ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือเทคโนโลยีชาวบ้าน

http://info.matichon.co.th/techno/techno.php?srctag=05090010759&srcday=2016-07-01&search=no

คิดเป็นเทคโน

ธนสิทธิ์ เหล่าประเสริฐ

เรือเก็บวัชพืชน้ำขนาดเล็ก นวัตกรรมเพื่อสายน้ำ ฝีมือกรมชลประทาน

?กรมชลประทาน เตรียมนำนวัตกรรมเรือเก็บวัชพืชน้ำ เพื่อกำจัดผักตบชวาในคลองขนาดเล็ก ซึ่งเรือเก็บวัชพืชขนาดใหญ่ไม่สามารถเข้าทำงานได้ ทำให้ผักตบชวาแพร่ขยายพันธุ์ครอบคลุมแหล่งน้ำ เป็นอุปสรรคต่อการไหลของน้ำ โดยเฉพาะในฤดูน้ำหลาก ผักตบชวาจะไหลไปกองปิดกั้นทางน้ำชลประทาน เช่น ประตูระบายน้ำ หรือตามเสาตอม่อใต้สะพาน

?พอเข้าฤดูฝน น้ำหลากก็พัดพาเอาวัชพืช โดยเฉพาะผักตบชวามากองเป็นผืนใหญ่ ซึ่งจะทำให้อัตราการไหลของน้ำช้าลง 40% ซ้ำร้ายผลการศึกษายังพบด้วยว่า ผักตบชวาทำให้เกิดการสูญเสียน้ำจำนวนมาก เพราะดูดน้ำไปหล่อเลี้ยงตัวเองมากถึง 4 เท่า ของอัตราการระเหยของน้ำ จึงต้องพยายามกำจัดออกไปให้ได้มากที่สุด?

นายทองเปลว กองจันทร์ รองอธิบดีกรมชลประทาน เปิดเผยภายหลังเป็นประธานเปิดงานนวัตกรรมเรือเก็บวัชพืชน้ำขนาดเล็ก จากงานวิจัยสู่การใช้ประโยชน์ ณ ริมคลองรังสิตประยูรศักดิ์ บริเวณหน้าศูนย์ซ่อมสร้าง ตำบลบ้านใหม่ อำเภอเมือง จังหวัดปทุมธานี

เรือเก็บวัชพืชน้ำขนาดเล็ก นับเป็นอีกหนึ่งนวัตกรรมที่กรมปชลประทานได้คิดค้นขึ้น อันนำประโยชน์คืนสู่สายน้ำของประเทศไทย

ทั้งนี้ ที่ผ่านมากรมชลประทานใช้เรือเก็บวัชพืชขนาดใหญ่ดำเนินการเก็บผักตบชวาในแหล่งน้ำขนาดใหญ่อยู่แล้ว เช่น อ่างเก็บน้ำ หรือคลองขนาดใหญ่ แต่ในคลองขนาดเล็ก ความกว้างคลองน้อยกว่า 10 เมตร ไม่อาจใช้เรือเก็บวัชพืชขนาดใหญ่ได้ ต้องอาศัยแรงงานคนเข้าดำเนินการ ซึ่งทำได้ในปริมาณจำกัดและมีค่าใช้จ่ายสูง

ในปี 2553 เป็นปีแรกของการเริ่มคิดค้นพัฒนาเรือเก็บวัชพืชน้ำขนาดเล็ก โดยเป็นผลงานนักวิจัยของสำนักวิจัยและพัฒนา กรมชลประทาน นายปริญญา กมลสินธุ์ ผู้เชี่ยวชาญวิศวกรรมชลประทาน ซึ่งได้ดำเนินการพัฒนามาอย่างต่อเนื่อง และในปี 2559 กรมอู่ทหารเรือ กองทัพเรือ ได้ให้ความร่วมมือพัฒนารูปแบบทุ่นลอยไฟเบอร์กลาส

เรือเก็บวัชพืชน้ำขนาดเล็ก มีต้นทุนในการผลิต เพียงราคาลำละ 3.5 แสนบาท มีขีดความสามารถเก็บผักตบชวาได้ ลำละ 58 ตัน ต่อวัน (7 ชั่วโมง ทำงาน) ต้นทุน ตันละ 26.80 บาท เทียบกับต้นทุนที่ใช้แรงคน ตันละ 39.15 บาท เท่ากับลดต้นทุนเก็บ ตันละ 13 บาท คิดเป็น ร้อยละ 30

องค์ประกอบของเรือเก็บวัชพืชน้ำขนาดเล็ก ประกอบด้วย 2 องค์ประกอบใหญ่ คือ ส่วนของตัวเรือที่ด้านล่างจะติดตั้งทุ่นลอยไฟเบอร์กลาสรูปทรงกระสวย กว้าง 0.5 เมตร ยาว 5.5 เมตร ลึก 0.55 เมตร ซึ่งจะติดตั้งชุดเครื่องยนต์พร้อมหางเสือสำหรับขับเคลื่อนเรือ และส่วนของบุ้งกี๋ที่ใช้สำหรับตักยกวัชพืช ขนาด กว้าง 2 เมตร ยาว 0.90 เมตร สูง 0.60 เมตร ซึ่งจะมีรอกใช้สำหรับหมุนดึงคานยกบุ้งกี๋ขึ้นลง

ในส่วนของการทำงาน จะใช้คนขับเรือ 1 คน และคนขับเครื่องตักเก็บ 2 คน โดยทำงาน 2 ลักษณะ หนึ่ง ดันวัชพืช เป็นการดันให้วัชพืชเข้าหาฝั่งหรือเข้าพื้นที่ควบคุม และ สอง ตักยกเทวัชพืช เป็นการตักยกเทวัชพืชเพื่อนำมาเทบนตลิ่ง

ด้วยความโดดเด่นของเรือเก็บวัชพืชน้ำขนาดเล็ก จึงได้รับการคัดเลือกให้ได้ รางวัลที่ 1 ผลงานสร้างสรรค์ดีเด่น ของกรมชลประทาน และ รางวัลที่ 1 ทีมงานสร้างสรรค์ดีเด่นของกรมชลประทาน

นายทองเปลว กล่าวอีกว่า นอกจากนี้ ยังได้นำเรือต้นแบบไปแสดงในงานนิทรรศการเงินทุนหมุนเวียน เมื่อ วันที่ 21 กันยายน 2558 ที่ผ่านมา ณ เมืองทองธานี ซึ่ง พลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี สนใจซักถามความเป็นมาของผลงานวิจัยชิ้นนี้ และสั่งการให้เร่งผลิตเพื่อเก็บผักตบชวาที่เป็นอุปสรรคต่อการไหลของน้ำ โดยกรมชลประทานได้วางแผนผลิต 50 ลำ ในปี 2559 และเพิ่มเป็น 115 ลำ ในปี 2560 เพื่อนำไปใช้งานในเขตกรุงเทพมหานครและพื้นที่ชลประทานต่างๆ ที่มีความจำเป็น และจะขยายการผลิตให้ครอบคลุมต่อการใช้งานทั่วประเทศต่อไป

สำหรับ ผักตบชวา ที่ดำเนินการขึ้นมาจากคลองรังสิตประยูรศักดิ์ อันเป็นหนึ่งในพื้นที่ดำเนินการนั้น ในแต่ละปีจะมีวัชพืชและผักตบชวามากถึง 600,000 ตัน ต่อปี ต้องใช้งบประมาณถึงปีละ 18 ล้านบาท ในการกำจัดและทำลาย ดังนั้น ทางโครงการส่งน้ำและบำรุงรักษารังสิตใต้ สำนักงานชลประทานที่ 11 ซึ่งเป็นหน่วยงานรับผิดชอบพื้นที่ จึงมีนโยบายนำผักตบชวามาทำเป็นปุ๋ยหมักจากผักตบชวา โดยปุ๋ยหมักที่ผลิตขึ้น ได้มีนโยบายที่จะแจกจ่ายให้แก่ประชาชนผู้สนใจและเกษตรกรนำไปใช้ในการปลูกพืชทางการเกษตรฟรี ซึ่งสามารถติดต่อสอบถามได้ที่ โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษารังสิตใต้ ตำบลประชาธิปัตย์ อำเภอธัญบุรี จังหวัดปทุมธานี. โทร. (02) 531-2913