พล.อ.ฉัตรชัย สาริกัลยะ รมว.เกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยว่า หลังจากคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) มีคำสั่งแต่งตั้งคณะกรรมการกองทุนฟื้นฟูและพัฒนาเกษตรกร (กฟก.) ชุดเฉพาะกิจ เมื่อวันที่ 18 พฤษภาคม ซึ่งจากการปฏิบัติหน้าที่มาแล้ว 5 เดือน สามารถจัดการปัญหาหนี้ของเกษตรกรได้ตามลำดับ ตั้งแต่การขึ้นทะเบียนเกษตรกรและตรวจสอบข้อมูลหนี้ จากเกษตรกรกลุ่มเป้าหมาย 465,925 ราย มายืนยัน
ตัวตน 290,657 ราย ประสงค์ให้ กฟก.จัดการหนี้ 164,360 ราย ตรวจสอบข้อมูลแล้วผ่านเงื่อนไข 16 ขั้นตอน 85,864 ราย และมีการจัดการหนี้ โดยเจรจากับสถาบันการเงินกำหนดหลักเกณฑ์การซื้อหนี้ ซึ่งทั้งสองสถาบันการเงินถือเป็นเงื่อนไขการชำระหนี้แทนที่ถูกที่สุดตั้งแต่มีการชำระหนี้แทน

สำหรับการซื้อหนี้สินเกษตรกร บอร์ดอนุมัติซื้อหนี้ลอตแรกกลุ่มที่จัดการหนี้ได้โดยหลักเกณฑ์ กฟก. จำนวน 739 ราย มูลหนี้ 135,457,984.46 บาท แบ่งเป็น ธกส. 716 ราย มูลหนี้ 129.4 ล้านบาท โดยชำระหนี้แทนในเงื่อนไข 50% ของเงินต้น ตัดดอกเบี้ยและค่าปรับสหกรณ์การเกษตร 23 ราย มูลหนี้ 5.9 ล้านบาท ชำระหนี้แทนในเงื่อนไข 100% ของเงินต้น ตัดดอกเบี้ยและค่าปรับ

นอกจากนี้ บอร์ดยังมีมติรับทราบ กลุ่มที่รอการเจรจาระยะต่อไป ซึ่งคุณสมบัติครบในการจัดการหนี้ได้ 9,942 ราย มูลหนี้ 2,870 ล้านบาท ซึ่งคาดว่าต่อจากนี้ทุกการประชุมประจำเดือนจะสามารถจัดการหนี้ของเกษตรกรได้อย่างต่อเนื่อง เพราะเจ้าหนี้ได้แจ้งความจำนงมาแล้วว่าพร้อมจะให้ กฟก.ชำระหนี้แทน อย่างไรก็ตาม เกษตรกรที่ยังไม่มายืนยันสิทธิ 255,816 ราย ทางรัฐบาล โดยกระทรวงเกษตรฯ และ กฟก. จะเปิดให้มีการสำรวจข้อมูลอีกรอบในวันที่ 1-30 พฤศจิกายน เพื่อให้เกิดความครอบคลุมมากยิ่งขึ้น

นายอุทัย นพคุณวงศ์ รองอธิบดีกรมวิชาการเกษตร เปิดเผยว่า กรมวิชาการเกษตร ดำเนินการเฝ้าระวังสารพิษตกค้างจากแหล่งผลิตพืชทั่วประเทศ 196 ชนิดพืช รวม 4,518 ตัวอย่าง ในช่วงเดือนตุลาคม 2559-กรกฎาคม 2560 แบ่งเป็นแปลงที่ได้รับการรับรองมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี (GAP) 1,608 ตัวอย่าง และแปลงที่อยู่ระหว่างการตรวจรับรอง GAP 2,904 ตัวอย่าง และแปลงเกษตรอินทรีย์ 6 ตัวอย่าง สรุปได้ว่า สินค้าเกษตรที่เก็บจากแปลงที่ได้มาตรฐาน GAP ผ่านมาตรฐานสารพิษตกค้าง 92.2% และแปลงที่อยู่ระหว่างการตรวจรับรอง GAP ผ่านมาตรฐาน 93.6% ส่วนแปลงเกษตรอินทรีย์ 6 แปลง ไม่พบสารตกค้างทั้งหมด

รองอธิบดีกรมวิชาการเกษตร กล่าวด้วยว่า กระทรวงเกษตรฯ มีแนวทางในการกำกับดูแล คือ สินค้าเกษตรที่อยู่ระหว่างการขอการรับรองมาตรฐานที่ตรวจพบการตกค้างที่เกินค่ามาตรฐาน กรมวิชาการเกษตร จะไม่ออกใบรับรองแหล่งผลิตพืชให้เกษตรกรรายนั้นๆ และต้องดำเนินการขอยื่นการขอรับรองใหม่ ส่วนสินค้าเกษตรที่ได้รับการรับรองมาตรฐานและตรวจพบการตกค้างที่เกินค่ามาตรฐาน กรมวิชาการเกษตร จะดำเนินการแจ้งเตือนเกษตรกรให้ปรับปรุงระบบการผลิตพร้อมเสนอแนวทางแก้ไขปัญหา หากแนวทางแก้ไขปรับปรุงไม่ได้ผลหรือไม่มีประสิทธิภาพและตรวจพบปัญหาซ้ำ กรมวิชาการเกษตร จะพิจารณาให้พักใช้ใบรับรองแหล่งผลิตพืชต่อไป

นายพิศาล พงศาพิชณ์ รองเลขาธิการสำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ (มกอช.) กล่าวว่า ผักผลไม้ที่พบสารตกค้างเกินค่ามาตรฐาน สูงกว่าผักผลไม้อื่น เช่น คะน้า พริก มะเขือเทศ ส้ม องุ่น ซึ่งพบสารพิษตกค้างเกินมาตรฐานประมาณ 7% ของตัวอย่างทั้งหมด ในขณะที่ผักผลไม้บางชนิด เช่น กะเพรา โหระพา ผักชี ผักชีฝรั่ง มะม่วง ลำไย แก้วมังกร ฝรั่ง มังคุด เป็นพืชที่ยังมีมาตรฐานสารพิษตกค้าง (MRLs) กำหนดไว้น้อยมาก ซึ่งผลการพบสารพิษตกค้างนั้น แม้พียงปริมาณน้อยๆ ก็สรุปว่าเกินมาตรฐานแล้ว

สินค้าที่พบสารตกค้างเกินมาตรฐานส่วนใหญ่เป็นสินค้าประเภทพืชผักสวนครัว ซึ่งบริโภคในประเทศเป็นส่วนใหญ่ ไม่ค่อยมีการเพาะปลูกในประเทศอื่นๆ จึงยังไม่มีข้อมูลการทดลองทางวิทยาศาสตร์เพื่อกำหนดมาตรฐาน เรื่องนี้ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ โดย
มกอช. จะเร่งดำเนินการกำหนดมาตรฐานตามหลักสากลร่วมกับกรมวิชาการเกษตร เพื่อให้ได้ข้อมูลที่จำเป็นสำหรับใช้ในการกำหนดค่ามาตรฐานต่อไป

“การที่พบสารตกค้างเกินค่ามาตรฐาน ในกลุ่มตัวอย่างเหล่านี้ ไม่ได้หมายความว่าผักผลไม้เหล่านี้ ไม่สามารถบริโภคได้อย่างปลอดภัย ผู้บริโภคไม่ต้องวิตกกังวลในเรื่องความปลอดภัยผัก ผลไม้ จนเกินไป เพราะสารตกค้างนี้จะเกิดอันตรายต่อ
เมื่อผู้บริโภค บริโภคในปริมาณมาก นอกจากนี้การล้างผักผลไม้ก็ยังเป็นกระบวนสำคัญที่จะช่วยลดสารตกค้างเหล่านี้ได้” รองเลขาธิการ มกอช. กล่าว

นายสุชัย กิตตินันทะศิลป์ ผู้อำนวยการสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตรที่ 6 จังหวัดชลบุรี (สศท.6) เปิดเผยว่า สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตรส่วนภูมิภาค ได้บูรณาการศึกษาวอเตอร์ฟุตพริ้นท์การผลิตข้าวหอมมะลิ ในพื้นที่ส่งเสริมการเกษตรแบบแปลงใหญ่ จ.เชียงใหม่ และ จ.ศรีสะเกษ การผลิตข้าว กข ในพื้นที่ส่งเสริมการเกษตรแบบแปลงใหญ่ จ.ลพบุรี สุพรรณบุรี และสงขลา การผลิตทุเรียนในพื้นที่ส่งเสริมการเกษตรแบบแปลงใหญ่ จ.ตราด และการผลิตปาล์มน้ำมัน ในพื้นที่ส่งเสริมการเกษตรแบบแปลงใหญ่ จ.ชุมพร พบว่า

ข้าวหอมมะลิ พื้นที่ส่งเสริม จ.เชียงใหม่ มีปริมาณการใช้น้ำต่อไร่ 995.24 ลูกบาศก์เมตรต่อไร่ ส่วน จ.ศรีสะเกษ ปริมาณการใช้น้ำต่อไร่ 1,024.80 ลูกบาศก์เมตร หรือเท่ากับปริมาณการใช้น้ำต่อตันข้าว 2,590.97 ลูกบาศก์เมตร ซึ่งการที่ จ.ศรีสะเกษ ใช้น้ำมากกว่า เพราะพื้นที่ส่งเสริมเกษตรแบบแปลงใหญ่จังหวัดมีปริมาณผลผลิตข้าวค่อนข้างน้อย ส่งผลให้ปริมาณการใช้น้ำของพื้นที่ต่อไร่และต่อตันผลผลิตสูงตามไปด้วย

การผลิตข้าว กข พื้นที่ส่งเสริมการเกษตรแบบแปลงใหญ่ จ.ลพบุรี ปริมาณการใช้น้ำต่อไร่ 1,075.09 ลูกบาศก์เมตร จ.สุพรรณบุรี ปริมาณการใช้น้ำต่อไร่ 1,053.23 ลูกบาศก์เมตร จ.สงขลา ปริมาณการใช้น้ำต่อไร่ 1,188.14 ลูกบาศก์เมตร ซึ่งเมื่อเปรียบเทียบวอเตอร์ฟุตพริ้นท์ของการผลิตข้าว กข ในพื้นที่ส่งเสริมการเกษตรแบบแปลงใหญ่ทั้ง 3 แปลง พบว่า แปลงใหญ่ จ.ลพบุรี มีปริมาณการใช้น้ำต่อตันข้าวน้อยที่สุด เพราะมีปริมาณผลผลิตข้าวในพื้นที่ส่งเสริมเกษตรแบบแปลงใหญ่ค่อนข้างมากและใช้น้ำน้อยที่สุด

การผลิตทุเรียน พื้นที่ส่งเสริมการเกษตรแบบแปลงใหญ่ จ.ตราด ปริมาณการใช้น้ำต่อไร่ 1,525.86 ลูกบาศก์เมตร หรือเท่ากับปริมาณการใช้น้ำต่อตันผลผลิต 868.45 ลูกบาศก์เมตร โดยการปลูกทุเรียน 1 ไร่ ควรมีแหล่งน้ำเพื่อใช้การเกษตรขนาด 793.97 ลูกบาศก์เมตร ถึง 1,525.86 ลูกบาศก์เมตร หรือหากต้องการปลูกทุเรียน 10 ไร่ ควรมีพื้นที่สระน้ำ 1 ไร่

จากนโยบายส่งเสริมการเกษตรแบบแปลงใหญ่ ของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เป้าหมายหลักคือมุ่งพัฒนาเกษตรกรรายย่อย ให้เกิดการรวมกลุ่ม รวมกันบริหารจัดการ เพื่อให้มีพลังของตัวเกษตรกรเอง มีอำนาจในการต่อรองและมีการเชื่อมโยงระหว่างการผลิตกับการตลาดให้ครบวงจร

นายอนันต์ สุวรรณรัตน์ อธิบดีกรมการข้าว กล่าวว่า กรมการข้าวได้ดำเนินการตามนโยบายส่งเสริมการทำเกษตรแบบแปลงใหญ่ ในรูปของนาแปลงใหญ่โดยบูรณการกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งภาครัฐ เอกชน ที่สำคัญคือกลุ่มเกษตรกรชาวนา ซึ่งการขับเคลื่อนส่งเสริมนาแปลงใหญ่อย่างจริงจังในช่วงที่ผ่านมานี้ เกษตรกรมีความเข้าใจและตื่นตัวที่จะเข้าสู่ระบบทำนาแปลงใหญ่มากขึ้น เพราะแค่เกษตรกรมารวมตัวกัน วางแผนจัดการทรัพยากรด้วยกัน บริหารจัดการผลผลิตร่วมกัน และเชื่อมโยงตลาด ก็จะก้าวไปสู่ความเข้มแข็งได้ ทั้งนี้ กรมการข้าวได้เปิดรับสมัครกลุ่มนาแปลงใหญ่อย่างต่อเนื่อง จึงขอเชิญชวนพี่น้องเกษตรกรที่รวมกลุ่มมากกว่า 30 คนขึ้นไป พื้นที่รวมกันมากกว่า 300 ไร่ มาสมัครเข้าสู่โครงการนาแปลงใหญ่ได้ที่หน่วยงานของกรมการข้าว หรือสมัครที่สำนักงานเกษตรตำบล เกษตรอำเภอก็ได้

นายอนันต์ สุวรรณรัตน์

ที่ผ่านมาการขับเคลื่อนนาแปลงใหญ่ จะมุ่งไปที่การส่งเสริมให้เกษตรกรรวมตัวกัน และบริหารจัดการเพื่อการลดต้นทุน เพิ่มผลผลิต รวมทั้งการบริหารจัดการผลผลิตและเชื่อมโยงตลาด ซึ่งก็มีการดำเนินการไปตามขั้นตอนและเป้าหมายที่กำหนดไว้ จนกระทั่งมีกลุ่มเกษตรกรนาแปลงใหญ่ส่วนหนึ่งที่เกิดการเปลี่ยนแปลง สามารถบริหารจัดการต้นทุนการผลิตให้ต่ำลง ขณะที่ผลผลิตมีคุณภาพและปริมาณเพิ่มขึ้น

ฉะนั้นทิศทางการขับเคลื่อนนาแปลงใหญ่ ในปี 2561 จะดำเนินการตามนโยบายของ พลเอกฉัตรชัย สาริกัลยะ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ คือ ส่งเสริมการทำเกษตรแบบแม่นยำ (Precision Agriculture) ที่เน้นการใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่หรือนวัตกรรม และเครื่องจักรกลทางการเกษตรมาใช้ในการบริหารจัดการระบบการผลิตทั้งหมด ตั้งแต่การเตรียมดิน การปลูก วางแผนการใส่ปุ๋ย ให้น้ำ ระยะเวลาการเก็บเกี่ยว เป้าหมายคือการบริหารจัดการลดต้นทุนการผลิตข้าวให้ได้มากกว่าเดิม และเพิ่มผลผลิตได้มากขึ้นไปอีก ที่สำคัญคือป้องกันความเสี่ยงโดยใช้นวัตกรรมต่างๆ เข้ามาช่วยรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

กรมการข้าวได้เริ่มนำร่องการใช้เทคโนโลยีเกษตรแม่นยำมาบ้าง เช่น การปรับระดับพื้นที่นา (Land leveling) โดยใช้ระบบเลเซอร์ เพื่อให้ที่นาสม่ำเสมอสามารถควบคุมและรักษาระดับน้ำได้ดี เป็นการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตให้สูงขึ้น หรือการใช้โดรน (Drones) ฉีดพ่นยากำจัดศัตรูพืช ซึ่งขณะนี้กำลังพัฒนาไปสู่การใช้โดรนหว่านข้าวด้วย โดยเป็นความร่วมมือกับศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (NECTEC สวทช.) เป็นส่วนใหญ่ แต่ปี 2561 จะสร้างความร่วมมือกับทุกหน่วยที่มีเทคโนโลยีและนวัตกรรมที่ทันสมัยที่จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการนาข้าวที่ดียิ่งขึ้น โดยกำหนดแผนขับเคลื่อนโครงการนำร่องการบริหารจัดการนาแปลงใหญ่ประชารัฐ โดยใช้เทคโนโลยีเกษตรกรรมความแม่นยำสูง ที่อำเภอเดิมบางนางบวช จังหวัดสุพรรณบุรี พื้นที่ 3,000 ไร่ เพื่อเป็นแปลงต้นแบบของการบริหารจัดการพื้นที่นาข้าวที่ประสิทธิภาพ สามารถลดต้นทุนการผลิต และมีผลผลิตต่อไร่เพิ่มขึ้น รวมทั้งผลผลิตมีคุณภาพได้มาตรฐาน ภายใต้การบูรณาการของหน่วยงานภาครัฐและเอกชน

อธิบดีกรมการข้าว กล่าวเพิ่มเติมว่า กรมการข้าวยังวางเป้าหมายทำแปลงขยายผลใช้เทคโนโลยีเกษตรแม่นยำสูง อีก 20 แปลง ซึ่งขณะนี้ได้กำหนดพื้นที่จังหวัดที่จะดำเนินการไว้เรียบร้อยแล้ว โดยเน้นพื้นที่แปลงใหญ่ประชารัฐและแปลงใหญ่ทั่วไปที่มีความเข้มแข็ง เพื่อเป็นแปลงต้นแบบเฉพาะของแต่ละสภาพพื้นที่ เช่น พื้นที่นาปี พื้นที่นาปรัง เนื่องจากแต่ละพื้นที่จะมีการบริหารจัดการที่แตกต่างกัน ดังนั้นเทคโนโลยีหรือนวัตกรรมที่นำไปส่งเสริมก็อาจจะแตกต่างกันไปตามสภาพพื้นที่ และความพร้อมของแต่ละกลุ่มแปลงใหญ่ อย่างไรก็ตาม คาดหวังว่าการขับเคลื่อนนาแปลงใหญ่ไปสู่การใช้เทคโนโลยีที่มีความแม่นยำสูงนี้ จะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงกระบวนการผลิตภาคเกษตรตั้งแต่ต้นน้ำสู่ปลายน้ำ ลดผลกระทบจากการเสี่ยงภัยด้านต่างๆ และสร้างภาพลักษณ์ใหม่ทางด้านการเกษตรแก่คนรุ่นใหม่ และจูงใจให้คนรุ่นใหม่หันกลับมาประกอบอาชีพทำการเกษตรกันมากขึ้น และจะเป็นอีกก้าวที่ช่วยยกระดับคุณภาพข้าวและคุณภาพชีวิตชาวนาไทยให้ดีขึ้น

นายสหพรรณ์ ทองพันธุ์ สมาชิกกลุ่มนาแปลงใหญ่ ต.ขามเรียง อ.กันทรวิชัย จ.มหาสารคาม กล่าวว่า โครงการนาแปลงใหญ่เปิดโอกาสให้ชาวนาได้มารวมกันเป็นกลุ่มเป็นก้อน ชาวนาได้รับประโยชน์หลายอย่าง โดยเฉพาะการได้ไปอบรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้จากกลุ่มที่ประสบความสำเร็จ ก็ได้เอาความรู้กลับมาปรับปรุงแก้ไขพื้นที่ของตนเอง ซึ่งสภาพพื้นที่ของแต่ละคนก็ไม่เหมือนกัน บางคนเป็นนาดอน บางคนเป็นที่ลุ่ม การปรับเปลี่ยนก็แตกต่างกันไป ดังนั้น หากกรมการข้าว มีเทคโนโลยีหรือนวัตกรรมที่เหมาะสมกับสภาพพื้นที่ต่างๆ ไว้เป็นต้นแบบ จะช่วยสนับสนุนให้ชาวนาได้เรียนรู้และพัฒนาไปในทางที่ถูกต้องและรวดเร็วขึ้น

ด้วยไม่อาจหยุดยั้ง“เวลา” ในที่สุดวันที่พสกนิกรไทยทั่วทั้งแผ่นดินไม่อยากให้มาถึง ก็กำลังจะมาถึงจนได้ วันพฤหัสบดีที่ 26 ตุลาคม 2560 นี้แล้ว วันพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ในหลวงรัชกาลที่ 9 พระราชาผู้ยิ่งใหญ่แห่งราชาทั้งมวล

เมื่อชีวิตต้องดำเนินต่อไป ธ ผู้เสด็จสู่สรวงสวรรค์ คงไม่ทรงปรารถนาให้พสกนิกรลูกหลานของพระองค์ ต้องจมอยู่กับความโศกเศร้าตลอดไป เสร็จพระราชพิธีสำคัญเพื่อส่งเสด็จสู่สวรรคาลัยนี้แล้ว ทุกชีวิตต้องเดินไปข้างหน้า แต่สิ่งที่จะเป็นเข็มทิศนำทาง เมื่อไม่มีพระองค์ ก็ยังมี“พระราชมรดกทางปัญญา”ต่างๆมากมายที่ได้พระราชทานไว้ให้ สุดแต่ลูกหลานไทยจะรู้จักนำไปปรับใช้เพื่อประโยชน์สุขแก่ตัวเอง ครอบครัว สังคม และประเทศชาติส่วนรวมกันได้มากน้อยขนาดไหน

สำหรับเกษตรกรที่พระองค์ทรงทุ่มเทตลอดทั้งชีวิต 70 ปี แห่งการครองราชย์นั้น มี“พระราชมรดกทางปัญญา”ที่พระราชทานไว้ให้มากล้น โดยเฉพาะ“เกษตรทฤษฎีใหม่” การทำไร่นาสวนผสม ให้สามารถใช้ประโยชน์จากพื้นที่เท่าที่มีอยู่ได้เต็มประสิทธิภาพ เกื้อหนุนให้ดำเนินชีวิตได้อย่าง“พอเพียง”พออยู่ พอกิน และต่อยอดไปสู่ความเจริญก้าวหน้ามากขึ้นได้ ถ้าไม่งอมืองอเท้า

ในการแก้ไขปัญหาพื้นฐานด้านการผลิต เรื่องสำคัญคือ“ดิน” ก็ได้พระราชทานแนวทางในการฟื้นฟูดินไม่ว่า ดินเสื่อมโทรม ดินเค็ม ดินเปรี้ยว ฯลฯ ให้กลับเป็นดินสมบูรณ์เหมาะกับการเพาะปลูกได้อีก มีแบบอย่างให้ศึกษาเรียนรู้แล้วนำไปปรับใช้ ไม่ว่าโครงการแกล้งดิน ตลอดจนการปรับปรุงคุณภาพดินแบบต่างๆที่ปรากฏในพื้นที่สาธิตโครงการพระราชดำริ เช่น โครงการศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อน จ.ฉะเชิงเทรา,โครงการศึกษาฟื้นฟูที่ดินเสื่อมโทรมเขาชะงุ้ม จ.ราชบุรี, โครงการศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้ จ.เชียงใหม่,โครงการศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยทราย จ.เพชรบุรี,โครงการทดลองแก้ปัญหาดินเปรี้ยว จ.นครนายก เป็นต้น

สำหรับชาวนา“กระดูกสันหลังชาติ”เกษตรกรส่วนใหญ่ของประเทศ “พันธุ์ข้าว”นับเป็นหัวใจสำคัญยิ่งที่ทรงตระหนักดี จึงทรงทุ่มเทพัฒนาพันธุ์ข้าวที่ดี พระราชทานให้เป็น“พระราชมรดก” โดยนับตั้งแต่ครองราชย์ไม่นาน ก็ได้แปลงพื้นที่พระราชวังสวนจิตรลดาเป็นแปลงนา สถานที่ทดลองพันธุ์ข้าวและการเกษตร ทรงหว่านและขับรถไถนาควายเหล็กด้วยพระองค์เอง ผลผลิตที่ได้ข้าวพันธุ์ดี ก็พระราชทานให้เกษตรกรนำไปปลูกต่อยอด ทั้งมอบหมายผู้เกี่ยวข้องให้พัฒนาพันธุ์ข้าวอย่างต่อเนื่อง ทรงฟื้นฟูพระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ เพื่อสร้างขวัญและกำลังใจแก่ชาวนา และใช้พระราชพิธีนี้ในการพระราชทานพันธุ์ข้าวที่ดี เผยแพร่สู่ชาวนาด้วย

ด้วยเหตุนี้ รัฐบาลจึงมีมติเทิดพระเกียรติในหลวงรัชกาลที่ 9 เป็น“พระบิดาแห่งการวิจัยและพัฒนาข้าวไทย“เช่นเดียวกับเรื่อง“ดิน”ที่องค์การอาหารและการเกษตรแห่งสหประชาชาติ ประกาศให้ 5 ธันวาคมทุกปี ซึ่งตรงกับวันเฉลิมพระชนมพรรษาของพระองค์ เป็น“วันดินโลก”เพื่อเทิดพระเกียรติที่ทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจพัฒนาดินมาอย่างยาวนาน ผลสำเร็จเป็นที่ประจักษ์ไปทั่วโลก

ยังมี“พระราชมรดกทางปัญญา”ที่พระราชทานให้อีกมากมาย เกินจาระไนได้ในเนื้อที่จำกัดของคอลัมน์นี้ แต่ที่จะขอเขียนถึงอีกสักเรื่องคือ “ปลา”…เป็นที่ทราบกันดีอยู่แล้วเรื่องของ “ปลานิล” ปลาพระราชทานจากในหลวงรัชกาลที่ 9 ที่ช่วยสร้างอาหารโปรตีนราคาถูกให้คนไทย ทั้งเป็นอาชีพเสริมจนถึงอาชีพหลักให้เกษตรกร คงจะไม่เล่าที่มาที่ไปอีก แต่ที่อยากเสริมคือ พระวิสัยทัศน์ของพระองค์ในเรื่องนี้ ที่สะท้อนชัดถึงการแก้ไขปัญหาพื้นฐานของทั้งเกษตรกรและคนไทยได้อย่างลึกซึ้ง

เรื่อง“ปลา”ยังลึกซึ้งยิ่งขึ้นเมื่อมีพระราชดำรัสวโรกาศวันเฉลิมพระชนมพรรษาเมื่อ 4 ธันวาคม 2541 ตอนหนึ่งว่า “เราไม่ควรให้ปลาแก่เขา แต่ควรจะให้เบ็ดตกปลาและสอนให้รู้จักวิธีตกปลาจะดีกว่า”

เพราะการหยิบยื่นปลาเป็นอาหารแก่คนยาก แค่แก้ปัญหาเฉพาะหน้าได้ แต่ถ้าให้อุปกรณ์และสอนให้เขาจับปลาเองได้ ก็จะแก้ปัญหาความอดยากได้อย่างยั่งยืน นี่เป็นวิสัยทัศน์พระราชาผู้ยิ่งใหญ่ที่เป็นรัฐบุรุษของโลกซึ่งจะมองไปถึงอนาคตข้างหน้า แตกต่างสิ้นเชิงกับนักการเมืองหรือนักปกครองที่คิดแต่ให้“ปลา” เพื่อแก้ปัญหาเฉพาะหน้าหรือหวัง“ตกเบ็ด”คะแนนนิยมเท่านั้น

“พระราชมรดก”ที่พระราชทานให้คนไทย ให้กับเกษตรกรไทย นั่นคือสิ่งที่จะบอกคนทั่วหล้าว่าในหลวงรัชกาลที่ 9 ไม่ได้จากไปไหน ยังคงอยู่คู่กับประเทศไทยไปตราบชั่วนิจนิรันดร์

สาโรช  บุญแสง

นายสมเกียรติ ประจำวงษ์ อธิบดีกรมชลประทาน เปิดเผยว่า ในปีงบประมาณ 2561 กรมชลประทานจะเร่งดำเนินงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริให้แล้วเสร็จ โดยแบ่งโครงการที่จะขอเปิดดำเนินการในปี 2561 เป็น 2 ประเภท คือ โครงการที่สามารถดำเนินการก่อสร้างได้ทันทีโดยไม่ต้องขออนุมัติจากคณะรัฐมนตรี เนื่องจากวงเงินก่อสร้างไม่เกิน 1,000 ล้านบาท อาทิ โครงการอ่างเก็บน้ำห้วยน้ำทบ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อ.วังสะพุง จ.เลย เมื่อแล้วเสร็จจะเพิ่มพื้นที่ชลประทานได้ 7,348 ไร่ และ โครงการอ่างเก็บน้ำป่าละอู อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อ.หัวหิน จ.ประจวบคีรีขันธ์ สามารถเพิ่มพื้นที่ชลประทานได้ 6,490 ไร่

โครงการประเภทที่สองเป็นโครงการที่ต้องขออนุมัติจากคณะรัฐมนตรี โดยจะใช้เวลาก่อสร้าง 5 ปี อาทิ โครงการอ่างเก็บน้ำลำน้ำชี อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อ.หนองบัวระเหว จ.ชัยภูมิ สามารถเพิ่มพื้นที่ชลประทาน 75,000 ไร่ ใช้เงินลงทุนประมาณ 2,938 ล้านบาท โครงการอ่างเก็บน้ำวังหีบ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อ.ทุ่งสง จ.นครศรีธรรมราช ใช้งบประมาณ 2,377 ล้านบาท เพิ่มพื้นที่ชลประทานได้ 13,014 ไร่ และโครงการบรรเทาอุทกภัยเมืองนครศรีธรรมราช อันเนื่องมาจากพระราชดำริ เพื่อบรรเทาและแก้ไขปัญหาใน อ.พระพรหม อ.เมือง และพื้นที่ใกล้เคียง มีพื้นที่ได้รับประโยชน์ 17,400 ไร่ ใช้เงินลงทุน 9,580 ล้านบาท

นอกจากนี้ กรมชลประทาน ยังจะนำโครงการพัฒนาแหล่งน้ำขนาดเล็กอันเนื่องมาจากพระราชดำริทั้งที่เป็น ฝาย อ่างเก็บน้ำ และรูปแบบอื่นๆ ที่ยังไม่มีระบบชลประทาน ซึ่งมีทั้งหมดประมาณ 1,645 โครงการ มาทำการศึกษาวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมให้คลอบคลุมในทุกมิติ เพื่อก่อสร้างระบบชลประทานให้สามารถใช้ประโยชน์จากโครงการได้เต็มศักยภาพ เพียงพอกับความต้องการใช้น้ำเพื่อการอุปโภคบริโภค และการเพาะปลูกของประชาชนได้ตลอดทั้งปี โดยจะร่วมดำเนินงานในลักษณะบูรณาการกับมูลนิธิปิดทองหลังพระ จังหวัดที่ตั้งโครงการ หน่วยงานปกครองในท้องถิ่น และประชาชนในพื้นที่

นายวิณะโรจน์ ทรัพย์ส่งสุข เลขาธิการสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) เปิดเผยว่า สศก. ได้เข้าร่วมประชุมคณะกรรมการความมั่นคงอาหารของโลก หรือ CFS (Committee on Food Security) ครั้งที่ 44 ณ กรุงโรม ประเทศอิตาลี เมื่อวันที่ 9–13 ตุลาคมที่ผ่านมา โดยมี นายวินิต อธิสุข ผู้อำนวยการกองเศรษฐกิจการเกษตรระหว่างประเทศ เป็นหัวหน้าคณะผู้แทนไทยเข้าร่วมการประชุม เพื่อหารือเกี่ยวกับการบริหารจัดการป่าไม้อย่างยั่งยืน รวมถึงการขยายตัวของความเป็นเมือง การเปลี่ยนแปลงของชนบท และผลกระทบต่อความมั่นคงอาหารและโภชนาการ นอกจากนี้ ยังร่วมกันพิจารณาแผนการดำเนินการของ CFS สำหรับปี 2561–2562 และการมีส่วนร่วมของ CFS ในวาระการพัฒนาที่ยั่งยืนด้วย

ในการนี้ สศก. ได้นำเสนอต่อที่ประชุมว่า รัฐบาลไทยได้ให้ความสำคัญกับการบริหารจัดการป่าไม้ โดยได้กำหนดกรอบยุทธศาสตร์ชาติระยะ 20 ปี ด้านการเติบโตบนคุณภาพชีวิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม เพื่อปกป้องและฟื้นฟูป่า นอกจากนี้ยังได้นำเสนอถึงการพัฒนาระบบการจัดทำแผนที่เกษตร เพื่อการบริหารจัดการเชิงรุกออนไลน์ (Agri-Map) โดยบูรณาการข้อมูลพื้นฐานด้านการเกษตร มีการดำเนินโครงการความร่วมมือประชารัฐ พัฒนาความร่วมมือด้านดินในระดับนานาชาติ ได้แก่ ความร่วมมือด้านดินระดับภูมิภาคเอเชีย เพื่อเป็นเวทีในการส่งเสริมการบริหารจัดการดินในภูมิภาคอย่างยั่งยืน รวมทั้งจัดตั้งศูนย์เรียนรู้การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินค้าเกษตร (ศพก.) เพื่อให้เกษตรกรสามารถเข้าถึงความรู้และเทคโนโลยี และดำเนินโครงการนมโรงเรียน ซึ่งเป็นกลไกสำคัญในการลดปัญหาการขาดสารอาหารในเด็ก