นับตั้งแต่วันที่ 23 ม.ค. ที่จีนสั่งปิดนครอู่ฮั่น อันเป็นศูนย์กลางการแพร่ระบาดขอไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ ซึ่งเป็นช่วงที่การระบาดเริ่มทวีวงกว้างมากขึ้น หลังจากนั้นเพียงหนี่งวัน ( 24 ม.ค.) จีนได้ประกาศสร้างโรงพยาบาลสนามขนาด 1,000 เตียง ชื่อว่า”หั่วเสินซาน” เพื่อรักษาผู้ป่วยไวรัสโคโรนาเป็นการเฉพาะ

จากนั้นวันที่ 25 ม.ค. จีนสั่งสร้างโรงพยาบาลแบบเดียวกันที่มีชื่อว่า “เหลยเสินซาน” ขนาด 1,300 เตียง ในเขต Jiangxia ของเมืองอู่ฮั่น โดยขณะนี้คืบหน้าราว 40% มีกำหนดเสร็จ 5 ก.พ.

แนวคิดสร้างโรงพยาบาลสนามในอู่ฮั่นทั้งสองแห่ง จีนทำตามแผนการรับมือครั้งเมื่อเกิดโรคซาร์สระบาดในปี 2003 ที่จีนได้สร้างโรงพยาบาลสนามขนาด 1,000 เตียงในพื้นที่ Xiaotangshanzhen ชานกรุงปักกิ่ง ซึ่งช่วยให้จีนสามารถรับมือการแพร่ระบาดโรคซาร์สได้อย่างมีประสิทธิภาพ

นายกรกิจ ดิษฐาน แห่งกองบรรณาธิการโพสต์ทูเดย์ อธิบายความหมายชื่อของรพ.ทั้งสองแห่งว่า หั่วเสินซาน หมายถึง ภูผาเทพอัคคี กับ เหลยเสินซาน หมายถึง ภูเขาเทพอสนีบาต

สำหรับ รพ.หั่วเสินซาน จะเป็นโรงพยาบาลชั่วคราวแบบ 2 ชั้น ตั้งอยู่ริมทะเลสาบในเขต Caidian ของเมืองอู่ฮั่นซึ่งมีกำหนดเปิดวันที่ 3 ก.พ.นั้น พบว่ามีความคืบหน้าอย่างมาก งานเทพื้นคอนกรีตเสร็จไปแล้วกว่า 95% คนงานได้นำห้องพักผู้ป่วยแบบ”น็อกดาวน์”ประกอบจนเป็นรูปเป็นร่างอย่างชัดเจน

บริษัทที่รับผิดชอบเนรมิตโรงพยาบาลแห่งนี้คือ China State Construction Engineering Corporation Ltd. ยักษ์ใหญ่รัฐวิสาหกิจก่อสร้างของรัฐบาลจีน ได้ระดมคนงานหลายร้อย พร้อมเครื่องจักรอีก ทำงานแข่งกับเวลาเพื่อให้รพ.ทั้งสองเสร็จพร้อมเปิดใช้ตามกำหนด

Scott Rawlings สถาปนิกจากบริษัท HOK ที่ปรึกษาด้านวิศวกรรมระดับโลก ให้ความเห็นกับเว็บไซต์ qz.com ว่า สิ่งที่จีนกำลังสร้างอาจไม่ใช่โรงพยาบาลแต่เป็น “ศูนย์จัดการการติดเชื้อจำนวนมาก” เนื่องจากลักษณะของอาคารไม่ใช่โรงพยาบาลถาวรอย่างแน่นอน เพราะใช้รูปแบบระบบก่อสร้างสำเร็จรูป Pre-fab (Prefabrication)

ระบบชนิดนี้มีความมั่นคงแข็งแรงสูง เพราะเป็นการผลิตชิ้นส่วนอาคารที่พับสำเร็จรูปจากโรงงาน Mo คนงานจีนมีหน้าที่เพียงขนมายังไซท์ก่อสร้างเพื่อกางพับออกแล้วประกอบขึ้นเท่านั้น แถมยังเป็นวิธีก่อสร้างที่ช่วยลดขยะจากการก่อสร้าง

การสร้างโรงพยาบาลชั่วคราวทั้งสองแห่ง ถือเป็นความท้าทายและเป็นการทำงานที่แข่งกับเวลา หลายสำนักของจีนถึงกับตั้งกล้องถ่ายถอดสดกระบวนการก่อสร้าง 24 ชั่วโมง

Photo : CGTN / XINHUA

เมื่อช่วงคืนวันที่ 30 ม.ค.ที่ผ่านมา ตามเวลาท้องถิ่นนครเนจีวา ของสวิสเซอร์แลนด์ นายทีโดรส อัดฮานอม กีบรีเยซุส ผู้อำนวยการใหญ่องค์การอนามัยโลก (WHO) ได้มีแถลงการณ์หลังจากการหารือร่วมกับทีมผู้เชี่ยวชาญด้านโรคระบาด ประกาศให้สถานการณ์ระบาดของโคโรนาไวรัสถือเป็น “สถานการณ์ฉุกเฉินด้านสาธารณสุขระหว่างประเทศ” (public health emergency of international concern – PHEIC)

• PHEIC คืออะไร

องค์การอนามัยโลก ให้คำนิยามในการประกาศการแพร่ระบาดของโรคต่างๆเป็น 2 หลักคือ การระบาดนั้นต้องก่อให้เกิดความเสียงมากกว่า 1 ประเทศ

และการระบาดนั้นต้องอาศัยความร่วมมือระดับนานาชาติในการตอบสนอง

ขณะที่ WHO ให้คำนิยามอย่างเป็นทางการของ PHEIC หมายถึง สถานการณ์ระบาดร้ายแรง ไม่ปกติ หรือคาดไม่ถึง (a situation that is serious, unusual or unexpected) โดยมาตรการนี้ WHO บัญญัติขึ้นเมื่อปี 2005

วันที่ 22 ม.ค. WHO ได้ตั้งทีมคณะทำงานด้านสถาการณ์ฉุกเฉิน ซึ่งเรียกว่า IHR Emergency Committee สำหรับการประเมินสถานการณ์ไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ระบาด โดยประกอบไปด้วยผู้แทนจากชาติสมาชิก 15 ท่าน และคณะที่ปรึกษาจากองค์กรต่างๆอีก 6 ท่าน โดยทีมนี้มีหน้าที่หารือสถานการณ์โรคระบาด และเมื่อมีการประเมินหลักฐานซึ่งรวมถึงอัตราและความเสี่ยงติดเชื้อจากมนุษย์สู่มนุษย์แล้ว ส่วนการตัดสินใจว่าจะประกาศภาวะฉุกเฉินด้านสาธารณสุขระหว่างประเทศหรือไม่ (PHEIC) เป็นดุลยพินิจของผอ. WHO ซึ่งนาย ทีโดรส อัดฮานอม กีบรีเยซุส ผอ.WHO ได้ตัดสินใจประกาศดังกล่าว

• PHEIC จะส่งผลต่อนานาชาติอย่างไร

เมื่อ WHO ประกาศภาวะฉุกเฉินต่อสาธารณสุขโลก ดังกล่าว จะส่งผลให้นานาชาติซึ่งเป็นภาคีสมาชิกตื่นตัวออกมาตรการด้านสาธารณสุข รวมถึงมีการระดมทรัพยากร เพื่อป้องกัน และลดการแพร่ระบาดระหว่างประเทศ ซึ่งในประเด็นครอบคลุมถึงการยกระดับความเข้มงวดคัดกรองในสนามบิน พร้อมลดการแพร่ระบาดระหว่างพรมแดน ซึ่งจะทำให้มีการกำหนดข้อจำกัดเกี่ยวกับการเดินทางและการค้าต่างระหว่างประเทศ

WHO ยังสามารถเข้าไปให้ความรู้ สนับสนุน และช่วยเหลือแก่ประเทศที่อาจไม่มีความพร้อมต่อการรับมือต่อโรคระบาด

อย่างไรก็ดี ผอ.อนามัยโลกย้ำว่า WHO ไม่สนับสนุนให้นานาชาติยุติทำการบินจีน หรือจำกัดข้อเดินทางของพลเมืองจีน หรือด้านการค้ากับจีน เนื่องจากWHOยังคงเชื่อมั่นต่อศักยภาพของจีนในการควบคุมการระบาด ขณะที่มาตรการดังกล่าวของ WHO มีหัวใจสำคัญอยู่ที่การควบคุมการแพร่ระบาดที่ต้นต่อในประเทศจีน รวมถึงความโปร่งใสในการเผยข้อมูลเกี่ยวกับการะบาดของแต่ละประเทศ

• อนามัยโลกใช้มาตรการ PHEIC บ่อยแค่ไหน

คำประกาศสถาการณ์ฉุกเฉินด้านสาธารณสุขระดับโลกนี้ ไม่ได้เกิดขึ้นบ่อยครั้ง เนื่องจากอาจเกิดความเสี่ยงต่อเศรษฐกิจ การค้าและอุตสาหกรรมระหว่างประเทศ โดยตั้งแต่ที่ WHO บัญญัติมาตรการนี้เมื่อปี 2005 WHO ได้ประกาศใช้ไปแล้ว 5 ครั้ง ได้แก่ ไข้หวัดใหญ่ H1N1 ระบาดทั่วโลกในปี 2009, การระบาดของโรคอีโบลาในแอฟริกาตะวันตกระหว่างปี2014-2016, โรคโปลิโอในปี 2014, ไวรัสซิกาในปี2016 และการระบาดซ้ำของโรคอีโบลาในประเทศคองโกปี 2019 ซึ่งกรณีคองโกนั้น WHO ใช้เวลาการพิจารณานานถึง 1 ปี จึงตัดสินใจประกาศ

อย่างไรก็ดี คำประกาศของ WHO อาจทำให้บางประเทศอย่าง ไต้หวัน ตกอยู่ในสภาวะ”กลืนไม่เข้าคายไม่ออก” เนื่องจาก ไต้หวันไม่ได้เป็นสมาชิกภาคี WHO (อีกทั้งไม่ได้เป็นสมาชิก UN) ด้วยเหุผลทางการเมือง ที่จีนมองว่าไต้หวันเป็นมณฑลหนึ่ง ทำให้ไต้หวันซึ่งเป็นหนึ่งในประเทศที่พบผู้ติดเชื้อ อาจไม่ได้รับการแชร์ข้อมูลหรือหารือถึงการระบาดเฉกร่วมกับนานาชาติ

เรื่องนี้ด้าน ชินโซ อาเบะ นายกรัฐมนตรีญี่ปุ่น กล่าวว่า ไต้หวันจำเป็นต้องได้เข้าร่วมกับองค์การอนามัยโลก (WHO) เพื่อต่อสู้กับการแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่อย่างมีประสิทธิภาพ

กระทรวงเศรษฐกิจไต้หวันออกประกาศเมื่อวันพฤหัสบดี (30 ม.ค.) กำหนดราคาขายหน้ากากอนามัยต้องไม่เกินชิ้นละ 6 ดอลลาร์ไต้หวัน (ราว 6.18 บาท) โดยให้มีผลบังคับใช้ทันทีตั้งแต่วันที่ 1 ก.พ. เป็นต้นไป เพื่อช่วยเหลือประชาชนในการป้องกันโคโรนาไวรัส

นอกเหนือจากมาตรการคุมราคาแล้ว ไตัหวันได้ทยอยส่งหน้ากากอนามัยจำนวน6ล้านชิ้น จากคลังสินค้าของรัฐบาลไปยังร้านค้าต่างๆทั่วประเทศ หลังได้รับแจ้งจากร้านค้าหลายแห่งว่าเริ่มขาดแคลนหน้ากากอนามัย รวมถึงประชาชนบางส่วนเริ่มร้องเรียนว่าหน้ากากอนามัยมีราคาสูงขึ้น

มาตรการดังกล่าวเพื่อป้องหน้ากากอนามัยขาดตลาดในช่วงที่ไวรัสระบาด รวมถึงให้ประชาชนสามารถใช้หน้ากากอนามัยอย่างทั่วถึงเพื่อประสิทธิภาพในการป้องกันโรคอย่างสูงสุด

ด้านประธานาธิบดีไช่อิงเหวิน ให้คำมั่นว่ารัฐบาลจะเร่งผลิตหน้ากากอนามัยให้ได้ 4.2 ล้านชิ้นต่อวัน เพื่อให้เพียงพอต่อความต้องการช่วงการระบาด โดยจำนวนนี้ 1.4 ล้านชิ้นจะถูกส่งให้โรงพยาบาลและเจ้าหน้าที่ทางการแพทย์สำหรับใช้ปฏิบัติหน้าที่ ส่วนที่เหลือจะถูกส่งไปยังร้านค้าทั่วประเทศ ซึ่งรัฐบาลกำหนดให้ร้านค้าขายได้ไม่เกิน 3 ชิ้นต่อคนเท่านั้น

กระทรวงต่างประเทศเกาหลีใต้ แถลงการณ์ว่า เมื่อช่วงเช้าของวันนี้ (31 ม.ค.) เครื่องบินเช่าเหมาลำแบบโบอิ้ง 747 ของสายการบินโคเรียนแอร์ ซึ่งเดินทางไปรับพลเมืองเกาหลีใต้ที่ติดอยู่ในนครอู่ฮั่น 367 ราย กลับถึงยังสนามบินGimpo International Airport ที่กรุงโซลแล้ว

ทั้งนี้ รัฐบาลเกาหลีใต้ได้เตรียมเครื่องบินเช่าเหมาลำไปรับพลเมืองที่ยังติดในอู่ฮั่นราว 700 คน ใน 4 เที่ยวบิน แต่ด้วยเหตุผลบางประการ จีนยังไม่อนุญาตให้ไปรับพร้อมกันทั้ง 4 ไฟลท์ แต่ขณะนี้อนุญาตเพียงไฟลท์เดียวเท่านั้น

ผู้โดยสารที่มาถึงรัฐบาลได้จัดสถานที่คัดกรองโรคที่สนามบินรองรับแล้ว โดยพบว่าในจำนวนผู้โดยสารที่มาถึงมี 14 รายต้องถูกส่งตัวไปโรงพยาบาลเพื่อเฝ้าระวังใกล้ชิด ส่วนผู้โดยสารคนอื่นๆอีก 350 คนที่ยังไม่แสดงอาการใด ๆ จะต้องถูกส่งไปยังสถานที่กักกันโรคเป็นเวลา 14 วัน โดยรัฐบาลได้เตรียมศูนย์กักกันโรคจำนวน 2 แห่งที่เมือง Asan และ Jincheon ห่างจากกรุงโซลราว 80 กิโลเมตรไว้รองรับแล้ว

อย่างไรก็ดี รัฐบาลได้เตรียมส่งเที่ยวบินที่สองไปรับเพิ่มอีกเร็วๆนี้ ส่วนจำนวนผู้ติดเชื้อในเกาหลีใต้พบว่า มีผู้ติดเชื้อรายใหม่ที่่ได้รับการยืนยันแล้วเพิ่มอีกเป็นรายที่ 7 แล้ว