสมาร์ทโฟน อันเป็นเครื่องมือใหม่ที่เข้ามาในชีวิต

“เขารู้สึกว่าเมื่อก่อนเขาเคยเชื่อรัฐบาล ณ ปัจจุบันเขามาเชื่อโทรศัพท์มือถือ แต่ปรากฏว่าโทรศัพท์มือถือทำให้เขาโดนหลอก สิ่งเหล่านี้มันเป็นจุดเจ็บปวดที่เราต้องทำงาน ผมคิดว่าวันนี้ถึงเวลาแล้วที่ทุกคนจะต้องลุกขึ้นมาร่วมกันทำงาน ทุกคนต้องร่วมมือกัน มันเป็นสิ่งจำเป็นไม่น้อยไปกว่าเรื่องของการเมือง เรื่องของทรัพยากร เรื่องของสื่อที่มันปนไปด้วยเรื่องความลวงความมายา Disinformation (ข้อมูลบิดเบือน) Misinformation (ข้อมูลคลาดเคลื่อน) เป็นเรื่องที่มีความจำเป็นอย่างมาก” กมล กล่าว

เชลศ ธำรงฐิติกุล ผู้ใหญ่บ้านหมู่ 13 ต.หนองหญ้าไซ อ.หนองหญ้าไซ จ.สุพรรณบุรี กล่าวว่า นอกจากจะเป็นผู้ใหญ่บ้านแล้วยังทำงานวิทยุชุมชนด้วย ซึ่งวิทยุชุมชนที่ทำอยู่มุ่งให้ข้อมูลข่าวสารกับชาวบ้านอย่างตรงไปตรงมา ซึ่งต้องอาศัยเวลาทำงานกันนานถึง 19 ปี กว่าที่วิทยุชุมชนจะได้รับความเชื่อมั่น เป็นที่พึ่งและสร้างการมีส่วนร่วมของชาวบ้านเพื่อให้เกิดความรู้เท่าทัน ให้ชาวบ้านออกมาช่วยกันตรวจสอบข่าวเพื่อที่จะปกป้องตนเองและครอบครัว

“อีกเครื่องมือหนึ่งของเรา เราใช้จารีตประเพณี เพราะกลุ่มของเราเป็นวิทยุที่ยังทำงานให้กับกลุ่มคนที่ยังไม่ไปถึงสื่อใหม่ เรายังมีคนกลุ่มนี้อยู่กับเราเยอะเลย พ่อแม่ของเรา กลุ่มพ่อเฒ่า-แม่เฒ่า กลุ่มนี้ถือว่าใช้จารีตประเพณีในการสร้างความเชื่อมั่น ยิ่งพวกเราทำงานสร้างความเชื่อมั่นให้กับชุมชน ทำหน้าที่ของสื่อชุมชน เรายิ่งได้รับความร่วมมือ” ผู้ใหญ่เชลศ กล่าว

มะรูฟ เจะบือราเฮง Digital4Peace และเครือข่าย Deep South Cofact ยกตัวอย่างนก 3 ตัว ตัวแรกถูกขังอยู่ในกรง ทำให้ไม่สามารถบินไปหาอาหารหรือใช้ชีวิตตามปกติได้ ตัวที่ 2 ไม่ได้อยู่ในกรง แต่ป่าไม้หรือสภาพแวดล้อมในพื้นที่ที่นกอยู่อาศัยถูกทำลาย ทำให้แม้ไม่ได้ถูกขังไว้แต่ก็ไม่สามารถหาอาหารได้ และตัวที่ 3 ไม่ได้อยู่ในกรง และมีปีกเหมือนนกตัวอื่นๆ แต่ถูกทำให้เชื่อว่าไม่สามารถบินได้ โดยบทสรุปคือนกทั้ง 3 ตัวล้วนตายเหมือนกัน

ซึ่งเรื่องราวชะตากรรมของนกทั้ง 3 ตัว เป็นการเปรียบเปรยกับประเด็น “ความรุนแรง” ที่มีหลากหลายรูปแบบตั้งแต่ 1.ความรุนแรงทางกายภาพ หมายถึงนกตัวแรกที่ถูกนำไปขังไว้ 2.ความรุนแรงเชิงโครงสร้าง หมายถึงนกตัวที่ 2 ที่แม้จะไม่ได้ถูกกักขัง แต่ก็ไม่สามารถดำรงชีวิตอยู่ได้เพราะสิ่งแวดล้อมรอบตัวไม่เอื้อ และ 3.ความรุนแรงเชิงความเชื่อ หมายถึงนกตัวที่ 3 ที่แม้จะมีปีกแต่ถูกทำให้เชื่อว่าไม่สามารถบินได้

“ดังนั้นเราในฐานะคนทำสื่อ ทำอย่างไรให้เราต้อง Empower (เสริมแรง) คนหลายๆ คน ให้เขาเชื่อว่าเขาเป็นนกที่สามารถบินได้ เขาเป็นนกที่สามารถออกไปหาอาหารได้ทุกคนมีมือถือ ทุกคนมีสื่ออยู่ในมือ สามารถที่จะทำสื่อได้ ผมเคยเห็นชาวบ้านคนหนึ่ง คนธรรมดา เขาสามารถที่จะเอามือถือถ่าย TikTok ของตัวเองแล้วก็อธิบายกฎหมาย PDPA (พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ.2562) ด้วยภาษามลายูอย่างเข้าใจง่าย

อันนี้เป็น Empowerment (การเสริมแรง) ที่เขารู้ว่าเขามีปีก เขาสามารถที่จะทำสื่อ เขาสามารถที่จะสร้างหรือแบ่งปันข้อเท็จจริงได้ ดังนั้น หน้าที่ของเราในฐานะคนทำสื่อนั้น นอกจากจะเป็นคนที่ฉายแสง หรือว่าให้ไมค์ทำให้เสียงของเขาดังขึ้นแล้ว อีกสิ่งหนึ่งที่เราต้องทำก็คือเราต้อง Empower ทำให้เขาคิดว่าเขาสามารถบินได้ เขาสามารถที่จะไปไหนมาไหนได้อยู่รอด แล้วก็สร้างสังคมให้ดีขึ้นได้ด้วยมือของเขาเอง” มะรูฟกล่าว

กฤษณะเดช โสสุทธิ สมาคมผู้สูงอายุแห่งประเทศไทย(จังหวัดเลย) และตัวแทนเครือข่ายสูงวัยรู้ทันสื่อ 20 จังหวัด กล่าวว่า คณะทำงานได้รับการสนับสนุนจาก สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ในการจัดทำหลักสูตรสูงวัยรู้ทันสื่อ ซึ่งหัวใจสำคัญคือการทำให้ผู้สูงอายุได้เรียนรู้และวิเคราะห์ข้อมูลข่าวสารเป็น โดยสรุปเป็นคาถา 3 ข้อ “จำเป็นไหม-หาข้อมูล-เดือดร้อนใคร” หมายถึงเมื่อพบข้อมูลข่าวสาร ให้ถามตนเองก่อนว่าจำเป็นกับตนเองหรือไม่ หาข้อเท็จจริงของข้อมูลนั้น และข้อมูลนั้นเดือดร้อนตนเองหรือคนในครอบครัวหรือไม่

“ตอนนี้เราขยายผลไป 20 จังหวัดแล้ว โดยเฉพาะอย่างยิ่งหลังสุด เราทำบันทึกความร่วมมือ (MOU) กับกรมกิจการผู้สูงอายุ กับ สสส. กับสาขาของสมาคมผู้สูงอายุ กับเครือข่าย 20 จังหวัด เราพบว่าหลักสูตรของเราน่าจะไปใช้ได้กับโรงเรียนผู้สูงอายุที่มีอยู่ทั่วประเทศประมาณ 2,000 แห่ง ซึ่งเราเชื่อมั่นว่าจะเกิดอาสาสมัครเฝ้าระวังสื่ออย่างน้อย 20 จังหวัด ก็ประมาณจังหวัดละ 20 คน” กฤษณะเดช ระบุ

อิงฟ้า ชัยยุทธศุภกุล ตัวแทนทีมชนะเลิศ กิจกรรม Girls in Tech Detecthron กล่าวว่า ปัจจุบันสื่อและการค้นหาข้อมูลสามารถเข้าถึงได้ง่ายกว่าสมัยก่อน แต่ในความง่าย
ก็ต้องระมัดระวังเพราะยุคนี้คนทั่วไปก็สามารถสร้างสื่อได้ เช่น ผู้ที่สนใจเรื่องใดก็อาจจะสร้างบล็อก (blog) ขึ้นมาเพื่อนำเสนอสิ่งที่สนใจได้ ซึ่งเมื่อค้นหาข้อมูลในอินเตอร์เนตก็จะพบแหล่งข้อมูลทั้งที่เป็นสำนักข่าวอย่างเป็นทางการและบล็อกดังกล่าว ดังนั้นสุดท้ายตัวเราเองที่เป็นผู้เสพสื่อก็ต้องเป็นผู้ไตร่ตรอง แต่อีกด้านหนึ่ง การทำงานของสื่อก็มีคำถามเช่นกัน

“มีตัวอย่างข่าวที่เห็นได้ชัดว่าเป็นข่าวที่แสดงให้เห็นถึงการทำงานของสื่อ นั่นคือข่าวของลุงพล ซึ่งตอนแรกคดีของน้องชมพู่ ลุงพลจะถูกพูดว่าเป็นผู้ต้องหาในคดีน้องชมพู่ แต่สักพักหนึ่งก็จะมีข่าวการแชร์ภาพลุงพลที่มีหน้าตาดีคนก็เลยแชร์เยอะแล้วก็มีความสนใจในด้านนี้เยอะ หลังจากนั้นพอลุงพลเริ่มติดลม เริ่มติดกระแส ก็เริ่มมีข่าวมาเรื่อยๆ ว่าลุงพลสามารถร้องเพลงได้ หรือนำเสนอด้านดีๆ ของลุงพลออกมาเช่นกัน ซึ่งทำให้คนหลุดโฟกัสกับสิ่งแรก ก็คือลุงพลอยู่ในผู้ต้องหาของคดีน้องชมพู่

ทุกคนก็หลุดกันหมดเลย กลายเป็นไปโฟกัสตรงนี้แทนทำให้ได้เห็นว่าจริงๆ แล้วสื่อก็ไม่ได้มีความซื่อตรงอะไรขนาดนั้นพอเขารู้ว่าเขานี้สามารถพอที่จะเล่นได้ เขาก็เล่นต่อไปเพื่อเลี้ยงกระแส ซึ่งคิดว่าการทำสื่อแบบนี้ทำให้เรียกยอดผู้เข้าชมได้อย่างต่อเนื่อง จนตั้งคำถามว่าจริงๆ แล้วจริยธรรมของสื่อมันสำคัญมากแค่ไหน ในวันที่เรตติ้งมีความสำคัญ” อิงฟ้ากล่าว

ปิดท้ายโดย พระมหานภันต์ สนติภทโท มูลนิธิสถาบันการจัดการวิถีพุทธเพื่อสุขและสันติ (สกพ.) กล่าวว่าในวันสันติภาพโลก (International Peace Day) ประจำปี 2565 นี้ องค์การสหประชาชาติ (UN) ให้คำขวัญว่า “ยุติการเหยียดเชื้อชาติแล้วสร้างสันติสุข (End Racism Build Peace)” แต่การจะทำแบบนี้ได้ต้องหาเครื่องขยายเสียง(Amplifier) ให้การส่งเสียงเพื่อสันติภาพ (Voice for Peace) ทั้งนี้ ต้องบอกว่า “สื่อที่เชื่อถือได้ (Trusted Media) ไม่มีอยู่จริง” และการคิดว่าสื่อน่าเชื่อถือก็สร้างปัญหาด้วย

“ที่จะมีคือ Trusted Mindset (วิธีคิดที่เชื่อถือได้) กระบวนทัศน์ที่ไว้ใจได้คือ Never Trust (ไม่เชื่อไว้ก่อน)กาลามสูตร พระพุทธเจ้าบอกว่า 1.ฟังกันมาอย่าเพิ่งเชื่อ 2.ทำกันอยู่ทุกเมื่อเชื่อไม่ได้ 3.ตื่นเขาเล่ามาอย่าเชื่อไป 4.อย่าไว้ใจแม้แต่ตำรา 5.อย่าเชื่อเพราะเดาเอาเองเล่น 6.เพราะกะเกณฑ์คาดคะเนไว้ล่วงหน้า 7.เพราะนึกตรึกตรองและตรวจตรา 8.เพราะว่าต้องตามธรรมเนียมตน 9.อย่าเชื่อเพราะว่าเพียงคนเชื่อเขา 10.ครูเราแท้ๆ มาแต่ต้น ก็ใช่จักเชื่อได้น้ำใจคน จงเชื่อผล เชื่อเหตุ สังเกตเทอญ พระพุทธเจ้าสอน อาจารย์เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์ ประพันธ์” พระมหานภันต์ กล่าว

SCOOP@NAEWNA.COM