ต้องบอกว่าโชคดีมากๆ! เมื่อเพจเฟซบุ๊ก Banz MuMi ได้แชร์คลิปอุทาหรณ์ขณะที่ซิ่งบิ๊กไบค์ลงไปในดงกล้วย แต่ก็ถือว่าเคราะห์ดีที่ไม่ใช่คลองน้ำและไม่ได้รับบาดเจ็บแถมยังลงไปจอดเท่ๆอีกด้วย

ภายหลังต่อมาทราบว่า เจ้าของคลิปดังกล่าวได้ออกทริป กรุงเทพ-ลพบุรี เมื่อวันที่ 10 ก.ย.ที่ผ่านมา แต่ประสบอุบัติเหตุรถพุ่งลงคลอง แต่โชคดีมากๆ ที่เจอดงกล้วย ไม่เจอน้ำ เหตุการณ์เกิดจากลื่นสไลด์เม็ดกรวดทรายริมถนน ส่วนคนขับปลอดภัยดี รถเสียหายเล็กน้อย ประมาณ3%

อย่างไรก็ตาม คลิปดังกล่าวถูกแชร์กว่า 5 พันครั้ง ชื่นชมในความมีสติของเจ้าตัวและเข้าไปแซวขำๆว่า “สงสัยจะหิวกล้วยแน่ๆ” ทว่าหากครั้งหน้าไม่ใช่ดงกล้วยแต่ถ้าเป็นบนที่สูงก็คงไม่โชคดีเท่าครั้งนี้ก็เป็นได้ อย่างไรก็ขอให้ขับขี่อย่างมีสติและไม่ประมาทจะดีที่สุด

“..ผู้ใดกระทำให้ปรากฏแก่ประชาชนด้วยวาจา หนังสือ หรือวิธีอื่นใดอันมิใช่เป็นการกระทำภายในความมุ่งหมายแห่งรัฐธรรมนูญ หรือมิใช่เพื่อแสดงความคิดเห็นหรือติชมโดยสุจริต (1) เพื่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในกฎหมายแผ่นดินหรือรัฐบาล โดยใช้กำลังข่มขืนใจหรือใช้กำลังประทุษร้าย (2) เพื่อให้เกิดความปั่นป่วน หรือกระด้างกระเดื่องในหมู่ประชาชน ถึงขนาดที่จะก่อความไม่สงบขึ้นในราชอาณาจักร หรือ (3) เพื่อให้ประชาชนล่วงละเมิดกฎหมายแผ่นดิน ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินเจ็ดปี..”

บทบัญญัติใน มาตรา 116 ตามประมวลกฎหมายอาญา ซึ่งเป็นอีกมาตราหนึ่งที่มีการตั้งข้อสังเกตเสมอว่ามักถูกใช้เป็น “เครื่องมือทางการเมือง” เมื่อผู้ที่มีอำนาจเป็นรัฐบาลในขณะนั้นรู้สึก “ไม่สบายใจ” กับเสียงต่อต้านคัดค้าน วิพากษ์วิจารณ์การทำงานของตน ก็จะหยิบยกมาตราดังกล่าวขึ้นมา “จัดการ” บรรดาผู้มี “ความเห็นต่าง” อยู่เสมอ มากบ้างน้อยบ้างแล้วแต่ทิศทางของรัฐบาลหรือของนายกรัฐมนตรีแต่ละคน

ดังเรื่องเล่าจากเวทีเสวนา “ปลุกข้อหา มาตรา 116 อุปสรรคต่อการปฏิรูปประเทศ ?” ณ สมาคมนักข่าวนักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย ถ.สามเสน กรุงเทพฯ ซึ่ง สุณัยผาสุข ที่ปรึกษาองค์กร Human Rights Watch ประจำประเทศไทย เปิดเผยว่า ตั้งแต่วันที่ 22 พ.ค. 2557 เป็นต้นมาที่คณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) เข้าควบคุมอำนาจการบริหารประเทศ มีคดี ม.116 เกิดขึ้นแล้วทั้งสิ้น 23 คดี มีผู้ถูกฟ้องทั้งสิ้น 66 คน และในจำนวนนี้ “เกือบ 20 คดี” เป็นกรณีวิพากษ์วิจารณ์ คสช. รองลงมา 2 คดี เป็นการพูดถึงอดีตนายกฯ บางท่าน

ที่ปรึกษาองค์กร Human Rights Watch ประจำประเทศไทย ระบุว่า ต้นแบบของกฎหมาย ม.116 ต้องย้อนไปยังสมัย “ยุคล่าอาณานิคม” ที่ฝรั่งตะวันตกส่งกองกำลังไปยึดดินแดนทั่วโลก แล้วตั้งกฎขึ้นมาเพื่อ “ควบคุม” ไม่ให้ผู้คนในดินแดนที่ตกเป็น “เมืองขึ้น” ของชาติตะวันตก “ลุกฮือ” จับอาวุธขึ้นต่อต้านดังจะเห็นได้จากเพื่อนบ้านอย่าง “มาเลเซีย-สิงคโปร์-เมียนมา (พม่า)” อดีตอาณานิคมของ อังกฤษ ต่างก็มีกฎหมายทำนองเดียวกับ ม.116 ของไทย

และแม้จะได้รับเอกราชแล้ว ประเทศเหล่านั้นกลับยังรักษา “มรดกจากเจ้าอาณานิคม” ไว้ใช้ต่อไป แถมใช้ในระดับที่ “รุนแรงกว่า” ในไทยนั้นฟ้องกันแค่หลับสิบคดี แต่ 3 ประเทศข้างต้นฟ้องกัน “หลักร้อยคดี” และลงโทษกันอย่าง “หนักหน่วง” กับผู้ที่เห็นต่างจากรัฐบาล ทั้งที่กฎหมายทำนองนี้ ถ้าตีความกันอย่างตรงไปตรงมา “มันยากมากที่จะเข้าองค์ประกอบ” แต่พอเห็นว่ามันใช้สร้าง “ความหวาดกลัว” ทำให้คนไม่กล้าวิพากษ์วิจารณ์รัฐบาลเพราะเป็น “ข้อหาร้ายแรง” เช่น ของไทยติดคุกได้สูงสุดถึง 7 ปี ทำให้ถูกนำมาใช้อย่าง “พร่ำเพรื่อ” ตั้งข้อหาเอาไว้ก่อน

รวมไปถึงประเด็น “การชุมนุมทุกประเภทเพื่อคัดค้านโครงการของรัฐบาล” อาทิ ม็อบต้านโรงไฟฟ้าถ่านหิน ท่าทีของเจ้าหน้าที่รัฐโดยเฉพาะ “ตำรวจ” มักจะออกมาให้สัมภาษณ์ทำนอง “พยายามกวาดทุกข้อหาเข้ามาให้มากที่สุด” แม้เอาเข้าจริงๆ จะไม่มีการดำเนินคดีในบางข้อหาก็ตาม แต่ต้องพูดเอาไว้ก่อนเพื่อ “ขู่ให้กลัว” จะได้ไม่กล้ามาชุมนุมประท้วง ฉะนั้นแล้วนี่จึงเป็นเหตุผลสำคัญที่ต้อง “ปฏิรูปตำรวจ” ด้วย เพราะตำรวจถือเป็น “ต้นทาง” ในกระบวนการยุติธรรม กลับนำข้อหาต่างๆ มา “ปิดกั้น” ประชาชนไม่ให้ “ตรวจสอบ” การใช้อำนาจของภาครัฐ

ขณะที่ เสรี สุวรรณภานนท์ อดีตสมาชิกสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ (สปท.) กล่าวว่า ม.116 มีมาตั้งแต่ปี 2499 และมีการใช้มาก่อนยุคสมัยของ คสช. เช่น ในปี 2550 มีคดีผู้ชุมนุมปีนรั้วเข้าไปในรัฐสภา นอกจากถูกแจ้งข้อหาบุกรุกแล้วยังโดน ม.116 พ่วงด้วย แต่ท้ายที่สุดศาลตัดสินลงโทษเฉพาะข้อหาบุกรุกเท่านั้น, ในปี 2552 มีนักจัดรายการวิทยุรายหนึ่งประกาศชวนประชาชนไปชุมนุมปิดถนน กรณีนี้ศาลตัดสินว่าผิด ม.116 แต่ให้รอลงอาญา,

ในปี 2556 ผู้สื่อข่าวคนดัง เสริมสุข กษิติประดิษฐ์ ถูกฟ้อง ม.116 เพราะโพสต์ข้อความบนเฟซบุ๊คว่าอาจจะมีการรัฐประหาร พ่วงไปกับความผิดตาม พ.ร.บ.ว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ 2550 มาตรา 14 (2) ว่าด้วยการเผยแพร่ข่าวลือที่ทำให้สังคมแตกตื่น, ในปี 2555 กรณีของ “เสธ.อ้าย” พล.อ.บุญเลิศ แก้วประสิทธิ์ แกนนำกลุ่มพิทักษ์สยาม ชุมนุมขับไล่รัฐบาล น.ส.ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร และต้นปี 2557 แกนนำ นปช. (กลุ่มเสื้อแดง) ปราศรัยขอแยกประเทศ ทว่า 3 กรณีหลังนี้ “คดียังไม่สิ้นสุด” ก็อาจเป็นความจริงที่ว่า ม.116 ถูกหยิบยกขึ้นมาใช้ในทางการเมือง

อดีต สปท. ท่านนี้ วิเคราะห์ไว้อย่างน่าสนใจว่า “หากมองจากมุมของผู้มีอำนาจ” การปล่อยให้ใครๆ วิพากษ์วิจารณ์อะไรก็ได้ “แล้วจะควบคุมสถานการณ์ให้สงบเรียบร้อยได้อย่างไร?” โดยเฉพาะการชุมนุมประท้วงในระยะหลังๆ ที่กลายเป็น “การแสดงออกเชิงสัญลักษณ์” เสียมาก เช่น “ไม่เอารัฐประหารเด็ดขาด” ไม่ว่าอย่างไรก็ตาม โดย “ไม่ดูบริบทความเป็นจริง” ว่าก่อนหน้านั้นเกิดอะไรขึ้นบ้าง อาทิ การคอร์รัปชั่นของนักการเมืองมีการแบ่งฝักแบ่งฝ่ายยกพวกเข้าทำร้ายเข่นฆ่ากัน ประชาชนโดยรวมเดือดร้อน แล้วจะมีใครหยุดสภาวะแบบนี้ได้นอกจากทหาร?

ส่วนประเด็นการห้ามชุมนุม เสรี ระบุว่า กฎหมายชุมนุมสาธารณะก็มีความพยายามจะ “เข็น” ออกมาทุกยุคสมัย แต่เพิ่งจะได้ “คลอด” เอาเมื่อปี 2558 นี้เอง ที่ผ่านมาถูกคัดค้านตลอดเพราะทำนั่นทำนี่ไม่ได้ ปิดถนนก็ไม่ได้ แต่ “การชุมนุมมันเป็นปลายเหตุ” ที่หลายครั้งสืบเนื่องมาจาก “ความทุกข์ร้อนของประชาชน” ถ้าชาวบ้านอยู่ดีมีสุข เดือดร้อนอะไรรัฐบาลแก้ให้ “ถ้ามีนโยบายที่ทำให้อยู่ดีกินดี ชาวบ้านก็ไม่ต้องมาชุมนุม” เพราะคนคนหนึ่งไปร้องอะไรก็ไม่มีใครฟัง จึงจำเป็นต้องรวมตัวกันเพื่อให้มีเสียงหนักแน่นพอที่ภาครัฐจะต้องรับฟัง

นอกจากนี้ประเด็น “การออกและใช้กฎหมาย” ก็ต้องยอมรับว่ามีปัญหา เสรี กล่าวว่า ที่มาของกฎหมายนั้น “เจ้าหน้าที่รัฐเป็นคนเสนอขึ้น” ฉะนั้นแล้วก็มักจะ“เอาที่ตนเองสะดวกเข้าว่า” แม้จะไปลิดรอนเสรีภาพของใครต่อใครก็ถือว่าเป็น “เรื่องรอง” กฎหมายที่ออกมาจึงมีลักษณะ “ให้อำนาจและดุลยพินิจกับเจ้าหน้าที่มาก” และบางครั้งก็มากเกินไปจนกลายเป็นช่องทาง “แสวงหาผลประโยชน์”ของเจ้าหน้าที่รัฐเสียเอง ขณะที่การตีความและการบังคับใช้ก็ออกไปในทาง “ตีความเข้าข้างตนเอง-เลือกปฏิบัติ” กลายเป็นภาพของการใช้กฎหมายแบบไม่มีมาตรฐาน

มุมมองจากคนที่เป็นทั้งนักกฎหมายและนักการเมืองวิรัตน์ กัลยาศิริ อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) จังหวัดสงขลา พรรคประชาธิปัตย์ และยังเป็นหัวหน้าทีมกฎหมายของพรรค มองว่า การจะตีความให้เข้าองค์ประกอบความผิดตาม ม.116 นั้นเอาเข้าจริงๆ แล้ว “ยากมาก” เพราะถ้า 1.ทำตามเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ 2.แสดงความคิดเห็นโดยสุจริต 3.การก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงกฎหมายหรือรัฐบาลไม่ใช่ด้วยการใช้กำลัง หรือหากจะกล่าวหาว่าก่อให้เกิดความกระด้างกระเดื่องในระดับที่ก่อจะให้เกิดความไม่สงบ มันก็ยังยากที่จะเข้าองค์ประกอบอยู่ดี

หัวหน้าทีมกฎหมายพรรคประชาธิปัตย์ ย้ำว่า “ช่องทางต่อสู้คดีจึงมีอยู่มากมาย” เพียงแต่ในระหว่างนั้นตัวผู้ถูกดำเนินคดีคง “ไม่สนุก” เพราะต้องประกันตัว ต้องเสียเวลาต่อสู้คดี แต่ก็เข้าใจว่าเพราะรัฐธรรมนูญไม่เขียนเรื่อง “ถ้อยคำสร้างความเกลียดชังแตกแยก” (Hate Speech) ผู้มีอำนาจจึงพยายามหาเครื่องมืออื่นๆ มาใช้แทน แต่ก็เชื่อว่าท้ายที่สุดคงไปไม่ถึงการลงโทษ เป็นเพียงการใช้เพื่อ “ป้องปราม” เสียมากกว่า

วิรัตน์ ยังกล่าวถึงกฎหมายชุมนุมสาธารณะด้วยว่า ตนยืนยันหลักการคือการชุมนุมนั้นต้องเพียง “แจ้งให้ทราบ” เพื่อให้เจ้าหน้าที่เตรียมพร้อมดูแลสถานที่ ไม่ใช่การ“ขออนุญาต” เพราะถึงอย่างไรทางเจ้าหน้าที่ก็คงไม่อนุญาต หรือพยายาม “ถ่วง” ประวิงเวลาให้ล่าช้าออกไป แต่ที่สำคัญคือ “สมดุล” เพราะหากเป็นการ “ชุมนุมโดยสงบและปราศจากอาวุธ” แล้วไปขัดขวางไม่ให้ชุมนุมเพียงเพราะอยากให้ “ทุกอย่างดูสวยงามไม่วุ่นวาย” ท้ายที่สุดย่อมเหมือนกับรอเวลาที่จะ “ระเบิด” ออกมาจากข้างใน

ด้านสื่อมวลชนอาวุโส จักร์กฤษ เพิ่มพูล อดีตประธานสภาการหนังสือพิมพ์แห่งชาติ กล่าวว่า โดยปกติแล้วหากนักการเมืองหรือใครก็ตามต้องการ “ปิดปากสื่อ” มักจะใช้ข้อหา “หมิ่นประมาทด้วยการโฆษณา” ตามประมวลกฎหมายอาญา (ม.328) โทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี กระทั่งต่อมาเมื่อมี พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 ก็มักจะใช้ ม.14 ของกฎหมายดังกล่าว “ฟ้องพ่วง” ร่วมไปด้วย

ซึ่งสิ่งที่ต่างกันคือ “ข้อหาหมิ่นประมาทยังตกลงยอมความได้ แต่ข้อหา พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ ยอมความไม่ได้” อีกทั้งมีโทษจำคุกสูงกว่าคือไม่เกิน 5 ปี จนเกิดปัญหามาก ทำให้หลังจากนั้นมีการแก้ไขใน พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2560 โดยเขียนกำกับไว้ว่า “ไม่ใช้กับความผิดฐานหมิ่นประมาทตามประมวลกฎหมายอาญา” และล่าสุดคือการนำ ม.116 มาใช้ ทำให้ประชาชนที่ไม่รู้รายละเอียดก็คงจะกลัว คงจะคิดว่าต่อไปคงวิพากษ์วิจารณ์ผู้มีอำนาจไม่ได้เลย

จักรกฤษ ย้ำว่า ม.116 ไม่ได้ถูกใช้ตามเจตนารมณ์ของกฎหมาย แต่ถูกใช้เพื่อรับใช้ผู้มีอำนาจ รับใช้การเมือง รับใช้ใครก็ตามที่ไม่ต้องการให้เกิดการถกเถียงวิพากษ์วิจารณ์ ซึ่งขัดต่อ “เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น” ที่รัฐธรรมนูญให้การรับรอง ดังนั้นเมื่อพูดถึงคำว่า “ความมั่นคง” ต้องพูดให้ชัดว่าเป็นความมั่นคงของรัฐ

หรือความมั่นคงของใคร?

11 ก.ย. 60 โลกออนไลน์มีการเผยแพร่ภาพจากเพจ “กลุ่มสภาศิลปวัฒนธรรมจิตตานุภาพ”ซึ่งเป็นภาพบรรยากาศภายในงานมอบรางวัล “อภิชาตบุตร รวมใจภักดิ์ ครั้งที่ 3″ ซึ่งเป็นรางวัลที่มอบรางวัลให้กับบุคคลที่มีความกตัญญูกตเวทีต่อบุพการี ผู้มีพระคุณ ในหลากหลายสาขาอาชีพ โดยหนึ่งในผู้ที่ได้รับรางวัลในปีนี้มี นายภัทรศักดิ์ เทียมประเสริฐ หรือ ดีเจเก่ง เข้ารับรางวัลด้วย ซึ่งเหตุกาณ์เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 9 ก.ย.

สำหรับการจัดงานดังกล่าว เป็นกิจกรรมที่กลุ่มสภาศิลปวัฒนธรรมจิตตานุภาพ โดยมีอาจารย์ บอย ไพ่ผ่องญาณ และ หมอซัน ราชาโชคคเณชานี เป็นหัวเรือใหญ่การจัดงานดังกล่าว

11 ก.ย.60 นายจิรชัย มูลทองโร่ย ปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยว่า ศูนย์บริการประชาชน สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี ในฐานะศูนย์รับเรื่องราวร้องทุกข์ของรัฐบาล ได้รวบรวมข้อมูลการร้องทุกข์ของประชาชนที่เสนอต่อ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี และหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ในรอบสัปดาห์ ระหว่างวันที่ 2 – 8 ก.ย.พบว่า มีผู้ร้องทุกข์ทั้งสิ้น 2,978 ครั้ง รวม 1,687 เรื่อง ซึ่งมาจากประชาชนรายย่อย จำนวน 1,681 ราย และกลุ่มมวลชน 6 กลุ่ม คือ 1.กลุ่มสมัชชา 9 เขื่อน 1 แม่น้ำ จ.นครศรีธรรมราช 2.สหกรณ์โคนมศรีธาตุ จำกัด ต.หัวนาคำ อ.ศรีธาตุ จ.อุดรธานี 3.กลุ่มประธานสภาอาจารย์มหาวิทยาลัยแห่งประเทศไทย 4.เกษตรกรบ้านไร่พิจิตร 5.ชุมนุมสหกรณ์โคนมแห่งประเทศไทย และ 6.ผู้ขับขี่จักรยานรับจ้างรถไฟฟ้าใต้ดินสถานีเพชรบุรี

นายจิรชัย กล่าวต่อว่า การร้องทุกข์รวม 1,687 เรื่อง สามารถดำเนินการจนได้ข้อยุติแล้ว 1,371 เรื่อง คิดเป็นร้อยละ 81.27 และอยู่ระหว่างดำเนินการ 316 เรื่อง คิดเป็นร้อยละ 18.73 โดยแบ่งเป็นประเภทเรื่องร้องทุกข์ คือ 1.ประเภทเรื่องสังคมและสวัสดิการ จำนวน 1,013 เรื่อง ดำเนินการจนได้ข้อยุติ 900 เรื่อง และอยู่ระหว่างดำเนินการ 113 เรื่อง 2.การร้องเรียนกล่าวโทษเจ้าหน้าที่รัฐ จำนวน 234 เรื่อง ดำเนินการจนได้ข้อยุติ 151 เรื่อง และอยู่ระหว่างดำเนินการ 83 เรื่อง 3.การเมือง – การปกครอง จำนวน 172 เรื่อง ดำเนินการจนได้ข้อยุติ 126 เรื่อง และอยู่ระหว่างดำเนินการ 46 เรื่อง 4.เศรษฐกิจ จำนวน 153 เรื่อง ดำเนินการจนได้ข้อยุติ 109 เรื่อง และอยู่ระหว่างดำเนินการ 44 เรื่อง 5.กฎหมาย จำนวน 75 เรื่อง ดำเนินการจนได้ข้อยุติ 54 เรื่อง และอยู่ระหว่างดำเนินการ 21 เรื่อง 6.ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม จำนวน 40 เรื่อง ดำเนินการจนได้ข้อยุติ 31 เรื่อง และอยู่ระหว่างดำเนินการ 9 เรื่อง

เป็นหัวข้อที่ “ร้อน” เอามากๆ ในขณะนี้กับการ “ปฏิรูปตำรวจ” โดยหลังจากที่มีการแต่งตั้งคณะกรรมการจำนวน 36 คน ซึ่งมี พล.อ.บุญสร้าง เนียมประดิษฐ์ เป็นประธานเมื่อช่วงต้นเดือน ก.ค. 2560 ก็มีการประชุมอย่างต่อเนื่อง ทว่าดูเหมือนประชาชนจะรู้สึก “ไม่ค่อยจะมั่นใจเท่าใดนักว่าจะปฏิรูปได้สำเร็จ” เห็นได้จากผลสำรวจของสำนักวิจัยสยามเทคโนโลยีอินเทอร์เน็ตโพลล์ วิทยาลัยเทคโนโลยีสยาม (STC)

ในหัวข้อ “ความคิดเห็นของประชาชนทั่วไปต่อนโยบายการปฏิรูปตำรวจ” ที่สอบถามกลุ่มตัวอย่าง 1,213 คน ช่วงวันที่ 26-31 ส.ค. 2560 พบว่า กลุ่มตัวอย่างถึง “ร้อยละ 75” ไม่เชื่อว่าคณะกรรมการที่ตั้งขึ้นจะสามารถปฏิรูปตำรวจให้เห็นผลได้จริง และ “กว่าครึ่ง” หรือร้อยละ 55.73 มองว่า การปฏิรูปตำรวจจะเกิดขึ้นได้หรือไม่นั้นขึ้นอยู่กับ “ทัศนคติ” ของตำรวจเอง
มากกว่า

ซึ่งก็ไม่น่าแปลกใจเท่าไรกับผลโพลล์ข้างต้น เพราะเรื่องการปฏิรูปตำรวจไม่ได้เพิ่งเริ่มคิดกันในสมัยรัฐบาลคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ขณะนี้ แต่เคย“พยายาม” กันมาแล้ว ดังเรื่องเล่าจาก พล.ต.อ.วสิษฐ เดชกุญชร อดีตรองอธิบดีกรมตำรวจ ในเวทีเสวนาหัวข้อ “สอบสวนคดีอาญา : ใครได้ใครเสีย” จัดโดยคณะนิติศาสตร์ปรีดีพนมยงค์ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ (DPU) ว่าหากย้อนไปในสมัยรัฐบาล พล.อ.สุรยุทธ์ จุลานนท์ ช่วงปี 2550 ก็มีการตั้งคณะกรรมการทำนองเดียวกัน

พล.ต.อ.วสิษฐ ซึ่งร่วมเป็นกรรมการในครั้งนั้นด้วย เล่าว่า มีการตั้งคณะอนุกรรมการออกไปรับฟังความคิดเห็นอย่าง “รอบด้าน” ทั้งจากประชาชน ทั้งจากตำรวจระดับชั้นประทวนและสัญญาบัตร ในทุกภูมิภาค “เหนือ – อีสาน – กลาง – ใต้” ใช้งบประมาณทั้งสิ้น “20 ล้านบาท” จนเกิดเป็นรายงานที่มั่นใจว่า “สมบูรณ์ที่สุด”เท่าที่มีผู้เคยทำมาในหัวข้อเกี่ยวกับการปฏิรูปตำรวจ แต่น่าเสียดายว่าไม่มีการ “สานต่อ” นำผลการศึกษาไปใช้อย่างจริงจัง

“ทุกวันนี้ผมก็เชื่อว่า ผู้ที่สนใจเรื่องนี้ยังหาดูได้ที่ห้องสมุดของจังหวัดหรือของรัฐสภา” พล.ต.อ.วสิษฐ กล่าว

โดยบทสรุปของผลการศึกษาดังกล่าว สรุปได้ 2 เรื่องคือ 1.ให้แยกงานที่ไม่เกี่ยวข้องกับตำรวจออกไปให้หมด อาทิ งานตรวจคนเข้าเมือง (ตม.) งานรักษาทรัพยากรธรรมชาติ (ตำรวจป่าไม้) หรืองานตำรวจน้ำ ไปขึ้นกับหน่วยงานที่ดูแลด้านนั้นโดยตรง และ 2.ให้พนักงานสอบสวนทำงานได้อย่างมีอนาคตและไม่ถูกแทรกแซง ด้วยการกำหนดโครงสร้างในสำนักงานตำรวจแห่งชาติ (สตช.) ส่วนของ “สายงานสอบสวน” สามารถก้าวหน้าในอาชีพไปได้ขึ้นชั้น “ผู้บัญชาการ” จากเดิมที่มักจะไป “ตัน” อยู่ที่ระดับผู้กำกับการ หากอยากก้าวหน้ากว่านั้นก็ต้องย้ายไปสายงานอื่น

ทว่าเป็นที่น่าเสียดาย เพราะสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) ในขณะนั้นหมดวาระเสียก่อน ข้อเสนอทั้ง 2 จึงไม่ได้ออกมาเป็นกฎหมาย แต่ถึงกระนั้นในส่วนของสายงานสอบสวนก็ยังมีความพยายามทำอย่างข้อเสนอข้างต้น กระทั่งไม่นานนี้ที่ คสช. ได้ใช้มาตรา 44 สั่ง “ยุบตำแหน่งพนักงานสอบสวน” ซึ่งถือเป็นเรื่องน่าเสียดายอีกหน เพราะเป็นการทำลายความพยายามสร้างระบบที่ทำให้ตำรวจสายสอบสวน “อยู่กับงานได้นาน” จนเกิดความเชี่ยวชาญ ส่งผลให้พนักงานสอบสวนที่มีอยู่จำนวนไม่น้อยขอย้ายไปสายงานอื่น เนื่องจาก “เงินประจำตำแหน่ง” ถูกยกเลิก

“เวลานี้ตำรวจคนไหนก็เป็นพนักงานสอบสวนได้หมด ยิ่งทำให้คุณภาพพนักงานสอบสวนตกต่ำลงไปกว่าเก่า ตำรวจที่มีคุณวุฒิทางกฎหมายและเป็นพนักงานสอบสวนอยู่เดิม พอเปลี่ยนสภาพแบบนี้ ทำให้รายได้เหลือน้อยลง ต้องหยิบยืมเขามาใช้เพราะเงินเดือนไม่พอ หลายคนก็ทำท่าว่าอยากจะเลิกเป็นตำรวจ ไปเป็นผู้พิพากษา ไปเป็นอัยการ นี่คือข้อเท็จจริงที่ปรากฏในขณะนี้ ฉะนั้นถ้าจะให้พนักงานสอบสวนมีคุณภาพมากขึ้นหรืออย่างน้อยก็เท่าเดิม ก็ต้องมาแก้ไขตรงนี้เสียก่อน” อดีตรองอธิบดีกรมตำรวจ ระบุ

อีกด้านหนึ่ง ผศ.ดร.ธานี วรภัทร ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยและพัฒนาทางนิติศาสตร์ คณะนิติศาสตร์ปรีดีพนมยงค์ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ (DPU) ในฐานะที่เคยทำการศึกษาปัญหา “นักโทษล้นคุก” แล้วพบว่าส่วนใหญ่ถึง “ร้อยละ 70” หรือกว่าแสนคน เป็นผู้ต้องขังคดีเกี่ยวข้องกับ “ยาเสพติด” ตั้งข้อสังเกตว่า ปัญหาดังกล่าวอาจจะมาจาก “การตั้งข้อหา” ของตำรวจเองอยู่ไม่น้อย

อาจารย์ธานี ระบุว่า เมื่อผู้ต้องหาถูกล่อซื้อและถูกจับกุมได้ มักถูกตั้งข้อหา “มียาเสพติดเพื่อจำหน่าย” เอาไว้ก่อน ทั้งที่ข้อเท็จจริงอาจจะเป็นเพียงการ “มีไว้เพื่อเสพ” ก็ได้ ทำให้เมื่อคดีไปสู่ศาลผู้ต้องหาจะต้อง “รับโทษหนักกว่าความผิดที่แท้จริง” เป็นต้นตอของความแออัดในเรือนจำ ซึ่งจากที่เคยทำงานวิจัยเรื่องดังกล่าว พบว่าผู้ต้องโทษคดียาเสพติดในเรือนจำ จำนวนมากถูกจับเพราะมียาเสพติดในครอบครองเฉลี่ยเพียง “2-5 เม็ด”
เท่านั้น

ผอ.ศูนย์วิจัยและพัฒนาทางนิติศาสตร์ฯ DPU กล่าวต่อไปว่า ในต่างประเทศ “การตั้งข้อหาใครสักคนหนึ่งนั้นไม่ง่าย” เพราะเป็นขั้นตอนที่เมื่อทำแล้วย่อมกระทบต่อสิทธิเสรีภาพของบุคคล เช่น ต้องถูกขังไว้ระหว่างดำเนินคดี และหากสุดท้ายศาลยกฟ้องเท่ากับติดคุกโดยไม่มีความผิด จึงต้องย้อนไปดูตั้งแต่การตั้งข้อหาว่าทำโดยเหมาะสมหรือไม่ เช่น หากล่อซื้อยาเสพติดได้ไม่กี่เม็ด ในต่างประเทศไม่ได้มองว่าเป็นผู้จำหน่าย แต่เป็นการล่อซื้อเพื่อสืบสวนขยายผลไปหาผู้จำหน่ายที่เป็นรายใหญ่จริงๆ ตรงข้ามกับประเทศไทยที่เน้นล่อซื้อเพื่อจับกุมรายเล็กรายน้อย

“ถ้าไปดูสถิติของราชทัณฑ์ แสนกว่าคนนี่ถ้าดึงออกมา คุกไทยเสถียรเลย การบังคับโทษ การแก้ไขมนุษย์ที่ทำผิดพลาดมันจะทำได้อย่างมีประสิทธิภาพ บ้านเรานี่เสพก็ขัง ล่อซื้อรายเล็กรายย่อยเราก็ขัง เอาเป็นจำหน่าย นี่คือการบังคับใช้กฎหมายในชั้นแรกแล้วมันวิ่งต่อๆ ไปถึงท้ายที่สุด มันเห็นชัดว่าการตั้งข้อหาคนนี่มันยิ่งใหญ่มาก วันนี้เรากำลังปฏิรูปการสอบสวน ผมว่าข้อแรกเราต้องปฏิรูปการตั้งข้อหา การปรับบทความผิด เราจะให้อยู่ในองค์กรเดียวได้ไหม หรือควรจะกลั่นกรองกันยังไง ให้มันเกิดการคุ้มครองสิทธิ์ของประชาชนมากกว่านี้” อาจารย์ธานี ฝากข้อคิด

รัฐธรรมนูญฉบับ 2560 มาตรา 258 กล่าวถึงการปฏิรูปประเทศด้านต่างๆ รวมถึงกระบวนการยุติธรรมที่เกี่ยวข้องกับตำรวจโดยตรง เป็นที่มาของการแต่งตั้งคณะกรรมการปฏิรูปตำรวจจำนวน 36 คนข้างต้น ซึ่งประชาชนก็คงต้องติดตามกันต่อไปว่าท้ายที่สุดแล้วจะ “เปลี่ยนแปลง” ไปในทางดีขึ้น หรือจะ “ซ้ำรอยเดิม” เมื่อ 10 ปีก่อนที่

“เสียของ” เพราะได้เพียง “รายงานเอกสาร”!!!

nn…วันก่อนอดีต สส.ตรัง พรรคประชาธิปัตย์ “สมบูรณ์ อุทัยเวียนกุล” ได้ร่วมคณะไปกับอดีตนายกรัฐมนตรีและประธานสภาที่ปรึกษาพรรคประชาธิปัตย์ “ชวน หลีกภัย” ไปปลูกต้นสะตอพันธุ์ตรัง 1 รอบอ่างเก็บน้ำศูนย์วิจัยพืชสวนตรัง ซึ่งมีข้าราชการ พ่อค้า ประชาชนจำนวนมากมีส่วนร่วมลงมือปลูกด้วย…เจ้าตัวเลยเก็บตกบรรยากาศชื่นมื่นอบอวลไปด้วยรอยยิ้มมาเล่าสู่กันฟัง รวมถึงเป้าประสงค์ของงาน ที่ทุกฝ่ายตั้งใจทำ เพื่อสร้างเป็นสถานที่ท่องเที่ยวเชิงการเกษตร ชื่นชมธรรมชาติไปพร้อมชม “สะตอตรัง” ด้วยแนวคิดว่า สะตอเมื่อออกดอก (โบ้งตอ) แล้วอายุจะยาวนานกว่าดอกไม้ธรรมดา และกว่าเป็นฝัก เก็บกินได้ใช้เวลาเป็นเดือนๆ เมื่อต้นสะตอปลูกเป็นแถว ก็จะออกดอกออกฝักเป็นทิวแถวสวยงาม ประชาชนก็มาเดินเที่ยว ออกกำลังกาย ถ่ายภาพกับสะตอ สดชื่นกับบรรยากาศทั้งต้นไม้และอ่างเก็บน้ำ ซึ่งจะมีการปลูกสะตอรอบอ่างเก็บน้ำ ระยะทางประมาณ 2 กิโลเมตร สะตอพันธุ์ตรัง1 ออกผลผลิตปีละ 2 ครั้ง ทำให้ที่นี่จะเป็นที่ท่องเที่ยวเชิงการเกษตรได้ตลอดทั้งปี…งานนี้ อดีต สส.สมบูรณ์บอกว่า “…รออีก 2-3 ปี ศูนย์วิจัยพืชสวนตรังแห่งนี้ ไม่เพียงเป็นที่ศึกษาวิจัยทางด้านพืชสวน เป็นแหล่งต้นกล้าแหล่งพันธุ์ไม้เพื่อสร้างรายได้ให้ประชาชนเท่านั้น ต่อไปจะเป็นสถานที่ท่องเที่ยวในเชิงการเกษตรอีกที่หนึ่ง โดยแนวคิดของนักการเมืองเพื่อประชาชน และการขับเคลื่อนอย่างจริงจังของผู้อำนวยการศูนย์ฯ และข้าราชการ พนักงานของหน่วยงานแห่งนี้ จะเป็นจริงอีกไม่นานครับ…”…ในฐานะผู้แทนคนตรัง เห็นรอยยิ้มพ่อแม่พี่น้องแล้วก็สุขใจแท้…nn

nn…นอกจากเป็นผู้แทนคนตรังหลายสมัยแล้ว เฮียสมบูรณ์ยังสวมหมวกอีกใบฐานะ “นายกสมาคมกีฬาปีนหน้าผาแห่งประเทศไทย” ที่วันก่อนเปิดแถลงข่าวถึงกิจกรรมของสมาคมฯในการแข่งขันกีฬาปีนหน้าผา ชิงชนะเลิศแห่งประเทศไทย 2560 ชิงถ้วยพระราชทานสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เก็บคะเเนนเเรงกิ้งประเทศไทย โดยระบุว่า ในการแข่งขันมีนักกีฬาจาก 15 ชมรมร่วมชิงชัย เป็นการเก็บคะแนนประเทศไทยและเป็นการคัดเลือกนักกีฬารุ่นใหม่สู่ทีมชาติ เพื่อสู้ศึกปีนหน้าผาชิงแชมป์อาเซียน 10 ประเทศ จัดขึ้นเป็นครั้งแรกที่ประเทศไทย ระหว่างวันที่ 29-30 กันยายน ที่ ซีดีซี เลียบด่วนรามอินทรา ซึ่งเป็นรายการจัดอันดับเเรงกิ้งของอาเซียนในการส่งนักกีฬาเเต่ละชาติสมาชิก เตรียมเข้าเเข่งขันในศึกเอเชี่ยนเกมส์ 2018 ที่อินโดนีเซียต่อไป “…ในส่วนการพัฒนานักกีฬาทีมชาติไทยนั้น คัดจากนักกีฬาที่เก็บตัวไว้ 22 คนที่มีการพัฒนาทั้งระดับเยาวชนและทีมชุดใหญ่ โดยจากนี้วางแผนไว้ว่า จะมีการคัดเลือกนักกีฬาหัวกะทิไว้ 4 คน เพื่อเป็นตัวหลักทีมชาติไทยส่งไปแข่งขันรายการนานาชาติ และสร้างความแข็งแกร่งไปสู่ศึกเอเชี่ยนเกมส์ 2018 ก่อนปูทางไปสู่โอลิมปิกเกมส์ 2020 ที่
กรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น ตามเป้าหมายที่ตั้งไว้…”…งานนี้ ก็ต้องช่วยกันส่งกำลังใจไปถึงนักกีฬา เจ้าหน้าที่และผู้บริหารสมาคมฯให้ปีนไปถึงจุดหมายแบบชิลๆ ด้วยแล้วกัน…nn