หลังจากเกิดการระบาดขึ้น ดูเหมือนว่าจะไม่ใช่แค่เชื้อโรคที่ถูกรังเกียจ แม้แต่มนุษย์ด้วยกันก็ยังรังเกียจกันเอง

ในตอนนี้จึงเกิดปรากฎการณ์ “คนอู่ฮั่นถูกคนจีนด้วยกันเหยียด คนจีนถูกคนเอเชียด้วยกันเหยียด คนเอเชียถูกชาวโลกเหยียด” เรื่องนี้เกิดขึ้นจริง ไม่ใช่แค่การเล่นคำเท่ๆ

เริ่มจากคนจีนเหยียดคนอู่ฮั่น มีไกด์รายงานว่า บริษัทนำเที่ยวบางแห่งรับนักท่องเที่ยว 9 คน เมื่อไกด์สอบถามพบว่ามี 2 คน เดินทางมาจากเมืองอู่ฮั่น ปรากฏว่านักท่องเที่ยวรายอื่นๆ ซึ่งเป็นคนจีนด้วยกันไล่ 2 คน ลงจากรถทันที

คนจีนถูกคนเอเชียด้วยกันเหยียด ไม่ว่าจะเป็นที่ญี่ปุ่นที่มีร้านค้าบางแห่งขึ้นป้ายไม่ต้อนรับชาวจีนจากเมืองอู่ฮั่น และที่เกาหลีใต้มีร้านอาหารในกรุงโซลปิดป้ายประกาศไว้ว่า “ห้ามคนจีนเข้า”

อีกกรณีของเอเชียเหยียดกันเองเกิดขึ้นที่เวียดนาม สำนักข่าว Reuters รายงานว่า โรงแรม Danang Riverside ในเมืองดานังปิดแผ่นป้ายเอาไว้ที่ด้านนอกว่า “เพราะประเทศของคุณเริ่มที่จะแพร่เชื้อ เราจึงไม่ต้อนรับแขกจากประเทศจีน”

การเหยียดคนจีนเกิดจากความกลัวว่าคนจีนคนนั้นอาจมาจากอู่ฮั่นและอาจเป็นพาหะของไวรัส แต่บางคนก็อาจคิดเกินเลยไปแล้วว่าไม่ควรจะเข้าใกล้คนจีนทุกไม่ว่าจะด้วยประการทั้งปวง

มีรายงานบางกรณีในโซเชียลเน็ตในไทยที่สะท้อนถึงอาการรังเกียจคนจีน ซึ่งสื่อต่างประเทศอย่าง Reuters ได้รายงานเรื่องนี้ไปแล้วโดยหยิบเอาข้อความทวิตเตอร์ของคนไทยที่ต่อต้านคนจีนมาเผยแพร่ เรื่องนี้แม้จะเป็นกระแสโลกไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะไทย แต่ทำให้เสียภาพลักษณ์ของคนไทยในฐานะประเทศที่มีน้ำใจไมตรี และอาจจะกระทบไปถึงความรู้สึกของคนจีนต่อคนไทยไปด้วย

คนไทยบางคนอาจจะคิดว่าไม่อยากจะง้อคนจีน ซึ่งเรื่องนี้ห้ามกันไม่ได้ แต่สิ่งที่ควรตระหนักก็คือถึงเราไม่อยากได้คนจีนมาเป็นลูกค้าอุตสาหกรรมท่องเที่ยว แต่เราไม่ควรจะขาดแคลนมนุษยธรรม โดยเฉพาะในช่วงเวลาที่จีนกำลังลำบาก

เหมือนคำกล่าวที่ว่า “คนล้มอย่าข้าม” 

คนไทย คนเวียดนาม ญี่ปุ่น หรือเกาหลีที่รังเกียจคนจีนอาจรู้สึกว่าตัวเองมีสิทธิที่จะรังเกียจ แต่พวกเขาหารู้ไม่ว่า การรังเกียจคนจีนกำลังขยายวงกลายเป็นการเหยียดคนเอเชียไปแล้ว

แน่นอนว่าในโลกแห่งความเป็นจริงนั้น ยากที่เราจะรู้ได้ว่าใครเป็นคนจีน เกาหลี ญี่ปุ่น หรือแม้แต่คนไทยเชื้อสายจีน หรือคนเอเชียภูมิภาคอื่นๆ ที่บังเอิญหน้าตาคล้ายชาวเอเชียตะวันออก

เหมือนกับชที่คนไทยบอกว่า “ฝรั่งหน้าตาเหมือนกันหมด” ฝรั่งเองก็คิดในแบบเดียวกันว่า “คนเอเชียหน้าตาเหมือนกันหมด”

ความยากในการจำแนกว่าใครเป็นคนจีน ทำให้กระแสรังเกียจคนจีนกลายพันธุ์เป็นกระแสเหยียดคนเอเชียแบบเหมารวมในที่สุด อย่างน้อยเรื่องนี้ได้เกิดขึ้นที่ยุโรปแล้ว

จากการรายงานของสำนักข่าว BBC หญิงฝรั่งเศสเชื้อสายเอเชียที่ชื่อ Cathy Tran (ซึ่งคาดว่ามีเชื้อสายเวียดนาม) เล่าว่าเธอถูกเหยียดตอนที่กำลังจะเดินทางไปทำงานว่า “ระวังนะ มีผู้หญิงจีนกำลังเดินมา” และอีกครั้งหนึ่งระหว่างที่เธอกำลังเดินอยู่ มีผู้ชายขับสกู๊ตเตอร์บอกให้เธอสวมหน้ากากอนามัยเสีย

อีกคนหนึ่งคือ Shana Cheng ชาวปารีสเชื้อสายเวียดนาม-กัมพูชาบอกว่าระหว่างที่เธอกำลังโดยสารรถประจำทางอยู่นั้นเธอถูกคนบนรถทั้งหนุ่มและแก่บอกว่า “มีผู้หญิงจีน เธอกำลังจะแพร่เชื้อใส่เรา” และคนอื่นๆ มองเธอด้วยสายตาที่รังเกียจราวกับเธอเป็นเชื้อโรค

กระแสเหยียดชาวจีนได้กลายเป็นกระแสเหยียดคนเอเชียแบบเหมารวมไปแล้ว และเกิดกระแสตอบโต้ของคนเอเชียในฝรั่งเศสด้วยแฮชเแท็ก #JeNeSuisPasUnVirus (ฉันไม่ใช่ไวรัส)

ที่แคนาดา สำนักข่าว Reuters รายงานว่า มีการเรียกร้องของผู้ปกครองให้ห้ามนักเรียนที่มีญาติที่เพิ่งเดินทางกลับจากจีนมาเข้าชั้นเรียน แต่ทางคณะกรรมการโรงเรียนปฏิเสธข้อเรียกร้อง และบอกว่าสถานการณ์เช่นนี้ “น่าเสียใจว่าจะนำไปสู่การมีอคติและความเกลียดชังโดยการเหมารวม”

แต่มีโรงเรียนเอกชนบางแห่งที่มีคำสั่งให้นักเรียนกักตัวเองเป็นเวลา 15 วันหากมีสมาชิกในครอบครัวเดินทางไปยังประเทศที่มีการยืนยันผู้ติดเชื้อ ปรากฎว่านักเรียนที่ไม่มาเข้าเรียนเป็นคนเอเชียทั้งหมด

สิ่งที่เกิดขึ้นในฝรั่งเศสและแคนาดาสะท้อนให้เห็นถึงความตื่นกลัวจนทำให้สมองไม่แล่น จนลืมนึกไปว่าคนที่เราระแวงนั้นอาจเป็นคนจีนด้วยกัน เป็นคนไทยด้วยกัน เป็นคนเอเชียด้วยกัน และเป็นชาวโลกด้วยกัน

ศาสตราจารย์ Tom Plate แห่งสถาบัน Pacific Century Institute ในสหรัฐได้เขียนบทความในหนังสือพิมพ์ Korea Times ของเกาหลีใต้บอกว่า “ความรู้สึกต่อต้านจีนจะต้องหลีกทางให้กับการต่อสู้ไวรัส” (Anti-China sentiment must give way to fight virus) เพราะ “ไม่ว่าจะชอบหรือไม่ก็ตาม เราอยู่ในโลกใบเดียวกัน … เราจำเป็นต้องอยู่ด้วยกันตลอดเวลา และโดยเฉพาะอย่างยิ่งในเวลานี้”

เชื้อโรคมันไม่ได้เลือกเชื้อชาติ เราสามารถระวังตัวจากกลุ่มต้องสงสัยได้ แต่ไม่ควรแสดงอาการระแวง หรือเหยียดอย่างออกนอกหน้า นอกจากจะเป็นการกระทำที่เสียมารยาทและไร้อารยธรรมแล้ว ยังทำลายมิตรภาพที่ดีระหว่างชนชาติ

ประชาชาติต่างๆ สามารถร่วมมือเป็นหนึ่งเดียวเพื่อต่อสู้กับเชื้อโรคได้

บทวิเคราะห์โดย กรกิจ ดิษฐาน

จากการระบาดของโคโรนาไวรัสซึ่งมีจุดศูนย์กลางที่เมืองอู่ฮั่นในมณฑลหูเป่ย์ของจีน จนส่งผลให้ทางการจีนสั่งปิดเมืองแห่งนี้เพื่อสกัดการแพร่กระจายของผู้ติดเชื้อไประบาดยังส่วนอื่นๆของประเทศ รวมถึงในต่างประเทศ

มาตรการดังกล่าวดูเหมือนจะช่วยให้จีนสามารถควบการแพร่ระบาดได้อย่างมีประสิทธิภาพ แต่ก็ส่งผลให้พลเมืองต่างชาติที่อยู่ในเมืองหลายหมื่นคนไม่สามารถออกจากเมืองได้ด้วยเช่นกัน

เรื่องดังกล่าวส่งผลให้รัฐบาลหลายประเทศต่างเร่งหามาตรเพื่ออพยพพลเมืองของตน ออกจากนครอู่ฮั่น อันเป็นจุดศูนย์กลางการแพร่ระบาด

โพสต์ทูเดย์ได้รวบรวมความคืบหน้าของแผนการอพยพในแต่ประเทศไว้ดังนี้ ..

• ออสเตรเลีย

เมื่อวันอังคารที่ผ่านมา กระทรวงต่างประเทศออสเตรเลียได้เผยถึงแผนการอพยพประชาชนในอู่ฮั่นกลับประเทศ โดยเจ้าหน้าที่ออสเตรเลียเผยว่า มีพลเมืองออสเตรเลียกว่า 400 คนแล้วที่ลงทะเบียนของอพยพ

แม้ว่ารัฐบาลแคนเบอร์ราจะไม่มีสถานกงสุลในนครอู่ฮั่น แต่รัฐบาลอยู่ระหว่างประสานงานทางการหูเป่ย์เพื่อเตรียมการอพยพดังกล่าวด้วยการใช้เครื่องบินของสายการบินแควนตัส โดยพลเมืองบางส่วนอาจจะยังไม่ได้กลับบ้านในทันที แต่จะต้องถูกส่งไปกักกันโรคที่เกาะคริสมาสอันห่างไกลเป็นเวลา 14 วันเสียก่อน

• อินเดีย

รัฐบาลอินเดียได้จัดเครื่องบินโบอิ้ง 747 เตรียมพร้อมไว้ที่สนามบินมุมไบ เมื่อได้ไฟเขียวจากทางการจีน จะส่งไปรับพลเมืองในอู่ฮั่นราว 300 คนในทันที

• อินโดนีเซีย

รบ.อินโดฯเผยว่า มีพลเมืองของตนในจีนกว่า 230 คน จำนวนนี้กว่าร้อยติดอยู่ในเมืองอู่ฮั่น และอีกส่วนกระจายตามเมืองต่างๆในหูเป่ย์ โดยแม้ว่ารัฐบาลจะยังไม่การตัดสินถึงแผนอพยพ แต่รัฐบาลได้ส่งหน้ากากอนามัยหลายพันชิ้นไปมอบให้พลเมืองของตนในจีนแล้ว

• ญี่ปุ่น

เมื่อวานนี้ (29 ม.ค.) เครื่องบินของสายการบิน ANA ได้อพยพพลเมืองญี่ปุ่นจากอู่ฮั่นลำแรกเดินทางถึงโตเกียว พร้อมด้วยผู้โดยสารราว 206 คน ซึ่งภายหลังพบว่าจำนวนนี้ 3 คนที่กลับจากอู่ฮั่น ติดเชื้อไวรัสโคโรนา

ยังคงมีพลเมืองญี่ปุ่นอีก 440 คน รอคอยการเดินทางกลับประเทศ ซึ่งรัฐบาลญี่ปุ่นได้เตรียมเครื่องบินลำที่สองไปรับแล้ว

รัฐบาลญี่ปุ่นเตรียมส่งเครื่องบินเหมาลำเที่ยวที่สองไปรับเร็วๆนี้

• เกาหลีใต้ 

รอยเตอร์รายงานว่า ชาวเกาหลีใต้หลายส่วนต่างแสดงความไม่พอใจอย่างมากที่รบ.ยังไม่สามารถจัดเครื่องบินไปรับพลเมืองของตนในอู่ฮั่นที่มีรอยู่ราว 400 คนได้

ก่อนหน้านี้รัฐบาลเกาหลีใต้เตรียมเครื่องบินเช่าเหมาลำ 4 ลำ มีกำหนดออกเดินทางในเช้าวันนี้ (30 ม.ค.) แต่ด้วยข้อขัดข้องบางประการซึ่งเกาหลีกำลังเจรจากับทางจีน ส่งผลให้ขณะนี้จีนอนุญาตเครื่องบินเกาหลีเพียงลำเดียวเท่านั้น

ด้านปธน.มุนแจอิน ได้ให้คำมั่นว่าจะพาพลเมืองเกาหลีใต้ในอู่ฮั่นกลับประเทศให้ได้ อีกทั้งได้เตรียมการสถานที่กักกันโรครองรับไว้แล้ว

• สิงคโปร์

สิงคโปร์เป็นประเทศล่าสุดที่สามารถนำพลเมืองในอู่ฮั่นทั้ง 92 คนกลับบ้านเกิดได้ในช่วงเช้าของวันนี้ ด้วยสายการบิน Scoot เที่ยวบิน TR121

โดยนาย Vivian Balakrishnan รมว.ต่างประเทศสิงคโปร์เผยผ่านเฟซบุ๊กว่า ตนรู้สึกยินดีที่พลเมืองสิงคโปร์ทั้ง 92 คนเดินทางถึงยังสนามบินชางงีแล้วในเช้าวันนี้

นับตั้งแต่ที่จีนใช้มาตรการปิดเมือง เจ้าหน้าที่ทูตสิงคโปร์ในปักกิ่งได้ประสานงานกับพลเมืองสิงคโปร์ในอู่ฮั่นเป็นอย่างดี รวมถึงเขาเองได้ยกหูคุยกับนายหวังอี้ รมว.ต่างประเทศจีน เพื่อขอบคุณที่จีนช่วยอำนวยความสะดวกในการดำเนินการส่งผลเมืองสิงคโปร์กลับบ้านเกิด โดยหลังจากนี้ทั้ง 92 คนยังต้องอยู่ในขั้นเฝ้าระวังโรคเป็นเวลา 14 วัน

• สหรัฐ

ก่อนหน้านี้สหรัฐได้ใช้เครื่องบินคาร์โกแบบ 747 อพยพ เจ้าหน้าที่ทางการทูตพร้อมครอบครัวบางส่วนออกจากอู่ฮั่นแล้ว ในช่วงเวลาไล่เลี่ยกับเครื่องบินของญี่ปุ่น โดยเครื่องลำดังกล่าวขณะนี้ลงจอดยังฐานทัพอากาศในนครลอสแองเจลิส พร้อมกับมาตรการกักกันโรคอย่างรัดกุม

อย่างไรก็ดีกระทรวงต่างประเทศสหรัฐได้เผยแผนการอพยพพลเมืองอเมริกันที่ยังติดในอู่ฮั่นเกือบ1พันคนภายในวันที่ 3 ก.พ.นี้

•  อังกฤษ 

ทางการอังกฤษต้องเลื่อนกำหนดการอพยพพลเมืองในอู่ฮั่นราว 200 คนออกไป ซึ่งจากกำหนดเดิมพลเมืองอังกฤษจะได้ออกจากอู่ฮั่นภายในวันนี้ (30 ม.ค) แต่ทางกระทรวงต่างประเทศอังกฤษเผยว่าด้วยปัญหาของการ “เจรจา” บางประการ ส่งผลให้เที่ยวบินเหมาลำดังกล่าวต้องล่าช้าออกไป

อย่างไรก็ดี รัฐบาลได้เตรียมสถานที่รองรับสำหรับกักกันโรคเมืองพลเมืองชุดนี้เดินทางมาถึงไว้แล้ว

สเตรทไทมส์รายงานว่า รัฐบาลสิงคโปร์ประกาศแจกหน้ากากอนามัยฟรีให้แก่พลเมืองของตน โดยจะแบ่งแจกให้ครัวเรือนละ 4 ชิ้น เป็นจำนวนรวมทั้งสิ้น 5.2 ล้านชิ้น

รายงานระบุว่า รัฐบาลจะเริ่มทำการแจกตั้งแต่วันที่ 1 ก.พ.นี้เป็นต้นไป และคาดว่า 1.3 ล้านครัวเรือนทั่วประเทศจะได้รับแจกครบในวันที่ 9 ก.พ. โดยหน้ากากอนามัยฟรีจะบรรจุอยู่ภายในถุงปิดผนึก

หนึ่งถุงบรรจุหน้ากาก 4 ชิ้น ซึ่งรัฐบาลได้กำหนดจุดแจกตามศูนย์ชุมชน 89 แห่ง และศูนย์ผู้พักอาศัย 654 แห่งทั่วประเทศ โดยผู้รับโชว์เพียงบัตรประชาชนเพื่อยืนยันตัวตนเท่านั้น

มาตรการดังกล่าวเป็นไปเพื่อป้องกันการแพร่ระบาดของไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่จากจีน

อย่างไรก็ดี ช่วง9วันก่อนหน้านี้ รัฐบาลสิงคโปร์ได้ทยอยปล่อยหน้ากากอนามัยจำนวน 5 ล้านชิ้นจากสต็อกของรัฐบาล ไปยังร้านค้าต่างๆแล้ว เพื่อป้องกันหน้ากากอนามัยขาดตลาด

ด้านนาย แลม พิน มิน รมว.สาธาณสุขสิงคโปร์ได้ให้คำมั่นว่าหลังตรวจคลังสินค้าของรัฐบาลว่า สิงคโปร์จะมีหน้ากากอนามัยสำรองเพียงพอต่อความต้องการแม้อยู่ในช่วงโรคระบาด

สำนักข่าวต่างประเทศรายงานว่า “แจ็ค หม่า” ผู้ร่วมก่อตั้งบริษัท อาลีบาบา กรุ๊ป โฮลดิ้ง เตรียมบริจาคเงิน 100 ล้านหยวน หรือประมาณ 14.5 ล้านดอลลาร์ ผ่านมูลนิธิของเขา เพื่อช่วยรัฐบาลจีนในการต่อสู้กับการแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่

นอกจากนี้ อาลีบาบา กรุ๊ป ยังได้ตั้งกองทุนมูลค่า 1 พันล้านหยวน และส่งผู้เชี่ยวชาญด้านปัญญาประดิษฐ์ (AI) และนักวิจัยเข้าช่วยเหลือรัฐบาลจีนด้วย

“เรารู้ดีว่าการต่อสู้ระหว่างมนุษยชาติและโรคระบาดอาจใช้เวลายาวนาน ซึ่งเงินจำนวนนี้จะช่วยสนับสนุนการวิจัยทางการแพทย์ และการป้องกันโรค”แถลงการณ์ของมูลนิธิระบุ

รายงานข่าวระบุว่า ผู้นำในอุตสาหกรรมเทคโนโลยีจีนรายอื่นๆ ได้ประกาศมอบการช่วยเหลือด้วยเช่นกัน อาทิ โพนี หม่า ซีอีโอของเทนเซ็นต์ ได้บริจาคสิ่งของมูลค่า 300 ล้านหยวน รวมถึงให้บริการด้านข้อมูลและแผนที่เพื่อช่วยเหลือประชาชน

ขณะที่ โรบิน หลี่ ประธานบริษัทไป่ตู้ และ ไบท์แดนซ์ อิงค์ เจ้าของแอพพลิเคชันชื่อดังอย่าง TikTok ก็ได้ร่วมบริจาคเงินด้วยเช่นกัน