ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือเทคโนโลยีชาวบ้าน

http://info.matichon.co.th/techno/techno.php?srctag=05112010959&srcday=2016-09-01&search=no

วิถีท้องถิ่น

กฤช เหลือลมัย

ทางเลือกใหม่ๆ ในงานมหกรรมสมุนไพรแห่งชาติ ครั้งที่ 13

จำได้ว่า ต้นเดือนธันวาคม พ.ศ. 2557 ผมปั่นจักรยานทางไกลจากกรุงเทพฯ ไปหนองคายกับกลุ่มเพื่อน บ่ายของวันที่พวกเราถึงเส้นทางเลียบน้ำโขงช่วงอำเภอสังคม ผมแวะพักเหนื่อยตามลำพังที่ศาลาข้างทาง สักครู่มีรถตู้คันหนึ่งมาจอด คนในรถลงมายืนบิดขี้เกียจดูวิวแม่น้ำโขง แล้วคนหนึ่งก็ชี้ไปที่พื้นใกล้ๆ แล้วร้องว่า “นั่นไงๆ นั่นแหละหญ้าฮี๋ยุ่มล่ะ…” จากนั้นต่างก็ตรงเข้าถอนมาคนละต้นสองต้น ก่อนจะขึ้นรถจากไป

“หญ้าฮี๋ยุ่ม” เป็นที่รู้จักในวงกว้างจากงานมหกรรมสมุนไพรแห่งชาติ ครั้งที่ 11 ซึ่งจัดที่เมืองทองธานี นนทบุรี ครั้งนั้น มูลนิธิโรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร ปราจีนบุรี ซึ่งมักริเริ่มชูสมุนไพรตัวสำคัญๆ หมุนเวียนไปในแต่ละปี ได้แจกแจงสรรพคุณว่า มันเป็นหญ้าเคล็ดลับของคนโบราณ ใช้มากในหญิงหลังคลอดบุตร โดยเอาไปต้ม แล้วนั่งรมไอน้ำนั้นเพื่อกระชับช่องคลอด ช่วยให้แม้มีลูกมากแล้ว ช่องคลอดก็จะยังกระชับเช่นเดิม ดังนั้น การที่ผมได้เห็นคนที่เขาเริ่มรู้จัก มองเห็น แถมยังลงมือเก็บเกี่ยวหญ้าที่ว่านี้มากับตา ก็แสดงว่าการประชาสัมพันธ์หญ้านี้ประสบความสำเร็จด้วยดี สอดคล้องกับความต้องการของคนไทยในเวลานั้นจริงๆ ด้วย

ผมเคยไปงานมหกรรมสมุนไพรนี้มา เมื่อปี พ.ศ. 2555 ครับ ปีนั้นมีการประชาสัมพันธ์ ต้น “โปร่งฟ้า” ว่าเป็นพืชสมุนไพรที่มีสรรพคุณครอบจักรวาลมากๆ ผมเองเพิ่งรู้จักโปร่งฟ้า เมื่อได้เด็ดใบมาขยี้ดมกลิ่นน้ำมันหอมระเหย กับทั้งลองชิมชาใบโปร่งฟ้าชงร้อนๆ ก็ชวนให้หวนนึกถึงเหล้ากลั่นฝรั่งเศสขวดหนึ่ง ค่าที่ว่ากลิ่นมันหอมเหมือนกันเป๊ะ จนคิดว่าน่าจะมีใครทำเหล้าโปร่งฟ้าไปเสียเลย อาจจะตีตลาดสุราต่างประเทศจนเป็นที่ฮือฮาไปก็ได้

นอกจากได้รู้จักโปร่งฟ้า ต้องนับว่างานสมุนไพรแห่งชาติเมื่อสี่ปีที่แล้ว เปิดโลก “ใบอื่นๆ” เกี่ยวกับการดูแลรักษาสุขภาพให้ผมได้เห็นอย่างน่าตื่นตาตื่นใจ

…

เผลอไม่เท่าไหร่ งานมหกรรมสมุนไพรแห่งชาติ ก็จัดขึ้นเป็น ครั้งที่ 13 ระหว่าง วันที่ 31 สิงหาคม-4 กันยายน พ.ศ. 2559 นี้ ที่ฮอลล์ 6-8 ของอาคารอิมแพค (IMPACT) เมืองทองธานี นนทบุรี แล้วครับ

ปีนี้ กรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก ผู้จัดงานหลักร่วมกับเครือข่ายจำนวนมากทั่วประเทศ เช่น สมาคมผู้ผลิตยาสมุนไพร สมาคมอุตสาหกรรม สมาคมอาหารเสริมแห่งประเทศไทย สมาคมนักเคมีเครื่องสำอางแห่งประเทศไทย และเครือข่ายอีกกว่า 30 องค์กร ได้นำผลิตภัณฑ์ยา อาหารเสริม มาจัดแสดง และจำหน่าย โดยเฉพาะนวัตกรรมข้าวเคลือบสมุนไพร ซึ่งยังไม่มีใครในโลกทำมาก่อน โดยมีแนวคิดที่ว่า ประเทศไทยมีข้าวหลายสายพันธุ์ จึงควรเลือกกินให้เหมาะกับวัยของตน เช่น กลุ่มผู้สูงวัย ควรกินข้าวกล้องเพาะงอก เคลือบด้วยสมุนไพรบัวบก ขมิ้นชัน พริก ฟักข้าว มะเขือเทศ และน้ำมันดาวอินคา เป็นต้น

สำหรับประเด็นหัวใจของงานปีนี้ ที่ต้องการจะให้เป็นการเริ่มต้น “ทศวรรษแห่งการขับเคลื่อนการแพทย์แผนไทย สู่การแพทย์ทางหลักของชาติ” นั้น แทบจะเรียกได้ว่า โรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร ผู้ร่วมจัดคนสำคัญได้ยกโรงพยาบาลการแพทย์แผนไทยมาตั้งไว้ในงานทีเดียว มีทั้งการตรวจสุขภาพฟรี ด้วยศาสตร์แพทย์แผนไทย อาทิ ดูลิ้น จับชีพจร ตรวจธาตุเจ้าเรือน ดูเยื่อบุตา มีบริการนวดรักษาแบบผสมผสานเพื่อการรักษาและส่งเสริมสุขภาพ ทั้งยังจำหน่ายยาตำรับพิเศษ อาทิ น้ำมันกระดูกไก่ดำ-ขัดมอน สุดยอดยาแก้ปวด ยาหอมสู้โลกร้อน ยาแก้อาการวัยทอง เป็นต้น

ด้วยการเผยแพร่อย่างเป็นรูปธรรมต่อเนื่องเช่นนี้ สักวันหนึ่ง “ทางเลือก” ก็อาจกลายเป็นทางหลักได้บ้างกระมัง…

…

บางครั้ง ผมก็สงสัยว่า ที่เรียกกันว่าการแพทย์ทางเลือกนั้น ใครทำให้มันยังคงเป็น “ทางเลือก” อยู่จนปัจจุบันกันแน่

เท่าที่ผมเคยได้ยินมา มีกลุ่มคนหลายกลุ่ม เช่น สมาคมเภสัชวิทยาแห่งประเทศไทย เครือข่ายหมอพื้นบ้าน เครือข่ายสุขภาพวิถีไทย ตลอดจนมูลนิธิสุขภาพไทย ที่ทำงานรณรงค์ผลักดันการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกให้เข้าสู่ระบบบริการสุขภาพหลัก พยายามเสนอข้อมูลจนสามารถบรรจุยาสมุนไพรกว่า 85 รายการ เข้าไว้ในบัญชียาหลักแห่งชาติ มีสถานะเป็นยาสามัญประจำบ้าน สามารถซื้อหาได้ทั่วไป เนื่องจากได้ทดลองพิสูจน์สรรพคุณกันจนแน่ใจแล้วว่าใช้บรรเทาอาการป่วยได้โดยไม่ต้องรอแพทย์สั่ง นั่นหมายถึง โอกาสที่ประชาชนสามารถพึ่งตนเองได้ในเรื่องการดูแลรักษาสุขภาพขั้นพื้นฐาน รู้จักวิธีที่จะพยาบาลตัวเองได้ดี โดยพึ่งพาหมอ โรงพยาบาล และ “ยา” แผนปัจจุบันน้อยที่สุด

คงต้องเล่าให้ฟังว่า หลายปีก่อน ผมเคยลองเลือก “ทางเลือก” ในการรักษาโรคแผลในกระเพาะอาหารเรื้อรัง หลังจากหมดความอดทนกับอาการพะอืดพะอมหลังการกินยาน้ำเคลือบกระเพาะ ทั้งไม่มีผลคืบหน้าในทางที่ดีขึ้นเอาเลย ตอนนั้น ตัวเลือกที่ยังรู้จักกันน้อยมาก คือ ขมิ้นชันแคปซูล ซึ่งเชื่อไหมครับว่า เพียงผมกินสม่ำเสมอแค่สองสามสัปดาห์ อาการก็ดีขึ้น จนแทบลืมว่าเคยเป็นโรคนี้เอาเลยทีเดียว

เพื่อนฝูงหลายคนหายจากโรคนี้ด้วยความดีใจระคนประหลาดใจ เมื่อผมแนะนำให้ทดลองใช้เพียงไม่นาน ตอนนั้นผมยังคิดเลยว่า ต่อไปคนคงรู้เรื่องนี้กันแพร่หลาย ซึ่งก็คงช่วยลดจำนวนผู้ป่วยที่ต้องทนทรมานเพราะโรคนี้ไปได้มาก แต่ที่ไหนได้ เดี๋ยวนี้คนก็ยังไม่รู้เรื่องนี้กันสักเท่าไหร่เลย เวลาผมถามใครที่เป็นโรคนี้ ต่างก็ว่ายังต้องทนกินยาเคลือบกระเพาะกันอยู่ นับว่าน่าประหลาดมากจริงๆ

ผมจำไม่ได้แล้วว่าใครเล่าไว้ (หรือได้อ่านจากหนังสือเล่มไหน) ว่า ที่หน้ามหาวิทยาลัยฮาวาร์ดในอเมริกา ซึ่งได้ชื่อว่ามีการเรียนการสอนวิชาแพทย์แผนปัจจุบันที่ทันสมัยที่สุดแห่งหนึ่งของโลกนั้น เป็นพื้นที่ที่มีความหลากหลายของการแพทย์ทางเลือกมากที่สุดเช่นกัน คือเป็นแหล่งชุมนุมของสารพัดศาสตร์กดจุดฝังเข็ม จัดกระดูก นวดรักษาโรค สมุนไพรนานาชนิด ตลอดจนการรักษาอาการเจ็บป่วยด้วยหินกึ่งอัญมณี ฯลฯ ผมคิดว่า งานมหกรรมสมุนไพรแห่งชาติ ครั้งที่ 13 นี้ ก็น่าจะเป็นพื้นที่ที่เปิดให้เราเห็น “โลกใบอื่น” ของการรักษาพยาบาล และทางเลือกใหม่ๆ ที่จะดูแลสุขภาพด้วยตัวเองในระยะยาวได้ดุจเดียวกัน

ทั้งนี้ โดยการสังเคราะห์องค์ความรู้ที่มีอยู่มากมายในงานครั้งนี้ มากำหนดเป็นแนวทางการดำเนินชีวิตและสุขภาพ ด้วยมือของเราเองครับ

ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือเทคโนโลยีชาวบ้าน

http://info.matichon.co.th/techno/techno.php?srctag=05116010959&srcday=2016-09-01&search=no

ฎีกาชาวบ้าน

โอภาส เพ็งเจริญ o-pas@matichon.co.th

อย่าเบี้ยว

คุณโฉมศรี กับคุณจำนูญ เป็นภริยา สามีกัน มีลูกชายด้วยกัน 2 คน

ต่อมาทั้งสองระหองและระแหง ง่องแง่งกัน แล้วที่สุดจึงตัดสินใจหย่าขาดจากกัน

ในการนี้ได้ทำสัญญาประนีประนอมยอมความกัน ตอนหนึ่งมีความว่า คุณจำนูญตกลงยกบ้าน พร้อมที่ดินที่มีชื่อคุณจำนูญแก่บุตรผู้เยาว์ทั้งสองคน เมื่อบุตรผู้เยาว์บรรลุนิติภาวะแล้ว โดยคุณจำนูญจะไม่จำหน่ายบ้านและที่ดินนั้น

แล้วคุณจำนูญแยกบ้านไป

ต่อมาคุณจำนูญขายที่ดินและบ้านนั้นให้กับคุณจำเรียง

คุณโฉมศรีรู้เข้า ร้องว่า——–(พิมพ์ไม่ได้ มีและเป็นถ้อยคำหยาบคายอยู่ไม่น้อย)

คุณโฉมศรียื่นฟ้องคุณจำนูญและคุณจำเรียงผู้ซื้อเป็นจำเลยต่อศาล ขอให้ศาลเพิกถอนการจดทะเบียนซื้อ-ขายบ้านและที่ดินแปลงนั้น ให้ทั้งสองร่วมกันหรือแทนกันจดทะเบียนให้บ้านนั้นเป็นของเด็กชายทั้งสอง หากไม่ดำเนินการให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนา และให้ทั้งสองร่วมกันหรือแทนกันชำระเงิน 1,030,000 บาท ให้แก่คุณโฉมศรี

คุณจำนูญและคุณจำเรียงให้การต่อสู้คดี ขอให้ยกฟ้อง

ศาลชั้นต้นพิพากษา ให้เพิกถอนสัญญาขายที่ดินระหว่างคุณจำนูญและคุณจำเรียง เฉพาะสิ่งปลูกสร้าง คือ บ้านในส่วนที่เป็นกรรมสิทธิ์ของคุณโฉมศรีหนึ่งในสองส่วน คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยก

คุณโฉมศรี และคุณจำเรียงอุทธรณ์คดี

ศาลชั้นอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้เพิกถอนสัญญาซื้อ-ขายที่ดินและบ้าน ระหว่างคุณจำนูญและคุณจำเรียง นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ยกอุทธรณ์ของคุณจำเรียง

คุณจำเรียงฎีกา

ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า คดีนี้คุณโฉมศรีฟ้องบังคับตามสัญญาประนีประนอมยอมความ ผลของสัญญาประนีประนอมยอมความย่อมเป็นไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 852

นั่นคือ การเรียกร้องซึ่งแต่ละฝ่ายได้ยอมสละนั้นระงับสิ้นไป ทำให้แต่ละฝ่ายได้สิทธิตามที่แสดงในสัญญานั้นว่าเป็นของตน

ด้วยเหตุนี้ เมื่อคุณจำนูญเข้าผูกพันตนทำสัญญากับคุณโฉมศรียอมยกที่ดินและบ้านให้บุตรเมื่อเด็กทั้งสองบรรลุนิติภาวะแล้ว โดยคุณจำนูญจะไม่ขายบ้านและที่ดินนั้นเด็ดขาด แม้ว่าสัญญาดังกล่าวจะเป็นสัญญาเพื่อประโยชน์บุคคลภายนอก คือ บุตรทั้งสอง และบุคคลภายนอกตามที่ระบุไว้ในสัญญายังมิได้แสดงเจตนาว่าจะถือเอาประโยชน์จากสัญญานั้น เพราะยังไม่บรรลุนิติภาวะตามเงื่อนไขในสัญญาก็ตาม คุณจำนูญก็ยังคงต้องผูกพันตนตามสัญญาประนีประนอมยอมความนั้น จะย้อนมาอ้างสิทธิว่า ที่ดินนั้นเป็นสินส่วนตัวหรือสินสมรสหรือไม่อย่างไรไม่ได้ เพราะสิทธิของคุณจำนูญที่มีอยู่เดิมเหนือที่ดินได้ระงับสิ้นไปแล้ว คุณจำนูญจึงได้แต่สิทธิและพันธะหน้าที่ตามสัญญาประนีประนอมยอมความเท่านั้น

เมื่อคุณจำนูญผิดสัญญาไปโอนขายที่ดินนั้นพร้อมสิ่งปลูกสร้างให้แก่คุณจำเรียง คุณโฉมศรีในฐานะคู่สัญญา จึงฟ้องบังคับเอากับคุณจำนูญได้ตามสัญญา

ทั้งเมื่อคุณจำเรียงเองที่มาซื้อก็รับรู้ว่า คุณจำนูญได้ยกบ้านแก่บุตรทั้งสองแล้ว ถือว่าคุณจำเรียงได้รู้เท่าถึงข้อความจริงอันเป็นทางให้บุตรทั้งสองของคุณจำนูญเสียเปรียบ กรณีจึงมีเหตุเพิกถอนการฉ้อฉลระหว่างคุณจำนูญและคุณจำเรียงได้ ตามประมวล มาตรา 237

ที่ศาลชั้นอุทธรณ์พิพากษาให้เพิกถอนสัญญาซื้อ-ขาย ระหว่างคุณจำนูญและคุณจำเรียงจึงชอบแล้ว

ศาลฎีกาพิพากษาแก้เป็นว่า ให้คุณโฉมศรีดำเนินการโอนกรรมสิทธิที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างแก่เด็กชายทั้งสอง เมื่อทั้งสองบรรลุนิติภาวะ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นอุทธรณ์

เป็นอันว่า บุตรทั้งสองได้ที่ดินและบ้านคืนมาแน่นอน

(เทียบคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3604/2558)

————————————

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

มาตรา 237 เจ้าหนี้ชอบที่จะร้องขอให้ศาลเพิกถอนเสียได้ซึ่งนิติกรรมใดๆ อันลูกหนี้ได้กระทำลง ทั้งรู้อยู่ว่าจะเป็นทางให้เจ้าหนี้เสียเปรียบ แต่ความข้อนี้ท่านมิให้ใช้บังคับ ถ้าปรากฏว่าในขณะที่ทำนิติกรรมนั้น บุคคลซึ่งเป็นผู้ได้ลาภงอกแต่การนั้นมิได้รู้เท่าถึงข้อความจริงอันเป็นทางให้เจ้าหนี้ต้องเสียเปรียบนั้นด้วย แต่หากกรณีเป็นการทำให้โดยเสน่หา ท่านว่าเพียงแต่ลูกหนี้เป็นผู้รู้ฝ่ายเดียวเท่านั้นก็พอแล้วที่จะขอเพิกถอนได้

บทบัญญัติดังกล่าวมาในวรรคก่อนนี้ ท่านมิให้ใช้บังคับแก่นิติกรรมใดอันมิได้มีวัตถุเป็นสิทธิในทรัพย์สิน

มาตรา 852 ผลของสัญญาประนีประนอมยอมความนั้น ย่อมทำให้การเรียกร้องซึ่งแต่ละฝ่ายได้ยอมสละนั้นระงับสิ้นไป และทำให้แต่ละฝ่ายได้สิทธิตามที่แสดงในสัญญานั้นว่าเป็นของตน

ปลูกต้นไม้จากหนังสือ

สุวรรณ พันธุ์ศรี

พญารากดำ : ไม้ให้คุณ

ก็เป็นอันรู้กันแล้วว่า โอลิมปิก 2016 ใครได้เหรียญอะไรกันบ้าง

ก็ต้องขอแสดงความยินดีกับนักกีฬาทุกคน ที่ไปทำชื่อเสียงให้กับประเทศ

ทั้งที่ได้เหรียญและไม่ได้เหรียญ

ซึ่งเป็นเรื่องธรรมดา เมื่อมีการแข่งขันก็ต้องมีผู้ชนะ ผู้แพ้

ผู้ชนะก็คือผู้ที่พร้อมมากกว่า แต่ผู้ที่ไม่ชนะก็ไม่ได้หมายความว่าไม่พร้อม

ชีวิตหลังจากนี้ก็ขอให้ใช้อย่างมีสติ อย่าหลงกับสิ่งที่ได้มา

อุทาหรณ์สำหรับนักกีฬาที่ได้รับเงินรางวัลแล้วใช้เงินไม่เป็น ก็มีให้เห็นอยู่

ก็อยากให้คิดให้มากเกี่ยวกับการใช้เงินใช้ทอง

อย่าทำแบบที่ชาวบ้านเขาเรียกกันว่า สามล้อถูกหวย

จะจับจ่ายใช้สอยเรื่องอะไรก็ขอให้คิดให้รอบคอบ

ที่น่าเป็นห่วงคือ เรื่องการพนันขันต่อ

ยังไงก็ขอให้โชคดี

ปลูกต้นไม้ปักษ์นี้ จะชวนปลูกต้น ?พญารากดำ?

จากข้อมูลที่ได้ นักลงต้นไม้บอกว่า พญารากดำเป็นไม้ยืนต้นขนาดกลาง ความสูงโดยเฉลี่ย 20 เมตร

ลักษณะของลำต้นจะออกสีเทา ส่วนที่ยังอ่อนขนสีน้ำตาล ส่วนกิ่งก้านที่แก่แล้วจะมีผิวเกลี้ยง

ส่วนลักษณะของใบจะยาวรีเป็นรูปหอก ปลายจะเป็นติ่ง หน้าใบเกลี้ยง ท้องใบมีขนอ่อน

ต้นที่เจริญเติบโตแล้วจะให้ดอกออกสีเหลืองนวลตามกิ่งก้าน มีกลีบรองดอก ดอกจะมี 6 กลีบ และมีขนอ่อน

พอดอกเริ่มจะโรยก็จะติดผล

ลักษณะของผลพญารากดำจะออกกลม เมื่ออ่อนจะมีสีเขียว แต่เมื่อสุกผลจะสีแดง ผลจะออกเป็นกระจุก

คนแต่โบราณ หรือตำรายากลางบ้านสมุนไพรจะรู้จักการเอาส่วนต่างต่างของต้นพญารากดำมาใช้ เช่น ราก เปลือก ใบ เนื้อไม้ และยางไม้

ราก มีสรรพคุณบำรุงกำลัง แก้อ่อนเพลีย รักษามะเร็ง และช่วยให้เจริญอาหาร

เปลือก มีสรรพคุณทางรักษาโรคมะเร็ง

ใบ มีสรรพคุณแก้ปวด หรือนำมาพอกแผล ฝี หนอง

เนื้อไม้ มีสรรพคุณรักษาโรควัณโรค

ยางไม้ มีสรรพคุณแก้กระษัย ไตพิการ แก้ปัสสาวะอักเสบ และแก้ปวดเมื่อยตามร่างกาย

นี่คือสิ่งที่ได้จากการปลูกต้นพญารากดำ

ส่วนใครที่จะนำประโยชน์มาใช้ ก็ขอให้ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญเรื่องนี้โดยเฉพาะ

การนำมาใช้เองระวังอันตราย

ของทุกอย่างมีทั้งประโยชน์และโทษ

ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือเทคโนโลยีชาวบ้าน

http://info.matichon.co.th/techno/techno.php?srctag=05120010959&srcday=2016-09-01&search=no

ครัวชาวบ้าน

พิชญาดา เจริญจิต phitchayada7@hotmail.com

ปลาส้ม?ปลาเปรี้ยว ภูมิปัญญาการถนอมอาหารพื้นบ้านไทยๆ

ในน้ำมีปลา ในนามีข้าว เป็นคำกล่าวถึงความอุดมสมบูรณ์ของประเทศไทยในอดีต ด้วยวิถีชีวิตของคนไทยเรามีความผูกพันอย่างลึกซึ้งและแน่นแฟ้นกับแม่น้ำลำคลอง อาหารการกินอย่างปลาน้ำจืดจะหากินได้ไม่ยาก และหาได้ง่ายตามแม่น้ำลำคลอง เพียงแค่มีอุปกรณ์ในการจับปลา อย่าง เบ็ด แห อวน ลงมือลงแรงซักหน่อย ก็จะได้ปลาสดๆ เช่น ปลาช่อน ปลาขี้ขม ปลากระดี่ ปลาหมอ ปลาโสด ปลาซิว ปลาตะเพียน ปลาฉลาด ปลานิล หรือปลาอื่นๆ มาปรุงเป็นอาหารได้แล้ว

วันไหนจับปลาได้มาก ก็จะแบ่งปันให้ญาติพี่น้อง หรือเพื่อนบ้านได้กินกันอย่างทั่วถึงตามนิสัยโอบอ้อมอารีของคนในสมัยก่อน

สำหรับส่วนที่เหลือก็จะเอาไปหมักเกลือทำเป็นปลาร้า ปลาส้ม ปลาเปรี้ยว หรือตากแดดย่างรมควัน แล้วแต่ความเหมาะสม

ปลาส้ม การแปรรูปอาหารจากปลาชนิดหนึ่งของคนอีสาน เป็นการสืบทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นในการถนอมอาหารจากปลา เมื่อปลาที่หามาได้มีจำนวนมากก็ต้องหาวิธีการแปรรูป เพื่อจะได้เก็บไว้กินนานๆ โดยเอาปลามาหมักกับเกลือ และข้าวสวย ซึ่งไม่น่าเชื่อว่าจะได้เมนูอร่อยๆ ที่เรารู้จักและเรียกกันว่า ปลาส้ม ปลาเปรี้ยว ส้มปลา นั่นเอง!

สามารถนำมาประกอบเป็นอาชีพ และเสริมรายได้ให้ครอบครัวได้เป็นอย่างดี สำหรับขั้นตอนและวิธีการทำก็ไม่ได้ยุ่งยากซับซ้อนอะไร ที่สำคัญต้องหาปลาน้ำจืดให้ได้ซะก่อน ส่วนเครื่องปรุงประเภท เกลือ กระเทียม ข้าวสุก นั้น หาได้ในครัวไทยเราอยู่แล้ว เมื่อได้ส่วนผสมครบแล้ว ขั้นตอนต่อไปก็หมักจนปลามีรสเปรี้ยว ส่วนจะใช้ปลาทั้งตัว ปลาเป็นชิ้นๆ หรือใช้เฉพาะเนื้อปลาอย่างเดียว ที่เรียกปลาส้มฟัก หรือแหนมปลา ซึ่งกรรมวิธีการทำก็เหมือนกัน

ตามหาสูตร ปลาส้ม

ถ้าพูดเรื่องของปลาส้มต้นตำรับ รวมไปถึงความอร่อยและมีชื่อเสียงก็ต้องเป็นปลาส้มจากอีสาน และเราต้องยกให้ลูกอีสาน เพราะทางอีสานมีปลาน้ำจืดค่อนข้างมาก ดังนั้น การถนอมอาหารจากปลาน้ำจืดจึงเกิดขึ้น และเป็นที่นิยมกันมาก ต่อมาภูมิปัญญาท้องถิ่นจากการถนอมอาหาร จึงได้แพร่ไปสู่ภูมิภาคอื่นๆ

ส่วนมากการทำปลาส้มจะอาศัยเทคนิควิธีการถ่ายทอดสืบต่อกันมา ดังนั้น รสชาติ หรือคุณภาพของปลาส้มแต่ละแห่งจึงมีความแตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับสูตรการผลิต แม้สูตรการผลิตเดียวกันในแต่ละครั้งก็อาจไม่ได้คุณภาพเท่ากัน ทั้งนี้ เพราะการผลิตปลาส้มจะเป็นการหมักเพื่อให้เกิดเชื้อตามธรรมชาติ ไม่สามารถควบคุมได้ คุณภาพและรสชาติจึงถูกเปลี่ยนแปลงด้วยองค์ประกอบหลายๆ ด้าน

ปลาส้ม สำหรับคนใต้หลายคนอาจไม่คุ้นหู ส่วนมากจะเรียก ปลาเปรี้ยว ปลาใส่อวน (เอาข้าวสารมาคั่วให้เหลือง หอม แล้วปั่นให้ละเอียด แล้วนำมาหมักปลา เรียกว่า ปลาใส่อวน)

ปลาส้ม คนใต้มีเอกลักษณ์เฉพาะที่ต่างไปจากปลาส้มของทางภาคอีสาน โดยจะหมักปลากับเกลือและน้ำตาล และคลุกข้าวคั่ว ได้รสชาติเปรี้ยว เค็ม หวานเล็กน้อย หอมกลิ่นปลาหมักและข้าวคั่ว กินกับแกงรสเผ็ดๆ หรือคลุกข้าวสวยร้อนๆ รับรองว่า หรอยนิ!

ปลาส้มเป็นอาหารที่ทำจากปลา มีคุณค่าทางโปรตีนสูง นำมาทำได้หลายเมนูตามความชอบของแต่ละคน ราคาไม่แพง เวลาจะกินก็เอามา ทอด นึ่ง ย่าง หลน หรือบางคนจะกินดิบๆ แกล้มกับหัวหอมแดง กระเทียม และพริกสด ได้เช่นกัน (อย่างไรก็ตาม การกินปลาส้มควรทำให้สุกก่อนนะค่ะ ไม่ควรกินดิบๆ เพราะในปลามีพยาธิใบไม้ในตับอยู่ การหมักปลาจนเป็นปลาเกิดความเปรี้ยว ใช่ว่าจะฆ่าพยาธิได้)

ประเภทของปลาส้ม

ปลาส้ม มีอยู่ 4 ประเภท คือ

ปลาส้มตัว เป็นปลาส้มที่ทำจากปลาทั้งตัว ที่ผ่าท้องควักไส้ออกแล้ว

ปลาส้มชิ้น เป็นปลาส้มที่ทำจากเนื้อปลาล้วน ที่หั่นเป็นชิ้นตามขวางของลำตัวปลา

ปลาส้มเส้น เป็นปลาส้มที่ทำจากเนื้อปลาล้วนที่หั่นเป็นเส้น

ปลาส้มฟัก หรือแหนมปลา เป็นปลาส้มที่ทำจากเนื้อปลาล้วนที่บดหรือสับ

ย้อนนึกถึงในสมัยเด็กๆ จำได้ว่า หากได้ปลาสดๆ ใหม่ๆ มา แม่จะชอบทำปลาส้มให้กินเสมอๆ พอหมักได้ที่จนเป็นปลาส้มแล้ว เอามานึ่ง ปิ้ง ทอด ได้อร่อยจริงๆ

ปลาส้มทอดหอมๆ หัวหอมแดงซอยโรยหน้าสักนิด ซอยพริกใส่สักหน่อย กับข้าวสวยร้อนๆ อื้อหือ! อร่อยอย่าบอกใครเชียว แค่นึกภาพก็หิวแล้วใช่ไหมล่ะ?

ถ้าอยากลองทำกินเองบ้าง

เราก็มีสูตรมาฝากค่ะ

ทำปลาส้มกินเองง่ายๆ ได้ที่บ้าน (อีสาน)

ส่วนผสม

1. ปลาตะเพียนหรือปลาน้ำจืดอื่นๆ ที่หาได้

2. เกลือป่น

3. กระเทียมบดหรือตำ

4. ข้าวสุก (ข้าวเหนียวหรือข้าวเจ้าก็ได้)

วิธีทำ

ขอดเกล็ดปลาและควักไส้ออกให้หมด แล้วบั้งปลา ข้างละ 4-5 บั้ง หรือตามต้องการ ถ้าปลาตัวใหญ่ตัดปลาเป็น 2-3 ชิ้น ล้างปลาให้สะอาดแล้วเอาปลาไปแช่ในน้ำซาวข้าว (ใช้แป้งข้าวเจ้าละลายก็ได้ค่ะ) แช่ปลาไว้สัก 20-30 นาที แล้วล้างให้สะอาดพักไว้ให้สะเด็ดน้ำ (ทำให้เนื้อปลาแข็งและลดความคาวลง)

จากนั้นนำเกลือมาผสมกับปลา ทิ้งไว้สัก 3 ชั่วโมง

ส่วนข้าวสุกเอาไปล้างน้ำและผึ่งให้แห้งพอหมาดๆ จากนั้นนำเกลือป่น ข้าวสุก และกระเทียมผสมให้เข้ากัน แล้วนำไปคลุกกับปลา นวดให้เข้ากัน นำปลาที่ได้ใส่ในกล่องหรือภาชนะ กดตัวปลาให้แน่น และปิดฝาทิ้งไว้ 1-5 วัน หรือจนกระทั่งมีน้ำออกจากปลาหรือปลามีรสเปรี้ยว

ทีนี้จะเอามาทอด ปิ้ง ย่าง ก็สุดแล้วแต่ท่านเหอะ!

ปลาเปรี้ยว สูตรคนใต้

ส่วนผสม

1. ปลานิล หรือปลาน้ำจืดอื่นๆ ที่หาได้

2. น้ำตาลทราย

3. เกลือ

4. ข้าวคั่วบดละเอียด

วิธีทำ

1. ล้างทำความสะอาดปลา ขอดเกล็ด เอาหัว เอาพุงออก แล้วล้างทำความสะอาด

2. ผสมน้ำตาลและเกลือเข้าด้วยกัน นำปลาที่ทำความสะอาดเรียบร้อยแล้วมาคลุกเคล้าให้เข้ากัน หมักทิ้งไว้ในขวด หรือไห สัก 3-4 วัน (ปิดฝาให้สนิท)

3. เมื่อครบ 3-4 วัน ปลาที่หมักไว้จะมีกลิ่นหอม แล้วนำปลามาคลุกข้าวคั่ว จากนั้นหมักทิ้งไว้อีก 1 วัน ก็จะได้ปลาเปรี้ยว ปลาใส่อวนที่อร่อยๆ

เคล็ดลับการทอดปลาส้มไม่ให้เนื้อปลาแตก ก่อนลงทอด ตีไข่ไก่ให้แตกแล้วนำปลาไปคลุกไข่ไก่ แล้วนำลงทอดในน้ำมันจะทำให้ปลาส้มหอม น่ากิน เนื้อปลาไม่แตกยุ่ย มีกลิ่นหอม และมีสีสวยงามค่ะ

การถนอมอาหารจากภูมิปัญญาไทยในสมัยโบราณ เพื่อเก็บอาหารไว้กินได้เป็นเวลานาน โดยอาหารนั้นไม่สูญเสียคุณภาพ โดยผ่านกรรมวิธีการหมักจนได้ผลิตภัณฑ์รสชาติอร่อยถูกปากของนักชิมที่เรียกว่า ปลาส้ม

ปัจจุบัน อาหารหมักดองพื้นบ้านประเภทนี้ที่ได้นิยมกันมากในทั่วทุกภาคของประเทศไทย และกรรมวิธีการถนอมอาหารชนิดนี้ กลายเป็นผลิตภัณฑ์หนึ่งที่สร้างรายได้ จนได้รับการพัฒนาเป็นหนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์ (OTOP) สร้างรายได้ให้แก่ชาวบ้าน ชุมชน ได้เป็นอย่างดี

ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือเทคโนโลยีชาวบ้าน

http://info.matichon.co.th/techno/techno.php?srctag=05122010959&srcday=2016-09-01&search=no

เขียว สวย หอม กินได้

แพรจารุ ไชยวงษ์แก้ว

ดองหอย ดองปู จากทะเล ดองหอยเสียบ ถึงทุ่งนาดองปู…ตามมาเลยค่ะ

ฉันชอบอาหารหมักดองจึงสนใจเป็นพิเศษ เรียกว่าไปที่ไหนก็แสวงหา วันนี้ตั้งใจจะนำเสนอของหมักดองประเภทมีชีวิต นั่นคือ หอยดอง ปูดอง

เดือนที่ผ่านมาอยู่ทะเล ชีวิตที่ทะเลใช้เวลาส่วนใหญ่กับการเดินชายหาดแล้วก็ถ่ายรูป คุยกับชาวประมงพื้นบ้าน ประมงชายฝั่ง ที่หยุดพูดคุยมากที่สุดก็คือ คนขุดหอยเสียบ

หอยเสียบที่มากที่สุดเท่าที่เคยเห็นก็คือบ้านหัวหิน จังหวัดสตูล ชายทะเลตรงนั้นหอยเสียบเยอะจริงๆ และตัวใหญ่มาก คนที่หาหอยเสียบมีน้อยมาก เพราะมีหอยอย่างอื่นให้เก็บกินที่ตัวใหญ่กว่า หอยตัวใหญ่จะมีตอนช่วงน้ำลด ผู้คนจะไปหาหอยกันอย่างรวดเร็วได้เป็นถังๆ ที่นี่หอยใหญ่จริงๆ และยังค่อนข้างอุดมสมบูรณ์ และนักท่องเที่ยวยังไม่บุกมาก เรียกว่ามีนักท่องเที่ยวพอประมาณ อาจจะเป็นเพราะว่าชายทะเลลงเล่นน้ำไม่ได้ คือเป็นทะเลโคลน แต่ก็มีลานเก็บหอยช่วงน้ำลดที่กว้างไกลให้เดินเล่นและไปเก็บหอยกับชาวบ้าน

เก็บหอยช่วงน้ำลดต้องรีบเก็บเร็วๆ เพราะไม่นานน้ำก็จะขึ้นมา ฉันตามเขาไปเก็บหอยหลายครั้ง มีหลากหลายและตัวใหญ่กว่าหอยเสียบมาก เด็กตามพ่อแม่ไปเก็บหอยก็จะเล่นน้ำอยู่แถวนั้น มีแอ่งน้ำให้พวกเขาได้เล่นสนุกๆ

ผู้ใหญ่จะเตือนเด็กให้รีบขึ้นเพราะน้ำจะขึ้นแล้ว บางครั้งน้ำขึ้นตามหลังมาเลย ต้องรีบเดิน

ที่นี่ชาวบ้านอยากทำการท่องเที่ยวเอง แบบท่องเที่ยวโดยชุมชน พานักท่องเที่ยวล่องเรือ กินอาหารจากทะเล ดูวิถีชีวิต รวมทั้งเก็บหอยด้วย

หอยที่นี่ใหญ่จริงๆ อย่างหอยหลอดที่อื่นเท่าหัวไม้ขีด ที่นี่ตัวเท่านิ้วชี้ ฤดูกาลเก็บหอยหลอดผู้คนมากมายมาที่นี่

“หอยหลอดต้องผัดฉ่าอร่อยที่สุด” เพื่อนบอก

อีกแห่งหนึ่งที่พบเห็นผู้คนไปเก็บหอยเสียบกันมากทั้งที่เป็นแหล่งท่องเที่ยวมีระดับเลย ตรงนั้นอยู่ในเขตชะอำที่ใกล้หัวหินมากคือ อีกสิบกิโลเมตรก็ถึงหัวหิน ฉันไปพักอยู่คอนโดฯ ของเพื่อน ชื่อ วีไอพี อยู่คอนโดฯ ชั้นที่ 25 ซึ่งสูงมาก อยู่ในห้องไม่รู้จะทำอะไร เดินไปเดินมาก็ลงมาเดินทะเล มาดูคนขุดหอย ที่นี่เขาขุดกันจริงจังมาก นับเป็นสิบๆ คนเลย การเห็นสถานที่ท่องเที่ยว ชายหาดหน้าโรงแรมที่ผู้คนยังมาขุดหอย หาปลาได้ ทำให้บรรยากาศการท่องเที่ยวดูอ่อนโยนลง แสดงว่าเจ้าของโรงแรมใหญ่ๆ ที่นี่ยังไม่ถึงกับกั้นหาดไม่ให้บุคคลภายนอกเข้า ซึ่งหลายแห่งจะเป็นอย่างนั้น พวกที่กั้นหาดไม่ยอมให้คนผ่านหาดถือว่าเป็นพวกโกงทรัพย์สินส่วนรวม เพราะหาดเป็นของส่วนรวม ถ้ากั้นหาดไม่ให้คนเดินผ่านก็พูดได้เลยว่า เห็นแก่ตัว ยักยอกของส่วนรวมเป็นของส่วนตัว ไม่ควรคบหาสมาคมกับคนโกงอย่างนั้น คือไม่ควรไปสนับสนุนพักด้วย บางแห่งยังเดินมาทำท่าจะไล่ แบบว่านี้หาดส่วนตัว…ถามกลับ หาดส่วนตัวที่ไหน ไม่มี ชายหาดเป็นของส่วนรวม เหมือนทะเลไม่มีเจ้าของเป็นของส่วนรวม ภูเขาก็เช่นกันไม่มีส่วนตัว ไม่มีหรอกหาดส่วนตัว ภูเขาส่วนตัว ใครพูดอย่างนี้บอกได้เลยว่าเข้าใจผิด

กลับมาที่หอยเสียบต่อ ช่วยเขาขุดหอยเสียบพอเพลินๆ คนขุดหอยเขาบอกว่า มีคนมารับซื้อไปขายที่ชลบุรี เพราะที่นั่นเป็นแหล่งขายหอยเสียบ

“อ้าว…ตรงถนนสายที่ขายหอยเสียบเป็นแถวๆ นั้นไม่ใช่หอยทะเลชลบุรีเหรอ”

คนขุดหอยบอกว่า น่าจะเป็นหลายแห่ง ที่นี่เขาก็มารับซื้อส่งไปที่ชล เขาจะดองน้ำปลาขายเป็นขวดๆ ฉันถามเขาว่า ตอนนี้จะแบ่งขายให้ฉันได้ไหม เธอบอกว่าได้ ฉันเลยซื้อหอยเสียบมาสามสิบบาท ได้มาเยอะทีเดียว เธอแนะนำการดองให้เสร็จ

“เอาไปขังให้มันคายทรายออกก่อน ขังไว้สักพักใหญ่ๆ แล้วก็ล้าง แช่น้ำปลาให้ท่วมหอยไว้สองคืน หรือแช่เกลือเม็ดก็ได้”

“ทำกินเลยได้ไหม ไม่ต้องดอง”

นักท่องเที่ยวที่เดินเล่นและหยุดดู ถามขึ้น

“ได้ซิ เอาไปคั่วน้ำใส่น้ำปลานิดหนึ่ง อย่าใส่น้ำให้เยอะ หรือจะทำเป็นแกงเลียงใส่ผักต่างๆ ลงไปก็ได้” นักท่องเที่ยวอีกคนขอซื้อยี่สิบบาท เราได้หอยคนละถุง ไม่ได้รู้จักกันมาก่อนแต่ชอบในสิ่งเดียวกัน จึงเดินคุยด้วยกัน คุยเรื่องกินนั่นแหละไม่มีเรื่องอื่น คุยเรื่องกินปลอดภัยดีกว่าคุยเรื่องการเมือง ถ้าไม่หนักแน่นพอ

“อยู่ที่ไหนก็หากินได้นะ เมืองไทยนี้ดีจริง” เขาว่า

“ใช่ อยู่ทะเลเขาบอกว่าไม่มีอดถ้ารู้จักหากิน แต่ก็ไม่ง่ายนะมันต้องฝึกฝน”

เมื่อถึงที่ต้องแยกก็แยกกัน โบกมือลากัน ฉันเอาหอยเสียบมาแช่น้ำปลาสำหรับกินอีกสองวัน ส่วนน้องคนนั้นถ้าได้เจอกันอีกครั้งจะถามว่าทำอย่างไรกิน คั่วน้ำปลาเหมือนที่แนะนำหรือเปล่า ไปทะเลครั้งต่อไปฉันคิดว่าจะเอาช้อนหรือถ้วยพลาสติกไปขุดหอยเสียบด้วยดีกว่า

จากหอยก็มาถึงปู คราวนี้ไม่ใช่ปูทะเล แต่เป็นปูนา ออกจากทะเลตรงไปที่ทุ่งนา เจอเขากำลังจับปูนาอยู่

ปูนา ก็เอามาดองเหมือนกัน บ้านใต้เรียกปูเค็มว่า เปี้ยว จับปูมาเพื่อเอามาดอง ปูนาเดี๋ยวนี้หายากขึ้น เพราะตามทุ่งนาปลูกข้าวแบบใช้สารเคมี ปูไม่อยู่

แม่ค้ามารับซื้อปูนาบอกว่า ต้องเอาไปดองก่อน บอกแล้วว่าฉันเป็นคนสนใจของหมักดอง รีบถามวิธีการดอง เธอใจดีมากบอกอย่างละเอียด

วิธีการดองปูนา อันดับแรก ได้ปูมาก็เทใส่ลงไปในน้ำเกลือแบบเข้มข้นที่ต้มเอาไว้ และทิ้งไว้จนเย็นก่อน ย้ำว่าต้องเย็นสนิท แช่ปูเอาไว้อย่างนั้นหนึ่งคืน แล้วเอามาล้างน้ำผ่านจนสะอาดดีแล้ว ล้างหลายน้ำให้สะอาด เรียงใส่ถุงเทน้ำเกลือใส่อีกครั้งลงถุงปิดให้แน่น (น้ำเกลือใหม่ๆ เลยนะ ไม่ใช่น้ำเกลือเก่า) และเอาไปขายเลย กว่าจะถึงมือผู้กินก็สองวันพอดี ปูอร่อยประมาณสองสามวัน นานกว่านั้นก็ไม่ค่อยอร่อย จะเค็มมากไป

การทำปูดอง ไม่ใช่แค่ดองปูอย่างเดียวต้องรู้วิธีจับปู วางปูอย่างไร ให้อยู่กันอย่างเป็นระเบียบเรียบร้อยแบบไม่ให้ก้ามไปเจาะถุงพลาสติกขาด เพราะต้องดองน้ำไปด้วย

เห็นปูดองแล้วบอกจริงๆ คิดถึงส้มตำ ยำปู ต้มกะทิใส่มะดัน ทำหลน ตำมะขาม อาหารพวกนี้ปูเค็มสองตัวเอาอยู่ ทำอาหารได้ชามโตๆ

เอาล่ะ สำหรับคนชอบของดอง จะทำกินหรือทำขายก็น่าสนใจมากเลย DSC06495.JPG หอยเสียบชายหาด

DSC06503.JPGขุดหอยเสียบ ที่บ้านหัวหิน สตูล065965 น้ำแห้งออกหาหอยอื่นๆ มากมายDSC06513ส่วนหนึ่งของการจัดการท่องเที่ยวแบบชุมชน ดูวิถีชีวิตเด็กลูกชาวเล

ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือเทคโนโลยีชาวบ้าน

http://info.matichon.co.th/techno/techno.php?srctag=05124010959&srcday=2016-09-01&search=no

อุษาคเนย์ไม่ไหลกลับ

จิตติมา ผลเสวก

ปฏิบัติการโปแลนด์ (4)

มีความรู้สึกรอคอยที่จะได้ไปยังเมืองสุดท้ายของการเยือนโปแลนด์ในครั้งนี้ อาจด้วยเหตุผลว่า 2 สัปดาห์กว่าแล้วที่จากบ้านเกิดเมืองนอนมา ลิ้นไม่ได้สัมผัสรสอาหารคุ้นชินมาหลายมื้อ บางศิลปินที่มีครอบครัวก็เริ่มคิดถึงลูกเมียและสามี อีกประการอาจเป็นเพราะเมืองสุดท้ายที่เราจะไปแสดงงานศิลปะกันนั้น เป็นเมืองชายฝั่งทะเลบอลติก

ทะเลแปลกหน้าที่ไม่เคยสัมผัส

จากเมืองจีโรน่าโกร่านั่งรถไฟไปไม่กี่ชั่วโมงก็ถึงเมืองกะดั้งส์ หรือบางคนออกเสียงว่า กดัญสก์ (Gdansk) แรกที่ลงจากรถไฟพวกเราต่างรู้สึกพ้องต้องกันว่า เมืองนี้แลดูจะคึกคักกว่าสองเมืองที่ผ่านมา ผู้คนหนาตาเดินกันขวักไขว่ ซึ่งอาจเป็นเพราะกะดั้งส์เป็นเมืองท่องเที่ยวชายทะเลอันลือชื่อของโปแลนด์นั่นเอง

วาเดอร์ มานำทางพวกเราขึ้นแท็กซี่ไปยังที่พัก เป็นโรงแรมขนาดเล็กติดชายทะเล เราได้พักกันเป็นส่วนตัวคนละห้องทั้งที่เป็นห้องเตียงคู่ เราคุยกันเล่นๆ ว่าสงสัยคนจัดงานเมืองนี้มีงบประมาณเยอะ จากห้องพักฉันมองเห็นหลังคาบ้านเรือนและทะเล ในขณะที่ห้องพักของเพื่อนร่วมทางบางคนเห็นแต่วิวหลังคาเรือน

ด้านหลังของโรงแรมเป็นสวนเล็กๆ และมีที่นั่งเล่น ข้ามถนนไปอีกหน่อยก็จะถึงทะเล แต่เขากลับปิดประตูด้านนี้ หากจะเดินไปทะเลแขกที่มาพักต้องเดินอ้อมไปด้านหน้าที่ติดถนน ฉันไม่รู้เหตุผลและไม่ได้สอบถามเอาความ นึกเดาว่าอาจจะเกี่ยวกับความปลอดภัย หรืออาจเป็นเรื่องทางกฎหมายบ้านเมืองเขา ด้วยว่าประเทศทางยุโรปจะจริงจังกับความปลอดภัยของประชาชนเขาเป็นอันมาก

ในคืนหนึ่งที่ฝนตกและลมพัดแรง ตำรวจถึงกับออกมาห้ามปรามผู้คนออกนอกอาคารที่พัก จำได้ว่าคืนนั้นพวกเรายังไม่ได้กินอาหารเย็น เพราะตั้งใจว่าจะไปกินที่ร้านชายทะเล อีกทั้งโรงแรมเล็กๆ แห่งนี้ ก็ไม่มีอาหารเย็นบริการ วันนั้นเจ้าของโรงแรมซึ่งเป็นผู้หญิงวัยกลางคนที่ทำทุกอย่างในโรงแรม จึงแก้ปัญหาด้วยการสั่งพิซซ่ามาให้พวกเรากิน นับเป็นพิซซ่าที่อร่อยอีกมื้อหนึ่ง แต่หลังจากนั้นฉันก็หน่ายพิซซ่าและคิดว่าจะเบือนหนีมันไปอีกนับปี

กดัญสก์ (Gdansk) หรือออกเสียงตามลิ้นไทยเราว่า กะดั้งสก์ มีชื่อเดิมว่า ดันซิก (Danzig) ตั้งอยู่บนอ่าวกดัญสก์ ของทะเลบอลติกและปากแม่น้ำมอตลาวา ในตอนเหนือของประเทศโปแลนด์ เป็นเมืองท่าสำคัญที่ใหญ่เป็น อันดับ 4 และยังเป็นเมืองหลักของจังหวัดพอเมอเรเนีย

ก่อนหน้านี้ฉันเคยได้ยินคนที่เคยมาเมืองกะดั้งสก์เล่าว่า เมืองนี้สวยงาม เหมาะต่อการเขียนภาพเป็นอย่างยิ่ง โดยเฉพาะสถาปัตยกรรมเก่าแก่ที่ยังคงสภาพสมบูรณ์ แต่น้อยคนนักที่จะบอกว่าเมืองนี้เป็นเมืองชายทะเลที่งดงาม อาจเป็นเพราะทะเลบ้านเรานั้นสวยงามจนไม่เห็นทะเลที่ไหนสวยกว่าอีกแล้ว เว้นแต่ว่าไปเจอทะเลที่งดงามสามโลกจริงๆ

จากสายตาที่ฉันได้สัมผัสทะเลบอลติกที่นี่ คนที่เกิดเมืองชายทะเลอ่าวไทยในจังหวัดสงขลาอย่างฉัน ก็ต้องบอกว่าทะเลบอลติกก็สวยแบบงั้นๆ ไม่มีอะไรพิเศษเกินหน้าอ่าวไทย ยิ่งหาดทรายของเขาช่างเหยียบย่ำได้ลำบากนัก ด้วยว่าเนื้อทรายหลวมไม่ละเอียดแน่นอย่างทรายชายทะเลบ้านฉัน ยามเดินจึงชวนล้าแรงยิ่งนัก

เรื่องทะเลอาจสู้บ้านเราไม่ได้ แต่เรื่องราวด้านประวัติศาสตร์ของเขานั้นน่าสนใจอย่างมากเลยทีเดียว โดยเฉพาะอย่างยิ่งในศตวรรษที่ 20 นั้น กล่าวกันว่า สงครามโลก ครั้งที่ 2 ปะทุขึ้นที่นี่เอง และยังมีเหตุการณ์สำคัญที่อุบัติขึ้นในปี 1980 คือการเกิดขบวนการโซลิดาริตี้ โดยกลุ่มกรรมกรเสรีที่มี เลก วาเลซ่า เป็นผู้นำ สามารถขับไล่ลัทธิคอมมิวนิสต์ออกไปจากยุโรปตะวันออกสำเร็จ

สิ่งที่ดึงดูดใจฉันอย่างยิ่งคือ ย่านเมืองเก่า ซึ่งฉันคิดว่านักท่องเที่ยวที่มาเยือนก็คงชื่นชอบไม่ต่างกัน เมืองเก่าแห่งนี้ได้รับการบูรณะขึ้นใหม่ หลังจากถูกทำลายราบไปในสงครามโลก ไฮไลต์ มีพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ของเมืองตั้งอยู่ในศาลากลางสมัยศตวรรษที่ 14 แต่ที่ฉันตราตรึงคือเรือไวกิ้งลำยักษ์ที่ลอยเท้งเต้งอยู่ในลำน้ำ ชวนให้นึกถึงนักรบโบราณผู้เก่งกาจ ที่ล่องเรือออกทะเลลึกเพื่อชิงความยิ่งใหญ่

และบัดนี้นักรบทั้งหลายต่างวางดาบ กัปตันเรือวางเข็มทิศลง ทุกอย่างเหลือแค่ตำนานที่อวดโฉมให้ชื่นชม

ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือเทคโนโลยีชาวบ้าน

http://info.matichon.co.th/techno/techno.php?srctag=05128010959&srcday=2016-09-01&search=no

ธรรมะจากวัด

ดร.พระมหาจรรยา สุทธิญาโณ เจ้าอาวาสวัดลอยฟ้า http://www.skytemple.org

กาลามสูตร

คุณโยมคนหนึ่งมาเลี้ยงเพลที่วัดพุทธธรรม แล้วถามว่า กาลามสูตร เป็นอย่างไร ทำไมเมื่อมีปัญหาเรื่องคำสอนผิดเพี้ยนแปลกๆ ปรากฏออกมาทางสังคม มักจะมีนักวิชาการด้านพระพุทธศาสนาแนะนำว่า ให้ไปอ่านกาลามสูตรแล้วจะสามารถแยกแยะเรื่องราวต่างๆ ออกมาว่าอะไร เป็นอะไร ควรเชื่อหรือไม่

เพื่อให้เกิดความเข้าใจตรงกันในเบื้องต้น จะเรียงลำดับความเป็นมาของพระสูตรนี้ ดังนี้

พระสูตรที่กล่าวถึงชาวกาลามะ เรียกว่า เกสปุตตสูตร แต่เนื่องจากพระสูตรนี้กล่าวถึงเรื่องราวของชาวกาลามะมาก พุทธศาสนิกชนจึงพลอยเรียกพระสูตรนี้ว่า กาลามสูตร ไปด้วย

เป็นที่ทราบกันในหมู่พุทธศาสนิกชนว่า สำนวนและภาษาในพระสูตร อ่านเข้าใจยาก เพราะเป็นสำนวนแปลที่พยายามรักษารูปแบบศัพท์และประโยคภาษาบาลีไว้อย่างเคร่งครัด ประกอบกับสำนวนที่แปลก็เก่าแก่ไกลจากภาษาร่วมสมัยมาก หากอ่านกันทั้งดุ้นไม่มีศัพท์ร่วมสมัยเข้าช่วยบ้าง ก็แทบจะไม่เข้าใจทั้งศัพท์แสงและเนื้อหา จึงต้องจัดเรียงลำดับขั้นตอนและปรับภาษาให้ร่วมสมัยบ้าง แต่ถ้าภาษาที่แปลอยู่เดิม ที่อ่านแล้วเข้าใจง่ายก็จะคงไว้ตามเดิม

สถานที่แสดงพระสูตรนี้

1. โกศลชนบท เขตชนบทในแคว้นโกศล ถ้าเทียบกับอเมริกาปัจจุบันนี้ แคว้นโกศล เท่ากับรัฐแคลิฟอร์เนีย เขตชนบทคือพื้นที่ห่างไกลจากเมืองหลวง

2. เกสปุตตนิคม สถานที่ที่อยู่รวมกันเป็นกลุ่มเป็นก้อนเทียบเท่าเมือง เช่น เมืองโพโมน่า เมืองแคลมอนต์ เมืองโควินา

สถานที่แสดงพระสูตรนี้เป็นเมือง เกสปุตตะ จึงเรียกพระสูตรนี้ตามนามเมือง

ประชากรที่อยู่ในเมืองเกสปุตตะนี้ เรียกว่า กาลามะ เป็นพี่น้องร่วมสายโลหิตเดียวกันในตระกูล กาลามะที่สืบทอดเชื้อสายมาหลายชั่วคน คนส่วนใหญ่ที่นี่จะใช้นามสกุล กาลามะ เมื่ออยู่กันเป็นกลุ่มก็เรียกว่า เป็นนิคมของพวกกาลามะคล้ายๆ เมืองไทยเคยจัดนิคมการเกษตรในจังหวัดต่างๆ มาตั้งแต่ยุคเริ่มแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติโน้นแล้ว

ทำเลของเมืองเกสปุตตะ จะเป็นคล้ายศูนย์กลางทางการค้าและการคมนาคมไปยังเมืองต่างๆ พ่อค้าคหบดีนักการศาสนาจะผ่านมาเมืองนี้บ่อยๆ การที่มีนักบวชและนักการศาสนาผ่านเมืองนี้มิได้ขาด ทำให้ชาวเมืองกาลามะได้รับรู้ข้อมูลข่าวสารจากทั่วสารทิศ จนทำให้ชาวกาลามะสับสนในบางเรื่องว่า เรื่องใดควรเชื่อได้ หรือเรื่องใดเชื่อไม่ได้

เมื่อชาวกาลามะทราบข่าวว่า พระพุทธเจ้าเสด็จมายังเมืองนี้ จึงมาเข้าเฝ้ากันอย่างเนืองแน่น ชาวกาลามะที่ได้สดับพระคุณของพระพุทธเจ้าที่ขจรขจายไปแล้วเลื่อมใส มีใจปรารถนาจะมาเฝ้าก็มีมากมาย ส่วนชาวกาลามะที่ได้ทราบพระคุณของพระพุทธเจ้าแล้วแต่ยังไม่เลื่อมใส แค่มาฟังธรรมหรือมาชมพระบารมีของพระพุทธเจ้าเป็นขวัญตาขวัญใจก็มีมาก บางกลุ่มกราบไหว้ รายงานตัวบอกชื่อตระกูลครบถ้วน แต่บางกลุ่มนั่งเฉยๆ ไม่กราบ ไม่ไหว้ ไม่รายงานตัว เงี่ยหูฟังว่า พระพุทธเจ้าจะมีอะไรมาตรัสบ้าง

เมื่อนั่งเรียบร้อยแล้ว ได้ทูลถามพระพุทธเจ้ามีใจความว่า

นักบวชทุกพวกที่เดินทางผ่านมาทางนี้ ล้วนยกย่องลัทธิความเชื่อของตนแล้วโจมตีลบล้าง หักล้าง ดูหมิ่นเหยีดหยามลัทธิความเชื่อของคนอื่นให้หมดความน่าเชื่อถือ เข้ากับสำนวนไทยที่ว่า เอาดีใส่ตัว เอาชั่วใส่คนอื่น แล้วทูลถามพระพุทธเจ้าว่า “พระเจ้าข้า พวกข้าพระองค์ ยังมีความเคลือบแคลงสงสัยในสมณพราหมณ์เหล่านั้นอยู่ทีเดียวว่า ท่านสมณพราหมณ์เหล่านั้น ใครพูดจริง ใครพูดเท็จ”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูกร กาลามชนทั้งหลาย ก็ควรแล้วที่ท่านทั้งหลายจะเคลือบแคลงสงสัย” แล้วพระองค์จึงตรัสหลักแห่งความไม่ต้องเชื่อ ดังนี้

1. ท่านทั้งหลาย จงอย่าเชื่อตามที่ได้ยินได้ฟังมา

2. ท่านทั้งหลาย อย่าได้ยึดถือตามถ้อยคำสืบๆ กันมา

3. ท่านทั้งหลาย อย่าได้ยึดถือโดยตื่นข่าวว่า ได้ยินมาอย่างนี้

4. ท่านทั้งหลาย อย่าได้ยึดถือโดยอ้างตำรา

5. ท่านทั้งหลาย อย่าได้ยึดถือโดยเดาเอาเอง

6. ท่านทั้งหลาย อย่าได้ยึดถือโดยคาดคะเน

7. ท่านทั้งหลาย อย่าได้ยึดถือโดยตรึกตรองเอาตามอาการ

8. ท่านทั้งหลาย อย่าได้ยึดถือโดยชอบใจว่า ต้องกับทิฐิของตัว

9. ท่านทั้งหลาย อย่าได้ยึดถือโดยเชื่อว่าผู้พูดสมควรจะเชื่อได้

10. ท่านทั้งหลาย อย่าได้ยึดถือโดยความนับถือสมณะนี้เป็นครูของเรา

เมื่อพระพุทธเจ้าตรัสหลักแห่งความไม่น่าเชื่อดังนี้แล้ว จึงได้ตรัสหลักในการตัดสินความเชื่อไว้ว่า

“เมื่อใดท่านทั้งหลายพึงรู้ด้วยตนเองว่า ธรรมเหล่านี้เป็นอกุศล ธรรมเหล่านี้มีโทษ ธรรมเหล่านี้ผู้รู้ติเตียน ธรรมเหล่านี้ใครสมาทานให้บริบูรณ์แล้ว เป็นไปเพื่อสิ่งไม่เป็นประโยชน์ เพื่อทุกข์ เมื่อนั้น ท่านทั้งหลายควรละธรรมเหล่านั้นเสีย”

“เมื่อใด ท่านทั้งหลายพึงรู้ด้วยตนเองว่า ธรรมเหล่านี้เป็นกุศล ธรรมเหล่านี้ไม่มีโทษ ธรรมเหล่านี้ผู้รู้สรรเสริญ ธรรมเหล่านี้ใครสมาทานให้บริบูรณ์แล้วเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุข เมื่อนั้น ท่านทั้งหลาย ควรเข้าถึงธรรมเหล่านั้น”

พระพุทธเจ้าทรงประทานหลักการทั้งที่ควรเชื่อและไม่ควรเชื่อไว้ให้แก่ชาวกาลามะเป็นเวลาสองพันกว่าปีมาแล้ว แต่สถานการณ์ที่ทำให้ชาวพุทธสับสน จนต้องใช้หลักกาลามสูตรในฝ่ายหลักแห่งการตัดสินยังคงมีอยู่ต่อไป เมื่อชาวพุทธจับหลักแห่งกาลามสูตรได้แล้ว พึงใช้กาลามสูตรนี้วิเคราะห์ข้อมูลข่าวสารจากลัทธิต่างๆ ที่มุ่งหมายทำให้เหยื่อตายใจแล้วตบทรัพย์เอาอย่างง่ายดาย ทำรายได้เป็นกอบเป็นกำ

ไม่มีสินค้าประเภทใดที่จะทำให้ผู้ค้าขายได้กำไรมากมายเท่ากับการค้าขายความเชื่อแก่ศรัทธาชนผู้ลุ่มหลงอีกแล้ว พุทธศาสนิกชนทั้งหลายที่ตกอยู่ท่ามกลางสถานการณ์เร่งเร้าเช่นนี้ พึงมีหลักกาลามสูตรเป็นเครื่องป้องกันอันตรายจากการปล้นชิงทรัพย์ของพ่อค้าความเชื่อที่มาในคราบนักบุญที่กระจายตัวอยู่ทุกหนทุกแห่งเถิด ระวัง ระวัง และระวัง คือมนต์ขลังป้องกันการต้มตุ๋นจากโจรร้ายในคราบนักบุญทุกประเภท

ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือเทคโนโลยีชาวบ้าน

http://info.matichon.co.th/techno/techno.php?srctag=05129010959&srcday=2016-09-01&search=no

เรื่องเล่าจากสองข้างทาง

ศิริประภา เย็นยอดวิชัย Siriprapha_jeab@outlook.com

นวัตกรรมบนเส้นทางประชารัฐรักสามัคคีฯ เครื่องสีข้าวเพื่อครัวเรือนและชุมชน

นวัตกรรม เป็นสิ่งจำเป็นสำหรับการพัฒนาประเทศชาติ ซึ่งวันนี้นักวิจัยมีความสุขมากขึ้น เมื่อภาคเอกชนและภาครัฐร่วมกันทำงานภายใต้นโยบาย “ประชารัฐรักสามัคคีฯ” นำไอเดียของนักวิจัยมาต่อยอด โดยล่าสุดให้สนับสนุนและเปิดตัวเครื่องสีข้าว 2 แบบ คือ เครื่องสีข้าวสำหรับครัวเรือน หรือแบบพกพา และเครื่องสีข้าวสำหรับครัวเรือนระดับชุมชน อันเป็นผลงานของ รศ.ดร. ศักดา อินทรวิชัย อาจารย์ประจำภาควิชาเกษตรกลวิธาน คณะเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และทีมงาน ที่สามารถนำไปใช้กับร้านในชุมชนเพื่อหารายได้อีกต่อหนึ่ง นับเป็นวิธีคิดของภาครัฐและภาคเอกชนอันจะนำมาซึ่งการขับเคลื่อนเศรษฐกิจผ่านนวัตกรรมของนักวิจัย

รศ.ดร. ศักดา อินทรวิชัย อาจารย์ประจำภาควิชาเกษตรกลวิธาน คณะเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เล่าให้ฟังถึงแนวคิดนวัตกรรมเครื่องสีข้าวทั้ง 2 แบบ ที่นำมาสู่การต่อยอดในนโยบาย “ประชารัฐรักสามัคคีฯ” ว่า มาจาก 3 แนวคิด คือ หนึ่ง ต้องการให้เกษตรกรมีเครื่องสีข้าวไว้ใช้เอง สอง เป็นทางเลือกในการประกอบอาชีพให้เกษตรกร และ สาม ให้แต่ละครัวเรือนสามารถมีเครื่องสีข้าวไว้ใช้

จากแนวคิดดังกล่าวจึงนำมาสู่การพัฒนาและสร้างสรรค์เครื่องสีข้าวออกมา 2 แบบ คือ แบบที่ 1 เครื่องสีข้าวสำหรับครัวเรือน เหมาะสำหรับครัวเรือนทั่วไป มีกำลังความสามารถในการสีข้าวเปลือกได้ครั้งละ 500 กรัม ถึง 1 กิโลกรัม ซึ่งจะได้ปริมาณข้าวสวย 2 มื้อ โดยตั้งราคาขายเครื่องละ 20,000 บาท เท่านั้น และ แบบที่ 2 เป็นเครื่องสีข้าวสำหรับครัวเรือนระดับชุมชน สามารถสีข้าวเปลือกได้ถึง 20 กิโลกรัม ราคาขายเครื่องละ 30,000 บาท

“เครื่องสีข้าวทั้ง 2 ตัว แปลงร่างมาจากเครื่องสีข้าวครัวเรือน แต่มีศักยภาพเพิ่มขึ้น โดยมีจุดเด่นเน้นให้รองรับสายพันธุ์ข้าวทุกสายพันธุ์ มีตะแกรง 3 ตะแกรง รองรับข้าวสายพันธุ์หลักในไทย ได้แก่ ข้าวก่ำ หรือข้าวลืมผัว ซึ่งมีขนาดเม็ดข้าวใหญ่ ป้อม และเปลือกแข็ง, ข้าวขนาดมาตรฐาน อย่างข้าวหอมมะลิ จากทางภาคอีสาน และข้าวเม็ดเล็ก เปลือกบาง อย่างข้าวสังหยด โดยรูปลักษณ์ของเครื่องสีข้าวที่ได้รับการต่อยอดครั้งนี้ ได้รับทุนวิจัยจากบริษัท ไทยเบฟเวอเรจ จำกัด (มหาชน) มาดูแลเรื่องงบฯ ในการดีไซน์หน้าตาเครื่องสีข้าวให้ทันสมัย และดูแลเรื่องต้นทุนการผลิตเครื่องสีข้าวให้สามารถทำราคาได้ไม่แพง และสามารถเจาะกลุ่มเป้าหมายลูกค้าระดับ (Premium) เพราะรูปลักษณ์เครื่องสีข้าวเหมาะไว้ประจำในครัวเรือน หรือใช้ในชุมชนก็ได้” รศ.ดร. ศักดา เล่าให้ฟังถึงนวัตกรรมเครื่องสีข้าว

ดร. ศักดา ยังเล่าอีกว่า การทำงานพัฒนานวัตกรรม “เครื่องสีข้าว” เป็นความร่วมมือจาก 3 ส่วนใหญ่ๆ เรียกว่า 3 ประสาน คือ ในฝั่งของ บมจ. ไทยเบฟฯ, ฝั่งประชารัฐรักสามัคคีฯ และฝั่งของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ซึ่งนับเป็นครั้งแรกที่นโยบายของภาครัฐจับนวัตกรรมของนักวิจัยมาเชื่อมโยงกับเกษตรกรในระดับรายบุคคล ผ่านนวัตรกรรม “เครื่องสีข้าว” ครัวเรือนทั้ง 2 รูปแบบ

รศ.ดร. ศักดา อธิบายว่า นวัตกรรมเครื่องสีข้าวมีทั้งแบบขนาดที่เหมาะกับครัวเรือน และเหมาะกับขนาดของคอนวิเนียนสโตร์ หรือร้านค้าในชุมชน นับเป็นนวัตกรรมที่ส่งผ่านข้าวเปลือกไปยังผู้บริโภค และผู้บริโภคสามารถรับประทานข้าวสดได้ตามปริมาณที่ต้องการจากเครื่องสีข้าวขนาดเล็ก

กว่าเครื่องสีข้าวสำหรับครัวเรือน หรือแบบพกพา และเครื่องสีข้าวสำหรับครัวเรือนระดับชุมชน จะมีหน้าตากะทัดรัดอย่างที่เห็นนี้ ใช้เวลาการพัฒนาและต่อยอดมาครบ 10 ปี โดยนับถอยหลังก่อนหน้านี้เพียง 1 ปี ในช่วงกลางปี 2558 รศ.ดร. ศักดา ได้เปิดตัวผลงานวิจัยนวัตกรรมเครื่องสีข้าวชุมชน-120 รุ่นที่ 3 มีราคาเพียง 80,000 บาท ประหยัดกว่าเครื่องสีข้าวที่ขายตามท้องตลาดทั่วไปถึง 100,000 บาท โดยเป็นเครื่องสีข้าว 3 in 1 สีได้ทั้งข้าวกล้อง ข้าวสารขาว และข้าวซ้อมมือ มีตัวเครื่องหนัก 350 กิโลกรัม ขนาดกว้าง 1 เมตร ยาว 1.5 เมตร สูง 2 เมตร ใช้มอเตอร์ไฟฟ้าขนาด 2.2 กิโลวัตต์ 220 โวลต์ 15 แอมแปร์ สีข้าวเปลือกได้ 100 กิโลกรัม ต่อชั่วโมง มีประสิทธิภาพกะเทาะข้าวเปลือก 80% ทำให้ได้ปริมาณข้าวรวม 60-65%

การวิจัยพัฒนาเครื่องสีข้าวชุมชน-120 ทางมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เลือกให้เป็นเครื่องจักรกลเกษตรในโครงการเกษตรศาสตร์ เทิดพระเกียรติ 84 พรรษามหาราชา โดยผลิตเครื่องสีข้าวดังกล่าวจำนวน 120 เครื่อง มอบให้กับมูลนิธิพระดาบสและชุมชนเกษตรกรนำไปใช้สีข้าวเปลือกให้เกิดประโยชน์ต่อชุมชน โดยได้การสนับสนุนงบประมาณดำเนินการจากมูลนิธิสวิตา และมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

ทั้งนี้ ทีมวิจัยของ รศ.ดร. ศักดา นั้น เริ่มต้นวิจัยเครื่องสีข้าวเป็นก้าวแรกอย่างเงียบๆ ตั้งแต่ช่วงปี 2546 และเปิดตัวอย่างเป็นทางการภายใต้ชื่อ “โครงการวิจัยพัฒนาเครื่องสีข้าวขนาดเล็ก” ภาควิชาเกษตรกลวิธาน คณะเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ที่จัดตั้งโครงการวิจัยเชิงประยุกต์ (Applied Research) เพื่อให้ได้มาซึ่งเครื่องสีข้าวที่เหมาะสม (Appropriate Rice Mill) ต่อสภาพพื้นที่และการเพาะปลูกข้าวของเกษตรกรไทย โดยผลงานชิ้นแรกของโครงการ คือ “ตุ๊ก ตุ๊ก สีข้าว” ซึ่งได้รับการสนับสนุนทุนวิจัยจากสำนักงานเศรษฐกิจอุตสาหกรรม สถาบันเหล็กและเหล็กกล้าแห่งประเทศไทย ร่วมกับมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

“ตุ๊ก ตุ๊ก สีข้าว” มีราคาจำหน่ายเมื่อ 10 ปีที่แล้ว อยู่ที่ 300,000 บาท เป็นเครื่องสีข้าวขนาดเล็กแบบเคลื่อนย้ายได้ ตอบโจทย์กลุ่มผู้ใช้ทั้งในเขตเมืองและชนบทห่างไกล โดยใช้ได้ทั้งเป็นมอเตอร์ไฟฟ้าขนาด 3 กำลังม้า กระแสไฟฟ้า 220 โวลต์ 15 แอมแปร์ หรือกับเครื่องยนต์ขนาด 5 กำลังม้า สำหรับพื้นที่ที่ไม่มีกระแสไฟฟ้า

สำหรับการส่งเสริมให้เกิดการนำไปใช้ประโยชน์นั้น เมื่อเร็วๆ นี้ คณะทำงานการพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากและประชารัฐ (E3) ได้ประชุมงานเป็นครั้งที่ 7 เมื่อวันที่ 11 สิงหาคมที่ผ่านมา โดยใช้พื้นที่ของศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ จัดประชุมความคืบหน้าบริษัท ประชารัฐรักสามัคคี (ประเทศไทย) จำกัด ครอบคลุมพื้นที่ระยะที่ 1 จำนวน 5 จังหวัด รวมทั้งหมด 6 วาระ ซึ่งมี พลเอกอนุพงษ์ เผ่าจินดา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยนั่งหัวโต๊ะการประชุม ในตำแหน่ง หัวหน้าทีมภาครัฐ และหัวหน้าโต๊ะจากทีมภาคเอกชน คือ คุณฐาปน สิริวัฒนภักดี ในตำแหน่งหัวหน้าทีมภาคเอกชน โดยเรื่องเครื่องสีข้าวเป็นองค์ประกอบสำคัญในวาระที่ 5 เรื่องเพื่อพิจารณา “การเชื่อมโยงผู้บริโภคกับเกษตรกร ในโครงการสีข้าว มี คุณประวิช สุขุม เลขานุการร่วมภาคเอกชน เป็นผู้ดูแลหัวข้อการพิจารณา

ในการประชุมมีเนื้อหา วัตถุประสงค์โครงการสีข้าว ในการเชื่อมโยงระหว่างผู้บริโภคกับเกษตรกร คือ 1. เปลี่ยนพฤติกรรมผู้บริโภคในระยะยาวผ่านการพัฒนาเครื่องสีข้าวสำหรับผู้บริโภค (Food Service และครัวเรือน) ให้สามารถขัดสีข้าวได้ในเวลาและปริมาณที่ต้องการ 2. สร้าง supply chain ข้าวเปลือกอบแห้งเพื่อรองรับเครื่องสีข้าว 3. สร้างช่องทางการขายใหม่ให้กับชาวนา สามารถขายข้าวได้ตรงกับผู้บริโภคในราคาที่สูงขึ้น และ 4. เป้าหมายในการนำออกตลาดภายในปีนี้

ทั้ง คุณมีชัย วีระไวทยะ กรรมการ บริษัท ประชารัฐรักสามัคคี (ประเทศไทย) จำกัด และผู้อาวุโสในที่ประชุมดังกล่าว ได้อุดหนุนเครื่องสีข้าวสำหรับครัวเรือน จำนวน 60 เครื่อง เพื่อบริจาคให้โรงเรียนต่างๆ ซึ่งนับว่าเป็นการจุดประกายให้กับการเชื่อมโยงเรื่องการสีข้าวไปยังผู้บริโภคที่เป็นเยาวชน ให้เกิดการเรียนรู้และซึมซับจากนวัตกรรมของนักวิจัยไทยที่มุ่งมั่นคิดค้นมาถึง 1 ทศวรรษ

เพราะฉะนั้น จากจุดเล็กๆ ของนักวิจัยไทย นำมาสู่การพัฒนาต่อยอดให้กับนโยบายระดับประเทศ โดยเฉพาะ “บริษัท ประชารัฐรักสามัคคีฯ” ที่ภาครัฐและภาคเอกชน ร่วมกันนำนวัตกรรม “เครื่องสีข้าว” พัฒนาชาวนา ซึ่งเป็นกระดูกสันหลังอันสำคัญของประเทศไทยมาช้านาน ให้มีชีวิตที่อยู่ดี กินดี อย่างมีความสุข ทัดเทียมกับอาชีพอื่นๆ ในสังคมไทย และสิ่งที่ได้กลับคืนมาเป็นอานิสงส์ในทางอ้อม คือเยาวชนไทยจะเกิดกระบวนการเรียนรู้ในการเชื่อมโยงระหว่างผู้บริโภคและชาวนา ผ่านนวัตกรรม “เครื่องสีข้าว”

ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือเทคโนโลยีชาวบ้าน

http://info.matichon.co.th/techno/techno.php?srctag=05018150859&srcday=2016-08-15&search=no

บันทึกไว้เป็นเกียรติ

ทวีศักดิ์ ชัยเรืองยศ

ปลูกพริกไทย 360 หลัก ได้ปีละเกือบ 5 แสน ที่พิษณุโลก (ตอนจบ)

คุณแดง บุญมี หรือ ลุงแดง เจ้าของไร่พริกไทยสดพันธุ์ซีลอน “ไร่ลุงแดง บ้านเผ่าไทย บ้านเลขที่ 4 หมู่ที่ 8 บ้านเผ่าไทย ตำบลชมพู อำเภอเนินมะปราง จังหวัดพิษณุโลก โทร. (084) 906-0967 ได้ให้ข้อมูลต่อถึงพริกไทย จำนวน 360 หลัก ใน 1 ปี มีรายได้จากการขายผลผลิตเกือบ 5 แสนบาทว่า

“พริกไทย 1 หลัก เคยเก็บตัวเลขคร่าวๆ ให้ผลผลิตเฉลี่ยปีละ 15 กิโลกรัม”

ซึ่งถือว่าให้ผลผลิตที่ค่อนข้างดีมาก ประกอบกับราคาพริกไทยสดเฉลี่ยดีทั้งปี

ถ้าบางคนใช้เสาที่สูงกว่านี้ผลผลิตก็จะสูงขึ้นตามไปด้วย แต่ที่เลือกใช้เสาความสูงเท่านี้ เพราะคิดว่าทำงานได้ง่าย เก็บเกี่ยวง่าย ไม่สูงจนเกินไปที่ต้องใช้บันไดปีนขึ้นไปเก็บเหมือนสวนพริกไทยทางแถบตะวันออก อย่างจังหวัดจันทบุรี

อีกอย่างลุงแดงกับคุณป้าก็อายุเยอะ ไม่เหมาะที่จะปีนขึ้นลงบันไดในการเก็บผลผลิต

รายได้จากพริกไทย เพียง 360 หลัก ที่ให้ผลผลิตเต็มที่ ตลอดทั้งปีเกือบ 5 แสนบาทนั้น ยังไม่รวมการทำต้นพันธุ์พริกไทยจำหน่าย ซึ่งต้นพันธุ์พริกไทยได้การตอบรับดีมาก มีการสั่งจองล่วงหน้า

โดยมีลูกชายเข้ามาช่วยดูแลจัดการเรื่องการจัดส่งต้นพันธุ์พริกไทยให้ ซึ่งสามารถจัดส่งไปทางไปรษณีย์ได้ทั่วประเทศหรือขนส่งเอกชน จำหน่ายต้นพันธุ์พร้อมปลูก คือตุ้มตอนชำลงถุงแล้ว ต้นละ 35บาท และแบบตุ้มตอน ตุ้มละ 25 บาท

พริกไทยซีลอน ไม่มีพันธุ์เตี้ยพุ่มแต่อย่างใด

ลุงแดงอธิบายว่า ที่เห็นต้นพริกไทยเป็นพุ่มเตี้ยติดผล คือ เอาส่วนที่เป็นกิ่งแขนง หรือกิ่งปรางมาปลูก มันก็จะเห็นแตกช่อออกผล แม้ต้นที่ยังอยู่ในถุงดำขนาดเล็ก แต่จะโตช้าและผลผลิตน้อยกว่าแบบที่เป็นกิ่งไหล เพราะถ้าใช้กิ่งไหลปลูก ต้นจะโตเร็ว เมื่อถึงอายุ พริกไทยก็จะแตกกิ่งแขนงหรือปรางออกมารอบต้น และได้ผลผลิตจำนวนมากกว่า

ในการทำเพื่อการค้า (ปลูกขึ้นค้าง) จึงไม่นิยมใช้แบบกิ่งปรางมาปลูก

ดังนั้น การเลือกส่วนที่นำมาขยายพันธุ์ของพริกไทยซีลอน มีอยู่ 2 ส่วน คือ กิ่งแขนง (กิ่งปราง) และ กิ่งไหล

1. กิ่งแขนง หรือชาวสวนพริกไทยเรียก “กิ่งปราง” ซึ่งเป็นกิ่งที่ให้ผลผลิตอยู่แล้วบนหลักพริกไทย เมื่อนำมาปักชำหรือตอนกิ่ง กิ่งแขนงหรือกิ่งปราง เมื่อนำไปปลูกจะมีพัฒนาการสร้างทรงพุ่มอยู่ทางด้านล่าง พุ่มต้นจะเตี้ยแล้วออกช่อติดผลเลยทันทีที่ตั้งตัว หรือแตกยอดใหม่หลังการปลูกลงดิน หรือปลูกในกระถาง ซึ่งกิ่งแขนงหรือกิ่งปรางจะให้ผลผลิตเร็วมาก หากท่านใดมีพื้นที่น้อย ต้องการนำไปใส่กระถางปลูกกินในบ้านเล็กๆ น้อยๆ ก็เลือกต้นพันธุ์จากกิ่งแขนงไปปลูก

2. กิ่งไหล คือส่วนปลายยอดสุดของต้น ที่เรามักพบว่า มักจะเลื้อยห้อยลงมาเมื่ออยู่บนเสาปูน ซึ่งยอดกิ่งไหลนั้นจะมีฮอร์โมนจิบเบอเรลลินสะสมอยู่ในส่วนปลายยอดและที่ยอดอ่อนเป็นจำนวนมากพัฒนาการทางด้านการเจริญเติบโตและการพุ่งหาแสงจะมีค่อนข้างมาก ถ้านำมาปลูกเชิงการค้า คือปล่อยเลื้อยขึ้นเสาปูน ควรเลือกซื้อต้นพริกไทยที่ตอนหรือชำมาจากกิ่งไหลมาปลูก เพราะจะโตเร็ว เลื้อยเกาะขึ้นหลักเร็วกว่าต้นพริกไทยที่ได้จากกิ่งแขนง แต่จะให้ผลผลิตช้ากว่าต้นพันธุ์ที่ได้จากกิ่งแขนง ผลผลิตจะเริ่มเก็บได้ก็ประมาณ 8-14 เดือน หลังปลูก

แต่ถ้าท่านใดเอาส่วนของต้นพันธุ์ที่ได้จากกิ่งแขนงหรือกิ่งปราง เลี้ยงให้ขึ้นหลัก ก็จะนานกว่าส่วนที่เลี้ยงต้นพันธุ์จากไหลยอด เพราะการที่กิ่งแขนงให้ผลผลิตเร็วจะทำให้มีพัฒนาการทางด้านความสูงช้า

ดังนั้น ถ้าปลูกแบบการค้าเลื้อยขึ้นเสาปูน จึงใช้ในส่วนของไหลยอดมาขยายพันธุ์ เพราะเลื้อยขึ้นเสาค้างที่มีความสูงได้ดีนั้นเอง

ลุงแดงกล่าวถึงค่าใช้จ่ายในการปลูกพริกไทย ให้ท่านที่สนใจ หรือกำลังคิดจะลงทุน ว่าต้องใช้งบประมาณกันเท่าไหร่ ในเนื้อที่ 1 ไร่ ดังนี้

ใช้หลักเสาปูน 270 หลัก โดยประมาณ ใช้ระยะปลูก ระหว่างต้น 2 เมตรxระหว่างแถว 2.5 เมตร ราคาหลักเสาปูน (ขนาดหน้ากว้าง 4×4 นิ้ว สูง 2.50-3.50 เมตร) ราคา ประมาณหลักละ 220 บาท = 59,400 บาท กิ่งพันธุ์ ใช้ 4 ต้น ต่อหลัก 1,080 กิ่งตุ้มตอน ราคา กิ่งละ 25 บาท = 27,000 บาท (กรณีที่เป็นกิ่งตอนตุ้มแล้วเอาไปชำอนุบาลเอง 30-45 วัน จึงจะลงปลูกได้) แต่หากใช้ต้นพันธุ์พร้อมปลูกหรือต้นจากกิ่งตอนที่ชำมาแล้วพร้อมปลูก ราคาจะอยู่ที่ ต้นละ 35 บาท (เป็นเงิน 37,800 บาท) ค่าระบบน้ำ ประมาณ 20,000 บาท ค่าซาแรนพรางแสงแดด 60% ประมาณ 10,000 บาท จิปาถะ+ค่าแรงงาน 15,000 บาท

รวมค่าใช้จ่ายปลูกพริกไทย 1 ไร่ ประมาณ 130,000 บาท

แต่ขึ้นอยู่กับว่าจะลดต้นทุนส่วนไหนได้บ้าง แต่ถ้าเริ่มจากศูนย์ ค่าใช้จ่ายก็จะอยู่ประมาณนี้หรือน้อยกว่า ขึ้นอยู่กับราคาสินค้าที่เราจะนำมาใช้ หรือวัสดุที่ใช้อาจจะประยุกต์ใช้เพื่อลดต้นทุน

การป้องกันกำจัดวัชพืชและศัตรูพืช

วัชพืช ควรทำด้วยความระมัดระวัง เพราะพริกไทยมีระบบรากตื้นแผ่กระจายรอบทรงพุ่ม ควรกำจัดวัชพืชก่อนใส่ปุ๋ยทุกครั้ง เพื่อให้ต้นพริกไทยได้ปุ๋ยเต็มที่ ไม่โดนวัชพืชแย่งปุ๋ยไป วิธีการคือ ใช้จอบถากอย่างเบามือ ไม่ใช่ใช้จอบขุด เพราะจะโดนรากพริกไทยขาด

ส่วนหญ้าที่ขึ้นใกล้บริเวณเสาซึ่งจอบทำงานได้ยาก ก็จะใช้มือดึงหรือใช้มีดช่วยถาก

ส่วนโรค จะมีโรครากเน่าและโคนเน่าของพริกไทย ซึ่งเกิดจากเชื้อรา เป็นโรคสำคัญที่ทำความเสียหายมากที่สุด การระบาดของโรคเป็นไปอย่างรวดเร็ว และอาการโรคเถาจะเหี่ยว ใบร่วง โคนต้นเน่าดำ

การป้องกันกำจัด หรือลดความเสียหายจากโรคในแปลงปลูก

ดังนั้น ควรจัดการดินในพื้นที่แปลงปลูกให้มีการระบายน้ำได้ดี ไม่มีสภาพน้ำขัง ต้องทำทางระบายน้ำให้หากน้ำขังแฉะ ถ้าเป็นพื้นที่ลุ่ม ต้องเตรียมแปลงปลูกให้ดี มีการปรับปรุงดินด้วยอินทรียวัตถุ โดยการใส่ปุ๋ยคอก ปุ๋ยอินทรีย์ เพื่อให้ดินสามารถดูดซับธาตุอาหารได้ดี หากดินเป็นกรดควรปรับด้วยปูนขาวหรือปูนโดโลไมต์ มีการตัดแต่งกิ่งหรือแขนงตามบริเวณโคนต้นออกให้โปร่งบ้าง

ในกรณีปลูกระยะชิดหรือต้นที่มีอายุมากๆ ทรงพุ่มจะใหญ่ เป็นร่มมาก แดดส่องไม่ถึง การตัดแต่งจะช่วยลดความชื้นและให้มีอากาศถ่ายเทได้สะดวกดีขึ้น แดดส่องถึงโคนต้นและไม่เป็นแหล่งสะสมโรค ไม่ควรเดินผ่านเข้าสวนขณะที่มีการระบาด และทำความสะอาดเครื่องมือก่อนเข้าสวน

ส่วนแมลงศัตรู จะพบ เช่น เพลี้ยแป้ง เป็นแมลงที่สำคัญดูดกินน้ำเลี้ยงที่ใบ เถา และช่อพริกไทย โดยเฉพาะขณะยังอ่อน ทำให้ผลผลิตลดลง ป้องกันกำจัดโดยใช้สารเคมีตามคำแนะนำ ซึ่งกำจัดได้ไม่ยากนัก

ส่วนปัญหาโรคที่เกี่ยวกับระบบรากของพริกไทย ที่มักเกิดขึ้นในช่วงหน้าฝน โรคพริกไทยและการป้องกันกำจัด ลุงแดงให้ข้อมูลว่า

โรครากเน่าของพริกไทย สาเหตุเกิดจากเชื้อรา Phytophthora palmivora ลักษณะอาการ ในระยะแรก เถาจะเหี่ยว ใบจะเปลี่ยนเป็นสีเหลืองและร่วง ใบจะร่วงหมดต้นภายใน 7-14 วัน หลังจากที่สังเกตเห็นอาการเหี่ยว อาการที่แสดงออกทางใบขึ้นอยู่กับรากที่ถูกทำลายในระยะต่อไป ปราง (กิ่งแขนง) ก็เริ่มหลุดลงมาเป็นข้อๆ ตั้งแต่ยอดถึงโคนต้น สังเกตเห็นว่าขั้วจะเหลืองและเปลี่ยนเป็นสีดำ และร่วงในที่สุดในระยะนี้ ถ้าคุ้ยดินโคนต้นออกดู จะเห็นต้นตรง ระดับผิวดินเริ่มเน่าดำ และแฉะมีกลิ่นเหม็นช่วงเวลาระบาด ฤดูฝน

การป้องกันกำจัด พื้นที่ปลูกควรมีทางระบายน้ำ เพื่อไม่ให้มีน้ำขังในฤดูฝน หลีกเลี่ยงการเดินผ่านเข้าสวน เพราะทั้งคนและสัตว์อาจเป็นพาหะทำให้โรคแพร่ระบาดได้เร็วขึ้น ทำความสะอาดรองเท้าและเครื่องมือทุกชนิดที่ใช้ในสวนพริกไทย ทั้งก่อนและหลังเข้าไปปฏิบัติงานในสวน นำเถาพริกไทยที่เป็นโรคไปเผาทำลาย และตากหลักหรือค้างให้แห้ง ทำรั้วชั่วคราว รอบบริเวณที่เป็นโรค ป้องกันการระบาดของเชื้อโรคโดยพาหะ ถ้ามีการระบาดรุนแรง พ่นด้วยสารป้องกันกำจัดฟอสอีทิล อะลูมิเนียม (80% ดับเบิลยู พี) หรือ ฟอสฟอริก-แอซิค (40% แอล)

ข้อควรระวัง หยุดใช้สารก่อนการเก็บเกี่ยว 14 วัน การใช้คือ ละลายน้ำฉีดพ่นให้ทั่วต้นและราดบริเวณหลุมปลูก

โรครากขาว สาเหตุ เกิดจากเชื้อรา Fomes lignosus. ลักษณะอาการ ใบเหลืองและร่วงที่รากบางส่วนจะพบมีเส้นใยสีขาวปกคลุม ภายในรากจะเป็นสีเทา แต่จะไม่เป็นทุกราก ช่วงเวลาระบาด ฤดูฝน

การป้องกันกำจัด ถ้ารากถูกทำลายไม่มากนัก ให้ตัดส่วนที่เป็นโรคไปเผาทำลาย ถ้าต้นไหนเป็นมาก ควรขุดต้นและรากไปเผาไฟทำลายให้หมด ไม่ให้โรคนี้ระบาดต่อไป ถ้าระบาดรุนแรง ใช้สารป้องกันกำจัดตามคำแนะนำดังนี้ ควินโตซีน (24% อีซี) 45-90 มิลลิลิตร ผสมน้ำราดหรือฉีดพ่นบริเวณหลุมปลูกและรอยแผล

โรครากปม (Root knot) สาเหตุ เกิดจากไส้เดือนฝอยรากปมเข้าทำลาย ลักษณะอาการ ไส้เดือนฝอยจะเข้าทำลายที่รากฝอยของต้นพริกไทย เกิดเป็นปมเห็นได้ชัดเจน นอกจากนี้ ไส้เดือนฝอยยังเข้าทำลายผนังเซลล์ ทำให้เกิดเป็นแผล และแผลที่เกิดขึ้นเป็นช่องทางให้เชื้อโรคอื่นๆ เข้าร่วมทำลายรากพริกไทยได้ง่ายยิ่งขึ้น โดยเฉพาะโรคโคนและรากเน่า ใบของต้นที่เป็นโรครากปมจะเปลี่ยนเป็นสีเหลือง แต่ใบจะไม่ร่วง บางครั้งก็จะเหี่ยว เพราะระบบการทำลายของรากผิดปกติ ทำให้ต้นแคระแกร็น ผลิดอกออกผลน้อย ช่วงเวลาระบาด พบระบาดในหน้าฝนโดยแพร่ไปกับน้ำ

การป้องกันกำจัด ใช้สารป้องกันกำจัดไส้เดือนฝอย คาร์โบฟูราน (3% จี) ฟีนามีฟอส (40% จี) คลุกดินก้นหลุมก่อนปลูกหรือรองก้นหลุมก่อนปลูก โรยรอบทรงพุ่ม ช่วงระยะต้นฝน และปลายฤดูฝนหรือโรยให้ทั่วพื้นที่ในรัศมีทรงพุ่ม แล้วรดน้ำ

โรคแอนแทรกโนส สาเหตุ เกิดจากเชื้อรา ลักษณะอาการ เชื้อเข้าทำลายใบของพริกไทย ทำให้เกิดเป็นจุดบุ๋มลงไปเป็นสีดำ หรือสีน้ำตาลดำ ผิวเป็นเงามัน บริเวณโดยรอบของจุดจะเป็นสีเหลือง เมื่อแผลได้ขยายใหญ่จะมีรูปร่างและขนาดไม่แน่นอน แต่โดยทั่วไปแผลจะมีลักษณะค่อนข้างกลม ตรงกลางแผลจะแห้งเป็นสีน้ำตาลเข้ม หรือสีน้ำตาลปนเทา ที่พื้นแผลนั้นจะเกิดเป็นวงสีน้ำตาลดำซ้อนกันอย่างเห็นได้ชัด มีลักษณะคล้ายวงปีของเนื้อไม้ มีตุ่มนูนเล็กๆ ขนาดเท่าหัวเข็มหมุด สีดำ เกิดขึ้นเรียงซ้อนกันอยู่เป็นแถวอย่างเป็นระเบียบ ขนานไปกับขอบของแผลเป็นวงสีน้ำตาลดำ การเกิดโรคนี้บนใบอาจจะเกิดบนผืนใบ หรือจากปลายใบและขอบใบแล้วลุกลามเข้ามายังผืนใบ นอกจากนี้ โรคนี้ยังเกิดกับก้านใบ และลำต้น โดยลักษณะอาการจะเกิดเป็นจุดสีดำบุ๋มลงไป และแห้ง ผิวเป็นเงามัน และอาจขยายการทำลาย เกิดเป็นแผลใหญ่ ถ้าหากโรคมีความรุนแรงมาก ก็จะทำให้เกิดชะงักการเจริญเติบโต หรือแห้งตายไปได้ แต่อย่างน้อยก็ทำให้ผลผลิตลดลง เพราะใบทำหน้าที่ปรุงอาหารถูกทำลายไป ช่วงเวลาระบาด ฤดูฝน โดยระบาดไปกับน้ำฝน และแมลง ตลอดจนติดไปกับยอดพันธุ์พริกไทย

การป้องกันกำจัด ตัดแต่งกิ่ง และเก็บส่วนที่เป็นโรคไปเผาทำลาย พ่นด้วยสารป้องกันกำจัดเชื้อรา ตามคำแนะนำ การใช้สารป้องกันกำจัดโรคพืชของพริกไทยคือ เบนโนมิล (50% ดับเบิลยู พี) แมนโคเซป(80% ดับเบิลยู พี) คาร์เบนดาซิม (50% ดับเบิลยู วี เอฟ) ผสมน้ำฉีดพ่นให้ทั่ว

โรคราเห็ดพริกไทย สาเหตุ เกิดจากเชื้อรา ลักษณะอาการ เส้นใยสีขาวเจริญอยู่บนผิวเปลือกของลำต้น กิ่ง และบริเวณใต้ใบ เมื่อมีอาการรุนแรง ทำให้ลำต้น กิ่ง และใบ แห้งร่วงและอาจทำให้พริกไทยตายได้ช่วงเวลาระบาด เชื้อระบาดได้โดยติดไปกับเศษซากพืช ลม และน้ำ เชื้อราจะเจริญได้ดีในแปลงพริกไทยที่สภาพใบ (ค้าง) ที่ทึบ อากาศถ่ายเทไม่สะดวก พื้นที่มีน้ำท่วมขัง ดังนั้น ในช่วงฤดูฝน เชื้อราจะแสดงอาการที่รุนแรง

การป้องกันกำจัด แปลงปลูกพริกไทย ควรมีการระบายน้ำที่ดี ไม่ควรมีน้ำท่วมขัง ตัดแต่งค้างพริกไทยให้โปร่ง เพื่อให้มีการระบายอากาศที่ดี โดยเฉพาะตัดส่วนที่เป็นโรคไปเผาทำลาย พ่นสารป้องกันกำจัดเชื้อรา คอปเปอร์ออกซีคลอไรด์ (85% ดับเบิลยู พี) 30-80 กรัม ผสมน้ำฉีดพ่นให้ทั่วทุก 7-10 วัน เมื่อโรคระบาด

ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือเทคโนโลยีชาวบ้าน

http://info.matichon.co.th/techno/techno.php?srctag=05028150859&srcday=2016-08-15&search=no

ไม้ดอกไม้ประดับ

สุรเดช สดคมขำ

ปลูกเลี้ยงโกสน ให้สวย สีสด เพียงเข้าใจสภาพอากาศ ไม่มีอะไรยากอย่างที่คิด

ปัจจุบันปฏิเสธไม่ได้ว่าไม้ดอกไม้ประดับเข้ามามีบทบาทสำคัญของสังคมคนเมืองมากขึ้น เนื่องจากมีการสร้างพื้นที่อยู่อาศัยแบบชนิดที่ว่าให้เลือกได้หลากหลาย ไม่ว่าจะเป็นแบบคอนโดฯ หรือบ้านพร้อมที่ดิน ซึ่งเห็นได้จากหลายๆ พื้นที่ที่มีติดประกาศของโครงการขายอสังหาริมทรัพย์ต่างๆ แบบมากมาย

ไม้ดอกไม้ประดับจึงเป็นสิ่งที่ทุกคนอยากปลูกไว้เพื่อประดับตกแต่งบ้านเรือน นอกจากจะเป็นสิ่งที่สวยงามแล้ว ยังทำให้ผู้ปลูกเกิดความเพลิดเพลินจำเริญใจ ซึ่งแต่ละคนก็จะมีความชอบพรรณไม้ที่แตกต่างกันไป บางคนชอบไม้ดอกที่มีกลิ่นหอม หรือไม้ดอกที่มีสีสันสวยงาม บางคนชอบไม้ใบที่ไม่มีดอก แต่ไม้ใบกลับให้สีสันสวยงามแปลกสายตาชวนมอง เหมือนเช่น ต้นโกสน

โกสน (Croton) เป็นพรรณไม้พุ่มยืนต้นที่มีขนาดแตกต่างกันไป ซึ่งบางต้นสามารถสูงได้ถึง 15 ฟุต หากปลูกเลี้ยงปล่อยให้สูงมากจนเกินไปจะดูไม่สวยงาม โกสนเป็นพันธุ์ไม้ในเขตร้อนที่มีถิ่นกำเนิดในแถบมหาสมุทรแปซิฟิก

ใบของโกสนมีด้วยกันหลากหลายสี เช่น เหลือง ส้ม ม่วง ขาว ชมพู คละปะปนอยู่ตามบนแผ่นใบ ซึ่งลักษณะของใบที่เกิดจะขึ้นอยู่กับการผสมของลูกผสมที่เกิดขึ้น ลักษณะใบจะแตกต่างกัน เช่น บางใบยาว ใบแฉก ใบกลม ใบขดเป็นเกลียว ใบป้อม ใบสองตอน หรือใบสั้น เป็นต้น จึงทำให้ผู้ที่ชื่นชอบสามารถมองด้วยความหลงใหลอย่างไม่รู้เบื่อเลยทีเดียว หรือถ้าต้องการให้มีสายพันธุ์ใหม่มากขึ้นก็สามารถทำการพัฒนาพันธุ์เองได้อีกด้วย

คุณสมพร ทับสวัสดิ์ อยู่บ้านเลขที่ 6 หมู่ที่ 10 ตำบลบางน้ำผึ้ง อำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ เป็นอีกหนึ่งบุคคลที่มีความสนใจในการปลูกเลี้ยงโกสน เรียกง่ายๆ ว่า เป็นตัวยงเลยก็ว่าได้ จากจุดเริ่มต้นที่ปลูกเพราะความชอบในครั้งนั้น แต่กลับทำให้เขามีประสบการณ์ที่เกิดจากการเรียนรู้ด้วยตนเอง จึงทำไม้ส่งเข้าประกวดจนได้รับรางวัล และยังถือเป็นงานที่สร้างรายได้เลี้ยงครอบครัวให้กับเขาได้อีกด้วย

จากชาวสวน

เข้าสู่ผู้ปลูกเลี้ยงไม้ประดับ

คุณสมพร เล่าให้ฟังว่า สมัยก่อนที่จะเริ่มมาทำการปลูกเลี้ยงโกสน ตนเองมีอาชีพเป็นชาวสวน ประมาณปี 2538 ได้เห็นไม้ประดับชนิดหนึ่งที่มีใบสีสันสวยงามแปลกตานั้นก็คือ โกสน จึงเกิดความชอบที่อยากจะปลูกเลี้ยงในเวลาต่อมา

“ผมเห็นมันสวยดี สีสันค่อนข้างเยอะ ผมก็ชอบและอยากปลูกขึ้นมาเลย ซึ่งวิธีการปลูกก็ไม่ค่อยได้ศึกษาอะไรมากนัก ไปเจอใครที่เขาปลูกอยู่ก็ไปจำๆ เขามา แล้วเราก็ลองมาปลูกทดลองเอง ซึ่งต้นพันธุ์แรกก็ซื้อเข้ามาบ้าง ต่อมาพอชำนาญมากขึ้นก็จะผสมพันธุ์เอง เพื่อพัฒนาพันธุ์ให้มีไม้ใหม่ๆ เกิดขึ้น” คุณสมพร กล่าวถึงจุดเริ่มต้น

เมื่อได้โกสนเข้ามาภายในสวนแล้ว คุณสมพร บอกว่า จะนำพ่อแม่พันธุ์ที่มีลักษณะดีและเด่นมาผสมเข้าด้วยกัน เพื่อให้เกิดสายพันธุ์ใหม่ๆ จากนั้นต้นพันธุ์ที่ได้มาทำการเสียบยอดขยายให้มีจำนวนมากขึ้น เพื่อให้คงสภาพของพันธุ์ดังเดิม

โกสน เป็นไม้ที่พัฒนาพันธุ์

ได้อย่างไม่รู้จบ

คุณสมพร เล่าว่า เมื่อได้โกสนที่เกิดจากการผสมพันธุ์จนเป็นเมล็ดแล้ว ก็จะนำเมล็ดเหล่านั้นมาเพาะลงในขุยมะพร้าว รดน้ำตามความเหมาะสม เมื่อผ่านไป 15 วัน เมล็ดที่เพาะจะเริ่มงอก ดูแลให้เจริญเติบโตเต็มที่ ใช้เวลาประมาณ 1 ปี

จากนั้นเตรียมย้ายปลูกลงในกระถางอีกครั้งหนึ่ง ซึ่งสิ่งที่เป็นปัจจัยสำคัญของการปลูกโกสนให้โตดีคือ วัสดุปลูกและภาชนะที่ใส่ปลูกก็มีความสำคัญไม่แพ้กัน ต้องจัดการให้ดี มีความเหมาะสม โดยเฉพาะวัสดุปลูก ควรเป็นดินใบก้ามปูผสมกับมะพร้าวสับ ในอัตราส่วน 1 ต่อ 1 ส่วนกระถางที่ใช้ใส่ปลูกโกสนควรล้างให้สะอาดทุกครั้งที่ทำการปลูก

รดน้ำโกสนในช่วงเช้าและเย็น คุณสมพร บอกว่า การรดน้ำต้องดูตามความเหมาะสม บางวันที่สวนแห่งนี้รดน้ำ 2 วันครั้งก็มี แล้วแต่สภาพอากาศว่าร้อนมากน้อยเพียงไร

โกสนที่ปลูกทั้งหมดทุกต้นจะอยู่ใต้ตาข่ายพรางแสง 60 เปอร์เซ็นต์ เมื่อโกสนเจริญเติบโตมีทรงพุ่มของต้นที่มากขึ้น จึงย้ายไปปลูกลงในกระถางที่มีขนาดใหญ่กว่ากระถางเดิมต่อไป เพื่อให้ได้รับธาตุอาหารใหม่ได้เต็มที่ ซึ่งที่สวนแห่งนี้จะไม่เน้นใส่ปุ๋ยเคมี แต่จะให้เน้นให้ไม้ได้ธาตุอาหารที่ได้จากธรรมชาติ

“ในช่วงที่เราปลูก โรคแมลงของโกสนนี่เราต้องหมั่นดูแล อย่างช่วงหน้าฝนต้องระวังให้ดีเลยคือ ไรแดง ยิ่งต้นหนาวด้วย เยอะกว่าหน้าฝน เพราะฉะนั้น เราต้องฉีดป้องกันไว้ จะรอให้แมลงพวกนี้มาทำลายไม่ได้ เราทำแบบนี้ก็ต้องป้องกันให้ดี” คุณสมพร กล่าว

การฉีดพ่นป้องกันโรคและแมลง ทำการฉีดพ่นยาทุก 10 วัน หรือดูตามความเหมาะสมของการระบาดว่ามากน้อยเพียงใด

เมื่อต้องการขยายพันธุ์โกสนก็จะนำยอดที่มีลักษณะเด่นสวยไปเสียบลงบนต้นตอที่รูปแบบปกติทั่วไป โดยเลือกยอดที่นำมาเสียบ ไม่อ่อนและแก่จนเกินไป จากนั้นนำมาเฉือนให้เป็นรูปลิ่ม ซึ่งขนาดของยอดกิ่งพันธุ์ดีต้องไม่ใหญ่กว่าต้นตอที่ต้องการจะเสียบ

จากนั้นนำต้นตอตัดยอดออกและใช้มีดปาดลงไปให้มีความลึกประมาณ 1-2 เซนติเมตร นำยอดกิ่งพันธุ์ดีที่เตรียมไว้ลงมาเสียบในต้นตอ นำพลาสติกใสพันบริเวณข้อต่อให้แน่นเพื่อให้รอยแผลเชื่อมต่อกันสนิท นำต้นที่ทำการเสียบกิ่งเสร็จเรียบร้อยใส่ลงในถุงพลาสติกมัดปากถุงให้สนิท ทิ้งไว้ประมาณ 1 เดือน จึงย้ายมาดูแลข้างนอกตามปกติ ต้นโกสนก็จะพร้อมจำหน่ายได้

จำหน่ายอยู่ที่บ้าน

แบบเสือนอนกิน

คุณสมพร เล่าว่า เรื่องการตลาดเป็นเรื่องที่ไม่น่าห่วงสำหรับเขามากนัก เพราะตั้งแต่ทำการปลูกเลี้ยงโกสนมาไม่ต้องออกไปตระเวนจำหน่ายที่ไหนให้เหน็ดเหนื่อย แต่จะมีคนมารับซื้อถึงที่บ้าน ไม่ว่าจะเป็นพ่อค้าแม่ค้าหรือแม้กระทั่งผู้ที่สนใจและชื่นชอบโกสน

“ผมไม่ต้องออกไปขายที่ไหนเลย เขามาถึงที่บ้านเลยเวลาที่มีคนมาซื้อ พอเรารู้ว่าเขาจะมาซื้อ เราก็จะบอกเลยว่าชอบใจต้นไหน เข้าไปเลยในสวนนั่น เข้าไปเลือกหยิบได้เลย ชอบใจอยากได้ต้นไหนก็หยิบ แล้วมาวางไว้ ค่อยคิดเงินกันตีราคากันอีกที” คุณสมพร กล่าวพร้อมทั้งหัวเราะ

โกสนที่สวนแห่งนี้ราคาจำหน่ายเริ่มต้นอยู่ที่ต้นละ 50 บาท และที่มีทรงพุ่มสวยใหญ่ราคาอยู่ที่หลักพันบาท ซึ่งลักษณะใบและสีสันอยู่ที่ความชอบของแต่ละบุคคล

“ตั้งแต่ทำมาก็ขายดีมาตลอด เรียกว่าไม่มีหนักใจเลยเรื่องการตลาด นี่ขนาดว่าอยู่ที่บ้านเฉยๆ นะ ไม่ได้ไปโปรโมตที่ไหน มีอยู่ช่วงหนึ่งเดือนหนึ่งนี่ขายได้แสนกว่าบาท บางเดือนก็หลักหมื่นบาท ก็เรียกว่าตลาดโกสนนี่ยังไปได้อยู่ แต่ขอให้เราทำไม้ให้ดีให้มีคุณภาพเท่านั้น มันก็ขายได้แน่อยู่แล้ว บางคนมาคนเดียวซื้อหลายหมื่นก็มี คนที่ชอบจริงๆ นี่ซื้อเยอะมาก” คุณสมพร กล่าว

จากสิ่งที่ชอบทำด้วยใจรัก

นำมาสู่รางวัลของชีวิต

คุณสมพร เล่าว่า จากประสบการณ์ที่ได้สั่งสมมา 20 ปี ในการปลูกโกสนนั้น นับว่าเป็นสิ่งที่มีคุณค่ามาก เพราะพรรณไม้ชนิดนี้สามารถทำเงินให้กับเขาเลี้ยงครอบครัวได้ และยังช่วยให้ได้เรียนรู้การพัฒนาสายพันธุ์ใหม่ๆ ส่งไม้เข้าประกวดจนได้รับรางวัลมากมาย

“ไม้ที่เราส่งเข้าประกวด เราต้องดูทรงว่าดีไหม สีดีไหม มีความเป็นระเบียบมากไหม ไม้ประกวดต้องเป็นไม้ใหญ่ ตรงสวย เพราะว่าถ้าเป็นต้นเล็ก เอาไปประกวดนี้ต้นมันจะเอน แบบนั้นใช้ไม่ได้ อย่างผมเอาไม้ไปประกวด 20 ต้น ก็เข้ารอบทั้ง 20 เดี๋ยวนี้ใครๆ ก็ไม่อยากให้ผมเข้าประกวดด้วยแล้ว” คุณสมพร กล่าวพร้อมทั้งยิ้ม

ทั้งนี้ คุณสมพร บอกว่า จากความสำเร็จที่ตนเองมีในอาชีพการปลูกเลี้ยงโกสน ต้องขอบคุณตนเองที่เป็นคนช่างสังเกตการเจริญเติบโตของโกสน เพราะภายในสวนแม้ว่าไม้จะอยู่ในที่เดียวกัน แต่ความสวยกลับมีความแตกต่างกันอย่างเห็นได้ชัด เช่น บางสายพันธุ์จะสวยและเติบโตดีจะต้องอยู่ในบริเวณนี้ของสวนเท่านั้น ถ้าไปอยู่อีกที่หนึ่งก็จะไม่สวย

“ผมนั่งว่างๆ ผมก็นั่งมองไม้ผมไปเรื่อย จะว่าแปลกไหม มันก็ไม่แปลกเพราะเป็นสิ่งที่เราชอบ อย่างบางต้นนี่ แค่เปลี่ยนที่ก็สวยกว่าอยู่ที่ตรงนั้น มันน่าจะเป็นที่อากาศ แสง อะไรหลายๆ อย่างที่เป็นองค์ประกอบกัน เพราะฉะนั้น เรานี่แหละที่ต้องรู้จักนิสัยของมัน ว่าชอบแสงมากแสงน้อย ยิ่งอากาศนี่ถือว่าสำคัญมาก” จากนั้นคุณสมพร ได้กล่าวแนะนำทิ้งท้ายในบทสัมภาษณ์ต่อไปว่า

“ตอนนี้ที่นี่ก็ถือว่าเป็นแหล่งเรียนรู้ด้วย คนที่สนใจอยากปลูกก็จะมาหา มาเรียนรู้กับผมที่นี่ประจำ ก็ยินดีครับ เราไม่หวงวิชากันอยู่แล้ว ก็จะมีทั้งนักเรียนมาที่นี่เลย ผมก็ยินดีสอนบอกต่อ ให้ความรู้เขาไปให้มากที่สุด มีทั้งสาธิตวิธีการต่างๆ ให้เขาทำได้เลย ถือเป็นความรู้ติดตัวไป” คุณสมพร กล่าวด้วยใบหน้าปนรอยยิ้ม

สำหรับท่านใดที่สนใจสามารถติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ คุณสมพร ทับสวัสดิ์ หมายเลขโทรศัพท์ (083) 614-4813

ขอบพระคุณ คุณดนัย ปัญจพิทยากุล เกษตรจังหวัดสมุทรปราการ และ คุณวินัย จันทมะโน เกษตรอำเภอพระประแดง ที่พาลงพื้นที่ พบปะเกษตรกร

ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือเทคโนโลยีชาวบ้าน

http://info.matichon.co.th/techno/techno.php?srctag=05036150859&srcday=2016-08-15&search=no

เศรษฐกิจพอเพียง

กิตติภณ เรืองแสน

ร.ต.ท. ปัญญภัณฑ์ ชากำนัน สุดยอดตำรวจกับเศรษฐกิจพอเพียง ที่อุบลราชธานี

ร.ต.ท. ปัญญภัณฑ์ ชากำนัน รับราชการตำรวจในตำแหน่ง รองสารวัตรสายงานป้องกันปราบปราม สถานีตำรวจภูธรเขื่องใน จังหวัดอุบลราชธานี (รองสว. (ป.) สภ. เขื่องใน) ปัจจุบัน อายุ 58 ปี อยู่ที่บ้านเลขที่ 203 หมู่ที่ 5 บ้านสว่าง ตำบลเขื่องใน อำเภอเขื่องใน จังหวัดอุบลราชธานี เป็นอีกผู้หนึ่งที่ดำเนินชีวิตตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง มาอย่างเสมอต้นเสมอปลาย ตลอดเวลาที่ผ่านมาได้ดำเนินชีวิตด้วยความอดทน มีความเพียรและความรอบคอบ มีเหตุมีผล รู้จักความพอดี แม้กระทั่งทุกวันนี้ก็อยู่อย่างพอเพียง ด้วยการทำไร่นาสวนผสม บนที่ดินของตนเอง ทั้งขุดบ่อเลี้ยงปลา ทำไร่มันสำปะหลัง ปลูกพืชผักสวนครัว ทำนาปลูกข้าว ปลูกไม้ผลนานาชนิด เลี้ยงโค เลี้ยงไก่

จนทำให้ฐานะความเป็นอยู่ดีขึ้นเรื่อยๆ มีเงินเก็บเงินออมจำนวนไม่น้อย อีกทั้งครอบครัวก็อบอุ่นและอยู่กันอย่างมีความสุข เพราะดำเนินชีวิตแบบพึ่งตนเองด้วยหลักเศรษฐกิจพอเพียง

ร.ต.ท. ปัญญภัณฑ์ ได้เล่าถึงความเป็นมาเกี่ยวกับตัวเองว่า ชื่อเดิมของตนคือ สมศักดิ์ ชากำนัน เป็นชาวอำเภอภูเวียง จังหวัดขอนแก่น โดยกำเนิด เป็นตำรวจรุ่น 29 โรงเรียนตำรวจภูธร 3 ตำบลจอหอ อำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา บรรจุเป็นตำรวจครั้งแรกในปี พ.ศ. 2521 ที่ สภ.น้ำยืน จังหวัดอุบลราชธานี ปี พ.ศ. 2536 ได้ย้ายมาอยู่ที่ สภ.เขื่องใน จังหวัดอุบลราชธานี จนถึงปัจจุบัน

มีภรรยาชื่อ อรทัย ชากำนัน หรือ ติ๊ก อายุ 49 ปี ซึ่งเป็นลูกสาวคนโตของ พ.ต.ท. ชนะ ชูมาตย์ อดีต รอง ผกก.หน.สภ.หัวตะพาน จังหวัดอำนาจเจริญ ปัจจุบันเกษียณอายุราชการแล้ว จบการศึกษาปริญญาตรี คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง เคยผ่านการทำงานมาหลายที่หลายตำแหน่ง แต่ปัจจุบันได้ลาออกมาดูแลไร่นาสวนผสมควบคู่กับการทำหน้าที่ด้านสังคมในหมู่บ้าน คือเป็นเจ้าหน้าที่ อสม. ประจำหมู่บ้าน ส่วนลูกมี 2 คน คนโตชื่อ น.ส. จุฑาภรณ์ ชากำนัน หรือ น้องฝ้าย ปัจจุบันอายุ 25 ปี จบการศึกษาระดับปริญญาตรี คณะวิศวกรรมศาสตร์ สาขาวิศวกรรมโยธาชนบท จากมหาวิทยาลัยมหาสารคาม ส่วนคนเล็กชื่อ นายกริช ชากำนัน หรือ น้องนุ่น ปัจจุบัน อายุ 23 ปี จบการศึกษาระดับปริญญาตรี คณะบัญชีและการจัดการ สาขาคอมพิวเตอร์ธุรกิจ จากมหาวิทยาลัยมหาสารคาม

ร.ต.ท. ปัญญภัณฑ์ เล่าว่า จากการที่ตนเองเป็นลูกชาวไร่ ชาวนา อยู่กับการทำไร่ ทำนามาแต่กำเนิด และได้ช่วยพ่อแม่ทำมาหากินมาโดยตลอด จึงพอจะมีความรู้และประสบการณ์ในการทำการเกษตรติดตัวอยู่บ้าง จนกระทั่ง ได้ย้ายมาทำงานที่ สภ.เขื่องใน ซึ่งเป็นบ้านภรรยา ในช่วงปลายปี 2536 ก็ได้รับมรดกเป็นที่ดินทำกินหลายแปลง จากนั้นก็เริ่มทำนามาเรื่อยๆ ต่อมาผมได้เกิดความคิดว่า น่าจะทำการเกษตรแบบผสมผสานหรือไร่นาสวนผสม ตามหลักของเศรษฐกิจพอเพียง ซึ่งเป็นอีกหนึ่งอาชีพที่เคยคิดและตั้งใจเอาไว้ว่าจะทำให้สำเร็จบนที่ดินที่มีอยู่ เพื่อตอบแทนพระคุณแผ่นดิน ตามแนวพระราชดำริ “เศรษฐกิจพอเพียง” ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และเพื่อสร้างอาชีพเสริมสร้างรายได้ให้กับครอบครัว พอผมตัดสินใจว่าจะลงมือทำไร่นาสวนผสม ก็วางแผนตามขั้นตอน จากนั้นได้ลงมือทำในปี พ.ศ. 2537 โดยมีภรรยาของผมคอยช่วยเหลือและเป็นกำลังใจให้ ซึ่งไร่นาสวนผสมของตนเองจะอยู่ที่หมู่บ้านคำสมอ หมู่ที่ 7 ตำบลยางขี้นก อำเภอเขื่องใน ที่ดินอยู่ที่หมู่บ้านแห่งนี้จำนวน 19 ไร่ โดยแบ่งที่ดินมาทำฟาร์มหรือไร่นาสวนผสมเพียง 3 ไร่เศษ โดยใน 3 ไร่เศษๆ นี้ จะมีรั้วรอบขอบชิดป้องกันสัตว์เลี้ยงเข้ามาทำลายพืชผักและต้นไม้ ที่เหลืออีก 16 ไร่ ก็แบ่งทำนาปลูกข้าวเจ้า 12 ไร่ ปลูกข้าวเหนียว 4 ไร่ พอลงมือทำ ก็ขึ้นป้ายเป็นฟาร์มไปเลย โดยตั้งชื่อว่า “ฟาร์มเศรษฐกิจพอเพียง ปัญญภัณฑ์ฟาร์ม” และภายในฟาร์มบนเนื้อที่ 3 ไร่ เศษๆ นี้ ได้แบ่งที่ดินออกเป็นส่วนๆ ดังนี้

ส่วนที่ 1 เนื้อที่ 1 งาน ใช้ปลูกสร้างที่อยู่อาศัย โดยทำเป็นบ้านเรือนไม้ต่อเสาปูน ยกสูง ขนาดกว้าง 6 เมตร ยาว 7 เมตร แบ่งเป็น 1 ห้องนอน 1 ห้องน้ำ 1 ระเบียงที่นั่งเล่น

ส่วนล่างใช้เป็นที่นั่งเล่น ห้องน้ำ และเป็นที่จอดรถ มุงหลังคาด้วยสังกะสีมีรางน้ำ สำหรับรองน้ำฝนไว้ดื่ม ไว้ใช้ ไม่ต้องซื้อน้ำดื่มน้ำใช้จากที่อื่น เป็นที่อยู่อาศัยใช้หลบแดดฝน และหลับนอนได้อย่างสบาย บรรยากาศดีมากเพราะอยู่ริมทุ่งนา มีวัว ควายประดับฉาก มองแล้วสบายตา และรอบบริเวณบ้านปลูกไม้ดอกไม้ประดับพอให้มีสีสัน ส่วนด้านหน้าบ้าน เหลือที่ไว้เป็นลานจอดรถ ซึ่งกว้างขวางพอประมาณ

ส่วนที่ 2 เป็นส่วนที่ปลูกไม้ผลและพืชผักสวนครัว สำหรับส่วนนี้ เป็นส่วนสำคัญและเป็นหลักใหญ่ในการสร้างอาชีพ เพราะต้องวางแผนในการปลูกให้เกิดความเหมาะสม กับที่ดินเนื้อที่ 2 ไร่ 2 งานนี้ โดยต้องกำหนดพืชที่ต้องนำมาปลูกว่าจะต้องเป็นชนิดใดบ้าง และเมื่อปลูกแล้วจะได้ผล หรือมีความจำเป็นกับสภาพที่เป็นอยู่ในปัจจุบันหรือไม่ เหมาะกับดินที่ปลูกมากน้อยเพียงใด

ก่อนอื่น ต้องเตรียมดินให้เหมาะกับการปลูกพืช โดยไถพรวนดินให้ราบเรียบ สม่ำเสมอ เก็บเผาวัชพืชและเศษไม้ให้หมด พร้อมที่จะนำต้นกล้าไม้ผลมาปลูกได้ และก่อนปลูกก็ต้องพิจารณาหาไม้ผลที่จะนำมาปลูกว่าจะปลูกพืชชนิดใดบ้าง เมื่อได้แล้วก็ลงมือขุดหลุมปลูกโดยกะระยะห่างของต้นให้เหมาะสม ไม่แคบหรือกว้างเกินไป โดยพิจารณาถึงพุ่มไม้ที่โตว่าจะต้องใช้ระยะห่างเท่าใด

เมื่อเตรียมหลุมปลูกเรียบร้อยแล้ว ก็นำต้นกล้าไม้ลงปลูกได้เลย การปลูกไม่ควรนำต้นกล้าไม้ลงปลูกในตอนเช้า หรือตอนกลางวัน เพราะเมื่อปลูกแล้วต้นกล้าที่ปลูกใหม่จะต้องทนรับแสงแดดจ้าในตอนกลางวัน ซึ่งต้นกล้าไม้ยังไม่พร้อมที่ต่อสู้กับอุปสรรคใดๆ ก่อนที่จะตั้งตัวได้ จึงแนะนำให้นำลงปลูกในตอนเย็น หรือช่วงบ่ายที่หมดแดดแล้ว เพราะช่วงต่อไปจะเป็นกลางคืน ซึ่งเป็นช่วงเวลาพอที่จะให้ต้นกล้าไม้ที่ปลูกใหม่ตั้งตัวได้ และสามารถปรับตัวเข้ากับสภาพดินได้ ก่อนที่จะพบกับแสงแดดร้อนในวันต่อไป

เมื่อปลูกแล้วเสร็จใหม่ๆ ก็ควรรดน้ำทุกวัน วันละครั้ง หรือทุกเช้า-เย็น จะดีมาก รดไปทุกวันจนกว่าต้นกล้าไม้ที่ปลูกตั้งตัวได้ไม่เหี่ยวเฉาให้เห็น จึงรดแบบวันเว้นวัน และควรหมั่นดูแลใส่ปุ๋ย พรวนดิน ให้พืชเจริญงอกงาม ตามวันเวลาที่เหมาะสม

ส่วนไม้ผลที่ผมได้นำมาปลูกมีหลากหลายชนิด เช่น ทุเรียน จำนวน 5 ต้น ลองกอง จำนวน 5 ต้น มังคุด จำนวน 5 ต้น ลิ้นจี่ จำนวน 2 ต้น ส้มโอ จำนวน 8 ต้น มะไฟ จำนวน 5 ต้น ลำไย จำนวน 10 ต้น มะกอก จำนวน 3 ต้น มะนาว จำนวน 12 ต้น น้อยหน่า จำนวน 6 ต้น มะกรูด จำนวน 22 ต้น ไผ่เลี้ยงหวาน จำนวน 15 ต้น ที่หลักๆ ก็มีเท่านี้ นอกนั้นก็เป็นไม้ผลต้นเตี้ย เช่น ฝรั่ง พุทรา น้อยหน่า ฯลฯ ซึ่งต้นไม้ทุกชนิดสามารถเก็บผลผลิตขาย สร้างรายได้ดีพอสมควร

ส่วนที่ 4 เป็นบ่อเลี้ยงปลา สำหรับส่วนนี้ เนื้อที่ประมาณ 1 งานเศษ ตนเองได้ว่าจ้างรถแบ๊กโฮ มาขุดเป็นบ่อสี่เหลี่ยม กว้างประมาณ 20 เมตร ยาวประมาณ 40 เมตร ลึกประมาณ 3 เมตร เป็นบ่อขนาดกลาง และมีน้ำตลอดปี หน้าฝนน้ำขึ้นสูงล้นตลิ่ง หน้าแล้งน้ำขอด แต่ก็ไม่ถึงกับน้ำแห้ง ยังพอมีเหลือพอปลาได้อาศัย ปลาที่เลี้ยงก็มี ปลานิล ปลาไน ปลาดุกอุย ปลาปาก ฯลฯ เมื่อเลี้ยงปลาก็ต้องหมั่นให้อาหารทั้งเช้า-เย็น ทั้งอาหารสำเร็จรูป หรือรำอ่อน หรือบางทีมีเศษผักเหลือจากการประกอบอาหารก็นำมาเป็นอาหารปลาได้ เช่น ผักกาด ผักคะน้า กะหล่ำปลี หรือบางทีเราไปตลาดสดเจอผักที่เขาแกะใบแก่ทิ้งก่อนขาย ก็ขอหรือซื้อเขามา เป็นอาหารว่างของปลาได้เป็นอย่างดี

“ปลาส่วนใหญ่ที่ผมเลี้ยงจะเป็นปลานิลและปลาดุกอุยที่อนุบาลในบ่อปูนก่อนให้โตพอเอาตัวรอดได้ ก็โตประมาณ 1 นิ้ว ขึ้นไป จึงนำลงเลี้ยงในบ่อดิน ปลาดุกอุยเป็นปลาที่โตเร็ว กินอาหารเก่ง เลี้ยงประมาณ 1 เดือน ก็จับขายได้แล้ว 7-8 ตัว/กิโลกรัม ซึ่งอยู่ในช่วงที่ตลาดกำลังต้องการพอดี เพราะพ่อค้าแม่ค้า นำไปย่างหรือทอดขายตัวละ 10 บาท ก็ได้กำไร (ซื้อกิโลกรัมละ 40 บาท ได้ 8 ตัว นำไปย่างขายตัวละ 10 บาท ได้เงิน 80 บาท ก็ได้กำไร 40 บาท) แต่ถ้าโตกว่านี้ ก็ขายยากหน่อย เพราะตลาดนำไปตั้งราคาขายไม่ได้ ถ้าขายตัวละ 15-20 บาท ก็ไม่มีคนซื้อ เพราะเยอะไป กินไม่หมด” ร.ต.ท. ปัญญภัณฑ์ บอก

นอกจากบ่อปลาที่กล่าวแล้ว ผมยังมีบ่อปลาธรรมชาติขนาดเล็กอีก 3 บ่อ ในแปลงนาใกล้ๆ กันนี้ มีปลาธรรมชาติหลากหลายชนิด เช่น ปลาหมอ ปลาสลิด ปลากระดี่ ปลาดุกนา ปลาช่อน ปลาไหล กุ้ง ปู ท่านที่ชอบลงแหหรือทอดแห อยากจะทอดแหที่ฟาร์มก็สามารถทำได้เลย มีแหให้ทอด จับปลาขึ้นมาต้มยำหรือย่างสดๆ ร้อนๆ รับรองเอร็ดอร่อยภายใต้บรรยากาศแบบลูกทุ่งๆ และเป็นกันเอง ร.ต.ท. ปัญญภัณฑ์ ชอบแบบนี้ล่ะครับ

ส่วนที่ 5 เป็นส่วนทำนาข้าว ซึ่ง ร.ต.ท. ปัญญภัณฑ์ บอกว่า ในส่วนที่ทำนาข้าวนี้ ปลูกข้าวเหนียว 4 ไร่ และปลูกข้าวเจ้า 12 ไร่ และทุกท่านรู้หรือไม่ว่า กว่าที่จะเป็นเมล็ดข้าวสีขาว นำมานึ่ง มาหุงให้เป็นข้าวสุก รับประทานได้นั้น ต้องผ่านขั้นตอนที่ยุ่งยากอะไรมาบ้าง ถ้าเป็นชาวนาหรือคนรุ่นเก่าๆ ก็คงจะรู้ดี แต่คนรุ่นใหม่ หรือผู้ที่ไม่มีไร่ ไม่มีนาทำ จะไม่รู้เลย

ขั้นตอนความเป็นไปเป็นมาพอคร่าวๆ ให้นึกเห็นภาพลางๆ ดังนี้

1. การเตรียมดิน โดยขั้นแรกต้องไถกลบเพื่อพรวนดินก่อน ปล่อยทิ้งไว้ให้หญ้าตายก่อนไถกลบอีกครั้ง ซึ่งการไถก็ต้องดูว่า ดินมีความชื้นหรือไม่ ถ้าแห้งเกินไปก็ไถไม่เข้า ส่วนมากก่อนเข้าฤดูฝน ซึ่งเป็นฤดูทำนา และก่อนลงมือทำนาจะต้องไถพรวนอีกครั้ง เพื่อเป็นการเตรียมดินครั้งสุดท้าย ในขั้นตอนนี้จะหว่านปุ๋ยชีวภาพบำรุงดินก่อนไถก็ได้ หรือจะฉีดยาฆ่าหญ้า คุมหญ้าก่อนก็ได้

2. การเตรียมต้นกล้า ขั้นตอนนี้ถ้าเป็นทำนาแบบหว่านไม่ต้องเตรียมแปลงหว่านต้นกล้า แต่ต้องเตรียมดินหมดทั้งแปลง แล้วหว่านเมล็ดข้าวให้พอเหมาะ ไม่หนาแน่นเกินไป เพราะต้นข้าวโตขึ้นจะมีระยะพอดี การทำนาหว่านจะทำได้เลยไม่ต้องรอให้มีน้ำก่อน เหมาะกับนาดอน แล้วรอให้ต้นข้าวสูงประมาณ 2-5 นิ้ว ค่อยปล่อยน้ำเข้าแปลงนา ใสปุ๋ย ถ้าเป็นการทำนาแบบนาดำ ต้องทำแปลงต้นกล้าก่อน และต้องมีน้ำขังแล้วถึงจะทำได้ ต้องเลือกแปลงนาที่น้ำไม่ขังมากเกินไป และไม่แล้งน้ำเกินไป เมื่อหว่านพันธุ์ข้าวแล้วต้องควบคุมน้ำให้มีพอเหมาะ ไม่ท่วมหรือแห้ง และระวังต้นหญ้าหรือวัชพืชจะขึ้นรบกวนด้วย หมั่นใส่ปุ๋ย ประมาณ 20-30 วัน ต้นกล้าจะสูงยาวพอถอนไปปักดำได้

3. การดำนา แปลงนาที่จะปักดำ ต้องมีน้ำขัง หรือเป็นดินโคลนเหลวเหนียวพอที่จะปักต้นกล้าให้ยืนต้นได้ และต้องให้ต้นกล้ามีระยะห่างกันประมาณ 30 เซนติเมตร ซึ่งต้นกล้าที่นำมาปักดำก็ได้จากการเพาะพันธุ์ต้นกล้าจาก ข้อ 2

4. ในระหว่างที่ปักดำนาหรือนาหว่านเสร็จแล้ว ในระหว่างนี้ต้องหมั่นดูแลและควบคุมน้ำให้เหมาะสม เพื่อเลี้ยงต้นข้าวให้โต และเพื่อคลุมดินไม่ให้หญ้าเกิดแซมต้นข้าว และควรใส่ปุ๋ยตามขั้นตอนเพื่อให้ต้นข้าวได้ผลผลิตที่ดี ประมาณ 3 เดือน ข้าวจะเริ่มตั้งท้องและออกรวง

5. การเก็บเกี่ยว หลังจากที่ต้นข้าวออกรวงและเมล็ดข้าวเริ่มสุกโดยสังเกตใบเลี้ยงข้าวออกสีเหลือง เมล็ดข้าวออกสีเหลือง ก็เริ่มเก็บเกี่ยวได้ โดยไม่ต้องรอให้เมล็ดข้าวแก่มาก

ร.ต.ท. ปัญญภัณฑ์ ได้กล่าวในตอนท้ายว่า นอกจากที่กล่าวมาข้างต้นนี้แล้ว ตนยังได้ปลูกมันสำปะหลังด้วย โดยปลูกบนที่ดินอีกแปลงซึ่งมีเนื้อที่ 9 ไร่ และอยู่ห่างจากจุดที่ตั้งฟาร์มนี้ประมาณ 1 กิโลเมตร โดยแบ่งทำไร่มันสำปะหลัง 5 ไร่ ที่เหลือก็ปล่อยไว้เป็นที่ว่างสำหรับเลี้ยง โค และกระบือ รวมทั้งเป็ดและไก่ ที่ผมเลี้ยงไว้แต่มีจำนวนไม่มากนัก

สำหรับการทำไร่มันสำปะหลังถือว่าประสบผลสำเร็จ เพราะราคาปัจจุบันก็นับว่าอยู่ในขั้นดีพอสมควร อีกทั้งระยะเวลาในการปลูกและเก็บผลผลิตก็ไม่นาน ปลูกเพียงประมาณ 8-10 เดือน ก็ขุดหัวมันขึ้นมาขายได้ ซึ่งการขายมันสำปะหลังของผมจะมี 2 รูปแบบ คือ 1. ขายหัวเป็นๆ ตัดหัวชั่งกิโลขายได้เลย และแบบที่ 2. สับหัวหรือที่เรียกว่ามันเส้นนั่นเอง สับแล้วนำออกตากแดดให้แห้งก่อนนำไปขาย ราคากิโลกรัมละ 5-6 บาท ก็พออยู่ได้

จากที่เล่ามาทั้งหมดนี้ ทำให้ ร.ต.ท. ปัญญภัณฑ์ มีรายได้ทั้งรายวัน รายสัปดาห์ รายเดือน และรายปี จากการขายผลผลิตทุกอย่างที่มีอยู่ในฟาร์มและในไร่ ในนา ดังที่ได้กล่าวข้างต้น บวกกับเงินเดือนประจำ จนสามารถส่งลูกทั้ง 2 คน เรียนจบในระดับปริญญาตรีและมีงานทำกันทุกคน ทั้งนี้ มีภรรยาคอยให้กำลังใจและช่วยเหลือการทำไร่นาสวนผสม อีกทั้งเป็นคนมีความมุ่งมั่น ประหยัด อดออม ดำรงชีพอยู่อย่างพอเพียง ทำให้มีเงินเก็บฝากจำนวนไม่น้อย และยังสามารถเก็บเงินซื้อที่ดินเพิ่มเติมอีก จำนวน 15 ไร่ ที่หมู่บ้านคูเมือง ตำบลเมืองศรีไค อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี ซึ่งเป็นแหล่งความเจริญ และเป็นทำเลทอง ราคาที่ดินแถวนี้จะสูงมาก เนื่องจากอยู่ในพื้นที่ใกล้กับมหาวิทยาลัยอุบลราชธานี ซึ่งที่ดินผืนนี้ ได้ทำการปลูกข้าวเจ้า 8 ไร่ ปลูกมันสำปะหลัง 5 ไร่ ปลูกไม้เศรษฐกิจยูคาลิปตัส 2 ไร่

น่าปลื้มใจกับผู้หมวดปัญญภัณฑ์ จริงๆ ครับ สำหรับท่านที่ต้องการไปศึกษาดูงาน ไปเยี่ยมชมสวน หรือฟาร์มของ ร.ต.ท. ปัญญภัณฑ์ ชากำนัน ก็ติดต่อนัดหมายล่วงหน้าได้ทางโทรศัพท์ที่เบอร์ (090) 834-8454 และเมื่อไปแล้วยังอาจจะได้ลิ้มลองต้มยำปลาหรือปลาดุกย่างรสแซ่บ! ฝีมือของภรรยาผู้หมวดปัญญภัณฑ์ อีกด้วยเด้อ