โลหิต เป็นสิ่งจำเป็นในการรักษาชีวิตผู้ป่วยให้รอดพ้นจากความตายยามที่ร่างกายเสียโลหิตจากอุบัติเหตุ ผ่าตัด หรือผู้ป่วยโรคเลือดอย่าง โรคโลหิตจางธาลัสซีเมีย และโรคเลือดออกง่ายหยุดยากฮีโมฟีเลีย รวมถึงผู้ป่วยโรคต่างๆ อีกจำนวนมาก เช่น โรคมะเร็งโรคหัวใจ โรคไต เลือดออกในกระเพาะอาหาร ฯลฯ ฉะนั้นการได้มีโอกาสบริจาคโลหิต จึงนับเป็นการทำบุญที่ยิ่งใหญ่ที่ช่วยต่อลมหายใจให้ผู้ป่วยได้มีชีวิตใหม่และกลับไปอยู่กับครอบครัวอย่างมีความสุข

หลายคนที่อยากบริจาคโลหิตอาจจะยังรู้สึกกล้าๆ กลัวๆไม่กลัวเข็ม ก็กลัวเลือด บ้างก็กังวลว่าจะทำให้อ้วน หรืออาจติดโรค และก็มีอีกหลายคนที่ตั้งใจเป็นส่วนหนึ่งในการให้เลือดกับคนที่คุณรักรวมถึงเพื่อนมนุษย์แต่ก็ใช่ว่าทุกๆ คนสามารถไปบริจาคเลือดได้ เนื่องจากติดข้อจำกัดบางอย่าง เช่น นอนดึก น้ำหนักไม่ถึง อยู่ระหว่างไม่สบายหรือรับประทานยา ฯลฯ จึงพลาดโอกาสที่จะแบ่งปันเพื่อจะช่วยเหลือชีวิตผู้อื่น

การบริจาคโลหิตดีอย่างไร

ข้อมูลจาก ศ.นพ.สุรเดช หงส์อิง เลขาธิการ กองทุนโรคมะเร็งในเด็กในพระอุปถัมภ์ฯ เปิดเผยว่า การบริจาคโลหิต เป็นการสละโลหิตส่วนที่ร่างกายยังไม่จำเป็นต้องใช้มาให้กับผู้ป่วย โดยไม่ก่อให้เกิดอันตรายใดๆ แก่ร่างกาย เพราะร่างกายแต่ละคนมีโลหิตประมาณ 17-18 แก้วน้ำ ร่างกายใช้เพียง 15-16 แก้วเท่านั้น ส่วนที่เหลือนั้นสามารถบริจาคให้ผู้อื่นได้ โดยสามารถบริจาคได้ทุกๆ 3 เดือน เพราะเมื่อบริจาคโลหิตออกไป ไขกระดูกจะเป็นส่วนสำคัญในการสร้างเม็ดโลหิตขึ้นมาทดแทนให้มีปริมาณโลหิตในร่างกายเท่าเดิม ถ้าไม่บริจาค ร่างกายจะขับเม็ดโลหิตที่สลายตัว เพราะหมดอายุออกมาตามระบบของร่างกาย เช่น ทางปัสสาวะ อุจจาระ เป็นต้น

ดังนั้นการบริจาคโลหิต ซึ่งนำเลือดออกจากร่างกายประมาณ 350-450 มิลลิเมตร จึงไม่เพียงแต่ได้เลือดไปช่วยเหลือชีวิตผู้ป่วยเท่านั้น หากยังส่งผลดีต่อสุขภาพกายและใจของผู้บริจาคโลหิตอยู่ไม่น้อยมาดูกันเลยดีกว่าว่ามีอะไรบ้าง

ร่างกายได้สร้างเม็ดเลือดใหม่ๆ ซึ่งแข็งแรงและทำงานได้มีประสิทธิภาพกว่า ทำให้เม็ดเลือดแดงลำเลียงออกซิเจนได้เต็มที่เม็ดเลือดขาวทำลายสิ่งแปลกปลอมได้ดีขึ้น และเกล็ดเลือดซ่อมแซมรอยฉีกขาดของหลอดเลือดได้อย่างมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

กระตุ้นการทำงานของไขกระดูก เปรียบเสมือนการออกกำลังกายให้กับไขกระดูกได้ทำงานได้ดีขึ้น

ลดความเสี่ยงโรคกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน การวิจัยในประเทศฟินแลนด์ พบว่า การบริจาคโลหิตช่วยลดความเสี่ยงโรคกล้ามเนื้อหัวใจตามเฉียบพลันในเพศชายได้ถึง 88 เปอร์เซ็นต์ การสูญเสียโลหิตอย่างสม่ำเสมอจากการบริจาคโลหิตช่วยให้การสะสมธาตุเหล็กในร่างกายลดลง เพราะเจ้าตัวธาตุเหล็กนี้ไม่ทำให้ไขมันทำปฏิกิริยากับออกซิเจน ส่งผลให้หลอดเลือดตีบและอุดตันได้ การบริจาคโลหิตช่วยให้ร่างกายลดภาวการณ์สะสมธาตุเหล็ก ซึ่งเท่ากับลดความเสี่ยงโรคหัวใจลงด้วยนั่นเอง การบริจาคโลหิตทุก 3 เดือน จึงเป็นอีกหนึ่งโอกาสที่จะช่วยให้ผู้บริจาคโลหิตมีสุขภาพดีขึ้นได้ด้วยตนเอง

เผาผลาญแคลอรี การบริจาคเลือดครั้งหนึ่งจะทำให้ร่างกายเผาผลาญไปได้ถึง 650 กิโลแคลอรี ดังนั้นผู้ที่ไม่อยากบริจาคเลือดเพราะกลัวอ้วน ก็ไม่ต้องกังวลอีกแล้ว

ช่วยเรื่องผิวพรรณ เมื่อเราได้เปลี่ยนถ่ายโลหิตเก่า-ใหม่ ส่งผลให้เลือดใหม่ที่ไหลหล่อเลี้ยงตามร่างกายทำงานได้ดีขึ้น ร่างกายได้รับสารอาหารและออกซิเจนไปหล่อเลี้ยงมากขึ้นส่งผลให้ผิวพรรณเปล่งปลั่ง มีน้ำมีนวล และยังช่วยให้หน้าใสขึ้นด้วย

ห่างไกลมะเร็ง การบริจาคเลือดมีส่วนลดความเสี่ยงจากมะเร็งหลายชนิด ได้แก่ มะเร็งตับ มะเร็งปอด มะเร็งลำไส้ใหญ่ มะเร็งกระเพาะอาหาร เป็นต้น

ได้ตรวจสุขภาพเป็นประจำทุก 3 เดือน การบริจาคเลือดทุกครั้งจะมีการตรวจเช็คสุขภาพเบื้องต้น เช่น ชั่งน้ำหนักวัดความดันโลหิต ตรวจความเข้มข้นของเลือด รวมถึงยังต้องผ่านกระบวนการคัดกรองเชื้อต่างๆ ในห้องปฏิบัติการเหมือนกับการที่ผู้บริจาคโลหิตได้รับการตรวจหาเชื้อไวรัสตับอักเสบ บี ไวรัสตับอักเสบ ซี ซิฟิลิส และเอดส์

ส่งผลดีต่อสุขภาพจิต เมื่อเราได้ทำอะไรดีๆ เพื่อคนอื่น ทำให้มีความสุขและภาคภูมิใจที่ได้ช่วยชีวิตเพื่อนมนุษย์ด้วยกัน นับว่าเป็นการทำบุญด้วยการให้ที่ยิ่งใหญ่

ใครสามารถบริจาคเลือดได้บ้าง

เนื่องจากเลือดที่บริจาคจะถูกนำไปใช้กับผู้ที่ต้องการ ดังนั้นเลือดที่ได้รับการบริจาคจะต้องมีคุณภาพเพียงพอ และต้องมาจากผู้ที่มีสุขภาพที่พร้อมสำหรับการบริจาคเลือด เพื่อไม่ให้ส่งผลเสียต่อทั้งคุณภาพของเลือดและสุขภาพของผู้บริจาค โดยคุณสมบัติของผู้ที่สามารถบริจาคเลือดได้มีดังนี้

ต้องมีอายุ 17 ปีขึ้นไป และไม่เกิน 60 ปี

น้ำหนักไม่ต่ำกว่า 45 กิโลกรัมขึ้นไป ร่างกายแข็งแรง สมบูรณ์

คืนก่อนบริจาคเลือดต้องนอนหลับอย่างน้อย 6 ชั่วโมง

ต้องมีสุขภาพแข็งแรง ไม่มีโรคประจำตัว ไม่อยู่ระหว่างไม่สบาย หรือกำลังรับประทานยาใดๆ

ไม่มีพฤติกรรมเสี่ยงทางเพศ หรือติดยาเสพติด

สำหรับผู้หญิงไม่ควรเป็นช่วงที่มีประจำเดือน ตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร

อย่างไรก็ตามหลังจากบริจาคเลือดควรนั่งพัก รับประทานขนมหรืออาหารว่างเล็กน้อย และดื่มน้ำ 1-2 แก้ว เมื่อมั่นใจแล้วว่าไม่มีอาการผิดปกติ เช่น มึนงง เวียนศีรษะ ฯลฯ แล้วจึงกลับบ้าน เมื่อกลับไปแล้วสามารถรับประทานอาหารได้ตามปกติ แต่ควรเน้นอาหารที่ช่วยเสริมสร้างธาตุเหล็ก เช่น เนื้อสัตว์ ไข่แดง และผักใบเขียวเข้ม อย่างเช่น ผักคะน้า บรอกโคลี หน่อไม้ฝรั่ง ผักบุ้งเพื่อทดแทนธาตุเหล็กที่สูญเสียไปจากการบริจาคเลือด พร้อมทั้งรับประทานยาธาตุเหล็กที่ได้รับวันละ 1 เม็ด ควบคู่กับการออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ

ศูนย์บริการโลหิตแห่งชาติ สภากาชาดไทย ได้จัดตั้งโครงการ “แบรนด์ยังบลัด…พลังเพื่อเลือดใหม่” ได้นำหน่วยรถเคลื่อนที่ออกรับบริจาคโลหิตจากนักศึกษาในมหาวิทยาลัยต่างๆ ทั่วประเทศ โดยมีเป้าหมายในการขยายฐานผู้บริจาคโลหิตในกลุ่มวัยรุ่น นักศึกษา และคนรุ่นใหม่มากขึ้น สร้างจิตสำนึกการเป็น “ผู้ให้” พร้อมกระตุ้นให้ผู้บริจาคโลหิตเดิมเพิ่มการบริจาคจากปีละ 1 ครั้งเป็นปีละ 2 ครั้ง หรือต่อเนื่องทุก 3 เดือน เตรียมพร้อมรับมือสถานการณ์วิกฤติ ขาดแคลนเลือด และเพื่อนำไปใช้เป็นโลหิตสำรองในการช่วยเหลือเพื่อนมนุษย์

คุณสามารถเป็นผู้หนึ่งที่จะช่วยเหลือชีวิตเพื่อนมนุษย์ที่แขวนอยู่บนความเป็นความตายได้ หากพร้อมแล้ว…เตรียมตัวไปบริจาคโลหิตกันเถอะ

ผศ. (พิเศษ) ดร. อภิสิทธิ์ ฉัตรทนานนท์

ประธานกรรมการ มูลนิธิคุณแม่คุณภาพ

ไม่มีใครปฏิเสธว่า ครอบครัว เป็นสถาบันที่มีความหมายและสำคัญที่สุดในชีวิต แต่ด้วยการเปลี่ยนแปลงทางสภาพเศรษฐกิจ สังคม ชีวิตผู้คนทุกวันนี้จึงเต็มไปด้วยความเร่งรีบ มีความกดดันจากภาวการณ์ต่างๆ หลากหลายด้าน ต่างคนก็ต่างทุ่มเทเวลาที่มีอยู่ให้กับการทำงานเพื่อก้าวไปสู่จุดมุ่งหมายที่ตั้งไว้ ประกอบกับความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีที่เอื้ออำนวยต่อการทำงานได้ตลอดแบบไม่จำกัดเวลาด้วยแล้ว ผู้คนส่วนใหญ่จึงมุ่งทำงานกันแบบไม่ลืมหูลืมตากระทั่งลืมความสำคัญของครอบครัวไป

ข้อมูลจาก ผศ.นพ.สเปญ อุ่นอนงค์ จิตแพทย์ เปิดเผยว่า ปัจจุบันไลฟ์สไตล์ของทุกช่วงวัยตั้งแต่เด็กไปถึงผู้สูงวัยต่างก็มีชีวิตติดจอ คลุกคลีอยู่กับสมาร์ทโฟน แท็บเลต คอมพิวเตอร์ การท่องโลกออนไลน์แทบทั้งวันโดยไม่สนใจกัน ล้วนก่อให้เกิดผลกระทบต่อความสัมพันธ์ของคนในครอบครัวที่นับวันจะยิ่งห่างเหินกันโดยเฉพาะคนในเมือง เพราะนอกจากจะไม่มีเวลาให้กันแล้ว หลายๆ ครอบครัวยังมักใช้การพูดคุยผ่านแอพพลิเคชั่นไลน์ หรือไม่ก็มีโลกส่วนตัวไม่สนใจกัน อย่างบางครั้งเวลาที่นั่งรับประทานอาหารร่วมกัน ต่างคนต่างก็ก้มหน้าเล่นโทรศัพท์ หรือขณะที่ใช้เวลาอยู่ด้วยกันแต่ก็ไม่สนใจกัน หากปล่อยให้สะสมเป็นเวลานานๆ ก็อาจทำให้เกิดความเย็นชาและเกิดช่องว่างระหว่างกันได้

อันที่จริงความสัมพันธ์ที่ดีของพ่อแม่ลูก พี่น้อง ปู่ย่าตายายและญาติๆ ภายในครอบครัวที่อยู่กันด้วยความรักมีความเข้าใจ ดูแลช่วยเหลือกันอย่างอบอุ่นและมีความสุขร่วมกันนั้น เปรียบเสมือนทัพหลังที่เป็นดั่งแรงใจที่พร้อจะต่อสู้ฟันฝ่าปัญหาและอุปสรรคนานัปการไปด้วยกัน ดังนั้นหากใครที่อาจหลงลืมครอบครัวไปบ้าง ได้เวลาแล้วที่คุณจะกลับมาใส่ใจครอบครัวก่อนที่ทุกอย่างจะสายเกินไป

วิธีง่ายๆ ที่จะช่วยเสริมสร้างให้บรรยากาศของบ้านน่าอยู่เป็นครอบครัวที่อบอุ่นนั้น สมาชิกทุกคนในครอบครัวจะต้องร่วมกันสร้างและช่วยกันทำก็ คือ…

l จัดสรรเวลาอย่างสมดุล เมื่อการทำงานทำให้คุณต้องห่างจากครอบครัว แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าเวลาทั้งหมดของคุณจะอยู่กับงานเพียงอย่างเดียว ทุกคนมีเวลาเท่าเทียมกัน อยู่ที่ว่าคุณจะจัดสรรอย่างไร ฉะนั้นการใช้เวลาอยู่ร่วมกันจึงเป็นเรื่องสำคัญที่ทุกๆ คนในครอบครัวควรคำนึงถึง โดยอย่างน้อยๆ จะต้องมีเวลาพูดคุยกันรับประทานอาหารและหากิจกรรมทำร่วมกันทั้งครอบครัว เช่น ไปเล่นกีฬาด้วยกัน ช่วยกันทำอาหารหรือทำความสะอาดบ้าน เยี่ยมญาติมิตรและออกไปท่องเที่ยว เป็นต้น ลองปรับเปลี่ยนและจัดสรรกันดู แล้วคุณจะพบว่ายังมีเวลาเหลือสำหรับครอบครัวอีกเยอะ

l สื่อสารไม่ขาดตอน การสื่อสารเป็นเรื่องสำคัญที่เรามักจะละเลย หรือลืมที่จะให้ความสำคัญไป ทั้งที่การพูดคุยด้วยถ้อยคำที่สุภาพไม่หยาบคาย รับฟังคำพูดและความคิดเห็นของกันและกัน มีการแลกเปลี่ยนความคิดระหว่างกัน ยอมรับและแสดงความรู้สึกโดยปราศจากอคติ ล้วนเป็นสิ่งที่ทำให้การใช้ชีวิตของสมาชิกทุกคนมีความสุข แม้ในยามที่มีปัญหาก็จะสามารถพูดคุยและร่วมกันแก้ไขให้ผ่านพ้นไปได้ด้วยดี

l เห็นอกเห็นใจช่วยเหลือกันอย่างอบอุ่น การสร้างและส่งเสริมความสัมพันธ์ที่อบอุ่นในครอบครัวให้เกิดความผูกพันเป็น “สายใยรัก” ของพ่อแม่ลูก พี่น้อง กับปู่ย่าตายายและญาติๆ ด้วยการเอาใจใส่ในทุกๆ เรื่องของสมาชิกในครอบครัว ไม่ว่าจะเป็นเรื่องความเป็นอยู่ อาหารการกิน สุขภาพของกันและกัน ความสุขความทุกข์ที่ต้องการระบาย ฯลฯ โดยให้ความสำคัญเท่าเทียมกัน รวมถึงการดูแลช่วยเหลือกันอย่างอบอุ่นด้วยสมดุลไม่มากเกินไปจนกลายเป็นการจุกจิกจู้จี้และเคารพในสิทธิส่วนบุคคลของสมาชิกทุกคน ล้วนเป็นสิ่งที่ทำให้การอยู่ร่วมกันมีคุณค่า ความรักความผูกพันกันภายในครอบครัวก็จะไม่รั่วไหลไปไหน

l เคารพนับถือ ให้เกียรติ จริงใจ และเห็นคุณค่ากันและกัน ครอบครัวเป็นที่ที่ให้เรียนรู้เรื่องความรัก การให้อภัย การพึ่งพา การไว้เนื้อเชื่อใจกัน ดังนั้นทุกคนจึงควรรู้จักพูด รู้จักฟัง เรียนรู้ที่จะพูดเรื่องต่างๆ ในจังหวะที่เหมาะสม เปิดโอกาสให้ผู้อื่นได้แสดงความคิดเห็น รับฟังความคิดเห็นของผู้อื่นด้วยความเคารพนับถือและให้เกียรติกันและกัน แม้บางครั้งอาจมีการกระทบกระทั่งกันบ้าง แต่ถ้าอยู่ด้วยความรักความเข้าใจ ยอมรับและรู้จักให้อภัย ให้โอกาสในความผิดพลาด ครอบครัวก็จะอยู่ด้วยกันอย่างมีความสุข

ถึงแม้ว่างานและเงินจะสำคัญ แต่ครอบครัวที่อบอุ่นก็เป็นอีกปัจจัยที่ช่วยเติมเต็มชีวิตให้สมบูรณ์แบบได้เช่นกัน ถึงเวลาแล้วที่สมาชิกทุกคนจะต้องช่วยกันดูแลเสริมสร้างสัมพันธภาพและบรรยากาศที่ดีภายในครอบครัวกันให้มากขึ้น อย่าปล่อยให้สถาบันครอบครัวของเราอ่อนแอ แล้วเชื่อได้ว่าจะมีสิ่งดีๆ มีความสุขเกิดขึ้นตามมาอีกมากในสังคมอย่างแน่นอน

ผศ.(พิเศษ)ดร.ภก.อภิสิทธิ์ ฉัตรทนานนท์

ประธานมูลนิธิคุณแม่คุณภาพ