เดือนเมษายนจัดเป็นเดือนที่ร้อนสุดๆ สำหรับบ้านเรา การที่แดดจัด ร่วมกับอากาศร้อนอบอ้าวเช่นนี้ สิ่งที่ควรระวังสำหรับทั้งตัวเจ้าของเองและสัตว์เลี้ยง ก็คือการ “ช็อก” หมดสติเนื่องจากภาวะที่อุณหภูมิในร่างกายสูงผิดปกติ หรือที่เราคุ้นเคยกับคำว่า “โรคลมแดด” ครับ

Heatstroke  อาจเรียกกันได้หลายชื่อไม่ว่าจะเป็น โรคลมแดด โรคลมร้อน โรคลมเหตุร้อน มาจากคำว่า Heat หมายถึง ความร้อน อุณหภูมิร้อน Stroke คือการเกิดขึ้นอย่างกะทันหัน หรือการอุดตันหรืออุดกลั้นการไหลเวียนของเลือดที่ไปเลี้ยงสมอง ในวงการแพทย์และวงการสัตวแพทย์ มักจะหมายถึง “การหมดสติที่มีสาเหตุมาจากอากาศ หรืออุณหภูมิภายนอกที่สูงขึ้น”

เป็นสภาวะที่อุณหภูมิในร่างกายสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว จากการได้รับความร้อนมากเกินไป จนทำให้ร่างกายระบายความร้อนออกไปไม่ทัน มีผลทำให้อวัยวะภายในถูกทำลายและหยุดทำงาน โดยเฉพาะ ตับ ไต สมอง และลำไส้ เป็นเหตุให้สัตว์เสียชีวิตได้ในที่สุด

● โรคลมแดดเกิดในสัตว์เลี้ยงได้ด้วยหรือ?

สัตว์เลี้ยงโดยเฉพาะอย่างยิ่งสุนัขและแมวนั้น มีโอกาสเป็นโรคลมแดดได้ง่ายกว่าในคนเสียอีก เนื่องจากผิวหนังของสุนัขนั้นถูกปกคลุมด้วยขนที่หนา อีกทั้งไม่มีต่อมเหงื่อที่จะช่วยระบายความร้อนออกจากร่างกายโดยเหงื่อเหมือนในคนอีกด้วย (พบต่อมเหงื่อได้เฉพาะที่อุ้งเท้า รอบปาก และรอบก้นของสุนัขเท่านั้น) ดังนั้นกลไกการระบายความร้อนออกจากร่างกายของสุนัขจึงไม่ดีเท่าของคน

โดยปกติ สุนัขจะมีอุณหภูมิของร่างกายประมาณ 102 องศาฟาเรนไฮต์ แต่ถ้าร่างกายมีอุณหภูมิสูงขึ้นถึง 106 องศาฟาเรนไฮต์ จะทำให้สมองเกิดความเสียหาย อวัยวะต่างๆ ล้มเหลว จนเป็นเหตุให้เสียชีวิตได้

ปัจจัยที่ทำให้สัตว์มีอุณหภูมิร่างกายสูงขึ้นอย่างเร็วนั้น ได้แก่ อากาศที่ร้อนจัด การถูกล่ามหรือถูกขังตากแดดเป็นเวลานาน รวมถึงการออกกำลังกายอย่างหนักกลางแจ้ง เป็นต้น

● อาการที่พบ

เมื่ออุณหภูมิร่างกายสูงขึ้น ร่างกายสัตว์จะพยายามปรับตัวโดยอ้าปากหายใจถี่ๆ หอบ เพื่อขับความร้อนออกจากร่างกาย  ดังนั้นการหอบจึงเป็นทางระบายความร้อนที่ดีและเร็วที่สุดสำหรับสุนัข ลิ้นและเหงือกแดงเข้มกว่าปกติ กระวนกระวาย ตัวร้อน ตาเหลือก น้ำลายไหล ลุกไม่ไหว ม่านตาขยาย มองไม่เห็น อาเจียน ถ่ายเหลว ช็อก และหมดสติในที่สุด

อันตรายที่เกิดจะทวีความรุนแรงมากขึ้น โดยเฉพาะในสุนัขอ้วน สุนัขพันธุ์ขนยาว และสุนัขพันธุ์หน้าสั้น เช่น Pug และ Bulldog เป็นต้น

● เมื่อเกิดแล้ว เราควรปฐมพยาบาลเบื้องต้นอย่างไร?

1.รีบนำสุนัขออกจากบริเวณที่ร้อนนั้น นำเข้าที่ร่ม หรือที่มีอากาศถ่ายเทสะดวก เปิดพัดลมหรือแอร์เพื่อระบายความร้อน ถอดเสื้อและปลอกคอออก แล้วรีบนำส่งสัตวแพทย์โดยเร็วที่สุด

2.ระหว่างนั้นให้พยายามลดอุณหภูมิของร่างกายของสุนัข โดยเช็ดตัวด้วยน้ำเย็น อาบน้ำ หรือใช้ Cold Pack ประคบตามข้อพับ ท้อง ศีรษะ และขาหนีบ ควรวัดอุณหภูมิทุกๆ 5-10 นาที เพื่อตรวจว่าอุณหภูมิของร่างกายลดลงแล้วหรือยัง

3.ถ้าสุนัขยังมีสติอยู่ สามารถให้สุนัขกินน้ำได้ เพื่อช่วยลดอุณหภูมิร่างกายและลดภาวะแห้งน้ำ (Dehydration) แต่หากสุนัขไม่รู้สึกตัวห้ามบังคับป้อนน้ำเด็ดขาด เพราะอาจทำให้สุนัขสำลักและเสียชีวิตได้เร็วขึ้น

4.สิ่งที่สำคัญ ควรรีบนำส่งโรงพยาบาลโดยเร็วที่สุด

● เราสามารถป้องกันการเกิดโรคลมแดดได้อย่างไร

1.จัดที่อยู่ของสัตว์ให้อยู่ในสถานที่ที่เย็นสบาย มีร่มเงาตลอดทั้งวัน เลี่ยงการล่ามสุนัขในบริเวณที่มีความร้อนสูง เช่น พื้นคอนกรีต หิน หรือทราย

2.ในช่วงอากาศร้อนจัด ต้องระมัดระวังเรื่องการออกกำลังโดยเฉพาะสุนัขที่มีความเสี่ยงสูง เช่น เป็นโรคหัวใจ อ้วน อายุมาก หรือมีปัญหาระบบทางเดินหายใจ

3.ควรมีภาชนะบรรจุน้ำสะอาดให้สัตว์กินอย่างเพียงพอตลอดเวลา

4. “ห้าม” ปล่อยสุนัขทิ้งไว้ในรถ แม้จอดไว้ในร่ม เพราะอุณหภูมิภายในรถสามารถเพิ่มขึ้นได้อย่างรวดเร็ว อย่าชะล่าใจหรือ คิดว่าไม่เป็นไร แม้จะเป็นเวลาไม่นานก็ตาม

5.ควรพิจารณาและระวังเป็นพิเศษในการใส่ Muzzle หรืออุปกรณ์ที่ใช้ปิดปากในช่วงอากาศร้อน เพราะจะทำให้สุนัขหายใจเพื่อระบายความร้อนได้ลำบากยิ่งขึ้น

6.ในวันที่อากาศร้อนจัด ควรอาบน้ำให้สุนัขเพื่อลดอุณหภูมิของร่างกาย

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นายสัตวแพทย์ ดร.ทิลดิสร์ รุ่งเรืองกิจไกร
ฝ่ายประชาสัมพันธ์และเสริมสร้างภาพลักษณ์องค์กร
คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

สัตว์เป็นโรคมะเร็งได้หรือ? คำถามนี้เป็นคำถามยอดฮิตอีกคำถามหนึ่งที่สัตวแพทย์มักจะได้ยินจากเจ้าของสัตว์ แล้วมะเร็งมีสาเหตุจากอะไร และจะสามารถรักษาได้หรือไม่ วันนี้เรามารู้จักโรคมะเร็งในสัตว์กันครับ

วันนี้ผมมีข้อมูลน่ารู้เกี่ยวกับเรื่องโรคมะเร็งในสัตว์เลี้ยงมาฝาก โดย รศ.สพ.ญ.ดร.อัจฉริยา ไศละสูต จากหน่วยปฏิบัติการวิจัยโรคมะเร็งในสัตว์เลี้ยง และคลินิกโรคมะเร็งโรงพยาบาลสัตว์เล็ก คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ปัญหาโรคมะเร็งในสัตว์เลี้ยงเป็นอย่างไร

จากรายงานข้อมูลการศึกษาอุบัติการณ์โรคเนื้องอกในสุนัข ของหน่วยพยาธิวิทยา คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2525 จนถึงปัจจุบันซึ่งมีแนวโน้ม “สูงขึ้นเรื่อยๆ” พบจำนวนของชิ้นเนื้องอกที่ส่งมารับบริการชันสูตร ประมาณ 3,000 ราย พบอุบัติการณ์เนื้องอกของผิวหนัง และเนื้อเยื่ออ่อนสูงถึง ร้อยละ 70 และเนื้องอกของเต้านม ร้อยละ 30

เนื้องอกที่มีอุบัติการณ์สูง 5 อันดับแรก คือ เนื้องอกมาสต์เซลล์ เนื้องอกของผิวหนัง 9.44 เนื้องอกของต่อมข้างรูก้น ร้อยละ 8.76, มะเร็งของเม็ดสีเมลานิน ร้อยละ 7.10 และเนื้องอกของผิวหนังชนิดอื่นๆ ร้อยละ 6.19  ซึ่งสอดคล้องกับอุบัติการณ์โรคเนื้องอกในประเทศต่างๆ

โรคมะเร็งในสัตว์เลี้ยงพบในสัตว์อะไรบ้าง

โรคมะเร็งนั้นพบได้ในสัตว์เลี้ยงทุกชนิด แต่จะพบใน สุนัขและแมวจะพบเป็นส่วนใหญ่ อาจเนื่องจากมีผู้เลี้ยงมาก นอกจากนี้ยังพบในสัตว์อื่นๆ เช่น นก ปลา หนูแฮมสเตอร์และอื่นๆ ด้วย และความสำคัญด้านพันธุกรรม เช่นในสุนัขพันธุ์แท้บางพันธุ์มีสาเหตุโน้มนำที่จะเป็นโรคมะเร็งได้ง่ายกว่าพันธุ์ผสม

ส่วนใหญ่เจ้าของสัตว์รู้สึกกังวลและหมดหวังเมื่อทราบว่าสุนัขเป็นโรคมะเร็ง

เจ้าของสัตว์หลายท่าน เชื่อว่าเมื่อสัตว์เลี้ยงเป็นโรคมะเร็ง มีทางรอดชืวิตน้อยมาก อายุไม่ยืน ไม่สามารถรักษาได้ แต่ อยากจะขอเรียนยืนยันว่า หากได้รับการดูแลรักษาแต่เนิ่นๆ ก่อนที่จะแพร่กระจายไปตามอวัยวะต่างๆ ซึ่งควรสังเกตุความผิดปกติในสัตว์เลี้ยงของท่าน และพาไปพบสัตวแพทย์อย่างสม่ำเสมอ แม้ว่าโรคมะเร็งบางชนิดเป็นชนิดร้ายแรง มีทางรอดน้อยมาก หากเจ้าของได้รับทราบการดูแล  สัตว์มีความเจ็บปวดทรมานน้อยที่สุด จะเป็นการบำบัดเหมาะสมที่สุด คงจะทำให้เจ้าของเข้าใจและสบายใจขึ้น

ทางสัตวแพทย์มีทางเลือกอื่นๆ ที่ให้แก่สัตว์เหมือนกับทางการแพทย์หรือไม่

ปัจจุบันมีทางเลือกการรักษาและควบคุมโรคมะเร็งนอกจากการผ่าตัด เคมีบำบัด ด้วยวิธีการทางโภชนบำบัด รวมทั้งการฝังเข็มการใช้โภชนบำบัด หรือการบำบัดรักษาโรคด้วยอาหาร ในทางสัตวแพทย์ประสบความสำเร็จในการรักษา เช่น โรคไต โรคผิวหนัง ในด้านโรคมะเร็งนั้น การใช้โภชนบำบัดมีวัตถุประสงค์ในการแก้ไขภาวะอ่อนแอ ฟื้นฟูสภาพหลังการผ่าตัด และลดภาวะผลข้างเคียงจากการรักษาด้วยเคมีบำบัด

สภาพการเปลี่ยนแปลงของร่างกายสัตว์ป่วยเป็นมะเร็งแบ่งออกเป็น 3 ระยะ

1.ระยะเริ่มต้น สภาพทั่วไปภายนอกเหมือนปกติ สามารถตรวจพบความผิดปกติได้จากการตรวจสุขภาพ การตรวจเลือด เคมีเลือด ตามดุลพินิจของสัตวแพทย์ เช่น การพบระดับของแคลเซียมสูงผิดปกติในเลือด

2.ระยะที่ 2  สัตว์ป่วยเริ่มมีสภาพน้ำหนักตัวลด  อ่อนเพลียและเบื่ออาหาร

3.ระยะสุดท้าย สัตว์ป่วยจะมีสภาพทรุดลงอย่างรวดเร็ว ปริมาณโปรตีนในเลือดต่ำ เนื่องจากสัตว์สูญเสีย โปรตีน คาร์โบไฮเดรต และไขมันจากร่างกาย  มีการศึกษาการให้อาหารไขมันสูงแก่สัตว์ป่วยดีกว่าการให้อาหารประเภทแป้ง ซึ่งจะช่วยในการลดการเจริญของมะเร็งและการแพร่กระจายได้  นอกจากนี้ การให้อาหารเยื่อใยสูง จะช่วยในการย่อยอาหารทำให้ร่างกายสัตว์อยู่ในภาวะสมดุลได้

(อ่านต่อฉบับหน้า)

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นายสัตวแพทย์ ดร. ทิลดิสร์ รุ่งเรืองกิจไกร
ฝ่ายประชาสัมพันธ์ และเสริมสร้างภาพลักษณ์องค์กร
คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

เมื่อสัปดาห์ที่แล้วเราได้คุยกันถึงปัญหาของอาการแพ้กันมาบ้างแล้ว สัปดาห์นี้เรามาคุยเรื่องนี้กันต่อครับ

ปัญหาภูมิแพ้ในสุนัขที่มักพบได้บ่อย (ต่อ..)

3.การแพ้อาหาร

การแพ้ชนิดนี้ มักเกิดจากการที่สัตว์มีปฏิกิริยาไวเกินต่อโมเลกุลของ “โปรตีน” หรือ “คาร์โบไฮเดรต” ในอาหารที่ได้รับ โดยอาหารที่พบว่าแพ้ได้บ่อย เช่น โปรตีนจากเนื้อไก่ เนื้อวัวและผลิตภัณฑ์จากนม ถั่วเหลือง ข้าวสาลี เป็นต้น

สุนัขมักจะมีอาการแสดงออกทางผิวหนัง เช่น คัน ขนร่วง มีผื่นแดง เป็นต้น อาการเหล่านี้จะคล้ายกับการเกิดภูมิแพ้ ซึ่งการวินิจฉัยแยกแยะสามารถทำได้ โดยใช้เวลาประมาณ 2 เดือน เป็นการทดสอบโดย “การให้/การไม่ให้” อาหารที่สงสัยติดต่อกัน โดยเปลี่ยนอาหารของสุนัขเป็นโปรตีนและคาร์โบไฮเดรตชนิดใหม่ ที่ไม่เคยทานมาก่อนเลยในชีวิต (เช่น ปกติเคยกินสูตรเนื้อวัว หรือเนื้อไก่ ก็ให้ลองเปลี่ยนสูตรอาหารเป็นสูตรอื่นเช่น สูตรที่ทำจากเนื้อแกะ เนื้อกวาง หรือสูตรปลาทะเลน้ำลึกแทน (ไม่ใช่เปลี่ยนจากยี่ห้อ A เป็นยี่ห้อ B แต่เป็นเนื้อวัวเหมือนเดิม แต่เปลี่ยนแค่กลิ่นหรือรสชาติเท่านั้นนะครับ)

และที่สำคัญ สมาชิกทุกคนในบ้านต้องให้ความร่วมมือในการงดให้ขนม หรือยาที่ปรุงแต่งกลิ่น แต่งรสสังเคราะห์ รวมถึงอาหารที่เคยทานอยู่เดิมทุกอย่างด้วย อนุญาตให้เพิ่มได้เฉพาะผักและผลไม้ได้เท่านั้น ห้ามใจอ่อน!!!!! ว่าสงสารเพราะไม่ยอมกินอาหารใหม่เลย (ไม่ต้องกลัวครับ สุนัขฉลาดพอที่จะไม่ยอมอดตายแน่) ใช้เวลาช่วงแรกแค่ประมาณไม่เกิน 7 วัน เขาก็จะปรับตัวรับอาหารใหม่ได้ วิธีนี้จึงขึ้นอยู่กับเจ้าของว่าใจแข็งเพียงไรครับ

ถ้าใจเจ้าของไม่แข็งล่ะก็ เราก็จะไม่ทราบว่าจริง ว่าสุนัขแพ้อาหารจริงหรือไม่ หากมีการแอบให้อาหารและของขบเคี้ยวที่ไม่เกี่ยวกับการทดสอบอยู่

หากทดสอบด้วยวิธีนี้ โดยการให้ทานอาหารใหม่แล้ว สัตว์มีอาการดีขึ้น คือ ไม่มีอาการคันหรืออาการคันลดน้อยลงแล้วละก็ ค่อนข้างสรุปได้ ว่าสัตว์เลี้ยงของเรามีแนวโน้มที่จะแพ้อาหารได้ครับ

4.โรคภูมิแพ้

โรคภูมิแพ้นี้ ซึ่งเป็นปัญหาที่พบได้บ่อยในสุนัข ซึ่งเป็นการถ่ายทอดทางพันธุกรรมจากพ่อแม่ ไปยังลูกได้

สายพันธุ์ที่มักพบปัญหาภูมิแพ้ได้บ่อย ได้แก่ พุดเดิ้ล ชิห์สุ ปั๊ก บุลด็อก โกลเด้น และ ลาบราดอร์ รีทรีฟเวอร์ เป็นต้น

อายุที่เริ่มแสดงอาการคือ ช่วงประมาณ 1-3 ปี โดยสุนัขจะมีปฏิกิริยาไวเกินต่อสิ่งแวดล้อม เช่น ไรฝุ่น แมลงสาบ ละอองเกสรดอกไม้ หญ้า เป็นต้น อาการคือ คัน เลียเท้า เกาหน้า หูอักเสบบ่อยๆ ติดเชื้อแบคทีเรียและยีสต์ได้ง่าย มักจะเป็นเรื้อรัง และเกาจนผิวหนังบริเวณนั้นหนาตัวและเปลี่ยนเป็นสีดำ

การรักษา จำเป็นต้องปรึกษาสัตวแพทย์ เนื่องจากรักษาไม่หายขาด แต่จะใช้ยาเพื่อบรรเทาอาการระคายเคือง ควบคุมอาการคัน
ซึ่งตัวหลักที่ใช้ คือ กลุ่มยาลดอาการคัน ได้แก่ ยาในกลุ่มแก้แพ้ (antihistamine) และสเตียรอยด์ ซึ่งเป็นยาอันตรายและมีผลข้างเคียงสูงมาก ต้องใช้ภายใต้การดูแลของสัตวแพทย์เท่านั้น รวมถึงการติดเชื้อแทรกซ้อนไปกันตลอดชีวิต คล้ายคนที่เป็นโรคภูมิแพ้ แต่หลักการก็คือจะพยายามใช้ยาให้น้อยที่สุดที่จะสามารถควบคุมไม่ให้เกิดอาการคันได้ครับ

การรักษาโรคผิวหนัง นอกจากการควบคุมโดยยากินแล้ว การใช้ยาทา หรือแชมพูยาเพื่อช่วยในการรักษาก็มีความสำคัญและช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการรักษาได้มากครับ โดยทั่วไป การอาบน้ำด้วยแชมพูยา ควรอาบน้ำสุนัขเฉลี่ยสัปดาห์ละ 2 ครั้ง และควรฟอกทิ้งไว้ประมาณ 5-10 นาที เพื่อให้ตัวยาในแชมพูออกฤทธิ์เต็มที่ แล้วจึงล้างออกด้วยน้ำสะอาดให้เกลี้ยง

การเลือกใช้แชมพู ควรเลือกใช้ให้เหมาะกับสภาพผิวหนังของสุนัขด้วย เช่น สำหรับผิวแพ้ง่าย ผิวมัน ผิวแห้ง ผิวหนังมีการติดเชื้อแบคทีเรีย เชื้อรา หรือยีสต์ ผิวหนังคัน เป็นต้น ซึ่งควรใช้ตามคำแนะนำของสัตวแพทย์อย่างเคร่งครัดนะครับ

เมื่อสัปดาห์ที่แล้ว เราทราบกันถึงโรคผิวหนังจาก “ไรขี้เรื้อน” ทั้งขี้เรื้อนแห้ง และขี้เรื้อนเปียกไปแล้วนะครับ ช่วงนี้ผมขอจัดเป็นซีรี่ส์เรื่องปัญหาโรคผิวหนังกันต่อนะครับ

“สุนัขเป็นภูมิแพ้”  หลายคนคงทำหน้างง เพราะสงสัยว่า “หมาเป็นภูมิแพ้ มีด้วยหรือ?”

การเป็นภูมิแพ้ สามารถเกิดในสุนัขและแมวได้เช่นกันครับ โดยภูมิแพ้เป็นภาวะที่มีการตอบสนองของปฏิกิริยาทางภูมิคุ้มกันต่อสิ่งกระตุ้นในรูปแบบต่างๆ มากกว่าปกติ ซึ่งการตอบสนองต่อการแพ้นั้น อาจเกิดได้ในหลายๆ ระบบของร่างกาย เช่น

– ระบบผิวหนัง ที่แสดงการเป็นผื่น แดง ทำให้เกิดอาการคันผิวหนัง

– ระบบทางเดินหายใจ ซึ่งทำให้มีอาการเหมือนหวัดมีอาการจาม น้ำมูกไหล หอบ หายใจไม่สะดวก

– ระบบทางเดินอาหาร ซึ่งทำให้เกิดอาการคลื่นไส้ อาเจียน หรือมีอาการท้องเสียร่วมด้วย เป็นต้น

แต่อาการของสุนัขที่มีปัญหาภูมิแพ้ ที่พบได้บ่อยๆ มักเป็นทาง “ระบบผิวหนัง” ซึ่งก็ได้แก่ การคัน การแทะและการเลียเท้า การใช้ขาเกาที่หน้าและลำตัว การเอาตัวไปถูกับผนังหรืออุปกรณ์อื่นในบ้าน เกิดอาการขนร่วง ผื่นแดง สะเก็ด รังแค ผิวหนังหนาตัวขึ้น เป็นต้น

ปัญหาภูมิแพ้ในสุนัขที่มักพบได้บ่อย ได้แก่

1.การแพ้น้ำลายหมัด

หมัดและน้ำลายหมัดทำให้สุนัขคัน และระคายเคืองผิวหนัง อาการเด่นๆ ที่พบคือ ขนร่วง และพบผื่นแดงที่บริเวณสะโพก และด้านท้ายของลำตัว ต้องเรียนย้ำว่า สุนัขหรือแมวแต่ละตัวนั้น อาจตอบสนองต่อการแพ้ในระดับที่แตกต่างกัน เช่น ในสัตว์ที่เราเลี้ยงร่วมกันหลายตัว แม้ว่าแต่ละตัวจะพบหมัดในปริมาณที่มากเท่าๆ กันก็ตาม ตัวที่หนึ่งอาจแสดงอาการ
แพ้มาก แต่ตัวอื่นอาจไม่แสดงอาการแพ้เลยก็ได้ เนื่องจากสัตว์มีความไวต่อการแพ้แตกต่างกัน

เรื่องการรักษานั้น แน่นอนครับ ต้องกำจัดที่สาเหตุ นั่นคือ ต้องกำจัดหมัดที่ตัวสุนัขที่มีอาการแพ้ รวมถึงกำจัดหมัดในสุนัขและแมวอื่นที่เลี้ยงรวมกันด้วย อีกทั้งยังต้องกำจัดหมัดในบริเวณสิ่งแวดล้อม เช่น ที่นอน เสื้อผ้าด้วย การรักษาจะกำจัดหมัดร่วมกับการคุมการติดเชื้อและให้ยาลดอาการคันจากการแพ้น้ำลายหมัดควบคู่กันด้วย

2.การแพ้ที่เกิดจากการสัมผัส

การแพ้ในลักษณะนี้ มักเกิดในบริเวณที่ร่างกายสัมผัสกับพื้นหรือวัตถุนั้นๆโดยตรง โดยเฉพาะบริเวณร่างกายส่วนที่ไม่ค่อยมีขน เช่น ตามรักแร้ ขาหนีบ ใต้ท้อง ซอกเท้า เป็นต้น ซึ่งสารที่ก่อให้เกิดการแพ้อาจเป็นสารเคมี เช่น น้ำยาทำความสะอาดพื้น ผงซักฟอก ฯลฯ เรามักจะเห็นสัตว์เลี้ยงแสดงอาการคัน มีผื่นแดง มีตุ่มแดง ตามผิวหนังบริเวณที่สัมผัส เป็นต้น

การรักษาและการควบคุมการแพ้เรื่องนี้ ทำได้ไม่ยากเลย คือ การหลีกเลี่ยงการสัมผัสกับสิ่งที่สงสัยว่าเป็นสาเหตุทำให้เกิดการแพ้ ควบคู่กับการให้ยาลดการแพ้นั่นเอง

ปัญหาการแพ้ยังมีอีกหลายอย่าง เรามาติดตามกันต่อในสัปดาห์หน้านะครับ

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นายสัตวแพทย์ ดร.ทิลดิสร์ รุ่งเรืองกิจไกร
ฝ่ายประชาสัมพันธ์และเสริมสร้างภาพลักษณ์องค์กร
คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

การตรวจวินิจฉัย ขี้เรื้อนเปียก หรือโรคขี้เรื้อนขุมขน :

โดยการขูดผิวหนังที่มีรอยโรค โดยเฉพาะบริเวณที่เป็นตุ่มไปตรวจ ซึ่งการขูดผิวหนังต้องขูดตรวจผิวหนังชั้นลึกให้ถึงระดับ
รูขุมขน (hair follicle) อาจต้องขูดให้จนมีเลือดออกเล็กน้อย หรืออาจใช้การดึงขนมาตรวจได้กรณีรอยโรค อยู่ในที่ที่ขูดยาก เช่น
รอบตา เพราะถ้าขูดแค่ผิวหนัง ด้านบนจะไม่พบตัวเรื้อน เนื่องจาก ไรขี้เรื้อนเปียกนี้อาศัยอยู่ที่รูขุมขน (hair follicle) การตรวจวินิจฉัยโรคนั้น อาจต้องทำควบคู่ไปกับการหาสาเหตุของความผิดปกติที่ทำให้ระดับภูมิคุ้มกันต่ำลงไปด้วย เช่น การตรวจระดับฮอร์โมนไทรอยด์ ภาวะการทำงานของตับที่บกพร่อง เป็นต้น

การรักษา :

ในการรักษาโรคขี้เรื้อนขุมขนนั้น ต้องให้ยาฆ่าไรขี้เรื้อน และให้ยาอื่นๆ ตามอาการ ซึ่งอยู่ในรูปแบบของ ยาฉีด ยากิน
ยาทา ยาจุ่ม หรือแชมพู

1.ยาฆ่าไรขี้เรื้อน ในปัจจุบัน ยาที่ใช้มีหลายรูปแบบ ได้แก่ ยาในกลุ่ม Ivermectin ซึ่งอยู่ในรูปของยาฉีด และยากิน ซึ่งต้องระมัดระวังเรื่องของปริมาณยาที่ใช้ต่อน้ำหนักตัวสุนัข และสายพันธุ์ของสัตว์เช่น สุนัขกลุ่มคอลลี่ เช็ตแลนด์ชีพด็อก และอัฟกันฮาวนด์ ยาในกลุ่ม Avermectin และ Imidacloprid ซึ่งมักอยู่ในรูปแบบของยาหยดหลัง

2.ยาที่ใช้รักษาตามอาการ เช่น ยาปฏิชีวนะ หรือ ยาฆ่าเชื้อรา เพื่อฆ่าเชื้อแบคทีเรียและเชื้อราที่ผิวหนัง ยาแก้คัน-แก้แพ้ เพื่อบรรเทาอาการคัน ยาบำรุงต่างๆ เพื่อเสริมความแข็งแรงของผิวหนัง

ยาแต่ละชนิดจะมีข้อบ่งใช้ และข้อจำกัดที่แตกต่างกันออกไป ซึ่งการเลือกใช้จะขึ้นกับดุลพินิจของสัตวแพทย์ที่ทำการรักษา เพื่อให้เหมาะสมกับความรุนแรงของโรค สุขภาพของสุนัข ความแตกต่างของสุนัขแต่ละตัว รวมถึงความสะดวกของเจ้าของสัตว์เป็นหลักครับ

บางครั้ง สัตวแพทย์ได้ให้การรักษาจนมีอาการดีขึ้นเป็นปกติแล้ว แต่ในสุนัขบางตัว เมื่อหยุดการให้ยาไปแล้ว จะกลับมาเป็นอีกได้ ถ้าการดูแลภาวะภูมิคุ้มกันต่ำลงอีก ดังนั้นการเลี้ยงดูที่ดี การให้อาหารที่มีคุณภาพ การจัดสถานที่อยู่ให้ปลอดความเครียด จึงน่าจะเป็นวิธีที่ดีที่ใช้ป้องกันการกลับมาเป็นอีกได้ เนื่องจาก โรคนี้เชื่อว่า มีความเกี่ยวข้องกับภูมิคุ้มกันของร่างกาย ดังนั้นการรักษาให้ หายขาดเป็นไปได้ยาก และต้องใช้เวลารักษานาน

ผมขอเรียนย้ำอีกครั้งนะครับว่า

1.ความเชื่อแบบโบราณบางอย่างอาจไม่มีผลอะไรหรือ อาจช่วยได้เพียงเล็กน้อยเช่น น้ำมันมะพร้าวกับกำมะถัน จะช่วยให้ผิวไม่แห้งและมีฤทธิ์ฆ่าเชื้อโรคได้เล็กน้อย ส่วนน้ำหน่อไม้ดอง ก็จะมีฤทธิ์ฆ่าเชื้อแบคทีเรีย ได้บ้าง แต่ไม่ได้ฆ่าไรขี้เรื้อนและไม่ได้
รักษาที่สาเหตุที่แท้จริง โดยเฉพาะความเชื่อที่ว่าเอาน้ำมันเครื่องใช้แล้ว(น้ำมันขี้โล้ว)มาทาผิวหนังที่เป็นแผลนั้น เป็นวิธีที่ผิดแบบไม่น่าให้อภัยเลยครับ เพราะเป็นการให้สารพิษจำพวกตะกั่ว ดีบุก และโลหะหนักแก่สุนัข แทนที่จะช่วยและได้บุญ กลับกลายเป็นทำร้าย และได้บาปแทนเสียด้วยครับ

2.ขี้เรื้อนเปียกไม่ใช่โรคติดต่อ แต่อาจพบได้พร้อมกันหลายๆ ตัว ในสัตว์ที่เลี้ยงในสภาพแวดล้อมเหมือนกัน กินอาหารคล้ายกัน มีภาวะความเครียดคล้ายๆ กันครับ

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นายสัตวแพทย์ ดร. ทิลดิสร์ รุ่งเรืองกิจไกร
ฝ่ายประชาสัมพันธ์และเสริมสร้างภาพลักษณ์องค์กร
คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย