ปีสุดท้ายที่รัฐบาลคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) คืนอำนาจสู่โหมดการเลือกตั้งเชื่อว่า คสช.จะเร่งเครื่องรื้อผลงานปฏิรูปเลือกตั้งทั้งระบบไม่ว่าจะเป็นการออกกฎหมายหลายฉบับเพื่อแก้ปัญหาโครงสร้าง โดยหนึ่งในนั้นคือการปฏิรูปการให้บริการประชาชนต้องสะดวกและรวดเร็ว ปราศจากการเรียกรับสินบนใต้โต๊ะในการจัดซื้อจัดจ้าง หรือการซื้อขายตำแหน่ง ท่ามกลางความคาดหวังว่าการปฏิรูปข้าราชการประเด็นการแต่งตั้งโยกย้ายไม่เป็นธรรม ถือเป็นเรื่องสำคัญที่ต้องรื้อใหญ่ระบบอุปถัมภ์ที่เกาะกินโครงสร้างระบบราชการให้พังทรุด

ขจัดภัย บุรุษพัฒน์ ประธานมูลนิธิพัฒนาข้าราชการและอดีตสภาปฏิรูปแห่งชาติ (สปช.) กล่าวว่า ต้องทำการปฏิรูประบบราชการเพื่อให้ข้าราชการมีขวัญและกำลังใจในการทำงาน โดยปฏิบัติงานด้วยความทุ่มเท เสียสละซื่อสัตย์สุจริต และเห็นแก่ประโยชน์ของชาติเป็นใหญ่ ดังนั้นจึงไม่เห็นด้วยกับการแต่งตั้งโยกย้ายแบบข้ามห้วย เพราะจะทำลายขวัญและกำลังใจในการทำงาน แม้โดยปกติฝ่ายการเมืองสามารถทำได้ในการแต่งตั้งข้าราชการระดับ 10-11 สั่งใครให้ย้ายข้ามห้วยได้ แต่ต้องคำนึงถึงจิตใจของคนในกระทรวง ทบวง กรม ที่เป็นลูกหม้อทำงานมากว่า 20-30 ปี เพราะอย่าลืมว่าการจะก้าวขึ้นเป็นปลัดหรืออธิบดีต้องใช้เวลาในการเติบโตและเรียนรู้สายงานตัวเองที่ทำอยู่อย่างต่ำๆ ต้อง 35 ปี

สิ่งที่ต้องการปฏิรูป คือ ระบบแต่งตั้ง โยกย้ายให้ข้าราชการปลอดจากฝ่ายการเมือง ทำงานเพื่อประชาชนอย่างแท้จริง เป็นข้าราชการที่มีคุณธรรม สุจริต โปร่งใส ที่ผ่านมามีข้อเสนอเรื่องการปรับระบบราชการมากมาย แต่ไม่สามารถนำไปสู่การปฏิบัติได้อย่างแท้จริง ดังนั้นต้องร่วมกันคิด ขณะที่ระบบการแต่งตั้งโยกย้ายปัจจุบันมีคณะกรรมการพิทักษ์ระบบคุณธรรม หรือ ก.พ.ค. เข้ามาดูแลถือว่าเป็นเรื่องดีในการเข้ามารับเรื่องราว ร้องเรียนหากเกิดกรณีแต่งตั้งโยกย้าย ไม่เป็นธรรม และหากเกิดข้อผิดพลาดขึ้นจริงสามารถฟ้องศาลปกครองได้ จนนำไปสู่การเพิกถอนคำสั่งแต่งตั้งที่ไม่เป็นธรรม จึงสนับสนุนแนวทางนี้

ก่อนหน้านี้มีการเสนอแนวทางการแต่งตั้งผู้บริหารระดับสูง โดยเฉพาะปลัดกระทรวง ได้มีการกำหนดวิธีการป้องกันไม่ให้ฝ่ายการเมืองเข้ามาแทรกแซงกระบวนการในการแต่งตั้งหรือโยกย้าย โดยกำหนดให้มีคณะกรรมการ ประกอบด้วย บุคคลซึ่งคัดเลือกมาจากส่วนราชการต่างๆ จำนวน 3 ฝ่าย คือ 1.ผู้ทรงคุณวุฒิในคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน 2.อดีตปลัดกระทรวงจากกระทรวงต่างๆ ยกเว้นกระทรวงกลาโหม 3.คณะกรรมการคุณธรรมจริยธรรมของกระทรวงต่างๆ

รวมถึงการสั่งการของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง เพื่อให้ข้าราชการปฏิบัติตามจะต้องเป็นคำสั่งที่เป็นลายลักษณ์อักษร หากไม่มีเอกสารเป็นลายลักษณ์อักษร ไม่ถือเป็นคำสั่ง แต่ถ้าข้าราชการผู้นั้นนำไปปฏิบัติแล้วเกิดข้อผิดพลาดหรือความเสียหาย ข้าราชการผู้นั้นต้องเป็นผู้รับผิดชอบในการกระทำดังกล่าว

จรวยพร ธรณินทร์ อดีตปลัดกระทรวงศึกษาธิการ และอดีต ก.พ.ค. กล่าวว่า อยากเสนอว่าระบบโยกย้ายในราชการปัจจุบันมีกฎและกติกากำหนดอยู่ว่าให้เป็นอำนาจรัฐมนตรีแต่งตั้งตำแหน่งเดียว คือ ปลัดกระทรวง ในส่วนตำแหน่ง อื่นๆ เช่น อธิบดี รองอธิบดี หรือผู้ตรวจ ทางปลัดกระทรวงจะเป็นคนนำเสนอ เพราะรัฐมนตรีไม่ได้ทราบข้อมูลภายในทุกหน่วยงาน และเพื่อป้องกันไม่ให้ฝ่ายการเมืองเข้ามาล้วงลูกหรือก้าวก่าย หรือแทรกแซงภายในหน่วยงานรัฐได้ ดังนั้นจึงมี 2 แนวทาง คือ 1.มีการเสนอกันมาว่าควรมีการตั้งคณะกรรมการพิเศษ ขึ้นมาชุดหนึ่งเพื่อสรรหาบุคคลที่ เหมาะสมจะเป็นปลัดกระทรวง และสามารถย้ายข้ามห้วยได้หากมีคุณสมบัติ พิเศษครบถ้วนโดยเสนอชื่อให้รัฐมนตรี เจ้ากระทรวงเลือก 3 รายชื่อ

2.การแต่งตั้งคณะกรรมการคัดเลือกขึ้นมาชุดหนึ่งของแต่ละกระทรวงเป็น ผู้เลือกบุคคลที่เหมาะสมภายในกระทรวงเอง พร้อมกับกำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ รายละเอียด หรือคุณสมบัติที่เหมาะสม ที่สำคัญต้องให้รายละเอียดลึกลงไปถึงว่าเหตุใดบุคคลนี้ไม่ได้รับเลือก และเหตุใดบุคคลนี้ได้รับเลือก เช่น เลือกนาย ก. เพราะมีความสามารถ ผลงาน หรือคุณสมบัติอย่างไร และทางกระทรวงจะได้ประโยชน์อะไรจาก นาย ก. เป็นต้น จากนั้นให้รัฐมนตรีใช้ดุลพินิจเลือกด้วยความเหมาะสมและมีเหตุผลประกอบ

สำหรับตำแหน่งผู้บริหารที่ต่ำกว่าปลัดกระทรวง แต่ละกระทรวงจะมีคณะกรรมการชุดหนึ่งขึ้นมาพิจารณาว่าใครจะเหมาะเป็นอธิบดี รองอธิบดี ผู้อำนวยการ ฯลฯ แต่ปัญหาคือในคณะกรรมการพิเศษชุดนี้กลับมีปลัดกระทรวงอยู่ด้วย เมื่อเป็นเช่นนี้ปลัดกระทรวงจึงมีอิทธิพลสูงในการชี้นำให้คณะกรรมการชุดนี้เลือกใครหรือไม่เลือกใคร ซึ่งหากเป็นแบบนี้ฝ่ายการเมืองสามารถแทรกแซงได้

ดังนั้น จึงไม่ควรให้ปลัดกระทรวงร่วมเป็นกรรมการคัดเลือกในระดับกระทรวง เพราะไม่เหมาะสม ถือเป็นการป้องกันการแทรกแซง

สถานการณ์การเมือง 2561 มีแนวโน้มรุนแรงขึ้น สอดรับกับที่หลายฝ่ายออกมาคาดการณ์

เมื่อเส้นทางก่อนจะถึง “เลือกตั้ง” ล้วนเต็มไปด้วยเรื่องร้อนที่สุ่มเสี่ยงและเปราะบางเขย่าเสถียรภาพรัฐบาลคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.)

ไล่มาตั้งแต่เรื่องกระบวนการเตรียมความพร้อมสู่การเลือกตั้งที่ยังมีกระแสความไม่เชื่อมั่นว่าจะเกิดการเลือกตั้งตามโรดแมปที่วางไว้ อันจะเป็นแรงกดดันที่ย้อนกลับมาสร้างปัญหายัง คสช.

ตามปฏิทินการเมือง พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้ง สส. และ พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการได้มาซึ่ง สว. จะกลับเข้าสู่การพิจารณาของสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) กลางเดือน ม.ค.นี้

ท่ามกลางกระแสจับตาว่าจะมีอุบัติเหตุหรือเกิดการคว่ำกฎหมายตามที่มีหลายฝ่ายออกมาดักคอหรือไม่

นอกจากเนื้อหาในร่างกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับกฎ กติกา ของการเลือกตั้ง สส. ที่ถูกวิพากษ์วิจารณ์ในหลายแง่มุม จนอาจเป็นชนวนที่เกิดความเห็นที่แตกต่างและนำไปสู่การไม่ยอมรับ

ความพิเศษของกฎหมายทั้งสองฉบับนี้ อยู่ตรงที่เป็นเงื่อนไขซึ่งจะนำไปสู่การเริ่มต้นนับหนึ่งของการเลือกตั้ง ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนดให้ต้องมีการเลือกตั้งภายใน 150 วัน นับจากกฎหมายประกาศใช้

กระแสดักคอเรื่อง “เลื่อนเลือกตั้ง” หวังยื้ออยู่ในอำนาจของ คสช. จึงกลับมาเป็นประเด็นต่อเนื่อง ในวันที่ท่าทีจากฝั่ง คสช.เอง ก็ยังสร้างเงื่อนไขเปิดช่องให้เลื่อนเลือกตั้ง ทั้งในกรณีหากเกิดความไม่สงบ หรือกฎหมายลูกไม่เสร็จ

ล่าสุด พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี ระบุว่า ถ้ากฎหมายลูก 2 ฉบับเสร็จ ก็จะมีการเลือกตั้งตามเดิมในเดือน พ.ย. 2561 ที่เคยประกาศไว้ แต่ถ้าไม่เสร็จก็ไม่ใช่เรื่องของตนเอง และก็ไม่ควรไปโทษ สนช.ว่าดึงเรื่อง ต้องไปดูว่า สนช.อภิปรายกันเรื่องอะไร บางเรื่องก็ไม่เห็นด้วยกับรัฐบาล

ในกรณีที่การเลือกตั้งต้องถูกเลื่อนออกไป ย่อมปลุกให้บรรยากาศการเมืองกลับมาร้อนแรง รวมทั้งแรงกดดันที่จะย้อนกลับไปยัง คสช.รุนแรงประเด็นต่อเนื่องคือเงื่อนไขเรื่องคำสั่ง คสช.ในอดีตที่ล็อกไม่ให้พรรคการเมืองเคลื่อนไหวหรือดำเนินกิจกรรม และลากยาวมาจนถึงปัจจุบันซึ่ง พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมืองมีผลบังคับใช้

หลังจากที่ คสช.ปลดล็อกคำสั่งดังกล่าวย่อมทำให้พรรคการเมือง กลุ่มการเมือง ตลอดจน ประชาชนคนทั่วไป ออกมาแสดงความคิดความเห็น และทำกิจกรรมเคลื่อนไหวได้อย่างเต็มที่

แรงกดดันที่เคยอัดอั้นในอดีตก็จะทะลักล้นออกมาในรูปแบบต่างๆ โดยเฉพาะกับเสียงวิพากษ์วิจารณ์ที่จะประดังประเดไปยังรัฐบาล คสช. จากที่อัดอั้นสะสมจากอดีตที่ไม่อาจทำได้ ถึงขั้นคาดการณ์กันว่าจะเป็นปัจจัยที่เติมเชื้อความร้อนแรงให้การเมืองกลับดุเดือด

ยิ่งในวันที่ พล.อ.ประยุทธ์ ประกาศตัวชัดว่าเป็นนักการเมือง พร้อมสัญญาณเปิดตัวสู่ “นายกรัฐมนตรีคนนอก” ที่จะยิ่งทำให้ พล.อ.ประยุทธ์ กลายเป็นเป้าที่จะถูกรุมถล่มจากทุกฝ่าย

ถัดมาที่อีกด้านหนึ่งบรรดากฎหมายปฏิรูปที่จะเกิดขึ้นตามกระบวนการที่กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญ โดยเฉพาะการปฏิรูป กระบวนการยุติธรรมและตำรวจ ที่มีเงื่อนไข “เส้นตาย” ต้องทำให้เสร็จภายใน 1 ปี นับจากรัฐธรรมนูญประกาศใช้

การปฏิรูปตำรวจที่จะเกิดขึ้นย่อมนำไปสู่การปรับเปลี่ยนโครงสร้าง ตลอดจนกลไก อำนาจ อันอาจนำไปสู่การไม่ยอมรับและต่อต้านจากข้าราชการตำรวจในอนาคต ถึงขั้นบานปลายกลายเป็นแรงกระเพื่อมเขย่าเสถียรภาพภายใน คสช.หากตั้งรับไม่ดี

ถัดมาที่การเลือกตั้งท้องถิ่นที่หากไม่มีอะไรผิดพลาดน่าจะเกิดขึ้นได้ช่วงกลางปี ซึ่งจะเป็นการชิมลางและวัดกระแสก่อนการเลือกตั้งใหญ่ทั่วประเทศ

การเปิดให้มีการเลือกตั้งในช่วงที่บ้านเมืองอยู่ในสภาวะถูกควบคุมมายาวนาน จึงทำให้หลายฝ่ายห่วงกันว่า นี่อาจเป็นปัจจัยที่จะทำให้การเมืองร้อนแรงอีกครั้ง

วิเคราะห์แล้วเลือกตั้งท้องถิ่นย่อมเป็นสมรภูมิที่ดุเดือดไม่แพ้สนามการเมืองใหญ่

เมื่อทั้งนักการเมืองท้องถิ่น และพรรคการเมืองต่างๆ ย่อมหวังชิงความได้เปรียบจากในพื้นที่ ที่จะเป็นฐานเสียงเอื้ออำนวยความสะดวกให้การหาเสียงในการเลือกตั้งใหญ่ง่ายขึ้นสำหรับพรรคตัวเอง

ยังไม่รวมกับการหวังผลทางเรื่องจิตวิทยาที่จะมีผลไปถึงการเลือกตั้งในสนามใหญ่ โดยเฉพาะกับสนามเลือกตั้งผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร ที่เสนอให้มีการเลือกตั้งพร้อมกันกับการเลือกตั้งองค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.)

การแข่งขันที่คาดว่าจะดุเดือดของ 2 พรรคใหญ่ที่จะต้องทุ่มสรรพกำลังเพื่อหวังชิงชัยในสมรภูมิสำคัญนี้ มีแต่จะทำให้การเลือกตั้งผู้ว่าฯ กทม. เต็มไปด้วยความร้อนแรง ในสนามที่ถือเป็นเดิมพันสำคัญของพรรคใหญ่ที่ต้องการครองเก้าอี้ตัวนี้

ปัจจัยต่างๆ เหล่านี้ล้วนแต่จะทำให้การเมืองในปี 2561 ร้อนแรงมากขึ้น ในวันที่ คสช.จำเป็นต้องเริ่มหาที่ผ่องถ่ายอำนาจตัวเองที่จะหมดไปหลังการเลือกตั้ง

ในวันที่บรรดาอำนาจพิเศษ เครื่องไม้เครื่องมือที่เคยมีเคยใช้หายไป ย่อมทำให้การควบคุมดูแลสถานการณ์ในช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อสำคัญเป็นไปด้วยความยากลำบากมากขึ้น

หลังจากรัฐบาลแสดงเจตนารมณ์จะผลักดันปัญหาเรื่องสิทธิมนุษยชนสู่วาระแห่งชาติ ในหัวข้อ “สิทธิมนุษยชนร่วมขับเคลื่อน Thailand 4.0 เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน” เป็นเรื่องที่ต้องทำเร่งด่วนในกรอบระยะเวลา 2 ปี ระหว่างปี 2561-2562 เพื่อให้ประเทศไทยทัดเทียมระดับสากล

กรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ กระทรวงยุติธรรมได้จัดทำรายงานถึงที่มาที่ไป ความสำคัญการจัดทำสู่วาระแห่งชาติและประโยชน์ที่จะได้รับนำเสนอต่อรัฐบาลเพื่อรับทราบเมื่อปีที่ผ่านมา

อย่างไรก็ตาม สาระสำคัญตอนหนึ่งระบุถึงสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทยในปัจจุบัน ซึ่งโพสต์ทูเดย์ขอคัดย่อมานำเสนอดังนี้

สิ่งที่ยังไม่ประสบความสำเร็จและต้องเร่งเพิ่มขีดความสามารถด้านสิทธิมนุษยชน จากรายงานฉบับนี้ระบุว่า  “มิติป้องกันการละเมิดสิทธิมนุษยชน” ได้แก่ กลุ่มเป้าหมายที่มีโอกาสถูกละเมิดสิทธิมนุษยชนและมีสัดส่วนที่จะเพิ่มขึ้น คือ กลุ่มเด็ก สตรี ผู้สูงอายุ คนพิการ ผู้ป่วย HIV/AIDS ผู้ใช้แรงงาน คนจน เกษตรกร ผู้ต้องหา ผู้ต้องขัง และผู้บริโภค ซึ่งจะต้องมีการดำเนินงานให้ความสำคัญในการป้องกันการถูกละเมิด

สำหรับกลุ่มที่มีสัดส่วนการถูกละเมิดลดลง ได้แก่ กลุ่มผู้ป่วย กลุ่มชาติพันธุ์ กลุ่มแรงงานต่างด้าว กลุ่มผู้พ้นโทษและผู้เสียหายในคดีอาญา ส่วนประเด็นสิทธิมนุษยชน พบว่า ด้านที่มีการละเมิดสิทธิเพิ่มขึ้น คือ ด้านอาชีพและแรงงาน ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ด้านที่อยู่อาศัย ด้านกระบวนการยุติธรรม ด้านสิทธิชุมชน และด้านการเมืองการปกครอง

ส่วนด้านที่ละเมิดสิทธิลดลง ได้แก่ ด้านการศึกษา วัฒนธรรม ศาสนา และการเรียนรู้ ด้านสาธารณสุข และด้านเสรีภาพการสื่อสาร

เช่นเดียวกับ “มิติคุ้มครองสิทธิมนุษยชน” ได้แก่ ข้อร้องเรียนการละเมิดสิทธิมนุษยชนในแต่ละด้าน จากการรายงานขององค์กรเครือข่ายสิทธิมนุษยชนที่เพิ่มขึ้น ได้แก่ ด้านการเมืองการปกครอง ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ด้านเสรีภาพการสื่อสารและสื่อมวลชน ด้านกระบวนการยุติธรรม และด้านสิทธิชุมชน

ส่วนข้อร้องเรียนที่มีสัดส่วนลดลง ได้แก่ ด้านการศึกษา วัฒนธรรม ศาสนาและการเรียนรู้ ด้านอาชีพและแรงงาน ด้านสาธารณสุข และด้านที่อยู่อาศัย สำหรับผู้ถูกละเมิดสิทธิมนุษยชนในแต่ละด้านที่ได้รับสิทธิประโยชน์จากการฟื้นฟูและเยียวยานั้น จากการรายงานขององค์กรเครือข่ายสิทธิมนุษยชน มีสัดส่วนลดลง คิดเป็นร้อยละ 26 ที่จะต้องเร่งให้ทุกหน่วยงานให้ความช่วยเหลือเมื่อเกิดการละเมิดสิทธิมนุษยชน

มิติพัฒนาองค์กรเครือข่ายทุกภาคส่วนให้มีศักยภาพในการส่งเสริมคุ้มครองสิทธิมนุษยชน พบว่า มีเจ้าหน้าที่ของรัฐที่ถูกร้องเรียน เกี่ยวกับการเลือกปฏิบัติมีจำนวนเพิ่มขึ้น โดยพบว่า ประเด็นที่เจ้าหน้าที่ถูกร้องเรียนเพิ่มมากขึ้น คือ ด้านกระบวนการยุติธรรม (ตำรวจ อัยการ) ด้านสาธารณสุข รวมถึงการเลือกปฏิบัติจากเจ้าหน้าที่รัฐสังกัดกระทรวง และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ซึ่งไม่ได้ระบุประเด็นสิทธิมนุษยชน

ขณะที่ข้อท้วงติงจากองค์การระหว่างประเทศเกี่ยวกับการไม่ปฏิบัติตามกติกาและอนุสัญญาระหว่างประเทศด้าน สิทธิมนุษยชน จากการรายงานสิทธิมนุษยชนของ Human Rights Watch ยังมีปัญหาอยู่หลายประการที่องค์กร ระหว่างประเทศให้ข้อท้วงติงและเสนอแนะให้เร่งดำเนินการแก้ไข ได้แก่เรื่อง การเมืองการปกครอง กระบวนการ ยุติธรรม และแรงงานต่างด้าว โดยเฉพาะประเด็นท้าทายที่ควรเร่งดำเนินการ ได้แก่ การดำเนินการปกป้องคุ้มครอง สิทธิมนุษยชนด้านสิทธิทางการเมือง เสรีภาพในการแสดงออก กระบวนการยุติธรรม (โทษประหารชีวิต การทรมาน การจับกุมโดยพลการ) สิทธิผู้ลี้ภัยทางการเมือง

โดยพบว่า ข้อท้วงติงของคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ มีจำนวนเพิ่มขึ้นร้อยละ 100 เมื่อเทียบกับจำนวนข้อท้วงติงในปี พ.ศ. 2555 สำหรับประเด็นที่มีการท้วงติงทุกปี และควรให้ความสำคัญแก้ไขเป็นพิเศษ คือ ด้านกระบวนการยุติธรรม ด้านการศึกษาวัฒนธรรม ศาสนาและการเรียนรู้ ด้านอาชีพและแรงงาน ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

เมื่อเปิดดู “สถิติข้อร้องเรียนการถูกละเมิดสิทธิมนุษยชน” จากข้อมูลเรื่องร้องเรียนการถูกละเมิดสิทธิมนุษยชน และเรื่องที่คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติหยิบยกเพื่อตรวจสอบในปีงบประมาณ พ.ศ. 2553-2558 มี 4,755 เรื่อง โดยจำแนกข้อมูลตามประเภทสิทธิที่มีการร้องเรียนว่าถูกละเมิดสิทธิมนุษยชน พบว่า มีการกระทำการละเมิดสิทธิมนุษยชนในประเภทสิทธิในกระบวนการยุติธรรม จำนวน 899 เรื่อง คิดเป็น 21.70% รองลงมา เป็นเรื่องสิทธิของบุคคลในทรัพย์สิน จำนวน 733 เรื่องคิดเป็น 17.69%

ทั้งนี้ ในปี 2559 ที่ผ่านมา มี 800 เรื่อง พบว่า มีการกระทำการละเมิดสิทธิมนุษยชนมากที่สุด คือ สิทธิในกระบวนการยุติธรรม จำนวน 208 เรื่อง คิดเป็น 26% รองลงมาเป็นเรื่องสิทธิพลเมือง 87 เรื่อง คิดเป็น 10.88%

ปัญหาสิทธิมนุษยชนมีบทบาทต่อการพัฒนาประเทศอย่างมาก เพราะเป็นหลักสากลที่ทั่วโลกให้การยอมรับที่มุ่งหวังให้มีความเจริญก้าวหน้าต่อประชาชนทั่วโลก นั่นคือความท้าทายที่สะท้อนปัญหาให้เห็นว่าเมื่อรัฐบาลประกาศเป็นวาระแห่งชาติแล้วจะทำได้มากน้อยขนาดไหน

กลายเป็นสัญญาประชาคมที่ยากจะบิดพลิ้ว เมื่อ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี และหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ประกาศความชัดเจนถึงการเลือกตั้งที่จะเกิดขึ้นราวเดือน พ.ย.ปีนี้

แต่ด้วย “เงื่อนไข” ต่างๆ ที่ พล.อ.ประยุทธ์ และคนใน คสช.ส่งออกมาเป็นระยะ ทำให้เกิดความกังขาว่า นี่อาจเป็นการเปิดช่องพร้อมให้เกิดการเลื่อนเลือกตั้งได้ตลอดเวลา

ล่าสุด พล.อ.ประยุทธ์ ให้สัมภาษณ์ถึงข้อกังวลเรื่องการเลื่อนการเลือกตั้งจากโรดแมป

“ผมได้ประกาศไปแล้วว่าหากกฎหมายลูกเสร็จก็เลือกตั้ง แต่ถ้าไม่เสร็จก็ไม่ใช่เรื่องของผมและไม่ใช่ไปโทษสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.)”

นอกจากจะไม่ช่วยให้ “มั่นใจ” ว่าทุกอย่างจะเดินหน้าไปสู่การเลือกตั้งตามโรดแมปแล้ว นี่อาจเป็น “สัญญาณ” ที่จะถูกนำไปตีความว่าหากกฎหมายลูกไม่เสร็จก็จะนำไปสู่การเลือกตั้งได้

เมื่อปัจจัยเรื่องกฎหมายลูกถือเป็นต้นทางที่จะเดินหน้าไปสู่การเลือกตั้ง หากจะยื้อหรือเลื่อนการเลือกตั้งที่ง่ายและเป็นเหตุเป็นผลมากที่สุดคือเกิดกรณีที่กฎหมายลูกไม่สามารถประกาศใช้ได้

ตามรัฐธรรมนูญ 2560 มาตรา 268 ระบุว่า เมื่อ พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญ 4 ฉบับ ประกาศใช้เป็นที่เรียบร้อยแล้วให้ดำเนินการเลือกตั้งใน 150 วัน

จากกฎหมายลูก 4 ฉบับ เวลานี้ประกาศใช้ไปแล้ว 2 ฉบับ คือ พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง และ พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.)

ส่วนอีก 2 ฉบับ อยู่ระหว่างการพิจารณาของ สนช. คือ พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้ง สส.และ พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการได้มาซึ่ง สว.

ไม่แปลกที่ก่อนหน้านี้กระแสการคว่ำกฎหมายลูกเพื่อยื้อการเลือกตั้งออกไป มีให้ได้ยินมาเป็นระยะ ปลุกให้สังคมหันมาจับตาการพิจารณาของ สนช.อย่างใกล้ชิด

ผลงานที่ผ่านมา สนช.ชุดนี้ ถือเป็นหนึ่งในแม่น้ำ 5 สาย และมีที่มาจาก คสช. ดูจะขานรับตอบสนองความต้องการของรัฐบาล คสช.เป็นอย่างดี จน พรเพชร วิชิตชลชัย ประธาน สนช. ต้องออกมายืนยันว่าไม่มี “ใบสั่ง”

“การออกกฎหมายต้องคำนึงถึงหลักนิติธรรมและนิติรัฐเป็นสำคัญ ดังนั้น การบอกว่ามีใบสั่งนั้น ไม่ใช่ใบสั่ง มันเป็นเรื่องนโยบายซึ่งเขาแสดงออกมาและไม่จำเป็นต้องมีใบสั่งซ้ำ ถ้ามันไม่ขัดต่อหลักนิติธรรมนิติรัฐ สนช.ก็ต้องดำเนินการ แต่ถ้าเป็นสิ่งที่ไม่ถูกต้อง สนช.ก็จะไม่เดินไปตามนั้น”

แต่สุดท้าย หากจะเกิดกรณีเลื่อนการเลือกตั้งออกไปเพราะเหตุกฎหมายลูก 2 ฉบับ ไม่ผ่าน ย่อมต้องถือเป็นความรับผิดชอบของ พล.อ.ประยุทธ์ อย่างไม่อาจปฏิเสธ หรือโบ้ยความรับผิดชอบไปให้กับคนอื่น

ทั้งสถานะหัวหน้า คสช.ที่มีอำนาจเบ็ดเสร็จเด็ดขาดในมือ ย่อมสามารถควบคุมทิศทางแม่น้ำ 5 สาย ที่ตั้งมาเองกับมือได้ไม่ยาก

ยิ่งการจะคว่ำกฎหมายลูกซึ่งถือเป็นเรื่องใหญ่ หากไม่มี “สัญญาณ” หรือ “ใบสั่ง” คงจะเกิดขึ้นได้ยาก

ที่สำคัญตลอดเวลาที่ผ่านมาทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนี้ ล้วนออกมาปฏิเสธยันยันว่าไม่มีสัญญาณที่จะต้องการให้เลื่อนการเลือกตั้งออกไป

ทั้ง พรเพชร ในฐานะประธาน สนช. “ที่ผ่านมาพูดกันมากเรื่องการคว่ำกฎหมายลูก ผมไม่คิดว่าจะมีเรื่องแบบนั้น แต่ก็ไม่รู้ข้อเท็จจริง ซึ่งการจะคว่ำกฎหมายได้ต้องใช้เสียงถึง 2 ใน 3 ของสภา การใช้เสียง 2 ใน 3 ก็ต้องมีการพูดจาล็อบบี้และส่งสัญญาณกัน แต่ยังไม่เห็นสัญญาณที่ว่านั้นเลย การจะคว่ำกฎหมายไม่ใช่เรื่องลี้ลับอะไร จะปกปิดก็คงลำบาก”

คล้าย สุรชัย เลี้ยงบุญเลิศชัย รองประธาน สนช. ที่ระบุว่า จะมีการเลือกตั้งตามโรดแมปหรือไม่ ส่วนตัวคงยืนยันไม่ได้ แต่ในฐานะผู้ปฏิบัติตามกรอบเวลารัฐธรรมนูญทุกอย่างยืนยันเป็นไปตามกรอบเวลา ส่วนกระแสข่าวเรื่องคว่ำกฎหมายลูกนั้นไม่มี ส่วนตัวเชื่อมั่นว่าไม่น่าจะมีอะไรถึงขั้นที่ตกลงกันไม่ได้

ส่วน สุวพันธุ์ ตันยุวรรธนะ รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี กล่าวว่า นับตั้งแต่รัฐบาลเข้ามาบริหารประเทศ ยังไม่เคยเห็นว่าโรดแมปจะมีการเปลี่ยนแปลงใดๆ เพราะทุกอย่างยังเป็นการตามกรอบเวลาที่กฎหมายได้กำหนดเอาไว้  ในฐานะประธานคณะกรรมการประสานงาน สนช. ก็ได้รับการยืนยันจาก สนช.ว่าทุกอย่างจะเป็นไปตามกำหนด

แต่ปรากฏการณ์เช่นนี้ชวนให้คิดถึงเมื่อครั้งก่อน การลงมติเห็นชอบหรือไม่เห็นชอบร่างรัฐธรรมนูญ ฉบับ บวรศักดิ์ อุวรรณโณ ประธานกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ ที่มามี “สัญญาณ” คว่ำในช่วงโค้งสุดท้าย

จนผลออกมา สปช.สายทหาร และสายที่มาจากจังหวัดพร้อมใจกันลงมติคว่ำรัฐธรรมนูญ จนคะแนนออกมาตามสัญญาณคว่ำ คือ 135 เสียง ต่อ 105 เสียง งดออกเสียง 7 เสียง

เหตุผลไม่ต่างจากครั้งนี้เมื่อเบื้องหลังสัญญาณคว่ำรัฐธรรมนูญในชั้น สปช. เพราะหวังยืดเวลาการอยู่ในอำนาจของ คสช.ออกไปจากกรอบเวลาตามโรดแมปเดิม โดยแว่วว่ามีสัญญาใจว่า สปช.ที่ลงมติ คว่ำบางส่วนจะถูกเลือกกลับมาทำหน้าที่ สปท.

ครั้งนี้ก็เช่นกันแม้จะออกตัวไม่เกี่ยวข้องหากเกิดการเลื่อนเลือกตั้งเพราะกฎหมายลูกสะดุด แต่สุดท้ายด้วยอำนาจหน้าที่และผลประโยชน์ที่จะได้รับคงยากที่ปฏิเสธความรับผิดชอบหากเกิดการเลือกตั้งขึ้นมาจริงๆ

นับเป็นช่วงเวลาของรัฐบาล พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี ต้องเผชิญกับปัญหาที่เรียงรายรอบตัวถาโถมเข้าใส่ตลอดปี 2560 ที่ผ่านมา ตั้งแต่ประเด็นทางการเมืองตลอดไปจนถึงเรื่องปัญหาปากท้องของประชาชน จึงต้องติดตามว่าตลอด 2561 นี้ รัฐบาลจะเปลี่ยนผ่านประเทศสู่การเลือกตั้งได้อย่างราบรื่นหรือไม่

ไพบูลย์ นิติตะวัน อดีตสมาชิกสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ (สปท.) และกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญมองว่า เรื่องต่างๆ เป็นปัญหาพื้นฐานของบ้านเมือง ซึ่งรัฐบาลมีหน้าที่ต้องแก้ แต่ในช่วงปี 2560 ที่ผ่านมารัฐบาลพยายามแก้ปัญหาได้ดีอยู่ โดยเฉพาะเอกภาพตัวรัฐบาลและสถานการณ์บ้านเมืองอยู่ในความสงบ แต่บางปัญหาเป็นเรื่องยากที่ทำให้ทุกฝ่ายพอใจทั้งหมด เพราะทำอย่างไรก็คงไม่พอใจ แต่คนกลางๆ ซึ่งมีเป็นส่วนใหญ่น่าจะพอใจในผลงานรัฐบาลระดับหนึ่ง

อย่างไรก็ตาม ประเทศไทยมีความคุ้นชินในการแสดงความคิดเห็นอย่างเต็มที่ รวมถึงบรรยากาศที่สามารถเคลื่อนไหวได้อย่างอิสระ ดังนั้น อยากย้ำว่ารัฐบาลต้องดำเนินการตามแผนเรื่องเลือกตั้งให้เกิดขึ้นในปลายปีเดือน พ.ย. 2561 ตามที่นายกฯ ประกาศไว้ให้ได้ และต้องรักษาความสงบให้เกิดขึ้นในบ้านเมืองไปจนถึงหลังประกาศผลเลือกตั้งของคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) เพื่อไม่ให้เกิดความวุ่นวาย

สิ่งสำคัญฝ่ายการเมืองต้องไม่ออกมาพูดโจมตี ปลุกปั่น เหมือนอย่างที่ผ่านมา เพราะประชาชนกลางๆ ไม่ชอบ และไม่อยากเห็นสภาพการเลือกตั้งแบบเดิมอย่างที่เคยปรากฏ ทั้งนี้ รัฐบาลต้องจัดการเลือกตั้งให้มีความสงบ เท่าเทียม ยุติธรรม และต้องไม่เปิดโอกาสให้นักการเมืองเก่าๆ มาใช้วิธีการเดิม การเลือกตั้งต้องสุจริต เที่ยงธรรม ไม่วุ่นวาย ก็จะเป็นที่ถูกใจของทุกฝ่าย บ้านเมืองก็จะเดินหน้าไปได้ และเชื่อว่ารัฐบาลจะเดินไปแนวนี้

สำหรับปัญหาการประท้วงของกลุ่มเกษตรกรต่อปัญหาพืชผลการเกษตรตกต่ำที่มีทุกปี ยอมรับว่ามีมาตลอดและในกรณีนี้รัฐบาลรู้ว่าสำคัญ และคงให้ความเอาใจใส่มากเต็มที่ ซึ่งเชื่อว่าจะมีผลออกมาดีขึ้นในระดับหนึ่ง แต่ปัญหาดังกล่าวมีปัจจัยหลายอย่างเกี่ยวข้อง ดังนั้นถ้าจะทำให้ดีสุดๆ มันคงไม่ได้ เพราะมันเกี่ยวข้องกับปัจจัยภายนอก ถ้าทำให้ดีในระดับพอใจของเกษตรกรส่วนใหญ่ระดับหนึ่งเชื่อว่าทำได้

สมชาย แสวงการ สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) สะท้อนมุมมองว่าสิ่งที่รัฐบาลทำที่ผ่านมาก็ยอมรับว่าดีหลายเรื่อง โดยเฉพาะการวางโครงสร้างพื้นฐาน ที่สำคัญคือ 1.ไม่ทำให้เกิดเหตุการณ์ความรุนแรงตลอด 3 ปีกว่าๆ ถือว่าประสบความสำเร็จในเรื่องความสงบเรียบร้อย และเป็นหลักการสำคัญในการพัฒนาประเทศ

2.ทำให้ประเทศกลับมาพูดถึงประเด็นดังกล่าวหลังหยุดนิ่งมากว่า 10 ปี ซึ่งถือว่ารัฐบาลทำได้ดี เช่น การวางระบบโลจิสติกส์เส้นทางรถไฟที่ใช้ทดแทนการขนส่ง หรือการพัฒนาการก่อสร้างทางถนน โครงการพัฒนาระเบียงเศรษฐกิจพิเศษ หรืออีอีซี รวมถึงสะสางกฎหมายค้างเก่าที่ไม่ทันสมัยและทำให้เกิดปัญหา อาทิ พ.ร.บ.ศุลกากร พ.ร.บ.สรรพสามิต

“รัฐบาลทำมาถูกทาง หรือพูดง่ายๆ ระยะกลาง ยาว น่าจะมีความชัดเจนมาก โดยเฉพาะยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี เมื่อก่อนไม่มีตรงนี้ จึงทำให้เกิดแผนพัฒนาเศรษฐกิจทีละ 5 ปี เพราะรัฐบาลเลือกตั้งมีอายุ 2-3 ปี ก็ล่มหรือยุบสภาไป แล้วออกนโยบายประชานิยมเพื่อให้ได้กลับมาเป็นรัฐบาลตลอด ทำให้แผนพัฒนาประเทศไม่ต่อเนื่อง”

อย่างไรก็ดี การที่รัฐบาลวางยุทธศาสตร์ชาติจะทำให้ประเทศหลุดพ้นกับดักรายได้ปานกลาง ส่วนระยะกลางคือ การเอากลุ่มคนรวย คนจน โดยเฉพาะคนรวยมาช่วยในเรื่องภาคประชารัฐ เพื่อให้คนชนชั้นกลางและคนชนชั้นล่างขยับขึ้นถือว่าถูกต้อง เพราะไม่สามารถทำให้คนรวยทั้งประเทศได้ แต่ภาพรวมทำให้ประเทศเดินไปได้ดั่งเช่นประเทศเจริญแล้ว

ส่วนปัญหาของเกษตรกร ซึ่งที่ผ่านมาไทยเดินมาในทิศทางประเทศเกษตร 1.0 หรือต่ำกว่านั้น อาศัยเกษตรแบบรอฝน แล้วท้ายที่สุดเป็นการผลิตจำนวนมาก เพื่อขายให้ได้จำนวน ยังไม่ได้ผลิตเพื่อแปรรูปไปจนสุด ซึ่งเป็นหลักที่ผิดและรัฐต้องปรับตรงนี้ อาทิ การผลิตยาง แต่ไม่ได้ทำต่อยอดให้เป็นยางรถยนต์ หรือยางล้อเครื่องบิน ถุงมือยาง ซึ่งสูญเปล่าเป็นเพียงประเทศแค่รับจ้างปลูก รัฐต้องจึงต้องแก้ปัญหาด้วยการประกันราคาข้าว ยาง และราคาพืชผล ซึ่งผิดหลัก วันนี้ต้องปรับ

“รัฐต้องสร้างแนวร่วมความเข้าใจในเรื่องหลักการพัฒนาต้องมีความมั่นคง แต่จะปฏิรูปได้ต้องสร้างความเชื่อมั่นให้กับประชาชนเห็นเป้าหมายและร่วมมือพัฒนา ประชาชนต้องอิ่ม ถ้าไม่อิ่มก็ไม่เกิดความร่วมมือ เมื่ออิ่มแล้วประชาชนก็จะเชื่อ วันนี้ข้ออ่อนคือ ทำให้อิ่มและเชื่อ ไม่ใช่ระเบิด เพราะเมื่อเกิดวิกฤตก็ต้องมีโอกาสเสมอ รัฐบาลต้องปรับจูนตรงนี้”

ส่วนเรื่องการเมืองมองแบบเดียวกันคือ ปรับตัว ถ้าเอาการเมืองเลือกตั้งแล้วกลับไปแบบเดิม ก็อยากถามประชาชนทั้งประเทศเห็นด้วยหรือไม่ ซึ่งเชื่อว่าไม่ แม้คนที่ออกมาเสียงดัง เช่น นักการเมือง หรือพรรคการเมืองทั้งหลาย แต่อยากให้นักการเมืองย้อนกลับไปถามประชาชนและนักธุรกิจที่เคยสนับสนุน กลุ่มคนเสื้อแดง เสื้อเหลือง หรือ กปปส. ว่าอยากกลับไปแบบเดิม ที่รัฐบาลไม่ว่าใครก็ตามแล้วอีกฝ่ายชุมนุมจะเอาหรือไม่

สมชาย ระบุว่า สิ่งที่ต้องทำตอนนี้คือ ทำให้กฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญออกมาดีพอสมควร เพื่อให้ได้ สส. สว.ที่มีคุณภาพมากขึ้น แล้วให้ประชาชนเลือก แม้ขณะนี้รัฐจะยังไม่ปลดล็อก แต่ฝ่ายการเมืองต้องกลับไปทบทวนตัวเองด้วยว่าสิ่งที่ทำมาในอดีต ทำไมประเทศถึงติดกับดักความขัดแย้งตลอดเวลา กับดักทุจริตคอร์รัปชั่น สิ่งที่รัฐบาลและคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ทำคือกำลังส่งผ่านกลับสู่ประเทศประชาธิปไตยที่จะมีการเลือกตั้ง

“การส่งผ่านนั้นเป็นช่วงต้องระมัดระวัง เหมือนคนป่วยเอาเข้ามาผ่าตัดมะเร็ง รัฐบาลและ คสช.ก็ผ่าตัดเอาเชื้อโรคร้ายออกระดับหนึ่ง เมื่อคนไข้เข้ามากายภาพบำบัด เมื่อออกไปถ้ารักษาไม่ดีอาจป่วยตายได้ หรือกลับเข้ามาโรงพยาบาลอีก ดังนั้น ทำอย่างไรให้ออกไปแข็งแรง และแข่งขันกับประเทศอื่นได้ ซึ่งถือว่าช่วงนี้เป็นจังหวะสำคัญ และเห็นด้วยกับการเลือกตั้งท้องถิ่นต้องทำก่อน”

สมชาย ย้ำว่า ปัญหาบ้านเมืองต้องไม่กลับเป็นแบบเดิม เอาคนของพรรคลงแข่งขัน อบต. อบจ. เทศบาลฯ กลายเป็นเครื่องมือของพรรคเหมือนเดิม ชาวบ้านก็ต้องเปลี่ยนการเลือก แต่ไม่ใช่ชาวบ้านอย่างเดียว แต่ต้องเปลี่ยนกฎหมาย โดยหลังปีใหม่จะทำกฎหมายท้องถิ่น 6 ฉบับ

เส้นทาง “ปฏิรูป” เดินมาถึงโค้งสุดท้าย ก่อนที่รัฐบาลคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) จะก้าวลงจากอำนาจ เปิดทางสู่การเลือกตั้งพาประเทศกลับสู่สภาวะปกติ

ทว่า 3 ปีกว่าที่ผ่านมา ความคืบหน้าของการปฏิรูป ซึ่ง คสช.หมายมั่นปั้นมือจะให้เป็นผลงานชิ้นโบแดง กลับไม่เป็นไปอย่างที่คาดหวัง จนเริ่มปรากฏเสียงวิพากษ์วิจารณ์ทั้งในแง่ฝีไม้ลายมือและความตั้งใจ

ถึงขั้นออกมาเรียกร้องให้รัฐบาลเร่งดำเนินการให้แล้วเสร็จก่อนจะจากไป ป้องกันไม่ให้การรัฐประหารครั้งนี้ “เสียของ” ตามที่เคยสัญญาเอาไว้เมื่อก้าวเข้าสู่อำนาจ

หากไล่ดูตั้งแต่ในขั้นตอนของสภาปฏิรูปแห่งชาติ (สปช.) ซึ่งใช้เวลาไปปีกว่ากับการศึกษา วิเคราะห์ สังเคราะห์ จนตกผลึกเป็นรายงานข้อเสนอแนะที่ ศ.เทียนฉาย กีระนันทน์ ประธาน สปช. ส่งให้ถึงมือ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีและหัวหน้า คสช.

ก่อนที่ คสช.จะตั้งสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ (สปท.) มารับไม้ต่อ นำข้อเสนอแนะที่ได้นำไปสู่การปฏิบัติ ที่หลังการพ้นจากตำแหน่งของ สปท. แต่สุดท้ายก็ยังไม่เห็นผลงานที่สามารถจับต้องได้อย่างที่สังคมคาดหวัง

หลายเรื่องที่สังคมคาดหวัง ทั้งการปฏิรูประบบการศึกษา การปฏิรูประบบสาธารณสุข การปฏิรูปตำรวจ และกระบวนการยุติธรรม กลับยังไม่เห็นทิศทางความคืบหน้าชัดเจน

ถึงขั้นเกิดการปลุกกระแส “ปฏิรูปก่อนเลือกตั้ง” กลับมาอีกครั้ง เพื่อขอเวลา คสช.ทำภารกิจให้สำเร็จลุล่วง

แต่อีกด้านก็เกิดกระแสต่อต้านเห็นว่า ระยะเวลา 3 ปีกว่าที่ผ่านมายังไม่เห็นผลงาน การจะอ้างอยู่ในตำแหน่งต่อไปเพื่อขอดำเนินการปฏิรูปให้แล้วเสร็จจะมีหลักประกันได้อย่างไรว่าจะทำให้สำเร็จลุล่วงได้

แรงกดดันจึงย้อนกลับมายัง คสช.รุนแรงมากขึ้นเรื่อยๆ ฉุดให้คะแนนนิยมและความเชื่อมั่นที่อยู่ในช่วงขาลงจากปัญหาการบริหารงานที่ผ่านมาต้องตกต่ำลงไปอีก

นำไปสู่การเร่งแก้ปัญหาในช่วงโค้งสุดท้าย ซึ่งเวลานี้กระบวนการปฏิรูปถูกผ่องถ่ายไปยังคณะกรรมการปฏิรูปประเทศ และคณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติ ที่ตั้งขึ้นตามรัฐธรรมนูญปี 2560

โดยขั้นตอนการจัดทำร่างแผนการปฏิรูปประเทศเริ่มจากการให้ที่ประชุมร่วมคณะปฏิรูปทั้ง 11 ด้าน กำหนดหลักเกณฑ์วิธีการเงื่อนไขการจัดทำร่างปฏิรูป จากนั้นให้คณะกรรมการแต่ละชุดไปจัดทำร่างแผนการปฏิรูปให้แล้วเสร็จภายใน 90 วัน และส่งให้ที่ประชุมร่วมพิจารณาให้ความเห็นชอบภายใน 30 วัน

ก่อนจะเสนอให้คณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติเพื่อพิจารณาความสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ ภายใน 30 วัน เสร็จแล้วให้คณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติเสนอร่างแผนการปฏิรูปประเทศต่อ ครม.ภายใน 30 วัน จากนั้นให้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาและบังคับใช้ต่อไป

ในแผนการดำเนินการปฏิรูปจะต้องกำหนดเนื้อหา บัณฑูร เศรษฐศิโรตม์ โฆษกคณะกรรมการปฏิรูปประเทศด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เปิดเผยว่า แผนการปฏิรูปของคณะกรรมการ 11 ด้าน จะเชื่อมโยงกับยุทธศาสตร์ชาติ 6 ด้าน ที่จัดทำโดยคณะกรรมการจัดทำแผนแม่บทยุทธศาสตร์ชาติ ซึ่งจะต้องทำงานในขั้นนี้จะต้องเสร็จภายในเดือน มี.ค. 2561 เพื่อการประกาศใช้ยุทธศาสตร์ชาติและแผนปฏิรูปอย่างเป็นทางการต่อไป

ปลายไตรมาสแรกของปีนี้จึงจะน่าจะเห็นพิมพ์เขียวที่ชัดเจนของเส้นทางการปฏิรูปที่เป็นรูปเป็นร่างมากที่สุด

ยิ่งหากทำออกมาได้ดีเท่าไหร่ ย่อมสามารถฟื้นคืนความเชื่อมั่นให้กลับคืนมาได้มากเท่านั้น และทำให้เส้นทางการปฏิรูปที่จะเดินไปข้างหน้าได้รับการยอมรับจากทุกฝ่ายในอนาคต สุดท้ายย่อมทำให้ภาพรวมการบริหารงานของประเทศกลับมาดีขึ้นตามไปด้วย

ที่สำคัญกลไกผ่านแม่น้ำ 5 สาย และอำนาจเบ็ดเสร็จเด็ดขาดในมือ คสช. ถือเป็นช่องทางพิเศษที่จะช่วยคลี่คลาย ฝ่าอุปสรรคทางตันปัญหาได้ง่ายกว่ารัฐบาลปกติที่มาจากการเลือกตั้ง

ในช่วงที่ คสช.ยังคงอำนาจนี้ จึงต้องเร่งเดินหน้าทำให้กระบวนการต่างๆ ขับเคลื่อนไปจนถึงจุดหมายปลายทางให้เร็วที่สุดแข่งกับเวลาในอำนาจที่เริ่มต้นนับถอยหลังเรียบร้อยแล้ว

สัญญาณสอดรับกับท่าทีของ พรเพชร วิชิตชลชัย ประธานสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) ซึ่งเปิดเผยว่า การพิจารณากฎหมายของ สนช.ในปี 2561 มีเรื่องสำคัญคือการพิจารณาร่างกฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญอีก 2 ฉบับที่เหลือ ซึ่งจะเป็นกฎหมายสำคัญอันนำไปสู่การเลือกตั้ง

อีกด้านหนึ่งยังมีกฎหมายที่ออกตามรัฐธรรมนูญ อาทิ กฎหมายการปฏิรูปโครงสร้างตำรวจ

ทั้งนี้ ตามรัฐธรรมนูญปี 2560 กำหนดไว้ชัดเจนถึงการปฏิรูปตำรวจ ถึงขั้นบัญญัติไว้ในมาตรา 260 ระบุว่า ในการปรับปรุงกฎหมาย ด้านกระบวนการยุติธรรม ให้มีคณะกรรมการคณะหนึ่งซึ่งคณะรัฐมนตรีแต่งตั้งขึ้นมาเพื่อดําเนินการให้แล้วเสร็จภายใน 1 ปีนับแต่วันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้

ดังนั้น ก่อนวันที่ 6 เม.ย. 2561 กระบวนการปรับปรุงแก้ไขกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการปฏิรูปตำรวจและกระบวนการยุติธรรม ซึ่งเป็นเรื่องที่หลายฝ่ายเห็นพ้องว่าจำเป็นต้องรีบเร่งแก้ไข จะเสร็จเป็นรูปเป็นร่าง

สุดท้ายผลงานการปฏิรูปที่จะทยอยออกมาเป็นรูปเป็นร่างในช่วงเวลาต่อจากนี้ ย่อมจะทำให้คะแนนนิยมและความเชื่อมั่นรัฐบาล คสช.กลับมาดีขึ้นในช่วงก่อนการเลือกตั้งที่กำลังจะเกิดขึ้น

เส้นทางสู่การเลือกตั้งเป็นรูปเป็นร่างชัดเจนขึ้นเมื่อ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีและหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) กล่าวระหว่างการพบปะกับประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ ที่ทำเนียบประธานาธิบดีในกรุงวอชิงตัน ดี.ซี. เมื่อวันที่ 2 ต.ค. ว่า ประเทศไทยจะเดินไปตามโรดแมป และจะมีการประกาศวันเลือกตั้งในปี 2561

“ในปีหน้าเราก็จะประกาศวันเลือกตั้งออกมา โดยไม่มีการเลื่อนอะไรสักอย่าง พอเราประกาศการเลือกตั้งแล้ว ก็ต้องมีกรรมวิธีอีก 150 วันตามกฎหมาย ประกาศเมื่อไร ก็นับไปสิ เขาก็ไม่ได้ถาม แต่ผมแสดงความเชื่อมั่นให้เขา ผมไม่ได้ปกปิดใคร ผมไม่ได้บิดเบือนดังที่ใครกล่าวอ้าง ผมก็พูดแบบนี้มาตลอด”พล.อ.ประยุทธ์ ให้สัมภาษณ์สื่อมวลชนเพิ่มเติม

สอดรับกับกระบวนการต่างๆ ที่จะออกมารองรับการเลือกตั้งที่เวลานี้เริ่มเห็นความคืบหน้าไปตามกรอบเวลาที่กำหนด

เริ่มตั้งแต่ พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญ ซึ่งตามรัฐธรรมนูญ 2560 มาตรา 268 กำหนดให้ดําเนินการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรให้แล้วเสร็จภายใน 150 วัน นับแต่วันที่ พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญ 4 ฉบับ ได้แก่ 1. พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2. พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา 3. พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยคณะกรรมการการเลือกตั้ง และ 4.พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง มีผลบังคับใช้

ก่อนหน้านี้เคยมีกระแสดักคอเรื่องความพยายามเลื่อนการเลือกตั้ง ผ่านการคว่ำร่าง พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญทั้ง 4 ฉบับ ในชั้นสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) เพื่อให้กลไกทุกอย่างต้องมีอันสะดุด จนทุกอย่างเริ่มคลี่คลายเมื่อ สนช.ทยอยพิจารณาไล่เรียงกฎหมายไปแต่ละฉบับ

ทว่า ประเด็นใหม่ที่กำลังถูกจับตาเป็นพิเศษคือเสียงเรียกร้องให้ คสช.ปลดล็อกให้พรรคการเมืองออกมาเคลื่อนไหวทำกิจกรรมทางการเมืองได้ เพื่อเตรียมความพร้อมสู่การเลือกตั้ง โดยเฉพาะหลัง พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมืองได้ประกาศใช้ตั้งแต่วันที่ 8 ต.ค. ซึ่งกำหนดพรรคการเมืองจะต้องแจ้งการเปลี่ยนแปลงสมาชิกพรรคให้นายทะเบียนพรรคการเมืองทราบภายใน 90 วัน หรือไม่เกินวันที่ 5 ม.ค. 2561

พรรคการเมืองต้องหาสมาชิกให้ได้อย่างน้อย 500 คน รวมทั้งต้องจัดให้มีทุนประเดิมพรรค 1 ล้านบาท จัดประชุมแก้ข้อบังคับพรรค จัดทำคำประกาศอุดมการณ์พรรค เลือกตั้งกรรมการบริหารพรรคและดำเนินการที่เกี่ยวข้องกับการจัดตั้งสาขาพรรคและผู้แทนพรรคประจำทุกจังหวัด รวมทั้งดำเนินการชำระค่าสมาชิกพรรค ทั้งหมดต้องเสร็จไม่เกิน 180 วันหรือวันที่ 4 เม.ย.

แม้ในกฎหมายจะผ่อนปรนให้พรรคการเมืองขอขยายเวลาการดำเนินการได้ แต่ตราบเท่าที่ คสช.ยังไม่เร่งเปิดให้พรรคการเมืองดำเนินกิจกรรมได้ นั่นย่อมจะมีผลกระทบต่อการเลือกตั้ง ไม่ทางตรงก็ทางอ้อม

ดังจะเห็นว่าเวลานี้พรรคการเมืองเริ่มออกมาเคลื่อนไหวเตรียมพร้อมรอสัญญาณนกหวีดเป่าลงสนามหลังถูก แช่แข็งมานานกว่า 3 ปี ขณะที่บางกลุ่มเริ่มส่งสัญญาณเตรียมตั้งพรรคการเมืองโดยมีเป้าหมายของตัวเอง

เริ่มตั้งแต่ ไพบูลย์ นิติตะวัน ประธานเครือข่ายประชาชนปฏิรูป ที่ออกมาแถลงเตรียมยื่นคำร้องต่อนายทะเบียนพรรคการเมือง เพื่อขอเตรียมการจัดตั้งพรรคประชาชนปฏิรูป โดยจะสนับสนุน พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา เป็นนายกรัฐมนตรีคนต่อไป

คล้ายกับ จาตุรันต์ บุญเบ็ญจรัตน์ เลขาธิการกลุ่มกรีน ที่ระบุว่าทางกลุ่มมีการพูดคุยเรื่องตั้งพรรค ที่มีทั้งผู้ที่สนับสนุนและไม่เห็นด้วย โดยขณะนี้มีกระแสก่อตัวการตั้งพรรคของหลายกลุ่มก้อนทางการเมืองเยอะมาก และมีแนวร่วมภาคประชาชนที่เคยทำงานร่วมกันในอดีต กำลังมีแนวคิดจะตั้งพรรคได้ชวนไปคุยเพื่อร่วมอุดมการณ์ แต่ขณะนี้กลุ่มกรีนยังขอเฝ้ารอดูสถานการณ์อย่างใกล้ชิด ส่วนจะตั้งพรรคหรือไม่นั้น เมื่อ คสช.ปลดล็อกการเมืองคงมีคำตอบที่ชัดเจน

ท่ามกลางกระแสวิพากษ์วิจารณ์ถึงการออกมาเคลื่อนไหวตั้งพรรคพลังชาติไทยของ พล.ต.ทรงกลด ทิพย์รัตน์ ที่ถูกมองว่าเป็นพรรคนอมินีของทหาร และยังพบการขยับในหลายพื้นที่เตรียมพร้อมจะลงสนามเลือกตั้ง สอดรับกับที่ พล.อ.ประยุทธ์ ออกมาตั้ง 6 คำถาม ที่ถูกตีความว่าเป็นการเปิดหน้าหยั่งกระแสกับการก้าวสู่ถนนการเมืองหลังการเลือกตั้ง

ทั้งนี้ ต่อมาทาง พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ รองนายกรัฐมนตรี ได้ออกมาปฏิเสธว่า คสช.ไม่ได้ให้การสนับสนุนตั้งพรรคพลังชาติไทยแต่อย่างใด ส่วนแนวคิดจะตั้งพรรคหรือไม่นั้นเป็นเรื่องของความจำเป็น ถ้าจำเป็นก็ต้องตั้ง ไม่จำเป็นก็ไม่ต้องตั้ง แต่ขณะนี้ยังไม่จำเป็น

ปัญหาอยู่ที่ระบบเลือกตั้งใหม่ที่จะนำมาใช้ครั้งนี้เป็นครั้งแรกตามรัฐธรรมนูญ 2560 ถูกมองว่าเอื้อให้เกิด “นายกรัฐมนตรีคนนอก” ทั้งในแง่ระบบเลือกตั้งที่มองว่าจะไม่มีพรรคการเมืองใดได้เสียงข้างมาก เด็ดขาด และเมื่อรวมกับตัวช่วยอย่าง 250 เสียงจาก สว.ที่ คสช.จะตั้งขึ้นมา ทำให้โอกาสที่พรรคการเมืองจะตกลงเลือกนายกฯ คนในเป็นไปได้ยาก

แม้ทางฝั่งพรรคการเมืองขนาดใหญ่จะเริ่มออกมาวิเคราะห์ถึงผลการเลือกตั้งและมองเลยไปถึงสูตรการจับมือของพรรคใหญ่เพื่อสกัดนายกรัฐมนตรีคนนอก แต่จากกระแสตอบรับจากทั้งแกนนำในพรรคเองและ กองเชียร์ ประเมินการจับมือของเพื่อไทยและประชาธิปัตย์คงเกิดขึ้นได้ยาก

อย่างไรก็ตาม สำหรับการเลือกตั้งที่จะเกิดขึ้นก่อนการเลือกตั้งทั่วไประดับชาติก็คือการเลือกตั้งระดับท้องถิ่นตามที่ คสช.ออกมาประกาศ โดยอยู่ระหว่างการจัดแก้ไขกฎหมายที่เกี่ยวข้อง 6 ฉบับ และคาดว่าหากไม่มีอะไรผิดพลาดน่าจะนำไปสู่การเลือกตั้งได้ในช่วงกลางปีเป็นต้นไป

ทั้งหมดนี้เป็นเส้นทางสู่การเลือกตั้งตามโรดแมปที่ คสช.วางไว้ ส่วนผลการเลือกตั้งจะออกมาอย่างไรนั้น เป็นเรื่องที่จะต้องจับตาคอยดูกันต่อไป

เริ่มต้นศักราชปี 2561 ด้วยความร้อนแรงกับสารพัดคดีที่อยู่ในกระบวนการพิจารณาจ่อรอฟังคำพิพากษา

ไล่มาตั้งแต่คดีที่สืบเนื่องกับการชุมนุมทางการเมืองของฝั่งต่างๆ อาทิ คดีแกนนำคนเสื้อแดงบุกบ้านสี่เสาเทเวศร์ของ พล.อ.เปรม ติณสูลานนท์ ประธานองคมนตรีและรัฐบุรุษ เมื่อปี 2550

เมื่อต้นปี 2560 ศาลอุทธรณ์จึงพิพากษาแก้โทษจำคุก วีระกานต์ มุสิกพงศ์ ณัฐวุฒิ ใสยเกื้อ วิภูแถลง พัฒนภูมิไท นพ.เหวง โตจิราการ จาก 2 กระทงเหลือ 1 กระทง เหลือคนละ 2 ปี 8 เดือน ไม่รอลงอาญา

ระหว่างนี้จำเลยได้ยื่นประกันตัวในชั้นศาลฎีกาที่น่าจะรู้ผลในปีนี้ว่าสุดท้ายจะต้องรับโทษแค่ไหน

ส่วนการชุมนุมของกลุ่มพันธมิตรประชาชนเพื่อประชาธิปไตย กรณีชุมนุมบุกรุกทำเนียบรัฐบาล ศาอุทธรณ์มีคำสั่งจำคุก พล.ต.จำลอง ศรีเมือง สนธิ ลิ้มทองกุล พิภพ ธงไชย สมเกียรติ พงษ์ไพบูลย์ สมศักดิ์ โกศัยสุข สุริยะใส กตะศิลา 8 เดือน ไม่รอลงอาญา (เดิมศาลชั้นต้นสั่งจำคุก 2 ปี) ขณะนี้อยู่ระหว่างฎีกาคดี

ขณะที่คดีของ กปปส. อยู่ระหว่างการพิจารณาคดี ทั้งคดีฟ้องละเมิดเรียกค่าเสียหายจากการชุมนุมปิดดีเอสไอ ซึ่งมีพระพุทธะอิสระ พล.ต.สมเกียรติ วัฒนวิกย์กิจ ชุมพล จุลใส นิติธร ล้ำเหลือ และอัญชะลี ไพรีรัก ศาลสั่งร่วมกันชดใช้ค่าเสียหายเป็นเงินกว่า 2,663 ล้านบาท พร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปี อยู่ระหว่างการยื่นอุทธรณ์

ทั้งนี้ จะเห็นว่าปี 2560 ที่ผ่านมาเป็นปีที่มีนักการเมืองได้รับโทษจำคุกมากเป็นประวัติการณ์ จากหลายเหตุการณ์ หลายคดี หลายความผิด ได้แก่

รายแรก บุญทรง เตริยาภิรมย์ อดีต รมว.พาณิชย์ ในฐานะประธานอนุกรรมการระบายข้าว เมื่อวันที่ 25 ส.ค. ศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำหน่งทางการเมือง พิพากษาให้บุญทรงมีความผิดจากคดีทุจริตฮั้วประมูลการระบายข้าวแบบรัฐต่อรัฐ หรือจีทูจี ต้องโทษจำคุกเป็นเวลา 42 ปี โดยไม่รอลงอาญา

ในคำพิพากษาระบุว่า บุญทรง ได้รับแต่งตั้งเป็นประธานอนุกรรมการพิจารณาระบายข้าว ได้ให้ความเห็นชอบสัญญาซื้อขายข้าวแบบรัฐต่อรัฐกับบริษัท กว่างตง 1 ฉบับ ลงวันที่ 3 ก.ค. 2555 ตกลงขายข้าวขาว 5% และข้าวขาวหักเอวันเลิศ ปีการผลิต 2555 ปริมาณ 1 ล้านตัน มีการขอแก้ไขสัญญาปรับเพิ่มปริมาณข้าวขาว 5% อีก 1.3 ล้านตัน รวมเป็น 2.3 ล้านตัน ทำให้ประเทศชาติได้รับความเสียหาย 5,694 ล้านบาท

ต่อเนื่องที่ ภูมิ สาระผล อดีต รมช.พาณิชย์ ในคดีเดียวกัน ศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง มีคำพิพากษาจำคุก 36 ปี ไม่รอลงอาญา

คำพิพากษาระบุว่า กระบวนการดังกล่าวกระทำโดย ภูมิ บุญทรง อภิชาติ จันทร์สกุลพร (เสี่ยเปี๋ยง) และพวก ร่วมกันนำบริษัท กว่างตง และบริษัท ห่ายหนาน รัฐวิสาหกิจของมณฑลมาขอซื้อข้าวกับกรมการค้าต่างประเทศ โดยแอบอ้างว่าได้รับมอบหมายจากรัฐบาลสาธารณรัฐประชาชนจีนมาทำสัญญาซื้อขายแบบรัฐต่อรัฐในราคาต่ำกว่าท้องตลาด โดยหลีกเลี่ยงการแข่งขันราคาอย่างเป็นธรรม อันเป็นการเอาเปรียบแก่กรมการค้าต่างประเทศ

เป็นความผิดตามพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดเกี่ยวกับการเสนอราคาต่อหน่วยงานของรัฐ พ.ศ. 2542 พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ. 2542 ประมวลกฎหมายอาญามาตรา 151

ส่วน ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรี ซึ่งไม่มารับฟังคำพิพากษาในวันที่ 25 ส.ค. ท่ามกลางกระแสข่าวว่าหลบหนีออกนอกประเทศไปแล้วนั้น ต่อมาศาลได้เผยแพร่คำพิพากษาจำคุก ยิ่งลักษณ์ เป็นเวลา 5 ปี

คำพิพากษาระบุว่า แม้โครงการรับจำนำข้าวเปลือกจะเป็นการดำเนินการตามนโยบายที่รัฐบาลแถลงต่อรัฐสภา แต่หากขั้นตอนปฏิบัติมีการดำเนินการที่ไม่เป็นไปตามบทบัญญัติของกฎหมาย ก็ย่อมถูกตรวจสอบโดยกระบวนการยุติธรรมได้ โดยเฉพาะเป็นการกล่าวหาจำเลยกระทำความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ราชการ มิใช่ข้อบกพร่องหรือดำเนินนโยบายผิดพลาด

อีกทั้งตามพฤติการณ์แสดงให้เห็นว่าจำเลยทราบว่าสัญญาขายข้าวแบบรัฐต่อรัฐไม่ชอบด้วยกฎหมาย แต่ไม่ระงับยับยั้งปล่อยให้มีการส่งมอบข้าวตามสัญญาให้รัฐวิสาหกิจจีนต่อไปอีก อันเป็นการแสวงหาประโยชน์ที่มิควรได้โดยชอบด้วยกฎหมายสำหรับผู้อื่น จึงเป็นการละเว้นการปฏิบัติหน้าที่โดยทุจริต เป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 157 และ พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ. 2542 มาตรา 123/1

ขณะที่ จตุพร พรหมพันธุ์ ประธานแนวร่วมประชาธิปไตยต่อต้านเผด็จการแห่งชาติ (นปช.) ศาลฎีกามีคำพิพากษาเมื่อวันที่ 20 ก.ค. ว่ามีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 326, 328, 332 กรณีปราศรัยด้วยเครื่องกระจายเสียงต่อหน้าประชาชนจำนวนกว่าหมื่นคน เมื่อวันที่ 10 พ.ค. 2552 ใส่ความทำนอง อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ สั่งทหารให้ไปยิงประชาชน ต้องโทษจำคุกเป็นเวลา 1 ปี โดยไม่รอลงอาญา

ล่าสุด เมื่อวันที่ 14 ธ.ค. 2560 ศาลฎีกามีคำพิพากษาในอีกคดีหนึ่ง กรณีที่ จตุพร จัดปราศรัยวันที่ 11, 17 ต.ค. 2552 และมีการถ่ายทอดทางสถานีโทรทัศน์ช่องพีเพิลแชนเนลทำให้เข้าใจว่า อภิสิทธิ์ ซึ่งดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีเป็นคนสั่งฆ่าประชาชน โดยศาลฎีกามีคำพิพากษาแก้โทษจากคำพิพากษาชั้นอุทธรณ์ เหลือจำคุก 12 เดือน ไม่รอลงอาญา

ในปีนี้จึงต้องจับตาบรรดาสารพัดคดีที่อยู่ในกระบวนการยุติธรรมว่าผลสุดท้ายจะออกมาอย่างไร

การเมืองเข้าสู่ศักราชใหม่อย่างเป็นทางการ มองย้อนกลับไปถึงปี 2560 ที่เพิ่งผ่านมา ถือว่าประเทศไทยเกิดเหตุการณ์สำคัญอย่างมากมาย

โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับการประกาศใช้รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 เมื่อวันที่ 6 เม.ย. 2560 เป็นหลักไมล์สำคัญอันเป็นสัญลักษณ์ที่แสดงให้เห็นว่าประเทศกำลังเดินหน้าไปสู่การเลือกตั้ง

โดยเงื่อนไขสำคัญที่จะนำพาประเทศไทยไปถึงวันเลือกตั้งอย่างร่าง พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญเกี่ยวกับการเลือกตั้ง จำนวน 4 ฉบับ ก็มีความ คืบหน้าอย่างมีนัยสำคัญพอสมควร

กล่าวคือ คณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) ได้ส่งร่างกฎหมายให้สภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) ครบทุกฉบับตามที่รัฐธรรมนูญกำหนดแล้ว โดยมีผลบังคับใช้แล้ว 2 ฉบับ ได้แก่ 1.พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) และ 2.พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง

ขณะที่กฎหมายเลือกตั้งอีก 2 ฉบับ คือ ร่าง พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้ง สส. และร่าง พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการได้มาซึ่ง สว. ปรากฏว่า สนช.ก็กำลังพิจารณาอย่างเข้มข้น และมีกำหนดจะลงมติให้ความเห็นชอบในช่วงปลายเดือน ม.ค.

ไม่เพียงเท่านี้ กระบวนการสรรหา กกต.ชุดใหม่ ตามกฎหมายก็มีความ คืบหน้าเป็นระยะ ภายหลังคณะกรรมการสรรหาและที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกาได้ส่งว่าที่ กกต.ทั้ง 7 คน มาให้ สนช.แล้ว และ สนช.ได้ตั้งคณะกรรมาธิการตรวจสอบประวัติและความประพฤติก่อนส่งรายงานและทำความเห็นมาให้ที่ประชุม สนช.เห็นชอบต่อไป

ทั้งหมด จะเห็นได้ว่าการเลือกตั้งกำลังขับเคลื่อนไปด้วยฟันเฟืองทางกฎหมายต่างๆ

นอกเหนือไปจากการเลือกตั้งที่มีความคืบหน้าแล้ว อีกด้านหนึ่งงานด้านการปฏิรูปประเทศเริ่มปรากฏความเคลื่อนไหวเช่นกัน

เช่น การปฏิรูปตำรวจที่มี “พล.อ.บุญสร้าง เนียมประดิษฐ์” เตรียมเสนอร่างกฎหมายเพื่อการปฏิรูปโครงสร้างสำนักงานตำรวจแห่งชาติให้กับคณะรัฐมนตรี (ครม.) เพื่อส่งมายัง สนช.เป็นต้น ส่วนคณะกรรมการปฏิรูปประเทศที่รัฐบาลตั้งขึ้นถึง 11 คณะ กำลังทยอยส่งแผนและขั้นตอนการดำเนินการปฏิรูปประเทศที่เป็นรูปธรรมให้กับรัฐบาล

งานด้านการปฏิรูปประเทศนั้น รัฐบาลจะรวบรวมและเสนอกฎหมายเป็นชุดหรือแพ็กเกจให้กับ สนช. โดยไม่ได้ทยอยทีละฉบับเหมือน ที่ผ่านมา เพราะต้องการให้การพิจารณากฎหมายแต่ละฉบับมีความเชื่อมโยงกัน เพื่อจะได้ตัดปัญหาไม่ต้องแก้ไขกันภายหลังอีก

ขณะเดียวกัน ร่างยุทธศาสตร์ชาติ จะเป็นอีกภารกิจหนึ่งที่คณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ได้ให้ความสำคัญพอสมควร โดยก่อนหน้านี้ได้ตั้งคณะกรรมการจัดทำแผนยุทธศาสตร์ชาติมาแล้ว เวลานี้อยู่ในระหว่างการดำเนินการจัดทำเนื้อหาเพื่อส่งให้กับ ครม.ก่อนที่จะส่งให้ สนช.พิจารณา อีกทอด

โดยทั้ง “แผนปฏิรูปประเทศ-ยุทธศาสตร์ชาติ” รัฐบาลจะเสนอเข้า สนช.ภายใน 3 เดือนแรกของปี 2561 ทันที เพื่อให้ทันก่อนครบ 1 ปีของการประกาศใช้รัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน

รัฐบาลและ คสช.ตั้งความหวังว่าจะใช้แผนปฏิรูปประเทศและยุทธศาสตร์ชาติเพื่อเป็นผลงานชิ้นโบแดงให้ประชาชนได้เห็นสั่งลาก่อน ตัวเองจะลงจากอำนาจ

จากกระบวนการต่างๆ ที่ขับเคลื่อนเดินหน้าเป็นระยะๆ นี่เอง ย่อมเป็น การแสดงให้เห็นในระดับหนึ่งว่าการเลือกตั้งน่าจะมีขึ้นในปี 2561 ได้อย่างไม่น่ากังวลเท่าไร

อย่างไรก็ตาม อีกด้านหนึ่งเริ่มสัญญาณบางประการที่แสดงให้เห็นถึงความเป็นไปได้เหมือนที่การเลือกตั้งอาจจะไม่เกิดขึ้นตามรัฐธรรมนูญ

หนึ่งในสัญญาณที่ว่านั้น คือ การจัดทำร่างกฎหมายเลือกตั้ง สส.และร่างกฎหมายการได้มาซึ่ง สว. แม้ กรธ.จะส่งร่าง พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญทั้งสองฉบับไปยัง สนช.แล้ว แต่ก็ไม่ได้หมายความว่า สนช.จะเห็นดีเห็นงามไปด้วยเสียทั้งหมด

โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับร่าง พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการได้มาซึ่ง สว. ภายหลังมีสมาชิก สนช.ได้อภิปรายหลายคนและมีความเห็นตรงกันว่าการใช้ระบบเลือกกันเองของผู้สมัคร สว.จะทำให้มาซึ่ง สว.อย่างแท้จริงตามรัฐธรรมนูญ

สนช.ส่วนใหญ่มองว่าจะเป็นช่องให้พรรคการเมืองส่งคนของตัวเองลงมาสมัคร สว.เพื่อทำการบล็อกโหวตและนำไปสู่การให้คนของตัวเองได้เป็น สว. แม้ สว.ชุดแรกจะมาจากการเลือกจาก คสช. แต่จะมี สว. 50 คนที่ คสช.ต้องเลือกมาจากบัญชีที่ผู้สมัคร สว.ได้เลือกกัน เท่ากับว่าไม่ว่าบัญชีรายชื่อว่าที่ สว.จะมีหน้าตาอย่างไร คสช.ก็ต้องเลือกจากตรงนั้น โดยไม่มีทางเลือก

จึงไม่แปลกที่ในเวลานี้เริ่มมีข่าวเล็ดลอดออกมาว่า สนช.อาจมีมติคว่ำร่างกฎหมายสรรหา สว. เพื่อชะลอการเลือกตั้งออกไปก่อน จนทำให้ทั้ง “พรเพชร วิชิตชลชัย” ประธาน สนช.และ “สุรชัย เลี้ยงบุญเลิศชัย” รองประธาน สนช. คอยแก้ข่าวกับสื่อมวลชนแบบรายวัน เพื่อยืนยันว่า สนช.ไม่ได้มีความคิดแบบนั้น

ที่สุดแล้วขึ้นอยู่กับ คสช.ว่าจะตัดสินใจอย่างไร ระหว่างจะเดินหน้าเพื่อสู่การเลือกตั้งหรือจะเลื่อนการเลือกตั้งออกไป เพราะยังไม่ไว้วางใจกับสถานการณ์ทางการเมืองในอนาคตด้วยการใช้มาตรา 44 เพื่อตัดปัญหาทั้งหมด

ทั้งนี้ มีแต่เพียง “พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา” เท่านั้นที่รู้อยู่แก่ใจและเป็นคนตัดสินใจว่าจะพาประเทศเดินไปทางไหน