ปัญหาทุจริตคอร์รัปชั่นยังคงเป็น“หอกข้างแคร่” คอยทิ่มแทงรัฐบาลคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.)

นอกจากจะไม่สามารถสะสางปัญหาที่หมักหมมยาวนานได้อย่างที่ตั้งใจ ถึงขั้นประกาศเป็น “วาระแห่งชาติ” หลายครั้งยังพบเห็นคนในคสช. ยังกลับไปพัวพันหรือมีส่วนเกี่ยวข้องเชื่อมโยงกับเงื่อนงำความไม่โปร่งใส

ล่าสุดข้อมูลจากหอการค้าไทยยังพบว่าดัชนีสถานการณ์คอร์รัปชั่นไทย(ซีเอสไอ) ประจำเดือน ธ.ค. 2560 ลดลงมาอยู่ที่ระดับ 52 ต่ำกว่าเดือนมิ.ย. 2560 ซึ่งอยู่ที่ระดับ 53 โดยปรับลดลงทั้งดัชนีสถานการณ์ปัจจุบันและอนาคต

แยกพิจารณาในรายละเอียดพบว่า ดัชนีปัญหาและความรุนแรงการคอร์รัปชั่นมีความรุนแรงมากขึ้นโดยลดลงมาอยู่ที่ 42 จากครั้งก่อนอยู่ที่ระดับ 44 ขณะที่ดัชนีการป้องกันการคอร์รัปชั่นอยู่ที่ระดับ 53 จากระดับ 54 มีเพียงดัชนีการสร้างจริยธรรมและจิตสำนึกที่ปรับเพิ่มขึ้นจาก 60 เป็น 62

จากประมาณการของผู้ประกอบการที่มีประสบการณ์ด้วยตัวเองหรือจากคนรอบข้าง พบว่า มี 24% ที่ต้องจ่ายเงินเพิ่มพิเศษ (เงินใต้โต๊ะ)แก่ข้าราชการหรือนักการเมืองที่ทุจริตเพิ่มขึ้นจากเดือน มิ.ย. 2560 ซึ่งจ่าย 18% นับว่าเป็นสัดส่วนสูงสุดในรอบ 3 ปี นับตั้งแต่ปี 2558

หากคำนวณตามเปอร์เซ็นต์เงินเพิ่มพิเศษที่ผู้ประกอบการต้องจ่ายแก่ข้าราชการ หรือนักการเมืองที่ทุจริตเพื่อให้ได้สัญญา เฉลี่ยอยู่ที่ 5-15% ทรงตัวจากช่วงที่ผ่านมา คือคิดเป็นเงิน 6.62 หมื่นล้าน-1.98 แสนล้านบาทซึ่งคิดเป็น 2.29-6.86% ของงบประมาณรายจ่ายทั้งหมด

ที่สำคัญ ความคิดเห็นของกลุ่มตัวอย่าง มองสถานการณ์ความรุนแรงของปัญหาการทุจริตคอร์รัปชั่น มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นทั้งในปัจจุบันและในอนาคตเนื่องจากกฎหมายเปิดโอกาสให้สามารถใช้ดุลยพินิจที่เอื้อต่อการทุจริตกระบวนการทางการเมืองขาดความโปร่งใสและตรวจสอบได้ยาก

ปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นขัดแย้งกับความมุ่งมั่นตั้งใจของรัฐบาล คสช. ที่ส่งสัญญาณเอาจริงเอาจังกับเรื่องปราบปรามการทุจริตคอร์รัปชั่นให้หมดไปจากสังคม ด้วยเหตุผลที่เป็นต้นเหตุของปัญหาความสับสนวุ่นวายที่เกิดขึ้นในช่วงที่ผ่านมาและฉุดรั้งไม่ให้ประเทศเดินไปข้างหน้า

เนื่องในวันต่อต้านคอร์รัปชั่นสากล

วันที่ 9 ธ.ค. 2560 พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี และหัวหน้าคสช. เป็นประธานในพิธีประกาศเจตนารมณ์การต่อต้านคอร์รัปชั่นว่าการแก้ไขปัญหาการทุจริตคอร์รัปชั่นต้องเริ่มจากตนเองและครอบครัวก่อนขยายไปสู่สังคมในวงกว้าง

ก่อนจะกลายเป็นบูเมอแรงที่ย้อนกลับมาซ้ำเติมรัฐบาล คสช.อย่างรุนแรง เมื่อเกิดการขุดคุ้ยเงื่อนงำและที่มาที่ไปของนาฬิกาหรู 25 เรือนของ พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณรองนายกรัฐมนตรี

เมื่อนาฬิการาคาแพงทั้งหลายเหล่านี้ไม่เคยถูกยื่นในบัญชีทรัพย์สินของ พล.อ.ประวิตร โดยอยู่ระหว่างการตรวจสอบของคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ(ป.ป.ช.) ว่าจะเข้าข่ายความผิดฐานจงใจยื่นบัญชีแสดงรายการทรัพย์สินและหนี้สินเป็นเท็จหรือไม่

ปัญหาอยู่ที่ความคลุมเครือในเวลานี้ยิ่งทำให้สถานการณ์ยิ่งย่ำแย่ลงเมื่อ พล.อ.ประวิตรพยายามไม่ออกมาแจกแจงที่มาที่ไปของนาฬิกาต่อสาธารณชน แต่เลือกที่จะชี้แจงต่อป.ป.ช.เพียงอย่างเดียว จนส่อเค้าจะฉุดรั้งความน่าเชื่อถือขององค์กรอิสระให้ลดน้อยลง

รวมทั้งกระทบไปถึงความเชื่อมั่นที่มีต่อ คสช .เมื่อมีสัญญาณปกป้องจากบรรดาบิ๊ก คสช. มากกว่าจะพยายามสร้างบรรทัดฐานในเรื่องความโปร่งใสให้เป็นตัวอย่างกับนักการเมืองที่มาจากการเลือกตั้ง

จากกระแสเรียกร้องให้พล.อ.ประวิตรลาออก ซึ่งมีผู้ร่วมลงชื่อกว่า 8 หมื่นราย แต่ทาง พล.อ.ประวิตรยังยืนยันจะทำหน้าที่ต่อไปโดยไม่ลาออก ซึ่งยิ่งเพิ่มแรงกดดันให้คสช.มากยิ่งขึ้น

หากย้อนกลับไปดูถึงที่มาที่ไปของการเข้ายึดอำนาจ คสช.หยิบยกเรื่องปัญหาทุจริตมาเป็นหนึ่งในข้ออ้างในการทำรัฐประหาร แต่ผ่านมาเกือบ 4 ปียังไม่มีรูปธรรมที่จับต้องได้

ยิ่งที่ผ่านมาคนในรัฐบาล คสช.ดูจะวนเวียนอยู่กับเงื่อนงำความไม่โปร่งใสหลายเรื่อง ทั้งกรณีไมโครโฟนราคาแพงที่ทำเนียบรัฐบาล ซึ่งโครงการต้องพับไปเมื่อถูกกระแสวิพากษ์วิจารณ์

ต่อเนื่องมาจนถึงทริปฮาวายที่พล.อ.ประวิตรเดินทางไปร่วมประชุมรัฐมนตรีกลาโหมอาเซียน-สหรัฐอเมริกา เมื่อวันที่ 29 ก.ย. -2 ต.ค. 2559 ที่ผ่านมา ซึ่งมีค่าใช้จ่ายถึง 20 ล้านบาท

ก่อนจะมาเป็นเรื่องเป็นราวใหญ่โตกับโครงการอุทยานราชภักดิ์ที่ถูกวิพากษ์วิจารณ์ถึงการใช้งบประมาณ เรื่อยมาจนถึงเรื่องโครงการขุดลอกคูคลองขององค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก (อผศ.)

ล่าสุดเกิดประเด็นใหม่ เป็นการทุจริตเงินสงเคราะห์ศูนย์คุ้มครองคนไร้ที่พึ่ง 6.9 ล้านบาท หลังการขยายผล คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริต (ป.ป.ท.) พบทุจริตเงินสงเคราะห์คนไร้ที่พึ่ง กว่า 2 ล้านบาท ที่ จ.บึงกาฬ ซึ่งเตรียมปูพรมตรวจพื้นที่เป้าหมาย 31 จังหวัดในพื้นที่งบเกินล้านบาท

ทั้งหมดล้วนแต่เป็นวิบากกรรมที่ฉุดความเชื่อมั่นของ คสช. และหากปัญหานี้ยังไม่ได้รับการคลี่คลายให้ดำเนินไปในทิศทางที่ดีขึ้น เรื่องนี้จะเป็นจุดตายของ คสช.ซึ่งมีอานุภาพรุนแรงมากกว่าปมปัญหาเรื่องเลื่อนเลือกตั้งหรือการยื้ออยู่ในอำนาจ

*****************************

โดย…ทีมข่าวการเมืองโพสต์ทูเดย์

ร้อนจนถึงขั้นที่ พรเพชร วิชิตชลชัย ประธานสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) ต้องออกมาการันตีด้วยตัวเองว่า เป็นเรื่องยากที่ สนช.จะคว่ำร่าง พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้ง สส. และร่าง พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการได้มาซึ่ง สว. เพราะต้องใช้ 166 เสียง จาก 248 เสียง

ทั้งนี้ หากจะคว่ำคงคว่ำไปตั้งแต่แรกเพราะใช้เสียงเพียงแค่กึ่งเดียว แต่ถ้าจะคว่ำในชั้นหลังจากการพิจารณาของกรรมาธิการร่วม 3 ฝ่าย คือ คณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (​กรธ.) คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) และ สนช. จะต้องใช้เสียง 2 ใน 3 ซึ่งเป็นเรื่องยาก

อีกทั้งหากพิจารณาในรายละเอียดเนื้อหาเห็นว่าทุกอย่างน่าจะตกลงกันได้ในที่ประชุมร่วม พร้อมประกาศชัดว่าหากกฎหมายลูกทั้งสองฉบับถูกคว่ำ สนช.จะต้องเป็นคนรับผิดชอบ

สาเหตุสำคัญที่พรเพชรต้องออกมาแถลงชี้แจงประเด็นนี้ด้วยตัวเอง เพราะแรงกดดันที่รุมเร้า คสช.​กระทบชิ่งมาถึง สนช. ในฐานะกลไกสำคัญที่จะควบคุมทิศทางการเลือกตั้ง ซึ่งยังไม่รู้ว่าจะเกิดขึ้นเมื่อไหร่

ด่านแรก ​สนช.ปรับแก้เนื้อหาร่าง พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้ง สส. ให้มีผลบังคับใช้ 90 วันหลังจากประกาศใช้ ทำให้โรดแมปที่เคยคาดว่าการเลือกตั้งจะอยู่ที่เดือน พ.ย. 2561 ต้องขยับไปอยู่ที่เดือน ก.พ. 2562 หรือช้าสุดตามที่พรเพชรคำนวณคือ วันที่ 5 มี.ค.

ด่านสอง หาก สนช.คว่ำร่างกฎหมายลูกทั้งสองฉบับ การเริ่มต้นนับหนึ่งที่จะต้องจัดการเลือกตั้งตามรัฐธรรมนูญกำหนดก็มีอันจะต้องขยับออกไป ​และที่สำคัญคือไม่รู้ว่าจะต้องใช้เวลามากน้อยเพียงใดกับการจัดทำ พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญทั้งสองฉบับ

จนกระทบไปถึงความเชื่อมั่นใน คสช.

ยิ่งในวันที่ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีและหัวหน้า คสช.ไม่ออกมายืนยันความชัดเจนถึงกำหนดการเลือกตั้งที่ชัดเจน หลังมีอันต้องถอยร่นจากกำหนดเดิม ซึ่งเคยประกาศเป็นสัญญาประชาคมระหว่างการเยือนสหรัฐอเมริกา จนทำให้สถานการณ์ยิ่งย่ำแย่หนัก

แรงกดดันที่เกิดขึ้นจึงมีทั้งกลุ่มผู้ชุมนุมออกมารวมตัวเรียกร้องให้รัฐบาลประกาศวันเลือกตั้งให้ชัดเจนว่าจะเกิดขึ้นช่วงไหนกันแน่ และอยากให้ยืนยันว่าจะไม่มีเหตุให้ต้องเลื่อน หรือหากจะเลื่อนจริงก็ต้องมีเหตุผลที่มีน้ำหนักเพียงพอที่ประชาชนจะยอมรับและเข้าใจได้

รวมทั้งฝั่งการเมืองซึ่งเฝ้ารอวันเลือกตั้งมานานเกือบ 4 ปี แต่จนถึงวันนี้ยังไม่มีความชัดเจนว่าการเลือกตั้งจะเกิดขึ้นจริงหรือไม่ หรือจะเกิดขึ้นช่วงใด

ในฐานะพรรคการเมืองซึ่งจะต้องเตรียมตัวลงสนามเลือกตั้งกับกฎกติกาใหม่ ที่เรียกว่าแทบจะต้องตั้งต้นนับหนึ่งกันใหม่หมด ทั้ง การจัดทำระบบสมาชิกพรรค จัดตั้งสาขาพรรค ไปจนถึงการจัดทำไพรมารีโหวต เพื่อหาตัวผู้สมัครทั่วประเทศ การที่ขาดความชัดเจนเรื่องวันเวลาเลือกตั้งย่อมมีผลอย่างรุนแรง

ยังไม่รวมกับประเด็นเรื่องความได้เปรียบเสียเปรียบของพรรคการเมืองเก่าและพรรคการเมืองใหม่ ที่ถูกมองว่าอาจเป็นหนึ่งในเหตุผลที่ต้องเลื่อนวันเลือกตั้งออกไป

แต่ทว่า แรงกดดันที่หนักที่สุดของความไม่ชัดเจนเรื่องการเลือกตั้ง​ อยู่ที่สาเหตุนำไปสู่การออกมาเคลื่อนไหวของประชาชนจากภาคส่วนต่างๆ ไล่มาตั้งแต่กลุ่มประชาชนคนอยากเลือกตั้ง ที่นัดชุมนุมกันครั้งแรกที่สกายวอล์ก ซึ่งมีประชาชนออกมาร่วมกิจกรรมอยู่ไม่น้อย

ถึงขั้น คสช.ต้องงัด “ไม้แข็ง” สั่งดำเนินคดีกับแกนนำกลุ่มผู้ชุมนุมหวังว่าจะเป็นการสกัดไม่ให้เกิดการชุมนุมขยายวงไปในวงกว้างหรือมีแนวร่วมออกมามากขึ้น

แสดงให้เห็นว่า รัฐบาล คสช. ประเมินแล้วว่า ปมมีนี้มีความอ่อนไหว และสามารถนำไปขยายผลพัฒนาไปสู่การปลุกมวลชนให้ออกมาเคลื่อนไหว

ปัญหานี้ถึงขั้นทำให้ พล.อ.ประยุทธ์ ต้องออกมากำชับให้ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องเร่งทำความเข้าใจถึงเหตุผลการเลื่อนเลือกตั้ง รวมทั้งทำความเข้าใจกับกลุ่มที่ออกมาชุมนุม ​ซึ่งส่งสัญญาณให้ความสำคัญทุกภาคส่วนต้องทำความเข้าใจกับประชาชนทั้งกลุ่มผู้ที่เคลื่อนไหวและประชาชนทั่วไป

“กลุ่มที่เคลื่อนไหวอาจทำความเข้าใจยากหน่อยไม่เป็นไร แต่ประชาชนที่อยู่รอบๆ บริเวณที่มีการชุมนุมต้องได้รับความเข้าใจว่า รัฐบาลไม่ได้เป็นคนกำหนดให้การเลือกตั้งเลื่อนออกไป โรดแมปยังคงเป็นโรดแมปเหมือนเดิม เพียงแต่ สนช.เห็นชอบต่อร่าง พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้ง สส. ว่าให้มีผลบังคับใช้เมื่อประกาศลงราชกิจจานุเบกษาแล้ว 90 วัน ตรงนี้ต้องชี้แจงให้ประชาชนทราบ”

ยิ่งหากพิจารณารูปแบบการชี้แจงจะเห็นว่า เมื่อใดก็ตามที่มีการจัดกิจกรรม ทางรัฐบาล คสช.​ก็จะส่งตัวแทนไปร่วมชี้แจงเพื่อให้ประชาชนเกิดการรับฟังข้อมูลจากทั้งสองด้าน

แน่นอนว่ามาตรการประกบเวทีการเคลื่อนไหวของกลุ่มผู้ชุมนุมนั้น นอกจากจะเป็นการหวังผลสร้างแรงกดดันสกัดการเคลื่อนไหวแล้ว อีกด้านยังเป็นการแก้ปัญหาที่ปลายเหตุและผิดทาง

เมื่อชัดเจนอยู่แล้วว่าเรื่องนี้จะไม่ลุกลามบานปลายกลายเป็นเรื่องใหญ่โต เพียงแค่ พล.อ.ประยุทธ์ ในฐานะผู้มีอำนาจเบ็ดเสร็จเด็ดขาดประกาศให้ชัดเจนว่าจะเลือกตั้งเมื่อไหร่ และยืนยันว่าจะไม่เลื่อนโดยเด็ดขาด

ต้อนรับเทศกาลตรุษจีนด้วยการเปิดตัวคู่กันครั้งแรกของสองพี่น้องอดีตนายกฯ ทักษิณ ชินวัตร และยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ระหว่างกำลังเลือกซื้อเกาลัด ณ กรุงปักกิ่ง ​ประเทศจีน

เรียกได้ว่าเป็น “สัญญาณ” การเริ่มต้นขยับทางการเมืองของฝั่งพรรคเพื่อไทยอย่างเป็นทางการ ในจังหวะเวลาที่สุกงอมได้ที่ และเริ่มเห็นเส้นทางสู่การเลือกตั้งชัดเจนมากขึ้นเรื่อยๆ

จากก่อนหน้านี้ที่จะเห็นว่า “คู่พี่น้องชินวัตร” พยายามเก็บเนื้อเก็บตัวไม่ออกมาเคลื่อนไหวในสาธารณะ นับจาก ยิ่งลักษณ์ ไม่ไปปรากฏตัวต่อศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง เพื่อฟังคำพิพากษาคดีจำนำข้าว เมื่อวันที่ 25 ส.ค. 2560

มีเพียงแค่ภาพถ่ายระหว่างการช็อปปิ้งที่ห้างสรรพสินค้าประเทศอังกฤษ เมื่อปลายปีที่แล้ว ซึ่งปลุกให้เกิดกระแสเรียกร้องให้รัฐบาลและคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) เร่งติดตามตัวกลับมาดำเนินคดี

การเปิดตัวสู่สาธารณะครั้งนี้จึงเป็นเหมือนการหวนคืนกลับสู่เส้นทางการเมืองอย่างเต็มตัว และ ประกาศตัวชนกับ คสช.อย่างเต็มรูปแบบ

ประการแรก แสดง​ “ศักยภาพ” ของตัวเองทำให้เห็นว่า ทั้ง ทักษิณ และยิ่งลักษณ์ ยังเป็นที่ยอมรับในเวทีโลก สามารถเดินทางไปไหนมาไหนก็ได้ ทั้ง อังกฤษ จีน ญี่ปุ่น ฮ่องกง โดยที่ทางการไทยไม่สามารถติดตามตัวกลับมาดำเนินคดี

คล้ายจะทำให้เห็นว่าแม้ คสช. ซึ่งมีอำนาจเบ็ดเสร็จเด็ดขาดทางการเมือง แต่ก็ไม่สามารถติดตามตัวขอความร่วมมือกับนานาประเทศให้ส่งตัว ทักษิณ และยิ่งลักษณ์ ซึ่งต้องคำพิพากษาให้กลับมาดำเนินคดี

ประการที่สอง เป็นการส่งสัญญาณผนึกกำลังลงสนามเลือกตั้งครั้งต่อไป เพื่อสกัดไม่ให้อดีต สส. แกนนำพรรคต้องไหลออกไปตั้งพรรคใหม่ หรือถูกดูดไปอยู่พรรคอื่น

ภายหลังเริ่มมีการขยับประกาศตัวเตรียมตั้งพรรคใหม่ ทั้งจากฝั่งอดีตคนการเมือง หรืออดีตคนจากกองทัพที่มีเป้าหมายชัดเจนว่าจะสนับสนุน คสช.กลับมาสู่อำนาจอีกครั้ง

ที่สำคัญด้วยระบบตามกฎกติกาใหม่ที่ออกมา​ ทำให้พรรคเก่าเสียเปรียบพรรคใหม่ และยากที่จะมีพรรคใดพรรคหนึ่งได้เสียงเบ็ดเสร็จเด็ดขาด สถานะของพรรคใหญ่จึงยิ่งสั่นคลอน

ยังไม่รวมกับระบบบรรดาคดีความที่ติดตัวแกนนำเพื่อไทย และคนเสื้อแดง ที่สะกดไม่ให้พรรคการเมืองออกมาเคลื่อนไหวได้อย่างอิสระในช่วงที่บ้านเมืองยังอยู่ในภายคำสั่ง คสช.

การเร่งสร้างเสถียรภาพภายและเอกภาพภายในพรรคจึงเป็นเรื่องเร่งด่วนที่เพื่อไทยต้องรีบดำเนินการ

ในวันที่หัวขบวนอย่าง ยิ่งลักษณ์ ซึ่งเคยถูกชูเป็นนายกฯ ในการหาเสียงเมื่อครั้งที่แล้ว มารอบนี้ ไม่อาจกลับมานำทัพได้อย่างเดิม ขณะที่แต่ละมุ้ง แต่ละวังก็ยังไม่อาจเห็นพ้องหาข้อสรุปว่าจะชูใครมานำทัพต่อไป

กระแสข่าวแกนนำพรรคเพื่อไทยเดินทางไปพบ ทักษิณ ที่จีน เพื่อหาข้อยุติให้ได้ว่าคนที่จะนำทัพเพื่อไทยคนต่อไปจะเป็น คุณหญิงสุดารัตน์ เกยุราพันธุ์ ตามที่เป็นข่าวก่อนหน้านี้จะเป็นไปได้หรือไม่

ดังจะเห็นว่าที่ผ่านมามีทั้งเสียงเชียร์ และเสียงค้าน หากไม่รีบหาข้อยุติ ย่อมกระทบต่อไปถึงการหาเสียงที่ใกล้จะเกิดขึ้น

รวมทั้งหากยังไม่ทำความชัดเจนให้ปรากฏ ย่อมไม่อาจสกัดกระแสไหล หรือกระแสดูด ที่เข้มข้นขึ้น ​

ที่สำคัญ การเปิดหน้าสู้ คสช.เวลานี้ ย่อมเป็นจังหวะเวลาที่เหมาะสม เพราะคะแนนนิยมของ คสช. เริ่มลดน้อยถอยลงไปเรื่อยๆ หลังต้องเผชิญมรสุมที่กำลังรุมเร้าต่อเนื่อง

ไม่ว่าจะเป็นปมปัญหาจากเลื่อนการเลือกตั้งที่ทำลายความน่าเชื่อถืออย่างรุนแรง รวมทั้งเรื่องนาฬิกา ที่เขย่าความเชื่อมั่น คสช.​ไม่แพ้กัน

ดังปรากฏเริ่มมีกลุ่มต่างๆ ออกมาเคลื่อนไหวกดดันรัฐบาล คสช.อย่างต่อเนื่อง จนบรรดาแกนนำถูกดำเนินคดีตามมาตรการสกัดการเคลื่อนไหวไม่ให้ลุกลามบานปลาย

อีกด้านหนึ่งผลสำรวจความคิดเห็นโพลศูนย์วิจัยธุรกิจและเศรษฐกิจอีสาน คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ในหัวข้อ “คนอีสานกับการ (จะได้) เลือกตั้ง” ซึ่งสำรวจระหว่างวันที่ 2-4 ก.พ. 2561 จากกลุ่มตัวอย่าง 1,161 ราย ในภาคอีสาน 20 จังหวัด

ที่น่าสนใจคือกลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่ 39.7% สนับสนุนพรรคเพื่อไทย รองลงมา ​26.9 เป็นกลุ่มรอพรรคทางเลือกอื่นๆ หรือยังไม่ตัดสินใจ เลือกพรรคใด ตามมาด้วย 10.4% สนับสนุนพรรคประชาธิปัตย์ 6.6% สนับสนุนพรรคที่สนับสนุน พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา และ 3.4% สนับสนุนพรรคภูมิใจไทย 0.9% สนับสนุนพรรคชาติไทยพัฒนา 0.7% สนับสนุนพรรคชาติพัฒนา และ 0.7% สนับสนุนพรรคพลังพลเมือง ขณะที่ 10.7% จะไม่ไปเลือกตั้งหรือไม่เลือกพรรคใด

สะท้อนให้เห็นว่าแม้จะผ่านกระบวนการแช่แข็งหรือบอนไซมากว่า 4 ปี แต่คะแนนนิยมพรรคที่เคยผูกขาดคะแนนเสียงข้างมากยังได้รับความนิยมจนถึงปัจจุบันในพื้นที่อีสาน ซึ่งเป็นหนึ่งในฐานเสียงสำคัญของเพื่อไทย

ตรงกันข้ามพรรคที่สนับสนุน พล.อ.ประยุทธ์ ซึ่งยังไม่อาจเรียกคะแนนนิยมได้ ตอกย้ำสภาพความเป็นจริง ที่อาจทำให้ คสช.ต้องกลับมาคิดทบทวนยุทธศาสตร์การเคลื่อนไหวนับจากนี้ต่อไป

จังหวะเวลานี้จึงถือเป็นโอกาสสำคัญที่เพื่อไทยต้องรีบดำเนินการเร่งสร้างความเข้มแข็งให้พรรคในช่วงขาลงของ คสช.

“ไม่มีปัญหาอะไร ไม่มีรอยร้าว ยังพูดจารักใคร่ เข้าใจกันดี ทำอะไรผิดก็ขอโทษ ระงับความขัดแย้ง”

กลายเป็นหนังคนละม้วน เมื่อ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีและหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ออกมาชี้แจงเคลียร์ปมร้าวระหว่าง นพ.ธีระเกียรติ เจริญเศรษฐศิลป์ รมว.ศึกษาธิการ ที่ทิ้งระเบิดลูกโตเรื่องนาฬิกาพาดพิงไปยัง พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ รองนายกรัฐมนตรีและ รมว.กลาโหม

จากเดิมที่วิเคราะห์กันว่าการให้สัมภาษณ์นักข่าวบีบีซีของ นพ.ธีระเกียรติ จะบานปลายจนทำให้ ไม่ใครก็ใครต้องพ้นเก้าอี้ ไม่สามารถอยู่สู้หน้ากันใน ครม.ได้อีกต่อไป

ทั้งในแง่เนื้อหาที่ค่อนข้างรุนแรงโดยเฉพาะคำพูดที่ว่า “เรื่องนาฬิกา ถ้าผมถูก Exposed (เปิดโปง) เรือนแรก ผมก็ออกแล้ว อันนี้ถามผมนะ ส่วนใครจะว่าอะไร ให้ไปถามคนนั้น ของอย่างนี้ คนก็ไม่กล้าพูด กลัวอะไร ทำไม พูดแล้ว มันจะมาไล่ผมออกหรือ”

สอดรับกับคำพูดที่พูดกับนักเรียนไทยและนักธุรกิจไทยที่มาร่วมงานเลี้ยงรับรองที่สถานเอกอัครราชทูตไทยในกรุงลอนดอน ขอให้ตระหนักว่าเมื่อจบการศึกษากลับไปทำงานที่ประเทศไทยแล้ว การบังคับใช้กฎหมายของไทย และสำนึกของนักการเมืองและผู้บริหารประเทศยังต่างจากของอังกฤษ การยึดหลักนิติธรรมยังไม่เกิดขึ้นจริง

อีกทั้งยังยกตัวอย่างกรณีที่ ไมเคิล เบทส์ สมาชิกสภาขุนนางของอังกฤษสังกัดพรรคอนุรักษนิยมได้ประกาศลาออกจากสมาชิกสภาขุนนาง เนื่องจากรู้สึกละอายใจที่เข้าร่วมประชุมสภาสายเมื่อปลายเดือน ม.ค. แต่คำลาออกของเขาถูก เทเรซา เมย์ นายกรัฐมนตรี ยับยั้ง

“แต่เมืองไทยมีนาฬิกาใส่ 25 เรือน ยังไม่เป็นไร” คำพูดของ นพ.ธีระเกียรติ จึงไม่ใช่แค่เรื่องบังเอิญ หรือพูดลอยๆ แต่มีที่มาที่ไปเชื่อมโยงถึงเรื่องสำนึกทางการเมือง และหลักนิติธรรม ที่ยังไม่เกิดขึ้นจริง

ที่สำคัญในแง่สถานะของคนพูด คือ นพ.ธีระเกียรติ รัฐมนตรีร่วม ครม.กับ พล.อ.ประวิตร แถมยังสนิทกับทางหลังบ้าน พล.อ.ประยุทธ์ จนถึงขั้นมองว่าอาจได้รับ “สัญญาณ” ให้ออกกดดัน พล.อ.ประวิตร

เมื่อรู้อยู่แล้วว่า พล.อ.ประวิตร ถือเป็นพี่ใหญ่บูรพาพยัคฆ์ ต่อให้มีแรงกดดันจากสังคมมากขนาดไหน ยากที่จะให้ พล.อ.ประยุทธ์ เอ่ยปากขอให้ พล.อ.ประวิตร พิจารณาตัวเองเพื่อช่วยลดแรงกดดัน คสช.

เวลานี้ พล.อ.ประยุทธ์ จึงตกอยู่ในสภาพกลืนไม่เข้าคายไม่ออก ด้วยสถานะของ พล.อ.ประวิตร ที่เป็นทั้งพี่ใหญ่ และยังเป็นคีย์แมนคนสำคัญที่ควบคุมดูแลงานด้านความมั่นคงทั้งหมด

การต้องมาเปลี่ยนแม่ทัพปลายศึก ในภาวะที่มีกับระเบิดรอบด้านจึงเป็นการสุ่มเสี่ยงเกินกว่าที่ พล.อ.ประยุทธ์ จะยอมปลด พล.อ.ประวิตร พ้น ครม.

คำพูดของ นพ.ธีระเกียรติ จึงมี “น้ำหนัก” และ “พลัง” ที่มากเพียงพอจะสั่นคลอนเก้าอี้ของ พล.อ.ประวิตร ได้อย่างรุนแรงมากกว่าที่ฝ่ายต่างๆ ในสังคมจะออกมากดดัน หรือการเข้าชื่อเรียกร้องให้ พล.อ.ประวิตร ลาออกเหมือนที่ผ่านมา

ยิ่งหากมองย้อนไปในช่วงเวลาที่ผ่านมาแรงกดดันทางสังคมที่เพิ่มมากขึ้นไม่ได้กระทบไปถึงตำแหน่งของ พล.อ.ประวิตร แถม พล.อ.ประยุทธ์ ยังออกมาแสดงท่าทีปกป้อง

ส่งผลให้ภาพรวมความเชื่อมั่นรัฐบาล คสช.ลดน้อยถอยลงไปเรื่อยๆ ในวันที่หลายฝ่ายหยิบยกประเด็นดังกล่าวขึ้นมาเป็นชนวนปลุกการเคลื่อนไหวกดดันรัฐบาลคู่ขนานไปกับปมเรื่องการเลื่อนตั้ง ที่ซ้ำเติมสถานการณ์ของ คสช.ให้หนักหนาสาหัสยิ่งขึ้น

สัญญาณจาก นพ.ธีระเกียรติ จึงถูกมองว่าอาจเป็นระเบิดพลีชีพ ที่ต้องยอมแลกเพื่อให้ภาพรวมของ คสช.กลับมาดีขึ้นจนสามารถเดินหน้าไปตามโรดแมปได้โดยไม่สะดุดขาตัวเอง

แต่สุดท้ายกลับไม่เป็นอย่างที่คิดเมื่อต่อมา นพ.ธีระเกียรติ ออกมาแถลงชี้แจงว่า “สิ่งที่พูดในคลิปนั้นเป็นความคิดเห็นส่วนตัว ซึ่งใครก็มีความคิดเห็นส่วนตัวได้ ส่วนความคิดเห็นในโลกโซเชียลนั้น ก็มีทั้งสองด้าน และยอมรับว่าผมเองมีส่วนผิดที่ทำให้เรื่องนี้เกิดขึ้น”

พร้อมปฏิเสธว่าคลิปดังกล่าวไม่ใช่การสัมภาษณ์เป็นทางการ เป็นการยืนคุยภายหลังการบรรยาย โดยไม่รู้ว่าถูกอัดเทป แต่อย่างไรก็ตามการพูดดังกล่าวเป็นการเสียมารยาท และได้ขอโทษ พล.อ.ประวิตรแล้ว ซึ่ง พล.อ.ประวิตร พยักหน้ารับ มั่นใจว่าจะไม่กระทบการทำงานร่วมกับ พล.อ.ประวิตร ใน ครม. และตนเองจะยังอยู่ในตำแหน่ง ทำงานในรัฐบาลต่อไป เพราะเชื่อมั่นในตัวนายกรัฐมนตรี

ในแง่เสถียรภาพของรัฐบาล คสช. แม้จะดีขึ้นเมื่อคลี่คลายสถานการณ์สมานรอยร้าวได้สำเร็จ แต่ยากจะทำงานร่วมกันได้อย่างสนิทใจอีกต่อไป พานจะกลายเป็นความระหองระแหงที่สะสมรอวันปะทุต่อไป

รวมทั้งจะทำให้คนใน ครม.ไม่กล้าออกมาวิพากษ์วิจารณ์แสดงความคิดเห็นต่อเรื่องนี้ ทั้งที่อาจจะต้องการเรียกร้องให้รัฐบาลดำเนินการเป็นตัวอย่างวางบรรทัดฐานที่ดีให้สังคมต่อไป

แต่ที่สำคัญคือ “ความเชื่อมั่น” ของรัฐบาล คสช.จะถูกกัดเซาะอย่างหนักจากเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น

แรงผลักดันผ่านการจุดประเด็นเรื่องจิตสำนึกทางการเมือง ควรจะเดินหน้านำไปสู่แนวทางปฏิบัติที่เป็นรูปธรรม แต่สุดท้ายกลับถูกเบรก จนเกิดภาพการปกป้องพวกพ้องอุ้มกันเอง จึงมีแต่จะยิ่งทำให้ภาพลักษณ์ คสช.ย่ำแย่ลง

ถ้าไม่มีอะไรผิดพลาดการเลือกตั้งน่าจะเกิดขึ้นในช่วงต้นปี 2562 ซึ่งเป็นผลมาจากร่าง พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้ง สส. ที่สภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) แก้ไขให้มีผลใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดเวลา 90 วันนับแต่วันที่ประกาศลงในราชกิจจานุเบกษา

ถึงกระนั้น เวลานี้เริ่มมีหลายฝ่ายออกมาตั้งข้อสังเกตแล้วว่าการเลือกตั้งอาจถูกเลื่อนออกไปแบบไม่มีกำหนดด้วยเหตุผลและเทคนิคทางกฎหมายและการเมือง ภายหลังคณะกรรมาธิการร่างรัฐธรรมนูญ(กรธ.) เสนอให้มีการตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญร่วมกัน 3 ฝ่ายระหว่าง “กรธ.-สนช.-กกต.” เพื่อพิจารณาร่าง พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้ง สส. และร่าง พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการได้มาซึ่ง สว. เพราะเห็นว่าการแก้ไขกฎหมายทั้งสองฉบับของ สนช.ทำให้กฎหมายดังกล่าวขัดต่อเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560

กรธ.ตั้งข้อสังเกตออกเป็น 7 ประเด็น แบ่งออกดังนี้

ร่างกฎหมายเลือกตั้ง 4 ประเด็น 1.ตัดสิทธิคนไม่ไปเลือกตั้ง ห้ามเป็นข้าราชการการเมือง 2.จัดมหรสพ เพราะจะเป็นปัญหาด้านกำหนดค่าใช้จ่ายของผู้สมัคร 3.เวลาลงคะแนนที่ สนช.แก้เป็นเวลา 07.00-17.00 น. และ 4.การลงคะแนนแทนผู้พิการทางสายตา ซึ่งจะกระทบต่อหลักการที่ว่าด้วยการเลือกตั้งต้องเป็นการลงคะแนนลับ

ร่างกฎหมายการได้มาซึ่ง สว. 3 ประเด็น ประกอบด้วย

1.การเปลี่ยนแปลงจำนวนกลุ่มการสมัครจาก 20 กลุ่มเหลือเพียง 10 กลุ่ม ไม่มีหลักประกันว่าการเลือกกันเองภายในแต่ละกลุ่มนั้นผู้สมัครจะได้รับเลือกในลักษณะเฉลี่ยกันอย่างทั่วถึง

2.การแบ่งผู้สมัครในแต่ละกลุ่มออกเป็น 2 ประเภทและการให้ผู้สมัครในแต่ละประเภทเลือกกันเอง การให้มีองค์กรเป็นผู้เสนอ หรือรับรองผู้สมัครเข้ารับเลือกเป็น สว. ไม่ตรงตามเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ เพราะรัฐธรรมนูญกำหนดว่าประชาชนซึ่งมีสิทธิสมัครรับเลือกทุกคนสามารถรับเลือกในกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งได้อย่างเสรี

3.การยกเลิกการเลือกไขว้ กรธ.เห็นว่าการตัดมาตรการเลือกไขว้ออกโดยไม่มีมาตรการที่เท่าเทียม หรือเข้มข้นกว่าในการลดความเป็นไปได้ในการสมยอมกันในการเลือกมาแทน เป็นการเพิ่มความเสี่ยงที่จะทำให้เกิดการสมยอมกันโดยไม่สุจริตในการเลือก สว.

ทั้งนี้ จะเห็นได้ว่า กรธ.ค่อนข้างจะไม่ค่อยพอใจกับการทำงานของสนช.ไม่น้อย เพราะการแก้ไขของ สนช.ไม่ต่างอะไรกับเปลี่ยนจากหน้ามือเป็นหลังมือ ทำให้ร่างกฎหมายของ กรธ.ที่กำหนดขึ้นมาถูกกลับหัวกลับหางไปพอสมควร จึงเป็นเรื่องที่ กรธ.ไม่อาจยอมให้ปล่อยผ่านไปได้ง่ายๆ เหมือนกับร่างกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับองค์กรอิสระ

อย่างไรก็ตาม เมื่อมองไปยัง สนช.แล้วปฏิเสธไม่ได้ว่า สนช.เองก็ไม่ยอม กรธ.ง่ายๆ เหมือนกัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับร่างกฎหมายการได้มาซึ่ง สว.

อย่างที่ทราบกันดีว่าวุฒิสภาชุดใหม่ใน 5 ปีแรกจำนวน 250 คน จะมาจากการเลือกของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) แบ่งเป็น กลุ่มที่ 1 จำนวน 6 คน มาจากผู้บัญชาการเหล่าทัพและปลัดกระทรวงกลาโหมโดยตำแหน่ง กลุ่มที่ 2 จำนวน 194 คน มาจากการเลือกโดยตรงของ คสช. และกลุ่มที่ 3 จำนวน 50 คน โดยมาจากการเลือกตามกฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญจำนวน 200 คน ก่อนที่ คสช.จะเลือกให้เหลือ 50 คนเพื่อเป็น สว.

ปฏิเสธไม่ได้ว่าสมาชิก สนช.ชุดปัจจุบันหรือบรรดาอดีตสมาชิกสภาปฏิรูปแห่งชาติ (สปช.) หรือสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ (สปท.) จำนวนไม่น้อยต่างหวังว่าตัวเองจะมีโอกาสได้กลับเข้ามาเป็น สว.อีกครั้ง โดยสามารถเลือกได้สองทางระหว่างใช้ทางลัด 194 คน กับทางอ้อม 50 คนผ่านกฎหมาย สว.

คนที่จะผ่านทางลัดได้ต้องเป็นระดับเส้นใหญ่และคนในดวงใจของ คสช.เท่านั้น ส่วนคนที่ผ่านทางอ้อมนั้นอาจจะไม่ใช่คนในใจ คสช.อย่างแท้จริง เพราะเดิมที คสช.ต้องการให้ กรธ.เขียนในบทเฉพาะกาลตั้งแต่แรกว่าให้ สว.ชุดแรกมาจากการเลือกของคสช.ทั้งหมด แต่หากคนหน้าเก่าๆ ไม่ว่าเป็น สนช. สปช. หรือ สปท.เข้ามาปนกับคนหน้าใหม่ๆ ที่เล็ดรอดมาได้ โอกาสของคนหน้าเก่าย่อมมีมากกว่าคนหน้าใหม่อย่างแน่นอน

ด้วยเหตุนี้เอง สนช.จำนวนไม่น้อยถึงต้องออกมาโจมตีตั้งแต่กฎหมาย สว.เข้าสู่วาระแรกในที่ประชุม สนช.ว่าระบบการเลือก สว.ของ กรธ.จะส่งผลให้ประเทศไทยได้ สว.ไม่ต่างจากอดีต โดยอ้างเหตุผลว่าเป็นระบบที่เอื้อให้ฝ่ายการเมืองเข้ามาแทรกแซงได้ง่ายมากขึ้น

ถึงกระนั้น กรธ.เองคงไม่ยอมให้ สนช.ปู้ยี่ปู้ยำกฎหมาย สว.อย่างแน่นอน เพราะ กรธ.หวังจะสร้างผลงานก่อนอำลาตำแหน่งเช่นกัน

เมื่อแรงปะทะของช้างใหญ่ทั้งสองตัวมาเจอกัน โอกาสที่หญ้าแพรกจะแหลกลาญก็มีสูง ซึ่งนั่นหมายถึงการที่ สนช.ลงมติฉีกกฎหมาย สว.ทิ้ง เพื่อให้ทุกอย่างกลับไปเริ่มต้นใหม่ทั้งหมด

แม้รัฐธรรมนูญจะกำหนดว่าการมีมติฉีกกฎหมาย สว.ทิ้งต้องใช้เสียงถึง 2 ใน 3 หรือ 165 เสียงจาก สนช. 248 คน จะดูเหมือนสูง แต่ภายใต้ สนช.ที่มาจากการเป่านกหวีดของคนไม่กี่คน การสั่งซ้ายหันหรือขวาหันจึงไม่ใช่เรื่องยากแต่ประการใด

ล่าสุดระเบิดเวลา 3 ลูกใหญ่ ถูกถอดสลักรอวันระเบิด นับเป็นอีกปรากฏการณ์สำคัญที่จะส่งผลเขย่าเสถียรภาพและทิศทางการเมือง ตลอดจนภาพรวมในสังคมได้อย่างมีนัยสำคัญ

เริ่มตั้งแต่เรื่องแรก “นาฬิกา” ของ พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ รองนายกรัฐมนตรีและ รมว.กลาโหม ซึ่งอยู่ระหว่างการพิจารณาของคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) ว่าจะเข้าข่ายจงใจไม่ยื่นบัญชีแสดงรายการทรัพย์สินและหนี้สิน หรือจงใจยื่นบัญชีด้วยข้อความอันเป็นเท็จ หรือปกปิดข้อเท็จจริงหรือไม่

ความคลุมเครือขยายวงมากขึ้นเมื่อ พล.อ.ประวิตร ใช้ความสงบสยบความเคลื่อนไหวไม่ออกมาให้สัมภาษณ์ถึงกรณีดังกล่าว โดยประกาศจะชี้แจงต่อ ป.ป.ช.เท่านั้น มีเพียงแค่คำอธิบายจากแหล่งข่าวคนใกล้ชิด พล.อ.ประวิตร ที่อธิบายว่านาฬิกานั้นไม่ใช่ของ พล.อ.ประวิตร แต่ยืมเพื่อนมา จึงไม่จำเป็นต้องชี้แจงต่อ ป.ป.ช.

ที่สำคัญ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีและหัวหน้า คสช. ยังออกมาระบุว่าเรื่องนี้เป็นเรื่องส่วนตัว ไม่เกี่ยวข้องกับเรื่องการใช้งบประมาณแผ่นดิน ไม่ทำให้เกิดความเสียหาย ขอให้รอผลสอบ ป.ป.ช.

ส่งผลให้ยิ่งฉุดความเชื่อมั่นที่มีต่อรัฐบาล คสช.อย่างรุนแรง ซ้ำเติมปัญหาเลื่อนวันเลือกตั้ง

นำมาสู่การรวมตัวของกลุ่มประชาชนคนอยากเลือกตั้ง ที่มีแนวร่วมให้ความสนใจออกมาร่วมเคลื่อนไหวจำนวนมาก ท่ามกลางมาตรการสกัดกั้นของเจ้าหน้าที่โดยใช้ทั้งคำสั่ง คสช. และ พ.ร.บ.การชุมนุมเข้ามาดำเนินคดีกับแกนนำกลุ่มผู้ชุมนุม 39 คน ที่ส่อแววจะกลายเป็นน้ำผึ้งหยดเดียว

ยังไม่รวมกับแรงกดดันให้ พล.อ. ประวิตร ลาออกจากตำแหน่ง จนถึงขั้นมีการล่ารายชื่อในโซเชียลมีเดีย เมื่อเจ้าตัวประกาศจะลาออกหากประชาชนไม่ต้องการ ซึ่งสุดท้ายเกิดปรากฏการณ์กลุ่มคนที่ออกมาล่ารายชื่อให้กำลังใจ พล.อ.ประวิตร ซึ่งอาจบานปลายไปถึงขั้นเกิดการปะทะกันในอนาคต

เรื่องที่สอง การจับกุม เปรมชัย กรรณสูต ประธานบริหารและกรรมการ บริษัท อิตาเลียนไทย ดีเวล๊อปเมนต์ ที่พื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันตก พร้อมของกลางเป็นซากเสือดำที่ชำแหละเรียบร้อย พร้อมอาวุธปืน จนนำมาสู่การตั้ง 9 ข้อหา ซึ่งทางเปรมชัยปฏิเสธทุกข้อกล่าวหา และใช้เงิน 1.5 แสนบาท ขอประกันตัว

ในวันที่เสียงวิพากษ์วิจารณ์เหตุการณ์ที่รุนแรงมากขึ้นเรื่อยๆ ตั้งแต่การขุดคุ้ยประวัติการเข้าป่าล่าสัตว์ของเปรมชัยมาหักล้างกับคำให้การที่ผ่านมา ประกอบกับการตรวจค้นบ้านพักของเปรมชัย ที่พบทั้งงาช้างและปืน 40 กระบอก ไปจนถึงเรื่องคนที่มีตำแหน่งระดับสูง ซึ่งประสานเปิดทางให้เปรมชัยเข้าพื้นที่

สัญญาณจาก พล.ต.อ.ศรีวราห์ รังสิพราหมณกุล รอง ผบ.ตร. ค่อนข้างชัดเจนว่าปืนยาวที่พบในบ้านพักของเปรมชัยคล้ายปืนที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร และในมุมมองของนักสืบก็มองว่ามีเจตนาเข้าไปล่าสัตว์ชัดเจน

แม้จะจำนนด้วยหลักฐานที่ชัดเจนขนาดนี้ แต่ด้วยอำนาจเงินและอิทธิพลของเปรมชัย ทำให้สังคมออกมาวิพากษ์วิจารณ์ดักคอว่าจุดจบของเรื่องนี้คงไม่ง่ายที่จะเห็นภาพเศรษฐีที่กระทำผิดต้องมารับโทษติดคุก แม้จะมีสัญญาณไฟเขียวจากผู้มีอำนาจที่เปิดทางให้ดำเนินคดีได้อย่างเต็มที่

ทั้งหมดล้วนจะพันกลับมาเป็นแรงกดดันที่จะย้อนกลับมายัง คสช. ในฐานะคนวางรากฐานการปฏิรูป ที่หนึ่งในเรื่องสำคัญคือการปฏิรูปกฎหมายไปจนถึงกระบวนการยุติธรรม ซึ่งมีเสียงเรียกร้องให้ปฏิรูปอย่างต่อเนื่อง แต่หากกรณียังไม่อาจทำให้เกิดความชัดเจน มีเงื่อนงำที่ค้างคาใจสังคม

สุดท้าย ปมปัญหาเรื่องความเหลื่อมล้ำของการบังคับใช้กฎหมายระหว่างคนรวยกับคนจนก็ยังเป็นปัญหาที่ค้างคาใจคนในสังคม และเป็นรากเหง้าของความขัดแย้งที่ไม่ได้รับการคลี่คลายสลายไปอย่างที่ตั้งใจ

มาถึงเรื่องสุดท้าย ปมปัญหาจากสถานบริการวิคตอเรียซีเครท ที่ต้นเรื่องมาจากประเด็นการค้ามนุษย์ นำมาสู่การบุกตรวจค้น หลังได้รับการร้องเรียนว่ามีการลักลอบค้าประเวณีเด็กอายุไม่ต่ำกว่า 18 ปี หลังการตรวจค้นพบบัญชีรายชื่อเจ้าหน้าที่ตำรวจเข้าไปใช้บริการหลายหน่วยงาน ทั้งตำรวจ บช.น. บก.น.4 สน.วังทองหลาง ปคม. บก.ป. และเจ้าหน้าที่สรรพากรเขตพื้นที่

ก่อนที่ ชูวิทย์ กมลวิศิษฎ์ อดีตเจ้าพ่ออ่าง จะออกมาแฉ ไล่เรียงเส้นทางการเงินหลังเจ้าตัวขายอาบอบนวดให้ กำพล วิระเทพสุภรณ์ เจ้าของวิคตอเรียซีเครท เมื่อเกือบ 15 ปีก่อน เงินรายได้ของสถานบริการนั้นโยงใยไปถึง บริษัท อควา คอร์เปอเรชั่น ที่มีกำพลเป็นผู้ถือหุ้นอันดับ 1 กลายเป็นเรื่องสะเทือนวงการเมื่อเงินจากวงการสีเทาเข้ามาเกี่ยวพันกับเงินในตลาดหลักทรัพย์ฯ

สุดท้ายกลายเป็นประเด็นช็อกวงการเมื่อ พล.ต.อ.สมยศ พุ่มพันธุ์ม่วง อดีต ผบ.ตร. ออกมายอมรับว่าเคยยืมเงินกำพล 300 ล้านบาท จนถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่าในฐานะ ผบ.ตร. แต่กลับไม่รู้ที่มาที่ไปของเงินดังกล่าวว่าผิดกฎหมายหรือไม่อย่างไร และ ตบท้ายด้วยวลีที่สั่นคลอนวงการสีกากี เมื่ออดีต ผบ.ตร.ระบุชัดว่า “ตลอดชีวิตรับราชการของผม เกือบจะเรียกได้ว่าอาชีพตำรวจนี่ถือว่าเป็นไซด์ไลน์ อาชีพหลักๆ ผมคือทำธุรกิจ”

ทั้ง 3 ปม ล้วนแต่เป็นเรื่องใหญ่ที่สั่นคลอนเสาหลักของสังคมเป็นอย่างมาก จนต้องติดตามดูว่าตอนจบของแต่ละเรื่องจะเดินไปทางไหน และส่งผลต่อภาพรวมของสังคมอย่างไร

เส้นทางสู่การเลือกตั้งในเวลานี้ต้องยอมรับว่าเต็มไปด้วยขวากหนามพอสมควร ภายหลัง สภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) แก้ไขเนื้อหาในร่างพ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้ง สส. โดยให้มีผลใช้บังคับเมื่อพ้น 90 วันนับตั้งแต่วันที่ประกาศลงในราชกิจจานุเบกษา

อย่างไรก็ตาม ปัญหาของการเลือกตั้งไม่ได้มีเพียงแค่นั้น แต่ล่าสุดกำลังจะมีการตั้งคณะกรรมาธิการร่วมกัน 3 ฝ่าย ระหว่าง สนช. คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) และคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) เพื่อพิจารณาร่างพ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้ง สส. และร่าง พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการได้มาซึ่ง สว.

ตามขั้นตอนเมื่อ สนช.ตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญแล้ว จะต้องดำเนินการพิจารณาและเสนอกลับมายัง สนช.ภายใน 15 วัน เพื่อขอความเห็นชอบในกรณีที่ สนช.มีมติเห็นชอบกับคณะกรรมาธิการวิสามัญฯ จะเข้าสู่ขั้นตอนของการประกาศใช้บังคับต่อไป แต่ถ้าสนช.มีมติไม่เห็นชอบด้วยคะแนนเกิน 2 ใน 3 ของจำนวนสมาชิกทั้งหมด หรือ166 คน จาก สนช.ทั้งหมด 248 คน ร่างพ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญเป็นอันตกไปหมายความว่าต้องกลับไปสู่กระบวนการเริ่มต้นนับหนึ่งใหม่อีกครั้ง

สำหรับ ร่าง พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้ง สส.ทั้ง กกต.และ กรธ.ต่างเห็นตรงกันว่าควรต้องมีการแก้ไข โดย กกต.เสนอ 5 ประเด็น ส่วน กรธ.เสนอ 4 ประเด็นซึ่งส่วนใหญ่เป็นประเด็นที่ซ้ำกัน ดังนี้

1.การห้ามไม่ให้ผู้ไม่ไปใช้สิทธิเลือกตั้งเข้ามาดำรงตำแหน่งข้าราชการเมือง เป็นประเด็นที่ กรธ.ไม่เห็นด้วยกับ สนช.อย่างรุนแรง เพราะเดิมร่างกฎหมายฉบับแรกที่ กรธ.จัดทำนั้น ไม่ได้บัญญัติเรื่องดังกล่าวเอาไว้ แต่เมื่อสนช.บัญญัติไว้เช่นนี้ ในมุมองของ กรธ.เห็นว่าอาจทำให้ขัดต่อเสรีภาพของประชาชนในการประกอบอาชีพที่ได้รับการรองรับไว้ในรัฐธรรมนูญได้ อีกทั้งการลงโทษผู้ที่นอนหลับทับสิทธิด้วยวิธีการนี้เป็นการกำหนดบทลงโทษที่เกินความจำเป็น

2.การจัดมหรสพ เป็นอีกประเด็นที่กรธ.และ กกต.ไม่เห็นด้วยกับ สนช. ที่ผ่านมา สนช.อ้างว่าการหาเสียงด้วยวิธีการจัดมหรสพจะช่วยให้ประชาชนตื่นตัวทางการเมือง แต่ กรธ.และ กกต.กลับมองไปในทางตรงกันข้าม เนื่องจากจะทำให้เกิดการควบคุมเพดานค่าใช้จ่ายหาเสียงได้ยาก และอาจเป็นการเอื้อประโยชน์ให้กับพรรคการเมืองใหญ่

3.การขยายเวลาลงคะแนนเลือกตั้ง เดิมกำหนดให้ประชาชนสามารถมาลงคะแนนได้ในระหว่างเวลา 08.00-15.00 น. แต่ สนช.มาเปลี่ยนเป็น 07.00-17.00 น. ซึ่ง กรธ.เห็นว่าจะกระทบต่อการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าหน้าที่ควบคุมการเลือกตั้ง โดยเฉพาะการขนส่งหีบเก็บบัตรลงคะแนนเลือกตั้ง

4.การลงคะแนนแทนผู้พิการทางสายตา โดยรัฐธรรมนูญกำหนดให้การลงคะแนนต้องเป็นการลับ การให้คนอื่นลงคะแนนแทนผู้พิการทางสายตานั้นอาจทำให้การลงคะแนนขัดต่อรัฐธรรมนูญได้กรธ.จึงเห็นว่าควรให้มีวิธีการอื่นที่อำนวยความสะดวกและไม่ขัดต่อรัฐธรรมนูญ

5.การกำหนดเบอร์ผู้สมัครรับเลือกตั้ง เป็นประเด็นที่ กกต.ค่อนข้างจะให้ความสนใจพอสมควร เพราะที่ผ่านมาการเลือกตั้งแต่ละครั้ง พรรคการเมืองจะใช้หมายเลขผู้สมัครเพียงหมายเลขเดียวหาเสียงทั่วประเทศ ทั้งการเลือกตั้งสส.ระบบแบ่งเขตเลือกตั้งและ สส.ระบบบัญชีรายชื่อ แต่เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงโดยให้พรรคการเมืองที่ส่งผู้สมัครในแต่ละเขตมีหมายเลขหาเสียงแตกต่างกัน ในมุมของ กกต.ย่อมเห็นว่าจะเป็นอุปสรรคสำคัญต่อการจัดการเลือกตั้งให้เกิดความสุจริตและเที่ยงธรรมตามเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ

6.อำนาจของศาลฎีกา ร่างกฎหมายเลือกตั้งมาตรา 138 ระบุว่า ภายหลังการประกาศเลือกตั้งให้ศาลฎีกามีสิทธิเพิกถอนสิทธิสมัครเท่านั้น แต่รัฐธรรมนูญมาตรา 226 บัญญัติให้เพิกถอนสิทธิสมัครรับเลือกตั้ง และเพิกถอนสิทธิเลือกตั้ง จึงถือว่าขัดรัฐธรรมนูญขณะที่ ร่าง พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการได้มาซึ่ง สว.ทั้ง กรธ.และ กกต.ต่างเห็นตรงกันว่ามีประเด็นที่ต้องแก้ไขเช่นกันดังนี้

1.อำนาจของศาลฎีกา ในร่างกฎหมาย สว.ให้อำนาจศาลฎีกาเพิกถอนสิทธิสมัครรับเลือกตั้งได้เพียงอย่างเดียวไม่สอดคล้องกับรัฐธรรมนูญมาตรา 226 ที่ให้เพิกถอนสิทธิสมัครและเพิกถอนสิทธิเลือกตั้ง จึงถือว่าขัดรัฐธรรมนูญ

2.การกำหนดกลุ่มวิชาชีพของผู้สมัคร สว. กรธ.ไม่เห็นด้วยกับการที่ สนช.กำหนดให้เหลือเพียง 10 กลุ่ม จากเดิม 20 กลุ่ม เพราะ 20 กลุ่มที่ กรธ.กำหนดมานั้นมาจากการรับฟังความคิดเห็นของประชาชน จึงเห็นว่าควรต้องคงไว้ตามนั้น

3.การแยกประเภทผู้สมัครแบบอิสระและนิติบุคคล สนช.แก้เนื้อหาในประเด็นนี้ลึกลงไปถึงขั้นให้การเลือก สว.ในขั้นตอนสุดท้ายต้องเลือกแยกออกให้เป็น 2 กลุ่ม ได้แก่ 1.ผู้สมัครอิสระ 100 คน และ 2.ผู้สมัครจากนิติบุคคล 100 คน ซึ่งกรธ.คัดค้านและเห็นว่าอาจขัดต่อรัฐธรรมนูญอย่างรุนแรง

4.วิธีเลือก สว. สนช.แก้ไขโดยล้มเลิกวิธีการเลือกไขว้แบบข้ามกลุ่มของ กรธ. เนื่องจาก สนช.เห็นว่าวิธีการเลือกที่ กรธ.กำหนดมานั้นอาจนำมาซึ่งการบล็อกโหวตและการแทรกแซงของฝ่ายการเมือง

“โครงการไทยนิยมยั่งยืน” นับเป็นอีกยุทธศาสตร์สำคัญของรัฐบาล พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา หัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.)​ที่หมายมั่นปั้นมือว่าจะเป็นการทิ้งทวนสร้างผลงานเรียกความเชื่อมั่นในช่วงปลายโรดแมป คสช.กอบกู้คะแนนที่ลดต่ำลงเรื่อยๆ

ต้องยอมรับว่า 3 ปีกว่าที่ผ่านมา “ผลงาน” ของรัฐบาล คสช.ยังไม่โดนใจประชาชน โดยเฉพาะกลุ่มคนรากหญ้าที่กำลังเผชิญปัญหาปากท้องและราคาสินค้าราคาเกษตรตกต่ำ

ปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นกลายเป็นแรงกดดันที่ย้อนกลับมาซ้ำเติมความเชื่อมั่นรัฐบาล คสช. ฉุดให้การเดินหน้าบริหารประเทศในช่วงโค้งสุดท้ายเป็นไปด้วยความยากลำบากกว่าเดิม

แม้ที่ผ่านมารัฐบาล คสช.จะพยายามอัดฉีดเม็ดเงินลงไปในพื้นที่หลายรอบหลายโครงการ แต่ทว่าในทางปฏิบัติกลับเป็นเพียงการกระตุ้นเศรษฐกิจได้ชั่วครั้งชั่วคราว เม็ดเงินดังกล่าวไม่สามารถหมุนเวียนในระบบสร้างมูลค่าเพิ่มให้ระบบเศรษฐกิจอย่างที่ควรจะเป็น

นอกจากจะถูกมองว่าแก้ปัญหาไม่ถูกจุด ใช้แต่วิธีเร่งด่วนที่ไม่มีผลในระยะยาวแล้ว มาตรการทำนองนี้ของรัฐบาล คสช.ยังถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่าเป็นการเดินตามรอยนโยบายประชานิยมของรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้ง  ทั้งที่ คสช.ต่อต้านและพยายามออกกฎระเบียบ หามาตรการสกัดการใช้งบประมาณแผ่นดินไปในแนวทางนี้ แต่สุดท้ายกลับต้องมาทำเอง

หลายเรื่องไม่ว่าจะเป็นการต่อยอดโครงการหมู่บ้านละล้าน หรือประชารัฐ​ ถูกมองว่าเป็นเพราะรัฐบาลไม่อาจหาแนวทางที่ดีกว่านี้ ในการเร่งกระตุ้นเศรษฐกิจที่จะเห็นผลได้รวดเร็วทันใจ

แต่สุดท้ายในทางปฏิบัติพบเห็นปัญหาในหลายพื้นที่และไม่ได้ผลอย่างเต็มประสิทธิภาพ และยังถูกครหาในหลายประเด็น​โดยเฉพาะการเอื้อประโยชน์ให้กับบริษัทยักษ์ใหญ่ที่เข้าร่วมโครงการประชารัฐ

การพลิกโฉมปลุกปั้น “ไทยนิยมยั่งยืน” จึงเป็นกลยุทธ์ทางการตลาดของรัฐบาล คสช.ทั้งเพื่อไม่ให้ไปซ้ำรอย ทั้งกองทุนหมู่บ้านในอดีต หรือโครงการประชารัฐด้วยจุดขายใหม่

พล.อ.ประยุทธ์ อธิบายว่าไทยนิยมไม่ใช่การสร้างกระแสชาตินิยม เหมือนที่บางคนไม่เข้าใจแล้วพยายามบิดเบือน แต่สำหรับสถานการณ์ของประเทศในวันนี้นั้นเป็นช่วงของการเปลี่ยนผ่าน เราต้องการการปฏิรูปที่อยู่บนพื้นฐานของความเป็นไทยโดยไม่ทิ้งหลักสากล

“ผมกำลังพูดถึงและไทยนิยมก็ไม่ใช่ประชานิยม เพราะประชานิยมเป็นการให้ในลักษณะที่เหมือนกับยัดเยียดทุกคนได้ไป พอใจบ้าง ไม่พอใจบ้าง อะไรก็แล้วแต่ เพราะว่าเป็นสิ่งที่ดีที่เหมาะสมกับประชาชน ด้วยการสร้างแนวคิดบริโภคนิยมที่ผ่านมาประชาชนชอบและพอใจ กลายเป็นว่าประชาธิปไตยกินได้เหมือนกับนโยบายของที่ผ่านมา อาจจะไม่ใช่ความต้องการที่แท้จริงอาจจะทำเพียงเพื่อต้องการความนิยม หรือต้องการคะแนนเสียงจากการเลือกตั้ง” พล.อ.ประยุทธ์ กล่าว

แต่วิเคราะห์แล้ว “ไทยนิยม” ถือเป็นหนึ่งในกลไกการตลาดที่จะสร้างแบรนด์ให้กับผลงานชิ้นโบแดงให้กับรัฐบาล คสช. เพื่อไปใช้ในการชี้แจงหรืออธิบายสังคมถึงความสำเร็จในการดำเนินนโยบายกอบกู้สร้างความเข้มแข็งให้กับเศรษฐกิจ

สอดรับกับสารพัดมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจที่ทำอย่างเป็นขั้นเป็นตอน และกำลังจะเริ่มออกดอกออกผล มองเห็นความสำเร็จผ่านตัวเลขทางเศรษฐกิจที่ดีขึ้นในช่วงนี้

ล่าสุด กระทรวงการคลังเสนอแผนอัดฉีดงบกลาง 2561 จำนวน 1.5 แสนล้านบาท เพื่อ​ปฏิรูปยกระดับประเทศเน้นไปที่เศรษฐกิจระดับฐานราก โดยเม็ดเงิน 1 แสนล้านบาท จะใช้ใน 4 เรื่องหลัก คือ 1.งบประมาณในโครงการช่วยคนจนเฟส 2 วงเงิน 3.5 หมื่นล้านบาท 2.โครงการปฏิรูปราคาสินค้าเกษตร 4 หมื่นล้านบาท เช่น การแก้ไขราคายางตกต่ำ  3.งบประมาณในโครงการพัฒนาตำบลวงเงิน 1 หมื่นล้านบาท และ 4. นำไปใช้เพิ่มความเข้มแข็งกองทุนหมู่บ้าน 1-1.5 หมื่นล้านบาท

สรุปในภาพรวมแล้ว “ไทยนิยมยั่งยืน” จึงไม่ใช่เรื่องแปลกใหม่ที่เพิ่งเกิดขึ้น เพียงแต่เป็นการบูรณาการโครงการซึ่งได้รับการจัดสรรงบที่มีอยู่เดิมแล้วมาจัดหมวดหมู่ใหม่

พล.อ.อนุพงษ์ เผ่าจินดา รมว.มหาดไทย ในฐานะเลขานุการคณะกรรมการอำนวยการขับเคลื่อนการพัฒนาตามโครงการไทยนิยมยั่งยืน กล่าวว่า โครงการไทยนิยมยั่งยืนมีส่วนเกี่ยวข้องกับงบเพิ่มเติมปี 2561 เนื่องจากฝ่ายเศรษฐกิจต้องการลงไปสร้างเศรษฐกิจฐานรากในพื้นที่ ซึ่งจะเน้นไปที่งานภาคการเกษตรเป็นส่วนใหญ่ ตามมาด้วยการท่องเที่ยว โครงการโอท็อป และกองทุนหมู่บ้าน

ไทยนิยมยั่งยืนจึงถือเป็นเดิมพันครั้งสำคัญของรัฐบาล คสช.ที่อยู่ในช่วงขาลงกำลังเผชิญหน้ากับปัญหาความเชื่อมั่นที่ลดน้อยถอยลงไปเรื่อยๆ ในขณะที่ทิศทางการปฏิรูปและปรองดองที่เคยเป็นเป้าหมายสำคัญของรัฐบาล คสช.ยังไร้วี่แววความสำเร็จ ​

การเร่งผลงานทางด้านเศรษฐกิจฐานรากจึงเป็นอีกหนทางที่จะผ่อนคลายแรงกดดันที่รุมเร้าเวลานี้ ที่สำคัญหากทำได้ดีย่อมส่งผลถึงคะแนนนิยมในระยะยาว ที่ย่อมเป็นตัวแปรสำคัญในการเลือกตั้งที่กำลังจะเกิดขึ้นในไม่ช้า

ส่วนจะเป็นรูปเป็นร่างได้มากน้อยแค่ไหน ต้องรอติดตามก้าวแรกในวันที่ 9 ก.พ.นี้ ซึ่ง พล.อ.ประยุทธ์ จะนำทีมชี้แจงนโยบายและแนวทางต่อทุกกระทรวง

หากจะบอกว่าเวลานี้ “บิ๊กป้อม” พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ รองนายกรัฐมนตรีและ รมว.กลาโหม เป็นจุดอ่อนของรัฐบาลคงไม่ผิดนัก หลังจากโดนกระหน่ำด้วยกระแสกดดันจากกรณีของการยืมนาฬิกาหรู

นาฬิกาจะมีกี่เรือนในมือบิ๊กป้อมนั้นไม่ใช่สาระสำคัญ หากได้แจ้งไปยังคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) ตาม พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต เมื่อครั้งเข้ามาดำรงตำแหน่งเมื่อปี 2557

แต่เมื่อข้อเท็จจริงปรากฏแจ้งชัดว่าในรายการบัญชีทรัพย์สินที่ พล.อ.ประวิตร แสดงต่อ ป.ป.ช.ไม่มีนาฬิกาดังกล่าว ย่อมทำให้เกิดความกดดันให้รองนายกฯ ต้องแสดงสปิริตด้วยการรับผิดชอบทางการเมืองก่อนนำไปสู่การรับผิดชอบทางกฎหมาย

ทว่าสถานการณ์ที่ผู้มีอำนาจในคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) คิดว่าถ้าอยู่นิ่งๆ ทุกอย่างจะเงียบไป พอเอาเข้าจริงกลับไม่เป็นเช่นนั้น เพราะยิ่งนานวันเริ่มมีการเผยแพร่นาฬิกาหรูที่ พล.อ.ประวิตรมีนั้นไม่ได้มีแค่เรือนเดียว ผนวกกับท่าทีที่ออกมาปกป้องชัดเจนของ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี และหัวหน้า คสช. ทั้งการบอกว่า “ขอให้ลดราวาศอก” หรือ “เป็นเรื่องส่วนตัว” ยิ่งทำให้เชื้อไฟการเมืองโหมแรงมากขึ้น

เวลาผ่านมานานหลายเดือน เริ่มเกิดกระแสว่า พล.อ.ประวิตร อาจถอดใจและลาออกจากตำแหน่ง ดังจะเห็นได้จากการพูดกับสื่อมวลชนในทำนองว่า “ถ้าประชาชนไม่ต้องการก็พร้อมจะไป” ซึ่งเป็นการเปลี่ยนท่าทีที่เคยแข็งกร้าวมาอ่อนลงอย่างเห็นได้ชัด

นับจากนั้น โพลตามสื่อสังคมออนไลน์ต่างเห็นตรงกันว่า พล.อ.ประวิตร ควรเสียสละออกจากตำแหน่ง แต่มาจนถึงวันนี้สังคมยังไม่ได้เสียงตอบรับจากนายทหารพี่ใหญ่แห่งบูรพาพยัคฆ์นายนี้ กระทั่งล่าสุดมีการยืนยันออกมาจากกระทรวงกลาโหมว่านายใหญ่แห่งกระทรวงความมั่นคงไม่มีความคิดลาออกจากตำแหน่ง

“ยืนยันว่า พล.อ.ประวิตร ยังมีกำลังใจและสุขภาพแข็งแรงดี มีจิตใจเข้มแข็ง หนักแน่นและมั่นคงที่จะทุ่มเทปฏิบัติหน้าที่ เป็นแกนหลักในการดูแลความมั่นคงของประเทศและรักษาความปลอดภัยของสังคมต่อไป” การยืนยันจาก พล.ท.คงชีพ ตันตระวาณิชย์ โฆษกกระทรวงกลาโหม

เท่ากับว่า พล.อ.ประวิตร เลือกเดินฝ่ากระแสกดดันต่อไปแม้ว่ากระแสนั้นจะลามไปถึงรัฐบาลทั้งองคาพยพ ดังนั้นการให้ พล.อ.ประวิตร ออกจากตำแหน่งได้มีอยู่ทางเดียว คือ การดำเนินคดีของ ป.ป.ช.

ที่ผ่านมา ป.ป.ช.ถูกจับตาจากสังคมไม่แพ้กันนับตั้งแต่เกิดเรื่องของ พล.อ.ประวิตร เนื่องจากเป็นที่ทราบกันดีว่าประธาน ป.ป.ช.เวลานี้ชื่อ “พล.ต.อ.วัชรพล ประสารราชกิจ” ซึ่งอดีตเคยเป็นรองเลขาธิการนายกรัฐมนตรีให้กับ พล.อ.ประวิตร แต่ ป.ป.ช.ก็สามารถเอาตัวรอดได้ในระดับหนึ่ง ภายหลัง พล.ต.อ.วัชรพล ขอถอนตัวจากการพิจารณาคดีนี้

เมื่อไม่นานมานี้ ป.ป.ช.ได้แถลงต่อสื่อมวลชนถึงกรณีดังกล่าวว่า ภายในเดือน ก.พ.จะมีการสรุปข้อเท็จจริงทั้งหมด

ตามขั้นตอน ณ ขณะนี้ ป.ป.ช.อยู่ในระหว่างการแสวงหาข้อเท็จจริง หาก ป.ป.ช.เห็นว่าเมื่อรวบรวมข้อเท็จจริงจนเป็นที่ยุติแล้วและเห็นว่าไม่มีมูล ทุกอย่างก็เป็นอันสิ้นสุด แต่ถ้าไม่เป็นเช่นนั้น ป.ป.ช.ต้องตั้งคณะอนุกรรมการไต่สวน พล.อ.ประวิตร ต่อไป

การตั้งคณะอนุกรรมการไต่สวนในความหมายนี้ ถ้าเกิดขึ้นจริง จะนำมาซึ่งอุณหภูมิการเมืองที่สูงขึ้นอย่างเลี่ยงไม่ได้ ต้องไม่ลืมว่า ป.ป.ช.เคยวางบรรทัดฐานมาแล้วจากกรณีของอดีตปลัดกระทรวงคมนาคมที่เคยยืมรถตู้จากบุคคลอื่น และไม่ได้แสดงรายการทรัพย์สินดังกล่าวต่อ ป.ป.ช. โดยไม่เพียงแต่ ป.ป.ช.เท่านั้นที่เห็นว่ามีความผิด เพราะศาลฎีกาแผนคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง พิพากษาเป็นที่สุดแล้วว่ามีความผิดเช่นกัน

หาก ป.ป.ช.ตัดสินแตกต่างจากบรรทัดฐานที่ศาลฎีกาฯ พิพากษาไว้ คงต้องออกแรงตอบสังคมให้เกิดความกระจ่างพอสมควร ไม่ใช่เดินหนีระหว่างการแถลงข่าวเหมือนครั้งที่ผ่านมา มิเช่นนั้นแล้วยิ่งเป็นการซ้ำเติมสถานการณ์ให้รุนแรงมากขึ้นไปอีก

ในชั้นการพิจารณาของคณะอนุกรรมการไต่สวนฯ ต้องยอมรับว่าไม่มีกรอบเวลาที่กำหนดตายตัวแน่นอน บางคดีก็ทำได้เร็ว บางคดีก็ทำได้ช้า แต่ส่วนใหญ่จะอยู่เกณฑ์ค่าเฉลี่ย 1-2 ปีกว่าคดีนั้นจะถึงมืออัยการสูงสุด

โดยระหว่างการไต่สวน ถ้าว่ากันตาม พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ. 2542 ซึ่งใช้บังคับอยู่ในปัจจุบัน พล.อ.ประวิตร ยังสามารถอยู่ในตำแหน่งต่อไปได้ จนกว่า ป.ป.ช.จะชี้มูลว่า พล.อ.ประวิตร มีความผิดและส่งเรื่องไปให้อัยการสูงสุด

“ในกรณีที่คณะกรรมการ ป.ป.ช.มีมติว่าข้อกล่าวหาใดมีมูล และข้อกล่าวหานั้นเป็นเรื่องตามมาตรา 43 (1) หรือ (2) นับแต่วันที่คณะกรรมการ ป.ป.ช.มีมติดังกล่าว ผู้ถูกกล่าวหาจะปฏิบัติหน้าที่ต่อไปมิได้จนกว่าวุฒิสภาจะมีมติหรือศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดํารงตําแหน่งทางการเมืองจะมีคําพิพากษา แล้วแต่กรณี” บทบัญญัติของกฎหมาย ป.ป.ช.มาตรา 55

ดังนั้น อนาคตทางการเมืองของ พล.อ.ประวิตร ต้องฝากไว้ที่นิ้วเพชรของ ป.ป.ช. แต่ระหว่างทางก่อนถึงวันที่ ป.ป.ช.ชี้ชะตานั้นยังต้องมีขวากหนามที่ต้องฝ่าอีกมาก และไม่มีใครรู้ว่าจะเกิดเหตุการณ์คาดไม่ถึงหรือไม่ เพราะฝ่ายรัฐบาลเองพยายามสร้างเงื่อนไขขึ้นมา โดยไม่มีความพยายามจะปลดล็อกเพื่อสร้างความปรองดองแต่อย่างใด

สถานการณ์ทางการเมืองในเวลานี้ไม่ได้มีเพียงประเด็นอนาคตทางการเมืองของ พล.อ.ประวิตรวงษ์สุวรรณ รองนายกรัฐมนตรีและ รมว.กลาโหม เท่านั้น เพราะการต่อสู้ทางการเมืองเกี่ยวกับร่างพ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการได้มาซึ่ง สว. ก็เป็นอีกประเด็นหนึ่งที่มีความน่าสนใจไม่แพ้กัน

สภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) เพิ่งมีมติเห็นชอบกับร่าง พ.ร.บ. ดังกล่าวไปเมื่อปลายเดือนที่ผ่านมา ตามขั้นตอนต้องส่งให้คณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) และคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) พิจารณาว่าจะเสนอให้มีการตั้งคณะกรรมาธิการร่วมกัน 3 ฝ่ายหรือไม่ ซึ่งจะสิ้นสุดใน วันที่ 9 ก.พ.

โดยหากดูแนวโน้มและท่าทีของ กรธ.ในเวลานี้ ต้องยอมรับว่ามีความเป็นไปได้ที่ กรธ.จะเสนอให้ตั้งคณะกรรมาธิการร่วมกัน 3 ฝ่าย ไม่ปล่อยผ่านเหมือนกับร่างกฎหมายเกี่ยวกับองค์กรอิสระเหมือนที่ผ่านมา

“เจตนาของ กรธ.ต้องการให้ สว.เป็นสภาของประชาชนมากกว่าสภาผู้ทรงคุณวุฒิ ตัวเลข 20 กลุ่มอาชีพ ก็ไม่ได้มาลอยๆ กรธ.นำฐานมาจากการรับฟังความเห็น และยิ่งแบ่งประเภทการสมัคร เท่ากับว่าผู้ที่ลงสมัครในนามองค์กรที่ไม่ผ่านการกลั่นกรองจากองค์กรนั้นก็ได้ และยิ่งกำหนดให้มาจากอิสระ 100 คน มาจากองค์กร 100 คน อาจทำให้ สว.ไม่ได้เป็นตัวแทนของทุกกลุ่มอาชีพ ดังนั้นประเด็นเหล่านี้อาจ ไม่สอดคล้องกับเจตนารมณ์รัฐธรรมนูญ” ท่าทีจาก มีชัย ฤชุพันธุ์ ประธาน กรธ.

นับเป็นเรื่องเป็นราวที่น่าสนใจ เพราะย้อนกลับไปเมื่อครั้งการประชุม สนช. วันที่ 26 ม.ค. ปรากฏว่า สนช. ได้แก้ไขประเด็นสำคัญอันเป็นหลักการ ใหญ่ของร่าง พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการได้มาซึ่ง สว.ใน 2 เรื่อง ได้แก่ 1.การให้ สว.มาจากกลุ่มวิชาชีพจำนวน 10 กลุ่ม จากเดิม 20 กลุ่ม และ 2.การเปิดโอกาสให้องค์กรนิติบุคคลเสนอชื่อบุคคลเข้ามาเป็น สว.ได้ จากเดิมกำหนดให้มีเพียงการสมัครในนามอิสระเท่านั้น

การแก้ไขของ สนช. ส่งผลให้การเข้าสู่ตำแหน่งของ สว.กลับหัวกลับหางมากขึ้น ถึงขนาดที่การประชุมในวันนั้นได้มีสมาชิก สนช.คนหนึ่งพูดว่า “สนช.จะเขียนร่างกฎหมายขึ้นมาใหม่กลางห้องประชุมอย่างนั้นเหรอ”

แน่นอนว่าการรื้อระบบที่มา สว.เช่นนี้ สนช.หวังผลทางการเมืองเป็นสำคัญ

ที่ผ่านมานับตั้งแต่ร่างกฎหมาย สว.เข้าสู่ สนช. ในวาระที่ 1 ปรากฏว่าสมาชิก สนช.หลายคนทั้งอดีต สว.และนายทหารต่างเห็นตรงกันว่าต้นร่างของกฎหมายที่ กรธ.เสนอมานั้นเอื้อประโยชน์ให้พรรคการเมืองส่งคนเข้ามาบล็อกโหวตได้โดยง่าย แม้ในบั้นปลายที่สุดแล้ว คสช.จะเป็นผู้เลือก สว.จำนวน 50 คนก็ตาม แต่หากต้นทางเต็มไปด้วยคนของฝ่ายการเมืองแล้ว ย่อมมีผลให้ คสช.ต้องเลือกบุคคล ที่มีจริตไม่ตรงกับ คสช.เข้ามาเป็น สว. โดยปริยาย

ทางที่ดีจึงต้องตัดไฟตั้งแต่ต้นลม เพราะหากปล่อยไว้จะเป็นปัญหาในอนาคต

อย่างเช่น การให้องค์กรนิติบุคคลสามารถเสนอชื่อได้นั้น เพื่อต้องการ ให้ คสช.สามารถรู้ที่มาที่ไปของคนเหล่านั้นว่ามีหัวนอนปลายเท้าอย่างไร เพราะถ้าปล่อยให้มีแค่การสมัครในอิสระ จะส่งผลให้ คสช.ตัดสินใจเลือกคนมาเป็น สว.ได้ยากมากขึ้น เช่นเดียวกับการให้มีกลุ่มวิชาชีพเพียง 10 กลุ่ม ก็เพื่อให้ง่ายต่อการบริหารจัดการ

หากจะบอกว่าสาเหตุใดที่ทำให้ สนช.ต้องลงมือผ่าตัดวุฒิสภาจากหน้ามือเป็นหลังมือแบบนี้ ส่วนหนึ่งมาจากความสำคัญของวุฒิสภาในอีก 5 ปี นับจากนี้

รัฐธรรมนูญกำหนดให้วุฒิสภามี หน้าที่ติดตามตรวจสอบการทำงานของรัฐบาลว่าได้เดินตามแผนการปฏิรูปประเทศและแผนยุทธศาสตร์ชาติหรือไม่ ซึ่งการที่ฝ่ายบริหารไม่ได้เดินตามแผนที่ คสช.เขียนไว้ย่อมส่งผลให้มีความผิดตามกฎหมายได้

ยิ่งไปกว่านั้นวุฒิสภาจำนวน 250 คน ที่ คสช.เลือกเข้ามาตามบทเฉพาะกาลของรัฐธรรมนูญจะเข้ามากุมทิศทางในการเลือกนายกรัฐมนตรีด้วย เปรียบเป็นพรรควุฒิสภาที่ไม่ว่าเทเสียงไปทางใดก็จะได้เป็นฝ่ายบริหารและจัดตั้งรัฐบาลทันที

ด้วยเหตุนี้เอง สนช.จึงต้องใส่ใจและให้ความสำคัญกับกติกาในการเลือก สว.เป็นพิเศษ เพื่อไม่ให้ซ้ำรอย เหมือนกับ “สว.ระบบสรรหา” ในอดีต

วุฒิสภาตามรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2550 ที่ถูกฉีกทิ้งไปในปี 2557 บัญญัติให้ สว.มาจากระบบเลือกตั้งและสรรหา อย่างละครึ่ง โดยรัฐธรรมนูญมีเจตนารมณ์ต้องการ สว.สรรหาปราศจากการเมือง จึงเปิดทางให้องค์กรอิสระ เข้ามาทำหน้าที่คัดเลือกคนมาเป็น สว.

แต่นานวันผ่านไปไม่ต่างอะไรกับขึ้นลำเป็นไม้ไผ่เหลาลงไปกลายเป็นบ้องกัญชา เพราะ สว.สรรหาที่รัฐธรรมนูญต้องการทำหน้าที่ดุจพระอรหันต์ถูกกลืนด้วยอำนาจทางการเมือง จนเป็นที่มาของการเสนอร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญ เกี่ยวกับที่มา สว

คสช.และ สนช.เองคงมองว่า ไม่ต้องการให้ประวัติศาสตร์ซ้ำรอย จึงจำเป็นต้องให้ คสช.และ สนช.ล้วงลึกเข้าไปยุ่งเกี่ยวกับการเลือก สว. ทั้งในระดับกฎหมายรัฐธรรมนูญหรือกฎหมายลำดับรอง

สถานการณ์การเมืองในเวลานี้ ที่จากมิตรได้กลายเป็นศัตรู ย่อมทำให้ คสช.เกิดความหวาดระแวงมากขึ้นโดยที่ไม่รู้ว่าบุคคลที่ คสช.ให้ความไว้วางใจในฐานะทายาทผู้สืบทอดอำนาจการเมืองจะแว้งกัด คสช.หรือไม่ โดยเฉพาะการเลือกนายกรัฐมนตรีที่มีผลประโยชน์ทางการเมืองเป็นเดิมพัน

ดังนั้น ทางที่ดี คสช.และ สนช. จึงต้องชิงลงมือตั้งแต่เนิ่นๆ เพื่อหาเพื่อนแท้และไม่ให้ประวัติศาสตร์ซ้ำรอยดังที่มีบทเรียนมาให้เห็นแล้ว