รายงานพิเศษ : กรมวิชาการเกษตรสร้างเครือข่ายเกษตรกรปลูกพืชใช้น้ำน้อย ฝ่าวิกฤติแล้งสร้างความมั่นคงในอนาคต

ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

http://www.naewna.com/local/210047

วันอังคาร ที่ 5 เมษายน พ.ศ. 2559, 06.00 น.
ภัยแล้ง เป็นภัยพิบัติอย่างหนึ่งที่ส่งผลกระทบต่อการทำการเกษตรของเกษตรกรในวงกว้าง โดยเฉพาะในปีนี้แม้กระทั่งเกษตรกรที่อยู่ในเขตพื้นที่ชลประทานก็ยังไม่สามารถใช้น้ำเพื่อการเพาะปลูกได้อย่างปกติ ฉะนั้นการปลูกพืชใช้น้ำน้อยจึงเป็นทางเลือกที่จะช่วยฝ่าวิกฤติแล้งนี้ไปได้

นายศักดิ์ชัย ศรีบุญซื่อ รองปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กล่าวว่า กระทรวงเกษตรฯ มีความห่วงใยในสถานการณ์ภัยแล้งที่เกิดขึ้น จึงได้จัดทำมาตรการหลายด้านในการช่วยเหลือบรรเทาความเดือดร้อนของเกษตรกรหนึ่งในนั้นคือการลดพื้นที่ปลูกข้าวโดยส่งเสริมให้ปลูกพืชใช้น้ำน้อยชนิดอื่นทดแทนเพื่อให้มีรายได้ในระหว่างที่งดทำนา โดยกระทรวงเกษตรฯ ได้ร่วมมือกับกระทรวงพาณิชย์และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง วางแผนส่งเสริมการผลิตโดยใช้การตลาดนำ ควบคู่กับถ่ายทอดองค์ความรู้ จากงานวิจัยและเทคโนโลยีที่สัมฤทธิผลแล้วไปสู่เกษตรกรให้เกิดการผลิตสินค้าที่มีคุณภาพ ปลอดภัยและเป็นที่ต้องการของตลาดมากขึ้นด้วย

กรมวิชาการเกษตร เป็นหน่วยงานในสังกัดกกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ มีหน้าที่ในการศึกษาและพัฒนางานวิจัยให้สอดคล้องกับการแก้ไขปัญหาของเกษตรกร โดยเฉพาะปัจจุบันประเทศไทยอยู่ในช่วงประสบปัญหาภัยแล้ง ดังนั้นงานวิจัยพืชใช้น้ำน้อยก็เป็นสิ่งจำเป็น ซึ่งศูนย์วิจัยพืชไร่ชัยนาท กรมวิชาการเกษตรได้ดำเนินการศึกษาวิจัยพัฒนาพันธุ์พืชที่ใช้น้ำน้อยหลากหลายชนิด แต่ที่มีความโดดเด่นมีอยู่ 2 ชนิด ได้แก่ ถั่วเขียวและข้าวโพดฝักสด เนื่องจากเป็นพันธุ์พืชใช้น้ำน้อยที่มีศักยภาพในการปลูกเป็นพืชหลังนาที่สามารถสร้างรายได้ให้กับเกษตรกรได้เป็นอย่างดี อีกทั้งมีโอกาสในการทำตลาดสูงเพราะปัจจุบันการผลิตยังไม่เพียงพอกับความต้องการ สอดคล้องกับนโยบายของกระทรวงเกษตรฯ ที่มีการเชื่อมโยงตลาด เน้นส่งเสริมการผลิตสินค้าที่มีตลาดรองรับ พร้อมกับควบคุมการผลิตสินค้าให้มีคุณภาพปลอดภัย โดยเฉพาะต้องได้รับการรับรองมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี (GAP) เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้บริโภคทั้งในและต่างประเทศ

นายสมชาย ชาญณรงค์กุล อธิบดีกรมวิชาการเกษตร กล่าวเพิ่มเติมว่า กรมวิชาการเกษตรมีผลงานวิจัยค้นคว้าจนเป็นผลสำเร็จมากมาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในภาวะภัยแล้งที่เกษตรกรกำลังประสบอยู่นี้ ทางกรมวิชาการเกษตร โดยศูนย์วิจัยพืชไร่ชัยนาทที่ก่อตั้งมาครบ 50 ปีในปี 2559 นี้ มีผลงานวิจัยด้านพืชไร่ พืชเศรษฐกิจ ที่สำคัญคือพืชใช้น้ำน้อย เช่น ถั่วเขียวผิวมัน ถั่วเขียวผิวดำ ข้าวโพดหวาน ข้าวโพดฝักสด ถั่วลิสงถั่วเหลือง สามารถถ่ายทอดเผยแพร่ผลงานวิจัยสู่เกษตรกรเพื่อนำไปใช้ประโยชน์ โดยขณะนี้สามารถให้บริการถ่ายทอดองค์ความรู้และเทคโนโลยีการผลิตพืชใช้น้ำน้อยให้เกษตรกรครอบคลุมพื้นที่ลุ่มน้ำเจ้าพระยาทั้ง 22 จังหวัด

อย่างไรก็ดี กรมวิชาการเกษตรไม่ได้มุ่งเน้นแค่เพียงถ่ายทอดความรู้การผลิตพืชใช้น้ำน้อยแค่เพียงให้เกษตรกรฝ่าวิกฤติภัยแล้งแค่ปีนี้ปีเดียวเท่านั้น กรมต้องการสร้างความมั่นคงในการประกอบอาชีพของเกษตรกรรวมถึงแก้ปัญหาการขาดแคลนเมล็ดพันธุ์พืชพันธุ์ดีไปพร้อมๆ กัน สำหรับด้านการผลิตเมล็ดพันธุ์ได้สร้างเครือข่ายกับกลุ่มเกษตรกรและสหกรณ์ผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์หลายแห่ง ให้นำเมล็ดพันธุ์ถั่วเขียวชั้นพันธุ์ขยายของศูนย์วิจัยพืชไร่ชัยนาท ไปผลิตเป็นเมล็ดพันธุ์ชั้นจำหน่ายที่มีคุณภาพให้กับเกษตรกรโดยตรง หรือจำหน่ายคืนให้กับทางกรมวิชาการเกษตร ในราคาตามเกณฑ์มาตรฐานคุณภาพเมล็ดพันธุ์ที่กำหนด ซึ่งสูงกว่าราคาท้องตลาดประมาณ 10% ในปีนี้ได้แจกจ่ายเมล็ดพันธุ์ถั่วเขียวให้เกษตรกรเครือข่ายที่ร่วมโครงการไปแล้วจำนวน 220 ตัน คิดเป็นพื้นที่ประมาณ 35,000 ไร่ ผลผลิตเฉลี่ย 200 กก./ไร่ จะได้เมล็ดพันธุ์ถั่วเขียวคุณภาพกลับคืนมาสู่ระบบไม่ต่ำกว่า 7,000 ตัน ทั้งนี้ เกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการจะต้องได้รับการรับรองมาตรฐาน GAP ทุกแปลง เพื่อสร้างความมั่นใจในเรื่องคุณภาพตามมาตรฐานที่กำหนด ส่วนด้านการตลาดได้เชื่อมโยงกับบริษัทแปรรูปผลผลิตจากถั่วเขียว เช่น โรงงานวุ้นเส้นรายใหญ่ 2 แห่ง ที่พร้อมจะรับซื้อผลผลิตของเกษตรกรทั้งหมด เป็นการยืนยันได้ว่าตลาดยังมีความต้องการผลผลิตถั่วเขียวจำนวนมากนั่นเอง

จากข้อมูลบริหารจัดการปลูกถั่วเขียวตามคำแนะนำ เกษตรกรสามารถสร้างรายได้ไม่ต่ำกว่า 1,000 บาท/ไร่ นี่คือรายได้ในรูปของเงินสดเท่านั้น แต่การปลูกถั่วเขียวหรือพืชตระกูลถั่วอื่นๆ ยังมีผลตอบแทนด้านอื่นตามมาอีกหลายประการ เช่น เพิ่มความอุดมสมบูรณ์ให้กับดิน ส่งผลให้การปลูกข้าวหรือพืชหลักในฤดูถัดไปให้ผลผลิตสูงขึ้น ที่สำคัญการงดปลูกข้าวที่ต้องขังน้ำไว้ในนาตลอดเวลา นอกจากช่วยลดการใช้น้ำแล้ว ยังลดการปล่อยก๊าซมีเทรนขึ้นสู่ชั้นบรรยากาศ ช่วยลดภาวะโลกร้อนได้อีกทางหนึ่ง

นอกจากการถ่ายทอดงานวิชาการและเทคโนโลยีการผลิตพืชแล้ว ทางศูนย์วิจัยพืชไร่ชัยนาท ยังได้ทำแปลงสาธิตการผลิตพืชตามแนวพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียงที่นำเสนอการใช้พื้นที่เพียง 1 งาน สามารถปลูกพืชมากกว่า 10 ชนิด อาทิ พืชใช้น้ำน้อย ไม้ผลระยะสั้น พืชผัก ดอกไม้ซึ่งสามารถสร้างรายได้หมุนเวียน เกิดความยั่งยืน ที่สำคัญเป็นการใช้ทรัพยากรทั้งดิน น้ำอย่างรู้คุณค่าและก่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด

ปัญหาเกษตร ที่นีมีคำตอบ : แล้งมากอย่างนี้ ปลูกพืชใช้น้ำน้อย ทนแล้ง

ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

http://www.naewna.com/local/210045

วันอังคาร ที่ 5 เมษายน พ.ศ. 2559, 06.00 น.

คำถาม หน้าแล้งมากๆ อย่างนี้ ผมจะปลูกพืชใช้น้ำน้อยอะไรดีครับ ขอคำแนะนำด้วยครับ

สนอง มาตรการ

อ.เดชอุดม จ.อุบลราชธานี

คำตอบ จากปัญหาความแห้งแล้งของอากาศ อันเกิดจากการที่มีฝนตกน้อยกว่าปกติ หรือฝนไม่ตกต้องตามฤดูกาล เป็นระยะเวลานานกว่าปกติ ครอบคลุมพื้นที่บริเวณกว้าง ส่งผลให้เกิดการขาดแคลนน้ำดื่มน้ำใช้ หลายพื้นที่ขณะนี้กำลังเผชิญปัญหาการขาดแคลนน้ำ ปัจจัยสำคัญต่อการดำรงชีวิตของมนุษย์ นอกจากใช้เพื่อการอุปโภคบริโภคแล้ว ยังใช้ในการเกษตรกรรมด้วย ยิ่งภาวะภัยแล้งที่กำลังเกิดขึ้นส่งผลถึงเกษตรกรที่กำลังเพาะปลูกพืชผลทางการเกษตร การปลูกพืชที่ใช้น้ำน้อย ในช่วง

ฤดูแล้งจึงเป็นอีกทางเลือก ที่ช่วยให้เกษตรกรปลูกพืชผลการเกษตรต่อไปได้ โดยไม่ส่งผลกระทบต่อความเป็นอยู่

พืชที่ใช้น้ำน้อย ทนแล้ง ปลูกหลังฤดูทำนามีหลายชนิดที่มีศักยภาพ ทั้งในด้านการตลาด บางชนิดช่วยปรับปรุงดินให้มีความอุดมสมบูรณ์ก่อนถึงการปลูกข้าวในฤดูที่จะมาถึง พืชในตระกูลถั่วทุกชนิด เป็นพืชที่ต้องการน้ำน้อย เจริญเติบโตได้เร็ว และมีข้อดีคือ หลังเก็บเกี่ยว สามารถไถกลบ และซังพืชจะเป็นปุ๋ยอินทรีย์ชั้นดีให้กับนาข้าว เหมาะอย่างยิ่งที่ชาวนา จะนำมาปลูกสลับกับการทำนาข้าว ข้อดีของพืชตระกูลถั่วคือ ส่วนใหญ่เป็นไม้ล้มลุก อายุการเก็บเกี่ยวใช้ระยะเวลาสั้น 100-120 วัน

พืชตระกูลถั่ว ที่นิยมปลูกกันมาก เช่น ถั่วเขียว ถั่วพุ่ม ถั่วพร้า ถั่วเหลือง ถั่วลิสง ปอเทือง โสนอัฟริกัน คุณสมบัติพิเศษของถั่วเหล่านี้คือ มีปมที่ราก เรียกว่า ปมรากถั่ว ในปมเหล่านี้ มีเชื้อจุลินทรีย์ จำพวกไรโซเบียมอยู่เป็นจำนวนมาก สามารถดึงธาตุไนโตรเจนจากอากาศมาใช้ เมื่อพืชเน่าเปื่อย จะเพิ่มธาตุไนโตรเจน และอินทรียวัตถุให้แก่ดิน

ในกรณีที่ไม่มีน้ำชลประทาน ในช่วงหน้าแล้งอย่างนี้ พืชที่ปลูกหลังการทำนา อยากจะแนะนำให้ปลูกถั่วเขียว เป็นพืชที่มีอายุสั้นมาก และใช้น้ำน้อย เป็นพืชที่มีศักยภาพ อายุการเก็บเกี่ยวครั้งแรก 65-75 วัน มีช่องทางการตลาดที่ดี โดยเกษตรกรสามารถหว่านเมล็ดถั่วเขียว ขณะที่ผืนดินยังมีความชื้นอยู่ได้ ซึ่งก็พอที่ทำให้ถั่วเขียวเติบโต โดยที่ไม่ต้องมีน้ำชลประทาน หรือแหล่งน้ำอื่นเลย หรือเลือกพันธุ์ที่ปลูกดูแลง่ายอีกชนิดหนึ่งคือ ข้าวโพดไร่ ที่ไม่ใช่พันธุ์ลูกผสม เป็นพืชอีกชนิดที่เป็นทางเลือก สามารถทนแล้ง สามารถตัดขายในชุมชนท้องถิ่นได้ ด้วยยังเป็นที่ต้องการ

ในพื้นที่ที่พอมีน้ำ และความชื้นอยู่บ้าง อย่างภาคเหนือ ควรจะปลูกใบยาสูบ และพืชผักอีกหลายชนิด หรืออาจปลูกถั่วลิสง ก็มีแนวโน้มที่ดีเช่นกัน ความต้องการในตลาดยังคงมีอยู่สูง ในฤดูแล้งอย่างนี้ เหมาะกับการปลูกถั่วลิสงฝักแห้งมากกว่าฝักสด

ในกรณีที่พื้นที่พอมีแหล่งน้ำ หรือมีน้ำใต้ดินอยู่บ้าง ขอแนะนำให้เลือกปลูกงา ทนแล้ง อายุการเก็บเกี่ยวสั้น และยังคงเป็นที่ต้องการของตลาด แต่ต้องการน้ำบ้างในช่วงระยะแรก โดยให้ปลูกเป็นแถว เป็นร่อง ไม่หว่านไปทั่วแปลง

ในกรณีที่มีน้ำชลประทาน สามารถเลือกปลูกพืชได้หลากหลายมากขึ้น อาจจะเป็นพืชผักสวนครัว เช่น พริก มะเขือเทศ ถั่วฝักยาว อายุการปลูกไม่ยาวมากนัก การเก็บผลผลิตเก็บได้หลายครั้ง ใช้พื้นที่ไม่มากนัก ช่วยให้มีรายได้หมุนเวียนในหน้าแล้ง หรืออาจปลูกถั่วเหลืองฝักสด หรือถั่วแระ ก็เป็นพืชอายุสั้นเช่นกัน การดูแลก็ไม่ยุ่งยาก สามารถบริโภคเป็นอาหารว่าง และช่วยบำรุงดินอีกด้วย

พืชใช้น้ำน้อยเหล่านี้ นอกจากจะเป็นทางเลือกให้กับเกษตรกรได้เลือกปลูกช่วงแล้ง และมีรายได้หมุนเวียนต่อจากการทำนาแล้ว ยังช่วยให้เกิดการใช้น้ำอย่างมีประสิทธิภาพและคุ้มค่า โดยเฉพาะช่วงเวลานี้ ที่หลายพื้นที่กำลังประสบภัยแล้ง

นาย รัตวิ

สศก.ร่วมเวที‘SBSTA’เยอรมนี ถกนานาชาติปมการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศภาคเกษตร

ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

http://www.naewna.com/local/210042

วันอังคาร ที่ 5 เมษายน พ.ศ. 2559, 06.00 น.

นางจันทร์ธิดา มีเดช รองเลขาธิการสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) เปิดเผยว่า สศก. จะเป็นผู้แทนของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ในการเข้าร่วมประชุมองค์กรย่อยเพื่อให้คำปรึกษาด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี สมัยที่ 44 (Subsidiary Body on Scientific and Technological Advice : SBSTA 44) ภายใต้การประชุมสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ในระหว่างวันที่16-26 พฤษภาคม ณ กรุงบอนน์ สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี สำหรับประเด็นที่เกี่ยวกับด้านเกษตรที่จะนำเข้าพิจารณาหารือ มี2 หัวข้อ ได้แก่ 1.การกำหนดมาตรการการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศด้านการเกษตร และ 2.การกำหนดและประเมินแนวทางปฏิบัติและเทคโนโลยีด้านเกษตร ต่อการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตอย่างยั่งยืน ความมั่นคงอาหาร และการมีภูมิคุ้มกันต่อการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศในรูปแบบของการประชุมเชิงปฏิบัติการ(in-session workshop) ซึ่งที่ประชุมSBSTA ได้เชิญประเทศภาคีสมาชิกและองค์กรสังเกตการณ์ส่งข้อคิดเห็นด้านเกษตร (submission) เพื่อนำเข้าพิจารณาหารือในการประชุมดังกล่าว

ทั้งนี้ ในการเตรียมความพร้อมเข้าร่วมงานดังกล่าว สศก.ได้จัดประชุมหารือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งหน่วยงานในสังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และภาคเอกชน ตั้งแต่เดือนมกราคมที่ผ่านมา จนได้มีมติเห็นชอบให้เสนอร่างข้อคิดเห็นด้านเกษตรอย่างเป็นทางการ ซึ่งผ่านความเห็นชอบของคณะอนุกรรมการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์การเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศด้านการเกษตรแล้วในลำดับต่อไปจะต้องนำเสนอต่อคณะอนุกรรมการการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศด้านการประสานท่าทีการเจรจาและความร่วมมือระหว่างประเทศ และคณะกรรมการนโยบายการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศแห่งชาติ ตามลำดับ

กระทรวงเกษตรฯ มุ่งหวังให้การเสนอข้อคิดเห็นด้านเกษตรครั้งนี้ ก่อเกิดผลดีต่อประเทศไทย เนื่องจากเป็นช่องทางหนึ่งในการส่งสัญญาณความต้องการ เพื่อขอรับการสนับสนุนการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของประเทศไทยในฐานะประเทศกำลังพัฒนา รวมถึงการสนับสนุนเทคโนโลยีและความช่วยเหลืออื่นๆ ต่อภาคการเกษตรของไทยในเวทีการเจรจาระดับโลก ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อการเพิ่มขีดความสามารถในการลดผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศได้มากยิ่งขึ้น

‘บิ๊กฉัตร’ประเมินการทำงานขรก. ระบุหลายคนยังไม่เข้าใจนโยบาย

ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

http://www.naewna.com/local/209990

วันจันทร์ ที่ 4 เมษายน พ.ศ. 2559, 14.46 น.
4 เม.ย.59 ที่สำนักงานถ่ายทอดเทคโนโลยี กรมส่งเสริมสหกรณ์ พล.อ.ฉัตรชัย สาริกัลยะ รมว.เกษตรและสหกรณ์ กล่าวในการประชุมขับเคลื่อนนโยบายของคณะทำงานแบบเบ็ดเสร็จ หรือซิงเกิลคอมมานด์ ระดับภูมิภาคและระดับจังหวัด กว่า 300 คน โดย รมว.เกษตรฯ กล่าวเน้นย้ำถึงแนวทางนโยบายขับเคลื่อนปฎิรูปภาคเกษตรตามโรดแมปรัฐบาล ผ่านศูนย์การเรียนรู้เพิ่มประสิทธิภาพการผลิต 882 ศูนย์ทั่วประเทศ การทำเกษตรแปลงใหญ่ และนโยบายประชารัฐ ต้องทำให้เกิดผลสำเร็จเป็นรูปธรรมโดยเร็ว

ทั้งนี้ อุปสรรคสำคัญ คือ การแปลงนโยบายสู่การปฎิบัติ บางทีแปลงผิดแปลงถูก แม้แต่ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ที่ต้องเชื่อมโยงกับมาตรการอื่น กับภาคเอกชนด้วย เชื่อว่าหลายคนยังไม่เข้าใจนโยบาย มันยากมากไปสู่การปฎิบัติ ผมพูดให้ฟังเพื่อจุดประกายให้ลงไปทำ เช่น มาตรการลดต้นทุนเพื่มโอกาสการแข่งขัน การหาตลาด เป้าหมายครัวไทยไปครัวโลก ไม่งั้นสินค้าเกษตรไทยแข่งกับใครไม่ได้ เพราะค่าแรงงานเราแพงกว่าเพื่อนบ้านหลายเท่า ดังนั้น หัวใจคือการบูรณาการทุกหน่วยงาน เท่าที่ประเมินภาพรวมผมยังพอใจการทำงาน 50 – 60% วันนี้ครบ 6 เดือน ของปีงบประมาณ

อย่างไรก็ตาม จากนี้กระบวนการทำงานให้เกิดจริงคนในกระทรวง อธิบดีไม่มีทางทำได้ เพราะงานทั้งหมดไปอยู่จังหวัด ถ้ายีงปล่อยแบบเดิมต่างคนต่างทำ ก็ทำงานไม่ได้ ผมพูดชัดเจน อีก 6 เดือนจากนี้ จะเห็นอะไรมากกว่าที่ผ่านมา โดยเฉพาะตัวเกษตรกรต้องเป็นศูนย์กลาง ทำให้คุณภาพชีวิต มั่นคง อย่างยั่งยืนให้ได้ การทำเกษตรผสมสาน ลดการพึ่งพาสินค้าเชิงเดี่ยวเท่านั้นที่ปัญหาราคาผันผวนจากปัจจัยภายนอกมีสูง การทำเกษตรทษฎีใหม่ ช่วยเกษตรสามารถยืนได้ด้วยตัวเองลดค่าใช้จ่ายในครัวเรือนได้แน่นอน นี่คือการปฎิรูปภาคเกษตรอย่างยั่งยืน โดยซิงเกิลคอมมานด์ทั้ง 77 จังหวัด ยกระดับมาตรฐานสินค้าเกษตรปลอดภัยทั้งประเทศให้ได้” รมว.เกษตรฯ กล่าว

‘คำฝอย’พืชสมุนไพรดีมีอนาคต

ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

http://www.naewna.com/local/209893

วันจันทร์ ที่ 4 เมษายน พ.ศ. 2559, 06.00 น.
คำฝอย (safflower, Carthamus tinctorius L.) เป็นพืชที่ใช้ประโยชน์ได้ทั้งกลีบดอกและเมล็ดน้ำมันในเมล็ดคำฝอยมีคุณสมบัติที่ดีสำหรับบริโภค มีคุณค่าทางอาหารคล้ายคลึงกับน้ำมันเมล็ดทานตะวันเนื่องจากมีกรดไขมันไม่อิ่มตัวโอลิอิกและลิโนเลอิกในปริมาณค่อนข้างสูง 75-85 เปอร์เซ็นต์ และยังนำมาใช้ในอุตสาหกรรมต่างๆ เช่น มาร์การีน น้ำมันสลัด สีและน้ำมันขัดเงา เนื่องจากมีกรดไขมันไม่อิ่มตัวลิโนลินิคต่ำ จึงทำให้มีคุณสมบัติในการรักษาสีไว้ได้ดีและไม่เปลี่ยนเป็นสีเหลือง กากเมล็ดที่เหลือจากการสกัดน้ำมันจะมีโปรตีนสูง ใช้เป็นอาหารสัตว์หรือปุ๋ยได้ดี นอกจากนี้กลีบดอกคำฝอยตากแห้งยังเป็นแหล่งของสีย้อมผ้า สีประกอบอาหารและนำมาใช้เป็นเครื่องดื่มเพื่อสุขภาพ บำรุงหัวใจ โลหิต บำรุงประสาท ลดคลอเลสเตอรอลในเส้นเลือด ผ่อนคลายกล้ามเนื้อ ช่วยระบบการหมุนเวียนโลหิตและลดความดันโลหิต นอกจากนี้ทางภาคเหนือยังใช้กลีบดอกคำฝอยเพื่อประกอบพิธีกรรมทางศาสนา สรงน้ำพระ รดน้ำดำหัวผู้ใหญ่ ในประเพณีสงกรานต์ล้านนา

สำหรับพันธุ์ที่นิยมปลูกเพื่อผลิตเชิงการค้า คือ พันธุ์พื้นเมือง เป็นพันธุ์มีหนาม ส่วนใหญ่เป็นพันธุ์ดั้งเดิมที่ปลูกต่อๆ กันมา พบการปลูกคำฝอยมากในแถบภาคเหนือ (จ.เชียงราย จ.เชียงใหม่ และ จ.ลำพูน) เกษตรกรจะปลูกช่วงปลายฤดูฝน ต้นฤดูหนาว (ตุลาคม-ธันวาคม) เป็นการปลูกใช้กลีบดอกเพื่อประโยชน์ด้านสมุนไพร

เมล็ดคำฝอยใช้สกัดน้ำมัน กลีบดอกที่มีสีเหลืองส้ม  สีส้ม หรือแดง นำมาตากแห้งใช้เป็นเครื่องดื่มสุขภาพ หรือสกัดสารสีส้ม เพื่อใช้เป็นส่วนประกอบอาหาร และใช้เป็นสีย้อมผ้า และพรม นอกจากนี้ดอกคำฝอยไร้หนามใช้เป็นไม้ตัดดอก
นิยมในประเทศต่างๆ ในยุโรป จีน และญี่ปุ่น เมล็ดคำฝอยที่มีสีขาวผิวเรียบ นิยมใช้เป็นอาหารนก  เมล็ดคำฝอยที่สกัดน้ำมันแล้วนำมาใช้เป็นอาหารสัตว์ได้ดี มีโปรตีนสูงประมาณ 24 เปอร์เซ็นต์ มีรายงานว่าในน้ำมันเมล็ดคำฝอยที่มี Linoleic Acid สูงจะช่วยเพิ่มระดับโปรตีนที่มีประโยชน์ คือ Adiponectin ช่วยควบคุมระดับกลูโคสในเลือดและการแตกตัวของกรดไขมันในร่างกายเป็นผลดีต่อการลดน้ำหนัก

สารสำคัญ และฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาดอกหรือเกสรมีสาร Carthamin, Safflower yellow ซึ่งเป็นสารให้สีเหลืองแดง
ปลอดภัยต่อการรับประทานจึงใช้แต่งสีอาหาร ช่วยลดเหงื่อ บำรุงโลหิต บำรุงหัวใจ บำรุงประสาท แก้ท้องผูก รวมทั้งในดอกมีกรดไขมัน Linoleic Acid หรือกรดไขมันไม่อิ่มตัว ช่วยลดไขมันในเส้นเลือด และคลอเลสเตอรอล

นายอุทัย นพคุณวงศ์ ผู้อำนวยการสำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตร เขตที่ 1 (สวพ.1) กรมวิชาการเกษตร กล่าวว่า จากข้อมูลของเกษตรกรผู้ปลูกคำฝอยในจังหวัดเชียงใหม่และจังหวัดลำพูน พบว่าเกษตรกรแต่ละรายสามารถปลูกคำฝอยได้ไม่เกิน 0.5 ไร่ โดยที่คนในครอบครัวสามารถที่จะเก็บเกี่ยวกลีบดอกได้เองไม่ต้องจ้างแรงงาน ต้นทุนการผลิต 2,000-3,000 บาทต่อราย มีรายได้ 10,000-20,000 บาท จากผลผลิตกลีบดอกแห้งประมาณ 10-20 กิโลกรัมขึ้นอยู่กับสภาพพื้นที่ปลูก ดังนั้นการปลูกคำฝอยสามารถเพิ่มรายได้ให้กับเกษตรกรได้เป็นอย่างดี โดยเฉพาะหากปลูกช่วงปลายเดือนตุลาคม-ต้นเดือนธันวาคม จะสามารถเก็บกลีบดอกได้ในเดือนมีนาคม-ต้นเดือนเมษายน ซึ่งตรงกับเทศกาลสงกรานต์ ตลาดมีความต้องการสูง ราคากลีบดอกแห้งสูงถึงกิโลกรัมละ 1,000-1,300 บาท และในฤดูการผลิตที่ผ่านมาจากข้อมูลการผลิตคำฝอยของเกษตรกรรายหนึ่งใน อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ พื้นที่ปลูกประมาณ 100-120 ตารางวา ใช้เมล็ดพันธุ์จำนวน 10 ลิตร ได้ผลผลิตกลีบดอกแห้งจำนวน 220 ลิตร(26 ลิตร/กิโลกรัม)ราคาขายลิตรละ50 บาท มีรายได้จากกลีบดอกแห้ง 11,000 บาท และผลผลิตเมล็ดคำฝอย จำหน่ายเพื่อเป็นเมล็ดพันธุ์ จำนวน 22 ลิตร ราคาเมล็ดพันธุ์ลิตรละ 60 บาท มีต้นทุนปัจจัยการผลิต เช่น ค่าเตรียมแปลงปลูก ค่าเมล็ดพันธุ์ และค่าปุ๋ย ประมาณ 2,000-2,500 บาท เช่นเดียวกับเกษตรกรอำเภอป่าซาง จังหวัดลำพูน พื้นที่ปลูกประมาณ 150 ตารางวา ได้ผลผลิตกลีบดอกแห้งจำนวน 16-17 กิโลกรัม ราคาขายเฉลี่ยกิโลกรัมละ 1,200 บาท มีรายได้จากกลีบดอกแห้งกว่า 20,000
บาท มีต้นทุนจากปัจจัยการผลิต เช่น ค่าเตรียมแปลงปลูก ค่าเมล็ดพันธุ์ และค่าปุ๋ย ประมาณ 2,500-3,000 บาท


“ปัจจุบัน เริ่มมีผู้สนใจเข้ามาติดต่อซื้อกลีบดอกแห้ง เพื่อนำไปแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ชาจากดอกคำฝอย เครื่องดื่มเพื่อสุขภาพ และธุรกิจสปา ทั้งนี้หากเกษตรกรได้รับข้อมูลเทคโนโลยีการผลิตคำฝอยที่ถูกต้องและการส่งเสริมจากหน่วยงานภาครัฐ คำฝอยก็น่าจะเป็นพืชทางเลือกที่สร้างรายได้ให้แก่เกษตรกรได้อีกพืชหนึ่งในอนาคต” นายอุทัย กล่าวทิ้งท้าย

ได้ผลจริง!เครื่องจักรกลลดต้นทุน สศก.เปิดผลประเมิน‘Motor Pool’ช่วยประหยัดค่าเก็บเกี่ยว

ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

http://www.naewna.com/local/209891

วันจันทร์ ที่ 4 เมษายน พ.ศ. 2559, 06.00 น.

นางสาวจริยา สุทธิไชยา รองเลขาธิการสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) เปิดเผยว่า ตามที่ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ดำเนินโครงการส่งเสริมการให้บริการเครื่องจักรกลทางการเกษตรเพื่อลดต้นทุนสมาชิก (Motor Pool) ระยะเวลา 5 ปี ระหว่างปี 2558-2562 งบประมาณรวมทั้งสิ้น 3,322 ล้านบาท ซึ่งปี 2558 เป็นการดำเนินโครงการในระยะนำร่อง และปี 2559-2562 ดำเนินโครงการระยะขยายผล เพื่อลดต้นทุนการผลิต และแก้ไขปัญหาการขาดแคลนแรงงานในพื้นที่ให้แก่เกษตรกรผู้ปลูกข้าวและข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ โดยสนับสนุนรถเกี่ยวนวดข้าว 2 คัน รถเทรลเลอร์ 1 คันต่อสหกรณ์ผู้ปลูกข้าว และเครื่องสีข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ 3 คัน พร้อมอุปกรณ์ 3 ชุดต่อสหกรณ์ผู้ปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์

จากการติดตามผลการดำเนินงานในระยะแรกของสหกรณ์การเกษตรและสหกรณ์นิคมที่เข้าร่วมโครงการทั้ง 19 แห่ง พบว่า มีการดำเนินการจัดซื้อและส่งมอบเครื่องจักรกลทางการเกษตรแก่สหกรณ์แล้ว 15 แห่ง ส่วนอีก 4 แห่งอยู่ระหว่างการจัดซื้อ โดยสหกรณ์ผู้ปลูกข้าว 10 แห่ง ให้บริการเกี่ยวนวดข้าวแก่สมาชิกแล้ว 2 แห่ง ในช่วงเดือนธันวาคม 2558 ถึง มกราคม 2559 คิดอัตราไร่ละ 300- 400 บาท ขณะที่ผู้ประกอบการทั่วไปคิดอัตราไร่ละ 500-550 บาท ทำให้สมาชิกสหกรณ์สามารถลดต้นทุนค่ารถเกี่ยวนวดได้ไร่ละ 200-250 บาท

นอกจากนี้ สหกรณ์ผู้ปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ 5 แห่ง ได้ให้บริการสีข้าวโพดแก่สมาชิกสหกรณ์แล้ว 1 แห่ง ในช่วงเดือนธันวาคม 2558 โดยไม่เก็บค่าบริการ เนื่องจากสหกรณ์ได้รับผลพลอยได้จากเปลือกและซังข้าวโพดที่นำไปผลิตเป็นปุ๋ย และเชื้อเพลิงชีวมวลอัดแท่งในโรงอบของสหกรณ์ ทำให้สมาชิกสหกรณ์ไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายในส่วนดังกล่าว ขณะที่ผู้ประกอบการทั่วไปคิดอัตราค่าบริการ 200 บาทต่อตัน ส่วนสหกรณ์ที่ยังไม่ได้ให้บริการ ในเบื้องต้นได้กำหนดอัตราค่าบริการรถเกี่ยวนวดข้าวไว้ที่ 350-500 บาทต่อไร่ และค่าสีข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ 80-150 บาทต่อตัน

นางสาวจริยา กล่าวเพิ่มเติมว่า การให้บริการเครื่องจักรกลทางการเกษตรที่สหกรณ์ได้รับการสนับสนุนนั้น ยังไม่ครอบคลุมพื้นที่ที่อยู่ในระบบส่งเสริมการเกษตรแบบแปลงใหญ่ตามที่โครงการกำหนด แต่จะเน้นในพื้นที่ของสมาชิกที่ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าว (Seed) และผลิตข้าว (Grain) ให้กับสหกรณ์เป็นหลัก รวมทั้งควรให้สหกรณ์จัดทำแผนการให้บริการ และกำหนดแนวทางในการคิดอัตราค่าบริการร่วมกันระหว่างสหกรณ์และสมาชิกสหกรณ์ เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพในการบริหารจัดการโครงการที่ชัดเจน

2เขื่อนใหญ่เชียงใหม่น้ำเหลือน้อย เตือนเล่นสงกรานต์แบบประหยัด

ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

http://www.naewna.com/local/209889

วันจันทร์ ที่ 4 เมษายน พ.ศ. 2559, 06.00 น.

นายเจนศักดิ์ ลิมปิติ ผู้อำนวยการโครงการชลประทานเชียงใหม่ เปิดเผยว่า ปริมาณน้ำต้นทุนโดยเฉลี่ยของอ่างเก็บน้ำทุกแห่งในพื้นที่ มีน้ำใช้งานได้อยู่ประมาณร้อยละ 17 ของปริมาณการกักเก็บทั้งหมด ซึ่งถือว่าค่อนข้างน้อย ต้องวางแผนการบริหารจัดการอย่างรอบคอบ เพื่อให้เพียงพอกับความต้องการไปจนกว่าสิ้นสุดฤดูแล้ง โดยเฉพาะน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภค และน้ำเพื่อหล่อเลี้ยงพืชสวน ไม้ยืนต้น และผลไม้

สำหรับแผนการจัดสรรน้ำของเขื่อนขนาดใหญ่ในพื้นที่ จ.เชียงใหม่ ซึ่งมี 2 แห่งคือ เขื่อนแม่กวงอุดมธารา และเขื่อนแม่งัดสมบูรณ์ชล ในส่วนของเขื่อนแม่กวงขณะนี้มีปริมาณน้ำเหลืออยู่ 30 ล้านลบ.ม. คิดเป็นร้อยละ 11 ของปริมาณการกักเก็บ น้อยที่สุดตั้งแต่มีการสร้างเขื่อนมา กลุ่มผู้ใช้น้ำจึงมีการประชุมเห็นชอบที่งดทำนาปรัง ส่วนเขื่อนแม่งัดสมบูรณ์ชล ขณะนี้มีปริมาณน้ำเหลืออยู่ 56 ลบ.ม. คิดเป็นร้อยละ 21 ของปริมาณกักเก็บ น้อยที่สุดตั้งแต่การสร้างเขื่อนมาเช่นกัน โดยจะจัดสรรน้ำเพื่อรักษาระบบนิเวศน์ของแม่น้ำปิงตอนบนสัปดาห์ละ 1.7 ล้าน ลบ.ม. ตั้งแต่เดือนมกราคม-พฤษภาคม และจะจัดสรรเพื่อการปลูกพืชที่ใช้น้ำน้อย ไม้ผล ไม้ยืนต้น 200,000 ไร่ อีกประมาณ 25 ล้าน ลบ.ม.

อย่างไรก็ตาม ปริมาณน้ำดังกล่าวมีพอที่จะใช้เพื่อส่งเสริมประเพณีสงกรานต์ของ จ.เชียงใหม่ แต่ต้องขอความร่วมมือประชาชนผู้ใช้น้ำ ให้ใช้น้ำในทุกกิจกรรมอย่างประหยัดและคุ้มค่าที่สุด เช่น เปลี่ยนจากการสาดน้ำ มาเป็นการตักรดน้ำอย่างสุภาพซึ่งจะประหยัดน้ำได้ยิ่งขึ้น

 

เกษตรบูรณาการ : 124ปีเกษตรฯเปลี่ยนโครงสร้างได้หรือยัง

ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

http://www.naewna.com/local/209888

251598

วันจันทร์ ที่ 4 เมษายน พ.ศ. 2559, 06.00 น.

วันศุกร์ที่ 1 เมษายน 2559 เป็นวันสถาปนากระทรวงเกษตรและสหกรณ์ครบรอบ 124 ปี ในการก่อตั้งกระทรวงเกษตรฯเมื่อย้อนหลังไปดู ประวัติศาสตร์ ด้านการเกษตร เมื่อเทียบกับอารยประเทศ ต้องบอกว่า วันนี้เกษตรกรของไทย ความเป็นอยู่และรายได้ ยังคงเหมือนเดิม และที่ซ้ำร้าย เมื่อเทียบรายได้จากราคาสินค้าเกษตรและค่าครองชีพดูเหมือนตกต่ำต่อเนื่อง

ต้องถามท่านรัฐมนตรีเกษตรฯ  “ฉัตรชัย สาริกัลยะ” ในฐานะ เจ้ากระทรวงฯ ว่าวันนี้ท่านยังพอใจ การพัฒนาการเกษตรอยู่หรือไม่ และถึงเวลาต้องเปลี่ยนแปลงโครงสร้างกระทรวงเกษตรฯที่อ่อนแอ เพื่อให้เดินหน้าพัฒนาการเกษตรไทยได้หรือยัง หรือจะปล่อยให้คนเขามองว่าล้าหลัง ไร้ประสิทธิภาพในการแก้ปัญหาภาคการเกษตรให้กับประเทศชาติต่อไป

นั่นไม่รวมถึงการตั้งคำถามถึงปลัด ที่ข้ามห้วยมาจากกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม อย่าง “ธีรภัทร ประยูรสิทธิ” ว่าจริงใจแค่ไหนกับกระทรวงเกษตรฯ วันนี้ต้องบอกว่าการทำงานช่างล้าหลังไปทุกที และในที่สุดก็มีแต่กลิ่นอายแห่งความล้มเหลวในการแก้ปัญหาภาคการเกษตรมาต่อเนื่อง จนถูกสังคมสะท้อนว่า การแก้ปัญหาภาคการเกษตรล้มเหลว จากผลโพลล์ที่ออกมา แต่นั้นมันยังไม่ทำให้กะเทาะใจท่านปลัด “ธีรภัทร” คิด แต่กลับบอกว่า ผลสอบถาม คนถามดันถามไม่ถูกหลักหากมองลึกเข้าไปสังคมและคนกระทรวงเกษตรฯ ก็น่าจะเห็นอะไรลางๆ จากท่านปลัดผู้นี้ว่า จะนำพากระทรวงเกษตรฯ ไปได้หรือไม่

ถามดังๆ ว่าถึงเวลาประเมินตนเองได้หรือยังว่าที่ผ่านมา ภาคการเกษตรของไทยยังล้าหลังเพราะอะไร ว่ากันว่า ที่ผ่านมากระทรวงเกษตรฯ ถูกครอบงำโดยนักการเมืองมานานหลายปีดีดัก และดูเหมือนเป็นสมบัติผลัดกันชม  ผลัดกันเข้ามาหากิน ซึ่งผู้บริหารระดับสูง เท่าที่ฟังมาดูเหมือนเป็นแค่ตรายางให้นักการเมืองประทับเท่านั้น ไม่มีแม้อำนาจต่อรอง เพราะแม้แต่การแต่งตั้งโยกย้าย ก็ขึ้นอยู่กับคำสั่งนักการเมืองทั้งสิ้น ส่งผลให้ล้มเหลวตั้งแต่ตั้งคนมาทำงาน

วันนี้ไม่ใช่จะไม่มีเรื่องดี เพราะหลังจากรัฐบาลทหารเข้ามา ก็มีความพยายามวางระบบการทำงาน แบบซิงเกิลคอมมาน ที่ศูนย์กลางการบริหารงานในจังหวัด ด้านการเกษตรฯโดยตรง จึงถือว่ามาถูกทางเลยทีเดียว เพราะจะได้วางแนวทางการทำงานร่วมกันในจังหวัด แต่งานนี้ สงสัยกันจริงๆ ว่า ทำไมคิดกันไม่จบไม่สุดครึ่งๆ กลางๆ ในเรื่องการให้อำนาจไปยังจังหวัด ยังไง
ว่างๆ ไปศึกษาดูว่า กระทรวงสาธารณสุข และกระทรวงมหาดไทยเขาทำกันอย่างไร คำว่าปลัดกระทรวงทั้งสองกระทรวงถึงศักดิ์สิทธิ์

กระทรวงเกษตรฯ วันนี้กับซิงเกิลคอมมานถือว่ามาถูกทางที่ถือว่าวางแนวทางการทำงานดูคล้ายกับกระทรวงสาธารณสุขหากแต่ต้องให้อำนาจกับทางจังหวัด เป็นผู้ดูแลโดยตรง โดยเฉพาะเกษตรและสหกรณ์จังหวัด ที่ขึ้นตรงกับสำนักงานปลัด กระทรวงต้องมีอำนาจชัดเจน ที่จะต้องดูแลภาพรวมในตัวจังหวัดทั้งหมด รวมทั้งเรื่องการแต่งตั้งโยกย้ายบุคลากรด้วย ไม่ใช่ให้หน่วยงานต้นสังกัดเป็นผู้ดูแล เหมือนที่เกิดขึ้นขณะนี้ และหากเกิดปัญหา ปลัดก็สามารถสั่งตรงยังจังหวัด เท่ากับปลัดมีอำนาจสั่งตรงในการแก้ปัญหา ขณะที่กรมต่างๆ มีหน้าที่ดูแลแผนงาน ส่งตรงแผนงานการส่งเสริมให้กับพื้นที่ตามภาระหน้าที่ที่ควรจะเป็นเท่านั้น

ราชดำเนิน

‘บิ๊กฉัตร’ลงพื้นที่แก้ไขแล้งจันทบุรี ย้ำปรับคุณภาพเพื่อดันราคาเพิ่ม

ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

http://www.naewna.com/local/209653

วันศุกร์ ที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2559, 18.42 น.
1 เม.ย. 59 พลเอกฉัตรชัย สาริกัลยะ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยจากการลงพื้นที่ เปิดเผยในโอกาสลงพื้นที่ติดตามสถานการณ์ภัยแล้ง และผลไม้จังหวัดจันทบุรี ว่า การแก้ไขปัญหาภัยแล้งในพื้นที่จังหวัดจันทบุรีในภาพรวมถือว่าสามารถแก้ไขปัญหาให้แก่ประชาชนและเกษตรกรได้เป็นอย่างดี แต่สิ่งที่ทางจังหวัดได้ร้องขอเพื่อบรรเทาผลกระทบภัยแล้งในปีต่อๆไป คือ แหล่งเก็บกักน้ำ ไว้ใช้ในช่วงหน้าแล้ง ซึ่งจะนำไปหารรือร่วมกับกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมต่อไป

ทั้งนี้ใน ส่วนผลกระทบของสถานการณ์ภัยแล้งซึ่งได้ส่งผลกระทบต่อปริมาณไม้ผลไม้ภาคตะวันออก คาดว่าผลผลิตจะลดลงประมาณ 10 % ซึ่งกระทรวงเกษตรฯ จะมีการประเมินปริมาณผลไม้ภาคตะวันออกอีกครั้งในวันที่ 4 เมษายนนี้ ได้แก่ ทุเรียน มังคุด เงาะ ลองกอง รวม 4ชนิด ของ 3 จังหวัด (จันทบุรี ตราด และระยอง) ปริมาณผลผลิตมีแนวโน้มลดลงเกือบทุกชนิด (ยกเว้น ลองกอง)

ส่วน การกระจายตัวผลผลิตที่จะออกสู่ตลาด เริ่มตั้งแต่ปลายเดือนกุมภาพันธ์ ถึง เดือนตุลาคมที่คาดว่าจะออกกระจุกตัวสูงสุดในเดือนมิถุนายน 2559 โดยแบ่งได้ดังนี้ ทุเรียน ผลผลิตมีแนวโน้มลดลง เริ่มออกสู่ตลาดตั้งแต่ปลายเดือนกุมภาพันธุ์ ถึงต้นเดือนกรกฎาคม มังคุด ผลผลิตมีแนวโน้มลดลง เริ่มออกสู่ตลาดตั้งแต่ปลายเดือนมีนาคม ถึงกรกฎาคม เงาะ ปริมาณผลผลิตมีแนวโน้มลดลงเริ่มออกสู่ตลาดตั้งแต่ปลายเดือนมีนาคมถึงต้นสิงหาคม แต่ลองกอง มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น ผลผลิตจะเริ่มออกสู่ตลาดตั้งแต่ปลายเมษายน-ต้นตุลาคม

พลเอกฉัตรชัย กล่าวเพิ่มเติมว่า สำหรับแนวทางการบริหารจัดการผลไม้ในปีนี้ เน้นการปรับสมดุลDemand และ Supply โดยใช้ข้อมูลมาวิเคราะห์และวางแผนการผลิตและการตลาดเพื่อเตรียมการป้องกันแก้ไขปัญหาผลไม้ และยังต้องส่งเสริมให้เกษตรกรผลิตผลไม้ที่มีคุณภาพดี ซึ่งเจ้าหน้าที่เกษตรจะต้องช่วยเกษตรกรในการพัฒนาคุณภาพผลผลิต โดยการถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิต เช่น การตัดแต่งช่อดอกช่อผล ป้องกันกำจัดศัตรูพืช เก็บเกี่ยว คัดแยกและปฏิบัติหลังการเก็บเกี่ยวที่ถูกวิธีเพื่อรักษาคุณภาพและคงความสดของผล และจะต้องส่งเสริมเกษตรกรรายย่อยให้รวมกลุ่มเพื่อผลิตไม้ผลในลักษณะแปลงใหญ่

นอกจากนี้ยังจะต้องบริหารจัดการผลผลิตเพื่อป้องกันแก้ไขปัญหาช่วงผลไม้ออกสู่ตลาด โดยการ ปรับสมดุล ระหว่างปริมาณผลผลิต และตลาด ให้สอดคล้องกัน โดยนำแผนที่มาวิเคราะห์ถึงสภาพปัญหาที่เกิดขึ้นจริง  และมีมาตรการต่างๆ อาทิ การป้องปรามผลผลิตด้อยคุณภาพออกสู่ตลาด โดยให้ออกประกาศและใช้บทลงโทษ กรณีพบผู้กระทำผิดอย่างจริงจัง สนับสนุนการกระจายผลผลิต ให้การกระจายผลิตผลออกนอกพื้นที่มีความคล่องตัว มากขึ้น โดยขอความร่วมมือจากทุกภาคส่วนช่วยกันบูรณาการ ส่งเสริมการแปรรูป เพิ่มช่องทางการตลาด และ สร้างรายได้ให้มากขึ้น ผลักดันให้มีการส่งออก ทั้งผลผลิตสดและแปรรูปไปยังประเทศเพื่อนบ้าน ส่งเสริมการบริโภคและประชาสัมพันธ์ทั้งภายในและต่างประเทศ โดยขยายตลาดเดิมและเพิ่มตลาดใหม่

ซึ่งทุกหน่วยงานจะต้องเข้ามาช่วยบูรณาการในการทำงาน เพื่อให้ผลไม้ไทยเป็นที่ยอมรับของชาวต่างชาติ

รายงานพิเศษ : เทคโนโลยีการผลิตเห็ดเศรษฐกิจในภาคเหนือตอนบน

ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

http://www.naewna.com/local/209517

วันศุกร์ ที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2559, 06.00 น.
ภาคเหนือตอนบน เป็นพื้นที่ที่อากาศค่อนข้างหลากหลาย พื้นที่ส่วนใหญ่ 70% เป็นพื้นที่สูงอุณหภูมิเย็นสบาย ส่วนพื้นที่ราบจะมีอุณหภูมิค่อนข้างสูง จึงมีการทำการเกษตรที่หลากหลาย และการเพาะเลี้ยงเห็ดก็เป็นอีกอาชีพหนึ่งที่สามารถสร้างรายได้ให้กับเกษตรกรได้ไม่น้อยแต่เกษตรกรส่วนใหญ่เป็นเกษตรกรรายย่อย มีกำลังการผลิตที่จำกัด เนื่องจากสภาพพื้นที่ ต้นทุนการผลิต และศัตรูเห็ด เป็นต้น

ดังนั้น เพื่อเป็นการแก้ไขปัญหาดังกล่าวนายอุทัย นพคุณวงศ์ ผู้อำนวยการสำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตร เขตที่ 1 (สวพ.1) กรมวิชาการเกษตร กล่าวว่า การพัฒนางานเห็ดในภาคเหนือตอนบน จะเน้นการแก้ปัญหาในพื้นที่ โดยเฉพาะด้านพันธุ์เห็ดเพื่อให้ได้พันธุ์ที่มีความเหมาะสมกับพื้นที่ และลดต้นทุนการผลิต โดยสำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 1 ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตร จ.แพร่ และศูนย์วิจัยพืชสวนเชียงราย ซึ่งเป็นหน่วยงานของกรมวิชาการเกษตร ได้ทำงานวิจัยอย่างต่อเนื่องโดยนำเทคโนโลยีของกรมวิชาการเกษตรมาช่วยแก้ปัญหาเรื่องเห็ดในพื้นที่ ดังนี้

1.เทคโนโลยีด้านพันธุ์ มีการวิจัยในพื้นที่เพื่อคัดเลือกให้ได้สายพันธุ์ที่ตอบสนองต่อสภาพแวดล้อมในพื้นที่ โดยประเมินสายพันธุ์ที่เหมาะสมกับการเพาะในภาคเหนือ จากการเจริญเติบโตทางเส้นใยเห็ดหอมบนก้อนวัสดุเพาะจากขี้เลื่อยไม้ยางพาราและเปรียบเทียบผลผลิตของเห็ดหอมจำนวน 10 สายพันธุ์ ที่เพาะในฤดูร้อน ฤดูฝน และฤดูหนาว ที่ จ.เชียงราย ระหว่างปี 2549-2550 พบว่า การบ่มเชื้อในฤดูฝน (ก.ค.-พ.ย. 2549) สายพันธุ์ส่วนใหญ่มีการเจริญทางเส้นใยได้ดีกว่าการบ่มเชื้อในฤดูร้อน (ก.พ.-มิ.ย. 2549) และเส้นใยเจริญได้ช้าที่สุดถ้าบ่มเชื้อในฤดูหนาว (ธ.ค. 2549 -เม.ย. 2550)

จากการเปรียบเทียบผลผลิตที่เปิดดอกแต่ละฤดูกาลพบว่า ในการเปิดดอกเห็ดฤดูฝน ทุกสายพันธุ์ให้ผลผลิตสูงกว่าเปิดดอกในฤดูหนาวและฤดูร้อน แต่ดอกเห็ดหอมทุกสายพันธุ์ที่ให้ผลผลิตในฤดูหนาว จะมีขนาดและน้ำหนักต่อดอกมากกว่าดอกเห็ดหอมที่เปิดในฤดูฝน สายพันธุ์ที่ 7 เป็นสายพันธุ์ที่ให้ผลผลิตสูงที่สุดทั้งในฤดูฝนและฤดูหนาว และสายพันธุ์ที่ 9 เป็นสายพันธุ์ที่ให้ผลผลิตรองลงมาโดยทั้ง 2 สายพันธุ์ ให้ผลผลิตสูงกว่าสายพันธุ์ที่1-5 ซึ่งเป็นสายพันธุ์แนะนำของกรมวิชาการเกษตร

เมื่อนำสายพันธุ์เห็ดหอมเหล่านี้ไปทดสอบการผลิตในพื้นที่ของเกษตรกร พบว่าสายพันธุ์ที่ 7 มีลักษณะหมวกดอกกลมสม่ำเสมอ ออกดอกต่อเนื่อง ดอกมีขนาดเล็กตามที่ตลาดท้องถิ่นต้องการ แต่ดอกเห็ดมีน้ำหนักเบาส่วนสายพันธุ์ที่ 9 ดอกเห็ดมีน้ำหนักดี แต่ให้ผลผลิตไม่สม่ำเสมอ ดอกใหญ่กว่าสายพันธุ์ที่ 7แต่ก็อยู่ในขนาดที่ตลาดท้องถิ่นรับได้ อย่างไรก็ตาม การคัดเลือกสายพันธุ์ที่มีแนวโน้มให้ผลผลิตที่ดีในพื้นที่มาใช้ สายพันธุ์ดังกล่าวจะสามารถปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อมได้ดีขึ้น

2.การลดต้นทุนการผลิต ได้ศึกษาการใช้ก้อนเชื้อที่เก็บผลผลิตเห็ดสกุลนางรม นำมาเป็นวัสดุเพาะเห็ดฟางในตะกร้า เปรียบเทียบกับการใช้ฟางข้าวเป็นวัสดุเพาะ พบว่าทำให้ต้นทุนการผลิตลดลงและมีรายได้เพิ่มขึ้น หากนำก้อนเชื้อเห็ดเก่าของเห็ดสกุลนางฟ้านางรมที่เก็บผลผลิตแล้ว มาเป็นส่วนผสมในการทำก้อนเชื้อเห็ดสกุลนางรมและเห็ดขอนขาวรุ่นใหม่เปรียบเทียบกับการใช้ขี้เลื่อยใหม่ในการเพาะเห็ด พบว่าช่วยลดต้นทุนการผลิตได้เช่นกัน อีกทั้งยังได้ศึกษาการเพาะเห็ดเป๋าฮื้อโดยใช้ก้อนเชื้อเห็ดเก่าเป็นส่วนผสมในการเพาะเห็ดรุ่นใหม่ เปรียบเทียบกับการใช้ขี้เลื่อยใหม่ในการเพาะเห็ด พบว่า ช่วยเพิ่มผลผลิตขึ้นได้ นอกจากนี้ สามารถใช้วัสดุท้องถิ่นที่มีศักยภาพ 5 ชนิด ได้แก่ หญ้าขน หญ้าคา หญ้าเนเปียร์ยักษ์ ฟางข้าว และขี้เลื่อย ในการเพาะเห็ดนางฟ้าภูฐานได้ โดยวัสดุเพาะทั้งห้าชนิดให้ผลผลิตเห็ดนางฟ้าภูฐานไม่แตกต่างกัน

3.การแก้ปัญหาศัตรูเห็ด กรมวิชาการเกษตรมีเทคโนโลยีการบริหารจัดการศัตรูเห็ดที่สามารถนำมาผสมผสานเพื่อให้การควบคุมศัตรูเห็ดได้ผลสูงสุด และไม่มีสารเคมีตกค้างในผลผลิตเห็ดที่จะไปสู่ผู้บริโภค ศัตรูเห็ดที่พบเป็นปัญหาประจำในภาคเหนือตอนบน ได้แก่ เชื้อราปนเปื้อนต่างๆ ปลวก หอย หนู แมลง และไร เนื่องจากขั้นตอนในการปฏิบัติงานด้านเห็ดมีรายละเอียดปลีกย่อยหลายขั้นตอน

ดังนั้นวิธีการจัดการควบคุมโรคและแมลงศัตรูเห็ดควรดำเนินการเพื่อแก้ปัญหาแต่ละขั้นตอน เริ่มตั้งแต่ การเลือกแม่เชื้อและหัวเชื้อเห็ดที่จะนำมาเพาะ ต้องเลือกจากแหล่งที่เชื่อถือได้ เชื้อมีการเดินเส้นใยอย่างสม่ำเสมอ ไม่มีเชื้อราปนเปื้อนในแม่เชื้อ หรือหัวเชื้อ เชื้อที่จะนำมาใช้ต้องมีอายุที่เหมาะสม ไม่แก่หรืออ่อนเกินไป วัสดุที่นำมาใช้เป็นวัสดุเพาะเห็ดต้องไม่มีการใช้สารเคมีในการอบ หรือฉีดพ่น การนึ่งก้อนเชื้อเห็ดควรให้ก้อนเชื้อเห็ดที่อยู่ในเตานึ่งได้รับความร้อนในระดับที่สม่ำเสมออย่างต่อเนื่อง

การย้ายเชื้อเห็ดลงสู่ก้อนวัสดุเพาะควรทำในบริเวณที่สะอาด ไม่มีลมโกรก และผู้ปฏิบัติงานต้องทำความสะอาดมือและอุปกรณ์ในการปฏิบัติงานให้ปราศจากเชื้อปนเปื้อน ต้องมีการตรวจสอบก้อนเชื้อเห็ดที่นำไปบ่มอย่างสม่ำเสมอ เพื่อคัดแยกก้อนเชื้อเห็ดที่มีเชื้ออื่นปนเปื้อนนำออกไปทำลายได้อย่างทันท่วงที เมื่อจะย้ายก้อนเชื้อเห็ดเข้าสู่โรงเรือนเปิดดอก ควรมีการเตรียมโรงเรือนให้สะอาด จะช่วยลดปัญหาต่างๆ ได้มาก

โดยต้องทำความสะอาดเพื่อฆ่าแมลงและเชื้อโรคสะสมด้วยสารคลอรอกซ์ (โซเดียมไฮโปคลอไรต์) อัตรา 20 มล.ต่อน้ำ 20 ลิตร พ่นบริเวณพื้นฝาผนังและหลังคาโรงเรือนให้ทั่วทุกซอกทุกมุม ปิดโรงเรือนไว้ 7-10 วัน จากนั้นจึงขนย้ายก้อนเชื้อเห็ดเข้าโรงเรือนเปิดดอกในระยะนี้ ให้ติดกับดักกาวเหนียวสีเหลือง จำนวน 6-8 อันต่อโรงเรือน (ขนาด 8×20 เมตร) ให้อยู่ระหว่างชั้นเห็ดและมีระดับสูงจากพื้นโรงเรือนประมาณ 1.50-1.80 เมตร และไม่อยู่ในจุดที่ขัดขวางการปฏิบัติงาน ไม่ควรให้ถูกน้ำบ่อย หากเป็นไปได้ ควรติดตั้งใกล้มุมมืด เพราะตัวแก่ของแมลงจะชอบอาศัยอยู่ ควรเปลี่ยนกับดักกาวเหนียวใหม่ทุก 10-15 วัน ตลอดฤดูการผลิตเห็ด ควรพ่นเชื้อแบคทีเรีย (Bacillus thuringiensis) อัตรา 60-80 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร ทันที

หลังการเปิดจุกก้อนเชื้อเห็ด (กรณีเห็ดถุง) เมื่อเก็บเกี่ยวดอกเห็ดรุ่นแรกแล้ว หากมีตัวแก่แมลงมารบกวนมาก ควรพ่นด้วยมาลาไทออน อัตรา 20 มล. หรือ ไดอะซินอน อัตรา 40 มล.ต่อน้ำ 20 ลิตร โดยให้พ่นตามพื้นมุมโรงเรือน ที่มีแมลงเกาะอยู่เท่านั้น ห้ามพ่นลงบนเห็ดโดยตรง หลังจากการเก็บเกี่ยวเห็ดแต่ละรุ่นแล้ว ควรพักโรงเรือนเพื่อตัดวงจรของโรคและแมลง หรือศัตรูชนิดต่างๆ ไม่ให้สะสมในโรงเรือน และในช่วงนี้สามารถใช้สารรม เช่น ฟอสฟิน หรือ เมททิลโบรไมด์ เพื่อทำลายศัตรูทุกชนิดได้ ส่วนก้อนวัสดุเพาะเก่าและก้อนวัสดุเพาะที่มีเชื้อปนเปื้อน ควรนำไปทิ้งให้ห่างจากโรงเรือนอย่างน้อย 100 เมตร

นอกจากการแก้ปัญหาหลัก 3 ประเด็นดังกล่าวข้างต้นแล้ว สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตร เขตที่ 1 ยังได้ร่วมกับภาคส่วนอื่นๆ ในพื้นที่ทำการทดสอบพัฒนาเห็ดที่มีศักยภาพที่จะเป็นเห็ดเศรษฐกิจทางเลือกใหม่ในพื้นที่ เช่น เห็ดตับเต่า เห็ดแครง เห็ดเยื่อไผ่ เห็ดถั่วฝรั่ง และเห็ดโต่งฝน เป็นต้น เพื่อเป็นการเพิ่มทางเลือกในการบริโภคเห็ดที่มีคุณค่าทางอาหารได้หลากหลายยิ่งขึ้น