“..มีประชาชนส่วนใหญ่คิดว่าการว่างงานของประเทศไทยไม่สูงและไม่เป็นปัญหา แต่ระยะหลังเมื่อได้ฟังหรือได้อ่านเกี่ยวกับตัวเลขจำนวนและอัตราการว่างงาน เช่น ในไตรมาส 1 ปี 2560 ที่เผยแพร่โดยสำนักงานสถิติแห่งชาติรายงานว่ามีคนว่างงาน 463,319 คน หรือร้อยละ 1.21 ของกำลังแรงงาน 38.21 ล้านคน ดูจะไม่มากเมื่อเปรียบเทียบกับประเทศในอาเซียนหรือในมุมมองของนักเศรษฐศาสตร์แรงงาน ถือว่าประเทศไทยมีการจ้างงานเต็มที่ (Full Employment) จึงไม่น่าห่วงแต่อย่างใดในภาพรวม..”

แต่ถ้าจะวิเคราะห์ลึกลงไปสักนิด โดยนำตัวเลขการว่างงานของปี 2560 ไปเทียบกับไตรมาสเดียวกัน ของปี 2557 (ก่อนมี คสช.) จะพบว่า มีสิ่งที่เหมือนกันคือ อัตราการว่างงานสูงสุดเมื่อแรงงานมีอายุ 35 – 39 ปี ทั้งในปี 2557 และปี 2560 โดยปี 2560 มีจำนวนคนว่างงาน 463,379 คน ซึ่งสูงกว่าไตรมาสเดียวกันของปี 2557 (จำนวน 341,117 คน) หรือเพิ่ม 122,162 คน เช่นเดียวกับอัตราการว่างงานในปี 2560 สูงกว่าปี 2557 ในไตรมาสเดียวกัน

และถ้าพิจารณาให้ลึกลงไปอีกพบว่าอัตราการว่างงานในช่วงอายุ 15-39 ปีของไตรมาสแรกปี 2560 สูงกว่าไตรมาสเดียวกันของปี 2557 ในทุกกลุ่มอายุ “และถ้าดูอัตราการว่างงานจากทุกช่วงอายุจะพบว่าปี 2560 นั้นสูงกว่าปี 2557 เกือบทุกช่วงอายุ” อัตราและจำนวนการว่างงานในปีปัจจุบันที่สูงกว่าปี 2557 เป็นผลมาจากความสามารถในการดูดซับแรงงาน (ทั้งเก่าและใหม่) ในตลาดแรงงาน อันเนื่องมาจากความพยายามในการกระตุ้นเศรษฐกิจให้พ้นจากความตกต่ำ อาจจะยังไม่ประสบความสำเร็จเท่าที่ควร

เทียบกับตัวเลขของ “เอ ดี บี” (ADB – ธนาคารพัฒนาเอเชีย) ประมาณการการขยายตัวของผลิตภัณฑ์มวลรวมประเทศ (GDP) ของประเทศไทยใน ปี 2560 ต่ำกว่าทุกประเทศในอาเซียน จากการพิจารณาเครื่องยนต์ทางเศรษฐกิจ 4 ตัวคือ การบริโภคภาคประชาชน (C) การลงทุนของภาคเอกชน (I) การใช้จ่ายของภาครัฐ (G) และการส่งออกสุทธิ (X-M) ซึ่งเครื่องยนต์ตัวสุดท้ายนี้ถูกมรสุมของวิกฤติแฮมเบอร์เกอร์จากซีกประเทศตะวันตกเล่นงานตลอดจนปัญหาราคาน้ำมันตกต่ำ ทำให้เกิดปัญหาการส่งออกตกต่ำต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน

“..การส่งออกสุทธินี้เคยมีสัดส่วนมากกว่า 65% ของ GDP จริงอยู่การขยายตัวของ GDP ตั้งแต่ปี 2557 จนถึงปี 2559 ถึงจะเติบโตขึ้นมาเรื่อยๆ ตั้งแต่ไม่ถึง 1%  เพิ่มขึ้นต่อเนื่องจนมาถึงประมาณ 2.3% ในปี 2558 และคาดว่าจะเติบโตไม่ต่ำกว่า 3.5%ในปี 2560 คงจะส่งผลให้อัตราการขยายตัวของ GDP น่าจะมากกว่า 3.5% จากการพยากรณ์ของหลายสำนักทางเศรษฐกิจ..”

การเติบโตดังกล่าว “ส่งผลในเรื่องของขีดความสามารถในการดูดซับแรงงานได้ดีในระดับล่าง” ซึ่งมีภูมิหลังไม่เกินระดับประถมศึกษา จากตัวเลขเดือนกรกฎาคม 2560 มีอัตราการว่างงานไม่เกิน 1% ซึ่ง “เรามีสถานประกอบการประเภทต้องใช้แรงงานจำนวนมาก (labor intensive) และเป็นอุตสาหกรรมขนาดเล็กและขนาดย่อมมากกว่า 95%” ซึ่งใช้แรงงานระดับล่างมากเกินไป (over-employed) “จนต้องนำแรงงานต่างด้าวมากกว่า 3 ล้านคน” เข้ามาทำงานเสริมกับคนไทย เพื่อลดปัญหาขาดแรงงานระดับล่างเรื้อรังมามากกว่า 15 ปี

หลากหลายธุรกิจที่ต้องพึ่งพาแรงงานต่างด้าว

ในทางกลับกัน อัตราการว่างงานของแรงงานที่มีภูมิหลังทางการศึกษามากกว่ามัธยมต้นขึ้นไปกลับตรงกันข้ามคือ อัตราการว่างงานของผู้มีภูมิหลังการศึกษากลุ่มนี้ เช่น ในเดือนกรกฎาคม 2560 สูงเกินกว่าค่าเฉลี่ย (1.2%) จนถึง 3.3% โดยเฉพาะ “ตัวเลขของการว่างงานของภูมิหลังการศึกษาอนุปริญญาตรีสูงถึง 3.2% และ 3.3%” เพื่อให้ผู้อ่านเห็นภาพได้ยกตัวอย่าง ข้อมูลการมีงานทำของสำนักงานสถิติแห่งชาติ กรกฎาคม ปี 2560 จากจำนวนผู้ว่างงานทั้งหมด 4.76 แสนคน “มีผู้ว่างงานตั้งแต่ ม.ต้น ถึง ป.ตรี ถึง 426,000 คน” หรือ 87% ของผู้ว่างงานทั้งหมด

“..ภาพที่มองเห็นก็คือ สถานประกอบการนับตั้งแต่รัฐบาลก่อนหน้านั้นจนถึงรัฐบาลปัจจุบันเข้ามาบริหาร ยังไม่สามารถปรับโครงสร้างภาคการผลิตของประเทศไทย ให้สามารถจ้างแรงงานที่มีความรู้ความสามารถมีการศึกษาดีเข้ามาทำงานได้หมด ถ้าสังเกตตัวเลขการว่างงานของผู้จบมัธยมปลายซึ่งรวมเอาผู้จบสายอาชีพเข้าไว้ด้วยพบว่า สามารถจ้างงานได้ดีแต่ยังไม่เพียงพอ เนื่องจากยังมีผู้ว่างงานในระดับเดียวกันค่าเฉลี่ยคือ ร้อยละ 1.2 ..”

ที่หนักหนาสาหัสเห็นจะเป็นเรื่อง “ผู้จบปริญญาตรีที่ว่างงานมากกว่า 2.5 แสนคน” โดยมีสัดส่วนผู้จบสายวิชาการตกงานมากกว่าสายอาชีพมากกว่า 2 เท่า “นับเป็นความสูญเปล่าทั้งผู้จบ ครอบครัว และทางเศรษฐกิจอย่างมหาศาล” ในยุคที่เรามีกำลังแรงงานใหม่เริ่มจะลดลง แต่ภาคเศรษฐกิจยังไม่สามารถที่จะพัฒนาปรับตัวมากพอที่จะดูดซับผู้มีการศึกษาและความรู้สูงได้หมด

ที่จริงจะไปโทษทางฝ่ายผู้พัฒนาเศรษฐกิจของประเทศฝ่ายเดียวไม่ได้ “ต้องหันมา (โทษ) มองฝ่ายที่ผลิตกำลังคนบ้างที่ไม่ได้สร้างความเข้าใจที่ถูกต้องให้กับผู้ปกครองและเด็กได้เข้าใจความต้องการ (อุปสงค์) ในตลาดแรงงานว่ามีการปรับตัวในทิศทางใด” การผลิตตามศักยภาพของตัวเอง ตามใจผู้ปกครอง ตามใจนักเรียน (ซึ่งเจ้าตัวก็ไม่ทราบว่าจะเรียนอะไรดี)

โดยมีการสนับสนุนของภาครัฐที่สนับสนุนเงินทอง ทั้งอุดหนุนค่าหัว ไม่พอก็มีเงินกู้ กยศ. มาเพิ่มเติมให้อีกเพื่อให้เป้าหมายของผู้ปกครองได้ชื่นใจที่เห็นลูกจบปริญญา (ถือว่า “เป็นวันชื่นคืนสุข” ของครอบครัวมาถ่ายรูปฉลองกันอย่างเต็มที่) แล้วในที่สุดก็หนีไม่พ้นกรรมคือผู้ที่จบปริญญาเป็นจำนวนถึง 2.53 แสนคนไม่มีงานทำ กลายเป็นภาระของพ่อแม่ เงินออม ทรัพย์สินของพ่อแม่ที่หวังจะเอาไปใช้ยามแก่ต้องเอามาดูแลลูกที่จบปริญญาต่อไป เป็นภาระของรัฐและเยาวชนรุ่นต่อไป

ที่ส่วนใหญ่ของผู้ว่างงานเหล่านี้ไม่สามารถคืนเงินกู้ให้กับรัฐ เพื่อหมุนเวียนให้เยาวชนรุ่นต่อไปกู้ได้ บางคนอาจจะเป็น “มหากาพย์” ขึ้นโรงขึ้นศาล ซึ่งเรื่องนี้ไม่รู้ว่าใครจะเป็นผู้รับผิดชอบ!!!

ดร. ยงยุทธ  แฉล้มวงษ์
สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI)

11 ต.ค.60 ภาพรวมของการให้บริการทางสังคมของไทยในปัจจุบันนั้น ภาครัฐซึ่งมีบทบาทหลักและดำเนินงานหลายด้าน  ส่งผลให้บริการที่ให้ไปส่วนมากเป็นไปในรูปแบบเหมาแข่งและตั้งรับ ขณะที่ภาคเอกชนมีเงินทุน CSR ในการทำโครงการเพื่อสังคมแต่บางครั้งยังขาดความต่อเนื่อง ส่วนภาคประชาสังคมซึ่งทำงานใกล้ชิดกับประชาชนและเข้าใจสภาพที่แท้จริงของปัญหา ก็มักขาดแคลนทุนดำเนินงาน

การให้บริการทางสังคมของไทยจึงยังเป็นลักษณะ “แยกส่วน” บางโครงการไม่ต่อเนื่องจึงไม่เห็นผล ทั้งที่เงินลงทุนเพื่อสังคมมีมากในแต่ละปี “เฉพาะเงินบริจาคของคนไทยมีถึงปีละประมาณ 7 หมื่นล้านบาท” ขณะที่ภาคเอกชนมีงบประมาณทำ CSR ปีละไม่ต่ำกว่า 10,000 ล้านบาท หากนำสองส่วนนี้มารวมกันเราจะมีเงินมหาศาลที่จะสามารถสร้างการเปลี่ยนแปลงได้อย่างเป็นรูปธรรม  ประเทศไทยจึงมีความพร้อมที่จะลงทุนเพื่อสังคม แต่ยังขาดเครื่องมือในการลงทุนที่จะสร้างผลลัพธ์ทางสังคมที่เป็นรูปธรรมและยั่งยืน

“ความร่วมมือที่เน้นผลลัพธ์เพื่อสังคม” (Social Impact Partnership – SIP) คือ ความร่วมมือระหว่างภาคส่วนต่างๆ ในการออกแบบ ดำเนินการ และให้ทุนสนับสนุนโครงการที่เน้นเชิงป้องกัน และให้ความช่วยเหลือแต่แรกเริ่ม เพื่อให้เกิดผลกระทบทางบวกต่อสังคมที่เป็นรูปธรรม “SIP model” หรือที่รู้จักกันในชื่อพันธบัตรเพื่อสังคม (Social impact bond) หรือ Pay for success เกิดขึ้นแล้วใน 19 ประเทศทั่วโลก และกำลังเป็นที่สนใจในประเทศกำลังพัฒนา เช่น โคลัมเบีย โดยมีแนวคิด คือ นักลงทุนลงทุนในโครงการระยะยาวที่มีเป้าหมายชัดเจน

โดยมีองค์กรกลางที่ตั้งขึ้นมาเพื่อบริหารจัดการเงินนี้ไปสู่ผู้ให้บริการทางสังคม รวมทั้งติดตามการดำเนินงานของผู้ให้บริการทางสังคม ซึ่งก็จะมีการประเมินผลเป็นระยะ หากโครงการประสบผลสำเร็จตามเป้าหมาย ผู้จ่ายเงินซึ่งส่วนใหญ่คือภาครัฐซึ่งมีภาระหน้าที่ในการดำเนินโครงการทางสังคมนั้นๆอยู่แล้ว จึงจะจ่ายคืนเงินต้นพร้อมผลตอบแทนให้กับนักลงทุนตามที่ตกลงกันไว้  ภาครัฐก็จะประหยัดงบประมาณได้ โดยจ่ายเงินให้กับโครงการที่ประสบผลสำเร็จเท่านั้น

ตัวอย่าง การนำ SIP Model มาใช้ เช่น อังกฤษ ซึ่งมีปัญหา “ผู้ต้องโทษจำคุกระยะสั้นไม่เกิน 1 ปี มีอัตราการกลับเข้าสู่เรือนจำสูงถึงร้อยละ 60” จึงมีการนำรูปแบบ SIP มาใช้แก้ปัญหาอัตราการกลับเข้าคุกซ้ำของนักโทษระยะสั้น ที่เรือนจำ Peterborough โดยมีนักลงทุน 17 รายซึ่งส่วนใหญ่เป็นองค์กรเพื่อการกุศลร่วมกันระดมทุนได้ 5 ล้านปอนด์ แล้วมี Social Finance เป็นองค์กรกลางที่จัดสรรเงินทุนให้กับผู้ให้บริการทางสังคม 7 องค์กร

องค์กรเหล่านี้รวมตัวกันเรียกว่า One Service จัดบริการช่วยเหลือด้านที่พัก การเงิน ฝึกทักษะและจัดหางาน บริการสุขภาพกายและจิต และให้คำปรึกษาครอบครัวผู้พ้นโทษ โดยมีกลุ่มเป้าหมายเป็นผู้พ้นโทษระยะสั้น 2,000 คน “ระยะเวลาดำเนินการ 5 ปี ผลประเมินพบว่า อัตราการกลับเข้าคุกลดลงถึงร้อยละ 9”  เมื่อเทียบกับกลุ่มผู้ที่ไม่ได้รับบริการ ซึ่งสูงกว่าเป้าหมายของโครงการที่กำหนดไว้ที่ร้อยละ 7.5 กระทรวงยุติธรรมจึงจ่ายคืนเงินต้นและผลตอบแทนอีกร้อยละ 3 ให้กับนักลงทุนตามที่ตกลงกันไว้

สำหรับ ประเทศไทย การศึกษา SIP model เลือกศึกษาบริการทางสังคม 4 ด้านที่มีผลกระทบด้านเศรษฐกิจและสังคม และครอบคลุมกลุ่มเป้าหมายหลากหลาย คือ การพัฒนาการศึกษา การให้บริการส่งเสริมสุขภาพหรือป้องกันโรค การเพิ่มผลิตภาพ SMEs และการฝึกอาชีพหรือส่งเสริมการจ้างงาน โดยบริการทั้ง 4 ด้านมีผู้เกี่ยวข้องทั้งหน่วยงานรัฐและองค์กรภาคสังคมที่มีการดำเนินงานจำนวนมาก ภาคเอกชนหรือนักลงทุนสนใจช่วยเหลือ

เช่น การให้ทุนการศึกษา การบริจาคเงินหรือสิ่งของให้ รพ. การพัฒนา SMEs และการฝึกอาชีพและการจ้างงานเป็นผลประโยชน์โดยตรงของภาคเอกชน SIP Model มีองค์ประกอบ 3 ส่วน คือ 1.ด้านการเงิน จะใช้มากหรือน้อยขึ้นอยู่กับกลุ่มเป้าหมาย นักลงทุนมีหลายรูปแบบ เป็นได้ทั้งบุคคลธรรมดาหรือรูปแบบอื่นๆ การจ่ายผลตอบแทนขึ้นอยู่กับผลลัพธ์ที่กลุ่มเป้าหมาย มักมีการกำหนดเพดานการจ่ายผลตอบแทนไว้ เพื่อให้ผู้ประเมินหรือภาครัฐสามารถประเมินเพื่อเตรียมงบประมาณที่ต้องใช้ได้

2.ด้านการบริหารจัดการ ส่วนมากจะเป็นองค์กรกลางหรือทำข้อตกลงกับผู้ลงทุนโดยตรงก็ได้ ส่วนใหญ่จะมีระยะเวลามากกว่า 1 ปีเนื่องจากต้องใช้เวลาในการพัฒนาหรือแก้ไขปัญหา 3.การประเมินผลที่ชัดเจน ซึ่งจะทำให้ SIP model แตกต่างจากเงินบริจาคทั่วไป การริเริ่ม SIP model ในประเทศไทย จึงต้องเริ่มจากการศึกษาความเป็นไปได้ของโครงการ จัดตั้งโครงการ ดำเนินการ การประเมิน และการจ่ายผลตอบแทน

แม้ปัจจุบันยังมีกฎระเบียบที่เป็นอุปสรรคต่อการดำเนินการ อาทิ “การออกพันธบัตรโดยรัฐ” อาจไม่สามารถทำได้ ณ ขณะนี้เพราะไม่เข้าเงื่อนไขการเสริมสร้างความมั่นคงทางการเงิน ขณะที่ “การจัดตั้งกองทุน” ทำได้แต่ต้องออกกฎหมายที่ชัดเจนและมีการกำกับดูแล ส่วน “การใช้เงิน CSR ของภาคเอกชน” เพื่อลงทุนในโครงการความร่วมมือที่เน้นผลลัพธ์เพื่อสังคม ซึ่งปัจจุบันเป็นการนำมาลดหย่อนภาษีที่ผูกกับเงินให้เปล่า

ดังนั้นถ้าหากนำมาเป็นเงินตั้งต้นในการทำ SIP Model ก็จะไม่ใช่เงินให้เปล่าและไม่สามารถนำมาลดหย่อนภาษีได้ จึงอาจไม่จูงใจเอกชนเท่าไหร่ นอกจากนี้ “ยังไม่มีกฎหมายที่อนุญาตให้รัฐจ่ายเงินให้เอกชนในฐานะนักลงทุนซึ่งจะเป็นปัญหาตอนจ่ายเงินคืนเมื่อโครงการประสบผลสำเร็จ” ส่วนการใช้งบประมาณผูกพันข้ามปี ปัจจุบันทำได้ตามระเบียบการก่อหนี้ผูกพันข้ามปีงบประมาณ พ.ศ.2534 แต่ไม่ควรเกิน 5 ปี

อย่างไรก็ตาม หากเห็นประโยชน์และต้องการดำเนินโครงการ SIP Model จริงๆ กฎระเบียบเหล่านี้ก็สามารถแก้ไขได้ และหากจะผลักดันให้เกิดโครงการ SIP Model  สิ่งที่ทำได้เลยทันที คือ “รัฐบาลควรเป็นกลไกขับเคลื่อนหลัก” จัดตั้งเวทีที่เปิดกว้างสำหรับผู้เกี่ยวข้องทั้งภาครัฐ เอกชน ประชาสังคม วิชาการ ให้เข้ามาแลกเปลี่ยนความเห็นและประสบการณ์ หน่วยงานของรัฐควรเริ่มจัดเก็บข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับการให้บริการสังคมที่ตนเองรับผิดชอบ รวมถึงการวิเคราะห์ผลตอบแทนทางสังคม (SROI) ของโครงการที่ผ่านมา

ภาครัฐควรจัดให้มีการศึกษาความเป็นไปได้ในการดำเนินโครงการนำร่องในเชิงลึก ที่มีรายละเอียดที่พร้อมสำหรับการดำเนินโครงการต่อไป “โดยโครงการนำร่องควรเป็นโครงการขนาดเล็กที่มีกลุ่มเป้าหมายจำนวนไม่มาก” และสุดท้าย “เร่งประชาสัมพันธ์แนวคิดโครงการความร่วมมือที่เน้นผลลัพธ์เพื่อสังคม” แก่ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้อง เน้นการเปลี่ยนแนวคิดจากการบริจาคที่ไม่หวังผล เป็นการลงทุนเพื่อสังคมที่วัดผลได้

ในระยะยาว รัฐบาลควรมีการศึกษาเพื่อแก้ไขและเพิ่มเติมกฎระเบียบที่จะเอื้อให้เกิดโครงการความร่วมมือที่เน้นผลลัพธ์เพื่อสังคม เกิดการบูรณาการความร่วมมือจากทุกภาคส่วน มีการจัดตั้งองค์กรกลางที่จะเข้ามามีบทบาทเป็นกลไกขับเคลื่อนในระยะยาวเช่น Social Finance ซึ่งทำในหลายประเทศ โดยเป็นองค์กรที่มีตัวแทนจากภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม

โดยสรุป SIP Model สามารถทำได้ในประเทศไทย โดยอาจทำเป็นโครงการเล็กๆในระดับพื้นที่ และเมื่อเชื่อมโยงโครงการเล็กๆ ในระดับพื้นที่เข้าด้วยกันก็จะเห็นผลลัพธ์ในระดับประเทศไทยได้!!!

ดร.บุญวรา สุมะโน เจนพึ่งพร

สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI)

ดร.บุญวรา สุมะโน เจนพึ่งพร

11 ต.ค. 60 ผู้ใช้เฟซบุ๊ก “Tiffany Anuzza Pothibanlang” ได้แชร์รูปภาพของคุณพ่อที่พาลูกมาสอบด้วยโดยมีเนื้อหาดังนี้

#อาจารย์ครับผมขอเอาลูกเข้าสอบด้วยได้ไหมครับลูกผมติดผมไม่มีใครดูแลเลยมีกันสองคนพ่อลูก

ไม่เป็นไรเนาะน้องชายพี่…..แกเก่งแล้ว ม่ายมีใครย้อนเวลาไปได้ แต่เราแก้ไขในปัจจุบันได้

หลังจากรูปนี้ได้ถูกแชร์ในโลกออนไลน์ ต่างมีชาวเน็ตต่างเข้ามาชื่นชมความเป็นคุณพ่อ และให้กำลังใจเป็นจำนวนมาก

“คนงานก่อสร้าง” 1 ในอาชีพที่ถูกให้นิยามว่า“3D” ซึ่งเป็นศัพท์ของแวดวงแรงงาน หมายถึงงานที่มีลักษณะครบทั้ง 3 ประการในงานประเภทเดียวกัน ประกอบด้วย “Dirty” (สกปรก) สภาพการทำงานทำให้เสื้อผ้าเนื้อตัวมอมแมมอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ “Difficult” (ยากลำบาก) ใช้กำลังแรงกายมากไม่ใช่งานนั่งโต๊ะในสำนักงาน และ “Dangerous” (อันตราย) ทำงานภายใต้ความเสี่ยงต่ออุบัติเหตุที่อาจเกิดขึ้นได้ทุกเมื่อ

ที่ผ่านมามักจะมีข่าวอุบัติเหตุสิ่งก่อสร้างต่างๆ พังถล่มลงมาระหว่างกำลังทำการก่อสร้างอยู่เนืองๆ และหลายครั้งนำมาซึ่งความสูญเสีย คนงานก่อสร้างหลายคนต้องจบชีวิตลงภายใต้ซากปรักหักพัง หรือไม่ก็ได้รับบาดเจ็บเลือดตกยางออก อาทิ เหตุอาคารหอพักย่านคลอง 6 จ.ปทุมธานี ถล่มเมื่อ 11 ส.ค. 2557 มีคนงานเสียชีวิต 14 ศพ เป็นต้น หรือเหตุแผ่นปูนถล่ม ณ อาคารในซอยเพชรบุรี 32 ถ.เพชรบุรี กรุงเทพฯ มีคนงานบาดเจ็บ 3 รายเมื่อ 28 พ.ค. 2560

และเหตุการณ์ล่าสุดเกิดขึ้นเมื่อ 30 ก.ย. 2560 กับโครงการก่อสร้างสะพานข้ามแม่น้ำเจ้าพระยา เชื่อมระหว่าง ต.บ้านกล้วย กับ ต.ท่าชัย อ.เมือง จ.ชัยนาท พังถล่มลงมา ส่งผลให้มีผู้ได้รับบาดเจ็บ 4 ราย ในจำนวนนี้อาการสาหัสถึง 3 ราย ซึ่งแม้ทั้ง 3 เหตุการณ์จะเกิดต่างสถานที่ต่างวันเวลา แต่เมื่อผู้เชี่ยวชาญลงพื้นที่ตรวจสอบ กลับพบความเหมือนกัน คือ“นั่งร้านรับน้ำหนักไม่ไหว” เป็นต้นตอของทั้ง 3 กรณี

9 ต.ค. 2560 ชูเลิศ จิตเจือจุน ผู้ชำนาญการพิเศษทดสอบความรู้ความชำนาญระดับสามัญวิศวกร สาขาวิศวกรรมโยธา สภาวิศวกร เปิดเผยในงานแถลงข่าว “บทเรียนสะพานข้ามแม่น้ำเจ้าพระยาที่จังหวัดชัยนาท” ณ รร.เจ้าพระยาปาร์ค ถ.รัชดาภิเษก เขตดินแดง กรุงเทพฯ ว่า ภายหลังการลงพื้นที่ตรวจสอบจุดที่สะพานถล่ม เมื่อ 3 ต.ค. 2560 หรือ 3 วันหลังเกิดเหตุ พบว่า

1.เสาค้ำยันบางจุดไม่มั่นคง เห็นได้จากบางจุดเสาไม่ได้อยู่ในแนวดิ่ง อีกทั้งยังสูงชะลูดซึ่งจะแกว่งเอนไป-มาด้านข้างได้ง่าย 2.Jack Base (ฐานรอง) ตั้งไว้ในแนวดิ่งจำนวนมากโดยไม่มีตัวค้ำยันด้านข้างลักษณะนี้หากมีส่วนใดส่วนหนึ่งล้มก็จะล้มต่อกันเป็นทอดๆ 3.กระแสน้ำไม่น่าจะเกี่ยวข้อง เพราะแม้พบร่องรอยตลิ่งพังแต่ก็เพียงเล็กน้อย อีกทั้งไม่ได้ทำให้เสาที่ตอกค้ำไว้เคลื่อนตัวผิดปกติ และกระแสน้ำจุดดังกล่าวก็ไม่ได้เชี่ยวกราก ไม่พบการกัดเซาะชายฝั่ง

4.จุดเชื่อมต่อนั่งร้านไม่แข็งแรง เห็นได้จากการนำเศษเหล็กขนาด 6-9 มม. มาเชื่อมข้อต่อของนั่งร้าน ซึ่งเมื่อต้องรับน้ำหนักมากในการค้ำยัน ก็จะเกิดอาการโก่งตัวหรือขยับตัวของระบบนั่งร้านได้ง่าย 5.ปัญหาจากการปรับระดับนั่งร้าน กล่าวคือ เมื่อปรับแล้วไม่ได้ระดับ ก็จะนำเหล็กรูปตัว C นำมาพลิกคว่ำวางบนเหล็กคาน แล้วนำเหล็กคานกับเสามาวางทับอีกชั้นหนึ่ง ซึ่งเหล็กตัว C นั้นรับน้ำหนักได้น้อยจึงเกิดการบิดตัวได้ง่าย ซึ่งนี่เป็นจุดอ่อนที่ทำให้นั่งร้านพังถล่มลงมา

“เราเห็นจุดบกพร่องจากฝั่งที่เกิดถล่มลงมา เราก็ไปดูอีกฝั่ง สิ่งที่เห็นก็คล้ายๆ กันเสาค่อนข้างมีความชะลูดสูง ไม่มีตัวค้ำยันด้านข้างเพียงพอ ทำให้ระบบทั้งระบบมีเสถียรภาพต่ำ เสาที่ใช้ในการค้ำยันก็มีการตัดต่อ จุดต่อเยอะมาก แล้วก็ใช้แค่เหล็กเส้นเป็นตัวเชื่อมยึด พวกนี้จะทำให้เกิดปัญหาเรื่องความสามารถในการรับน้ำหนัก ที่เห็นชัดเจนคือมีการใช้เหล็กเส้นมาเป็นตัวค้ำยันทแยง ซึ่งปกติจะต้องเป็นโครงสร้างที่รับแรงอัด แต่พอใช้เหล็กเส้นนี่แทบจะรับแรงอัดไม่ได้เลยมันก็จะเกิดความไม่มั่นคงอย่างมาก” ผู้เชี่ยวชาญด้านวิศวกรรมโยธา กล่าว

ขณะที่ผู้ชำนาญการพิเศษทดสอบความรู้ความชำนาญระดับสามัญวิศวกร สาขาวิศวกรรมโยธาสภาวิศวกร อีกราย อรรถสิทธิ ศิริสนธิ ตั้งข้อสังเกตว่า 1.ผู้ออกแบบสิ่งก่อสร้างจะออกแบบบนฐานคิดที่ว่าสิ่งก่อสร้างนั้นสร้างเสร็จสมบูรณ์แล้ว ดังนั้นโครงสร้างระหว่างก่อสร้าง การรับแรงต่างๆ อาจไม่เหมือนกับตอนที่ก่อสร้างแล้วเสร็จ ดังนั้นทั้งเจ้าของโครงการ บริษัทที่ปรึกษา และผู้รับเหมาก่อสร้าง ต้องใส่ใจประเด็นนี้ขณะทำการก่อสร้างด้วย 2.ระบบนั่งร้านต้องมีการคำนวณให้สอดคล้องกับโครงการก่อสร้าง ซึ่งเป็นโครงสร้างที่ถูกควบคุมด้วยวิชาชีพตามกฎหมาย

“นั่งร้านชั่วคราวมันไม่มีเงินเบิกจ่าย แต่มันเป็นส่วนที่ต้องทำเพื่อให้ได้โครงสร้างจริงแล้วไปเบิกเงิน จริงๆ มันจะต้องถูกคิดอยู่ในต้นทุนของโครงการการก่อสร้างนั้นๆ ทุกคนก็จะพยายามประหยัดเพื่อให้ได้กำไรมากขึ้น จึงต้องมองแยกออกมา เช่น เจ้าของงานอาจต้องให้ผู้รับเหมาแยกออกมาเลย เหมือนพวกอุปกรณ์ด้านความปลอดภัย เขาทำเขาก็เบิกเงินได้ มีเงินให้เขาเห็นอาจจะดีขึ้นเพราะทุกคนต้องทำบนมาตรฐานเดียวกัน” อรรถสิทธิ ระบุ

ผู้เชี่ยวชาญรายนี้ เสนอแนะว่า 1.ต้องยื่นเอกสารคำนวณระบบนั่งร้านพร้อมรายละเอียด ซึ่งตามกฎสภาวิชาชีพ ต้องเป็นวิศวกรระดับสามัญขึ้นไป 2.รายการคำนวณต้องสอดคล้องกับวิธีการก่อสร้าง 3.ต้องมีแผนงานควบคุมกำกับดูแลความปลอดภัยในการก่อสร้างให้มีมาตรฐาน ซึ่งขณะนี้ทางสภาวิศวกรอยู่ระหว่างการจัดทำมาตรฐานขั้นต่ำ สำหรับให้นำไปปรับใช้ตามขนาดของโครงการ

ด้าน วัฒนพงศ์ หิรัญมาลย์ อาจารย์ภาควิชาวิศวกรรมโยธา มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีมหานคร กล่าวเสริมว่า สะพานแต่ละแบบมีวัตถุประสงค์ไม่เหมือนกัน การออกแบบโครงสร้างจึงแตกต่างกัน “ดังนั้นรายละเอียดระหว่างก่อสร้างสะพานแต่ละแห่งจึงมีความเป็นเฉพาะตัว” ผู้รับงานที่ปรึกษาโครงการจึงต้องเป็น “ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้าน”ในการก่อสร้างสะพานรูปแบบนั้นด้วย ที่ปรึกษาในงานก่อสร้างทั่วไป บางครั้งอาจไม่เหมาะสมกับบางงานที่ต้องการความเป็นพิเศษ ขณะที่ผู้รับเหมาก็ต้อง “เคร่งครัด” ให้กระบวนการก่อสร้างเป็นไปตามหลักวิศวกรรม

“ผู้ว่าจ้างอาจต้องพิจารณาตั้งแต่การจัดสรรงบ ถ้าสะพานมีความพิเศษอาจต้องจัดสรรงบไว้ตั้งแต่ต้น เพื่อให้ผู้เข้าประมูลงานได้ทราบว่านี่คือข้อกำหนดที่คุณต้องพิจารณา เช่นการจัดหาที่ปรึกษาเฉพาะทางเข้ามาดูเพื่อให้เกิดความปลอดภัย เกิดความมั่นใจตลอดการก่อสร้าง มีการกำหนดการวิเคราะห์โครงสร้างสะพานในระหว่างก่อสร้าง

ตรงนี้ต้องบอกว่าไม่ใช่ทุกบริษัทรับเหมาที่ทราบว่าตัวเองมีหน้าที่ต้องตรวจสอบ คือภาวะอันตรายอาจจะเกิดขึ้นระหว่างก่อสร้าง ต้องมีแบบคำนวณโครงสร้างชั่วคราว ซึ่งก็มีหลายแบบ อย่างนั่งร้านนี่คือโครงสร้างชั่วคราวแบบทั่วไป เดี๋ยวต่อไปจะได้เห็นโครงสร้างชั่วคราวแบบพิเศษอีกเยอะเกิดขึ้นในประเทศไทย” วัฒนพงศ์ ฝากทิ้งท้าย

จากปัญหาสิ่งก่อสร้างถล่มเนื่องด้วยระบบนั่งร้านรับน้ำหนักไม่ไหว ซึ่งดูจะ “ซ้ำซาก” เกิดขึ้นครั้งแล้วครั้งเล่า ทำให้ทาง สภาวิศวกร เตรียมจัดสัมมนาให้ความรู้กับวิศวกรในเรื่องนี้โดยเฉพาะ ณ รร.เจ้าพระยาปาร์ค ถ.รัชดาภิเษก เขตดินแดง กรุงเทพฯ วันที่ 21 ต.ค. 2560 นอกจากนี้ยังเตรียมจัดทำคู่มือมาตรฐานการก่อสร้างนั่งร้าน คาดว่าจะเสร็จสมบูรณ์พร้อมเผยแพร่ในอีก 6 เดือนข้างหน้า

หวังว่านี่จะกลายเป็นการ “ปฏิรูป” ครั้งสำคัญ..เพื่อที่จะได้ไม่มีความสูญเสียเกิดขึ้นอีก!!!

nn…ใครน้ำมันใกล้หมดช่วงวันที่ 25 ตุลาคม ให้เติมแค่พอเพียง เพราะวันที่ 26 ตุลาคม บางจาก ช่วยเหลือค่าน้ำมัน ลดลง 1.50 บาทต่อลิตร เพียง 1 วันทุกสาขาทั่วประเทศ เพื่อลดค่าใช้จ่ายคนไทยที่ร่วมเดินทางมาร่วมถวายความอาลัย ในพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร…เป็นการนำร่องทำเรื่องดีๆ “ชัยวัฒน์ โควาวิสารัช” ประธานเจ้าหน้าที่บริหารและกรรมการผู้จัดการใหญ่ บริษัท บางจาก คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) ได้บอกว่า เพื่อช่วยลดค่าใช้จ่ายสำหรับประชาชนผู้ที่เดินทางมาร่วมถวายความอาลัยในพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ซึ่งทรงเป็นที่รักยิ่งของพสกนิกรชาวไทย ดังนั้น ในวันที่ 26 ตุลาคม 2560 ทางบริษัทบางจาก จะจำหน่ายน้ำมันในราคาต่ำกว่าราคาขายปลีกหน้าปั๊มทั่วไปทุกผลิตภัณฑ์ 1.50 บาทต่อลิตร ทุกสาขาทั่วประเทศ เป็นเวลา 1 วัน…เป็นเรื่องดีๆ ที่ร่วมกันทำนะครับ…nn

nn…ควันหลง รำลึก 41 ปี เหตุการณ์ 6 ตุลาคม 2519..ถึงจะผ่านมานาน แต่ยังอยู่ในความทรงจำอีกหลายๆ คน ผศ.ดร.ปริญญา เทวานฤมิตรกุล รองอธิการบดี ฝ่ายบริหารและความยั่งยืน ม.ธรรมศาสตร์ และยังเป็น กรรมการสภามหาวิทยาลัยและเลขานุการสภามหาวิทยาลัย ได้โพสต์บนเฟซส่วนตัวรำลึก 41 ปี 6 ตุลา ว่า “ตอนผมเข้าเรียนธรรมศาสตร์ในปี 2529 เป็นเวลาที่เหตุการณ์ 6 ตุลา ครบ 10 ปีพอดี ในตอนนั้นเหตุการณ์ 6 ตุลา สำหรับผมคือเรื่องบอกเล่า คือ เรื่องราวในภาพถ่าย และในวีดีโอ ที่ไม่น่าเชื่อว่า เพียงเพราะคนเห็นต่างกันจะกระทำต่อกันอย่างโหดร้ายถึงขนาดนี้ได้…“6 ตุลา คือ เรื่องราวปรัมปรา เป็นตำนาน และอดีตกาลนานไกล ที่พวกเราไม่คิดว่าจะเกิดขึ้นอีก เช่นเดียวกับเหตุการณ์ 14 ตุลาคม พวกเราก็ไม่คิดว่าการชุมนุมของคนหลายแสนคนและการใช้ความรุนแรงกับผู้ชุมนุมจะเกิดขึ้นอีกเช่นเดียวกับการปฏิวัติรัฐประหาร ไม่มีใครคิดว่ามันจะเกิดอีก …แต่มันกลับมาเกิดใหม่ทุกเรื่อง ในช่วงสิบปีที่ผ่านมา เราวนเวียนกลับไปทุกอย่างที่เราไม่นึกว่ามันจะเกิดอีก ดังนั้น ประโยชน์ของการจัดงานในวันนี้คือ ไม่ให้มันเกิดอีก ช่วยกันไม่ให้การใช้ความรุนแรงประหัตประหารกันเพียงเพราะเห็นต่างกันเกิดขึ้นอีก …“มีแต่วิถีทางประชาธิปไตยเท่านั้น ที่จะทำให้เราอยู่ร่วมกันโดยสันติได้ และไม่เกิดเหตุการณ์รุนแรงแบบเดิมอีก เราเบื่อนักการเมืองได้ แต่เราไม่อาจเบื่อประชาธิปไตย!..” ประชาธิปไตยคือเครื่องมือในการอยู่ร่วมกัน ในการแสวงหาทางออกของความขัดแย้งด้วยเหตุและผล ไม่ใช่ด้วยการใช้กำลัง อาจารย์ป๋วย อึ๊งภากรณ์ อธิการบดีธรรมศาสตร์ในช่วงเหตุการณ์ 6 ตุลา กล่าวว่า “อาวุธจะชนะใจคนหมู่มากได้อย่างไร” ผมหวังว่า ผู้มีอำนาจจะตระหนักในความข้อนี้!….นี่คือเสียงสะท้อน…nn