จากการที่กระทรวงวัฒนธรรม โดยกรมการศาสนา และกระทรวงศึกษาธิการ จับมือกันเสนอชื่อหลวงปู่มั่น ภูริทตฺโต อาจารย์ใหญ่ฝ่ายวิปัสสนา ให้องค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (อังกฤษ : United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) หรือยูเนสโก (UNESCO) ยกย่องให้เป็นบุคคลสำคัญของโลก ในวาระที่มีชาตกาลครบ 150 ปี ใน พ.ศ. 2563 นั้น ระหว่างชาตกาล 149 ปี ของหลวงปู่มั่น พ.ศ. 2562 กรมการศาสนาขอให้วัดที่หลวงปู่มั่นเคยเกี่ยวข้องในขณะที่มีชีวิตทั้งในกรุงเทพฯ และต่างจังหวัด ให้จัดกิจกรรมเพื่อการรำลึกถึงและบูชา ระหว่างวันที่ 19-21 ม.ค. 2562 ได้แก่ วัดปทุมวนาราม กรุงเทพมหานคร วัดเลียบ จ.อุบลราชธานี วัดเจดีย์หลวง จ.เชียงใหม่ วัดป่าดาราภิรมย์ จ.เชียงใหม่ วัดป่าอาจารย์มั่น จ.เชียงใหม่ วัดป่าบ้านเหล่า จ.เชียงราย วัดป่าสุทธาวาส จ.สกลนคร วัดป่าหนองผือนาใน จ.สกลนคร และวัดป่าสาละวัน จ.นครราชสีมา

วัดปทุมวนาราม จัดฉลองยิ่งใหญ่

วัดปทุมวนาราม ที่เคยได้รับสมญานามว่าวัดกรรมฐานกลางกรุง อยู่ระหว่างศูนย์การค้าสยามพารากอนและห้างเซ็นทรัลเวิลด์ สร้างโดยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 เมื่อ พ.ศ. 2400 เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ที่หลวงปู่มั่นเคยมาพำนักอาศัย เมื่อ พ.ศ. 2471 จึงจัดกิจกรรมบูชา โดยจัดขบวนแห่อัฐิธาตุของหลวงปู่มั่น ภูริทตฺโต จากพระอุโบสถไปยังศาลาพระราชศรัทธา ซึ่งอยู่ห่างไปด้านใต้ของพระอุโบสถประมาณ 150 เมตร มีพระเทพญาณวิศิษฏ์ ผู้ช่วยเจ้าอาวาส วัดปทุมวนาราม เป็นผู้อัญเชิญอัฐิ แวดล้อมด้วยคณะสงฆ์ และอุบาสก อุบาสิกา หลายร้อยคน โดยมีแถวสามเณรนักเรียนบาลียืนถือพานดอกบัวถวายบูชาหน้าศาลาพระราชศรัทธา เป็นศาลาที่สร้างในสมัยหลวงพ่อถาวร ถาวรจิตฺโต หรือพระเทพวิมลญาณ (มรณภาพเดือน ต.ค. 2558) พระเกจิดังแห่งวัดปทุมวนาราม ซึ่งพระบาทสมเด็พระเจ้าอยู่หัว ภูมิพลอดุลยเดช เสด็จฯ ทรงเปิดเมื่อวันที่ 25 มี.ค. 2536

เมื่อนำอัฐิและภาพเหมือนหลวงปู่มั่นประดิษฐาน ณ ที่ตั้งแล้ว พระเทพญาณวิศิษฏ์ จุดธูป-เทียนบูชา และนำพระสงฆ์ อุบาสก อุบาสิกา บูชาพระรัตนตรัย สวดมนต์ทำวัตรเย็น

หลวงปู่มั่น ภูริทตฺโต เกิดเมื่อวันที่ 20 ม.ค. 2413 ที่บ้านคำบาง อ.โขงเจียม จ.อุบลราชธานี มีชื่อเดิมว่า มั่น นามสกุล แก่นแก้ว โยมพ่อชื่อด้วง โยมแม่ชื่อจันทร์ บรรพชาเป็นสามเณร อายุ 15 ปี ที่วัดบ้านคำบง ผ่านไป 2 พรรษา ลาสิกขามาช่วยโยมบิดาและมารดาทำนา จนกระทั่งอายุ 22 ปี (พ.ศ. 2436) จึงอุปสมบทที่วัดเลียบ อ.เมือง จ.อุบลราชธานี โดยมีพระอริยกวี เป็นพระอุปัชฌาย์ ได้ฝึกอบรมวิปัสสนากับพระอาจารย์เสาร์ กันตะสีโล และธุดงค์ไปตามสถานที่ต่างๆ

ต่อมาได้ศึกษาธรรมกับพระอุบาลีคณูปมาจารย์ (จันทร์) เจ้าอาวาสวัดบรมนิวาส และเรียนวิปัสสนากับพระปัญญาพิศาลเถร (สิงห์) เจ้าอาวาสวัดปทุมวนาราม รูปที่ 3 ต่อมาติดตามพระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (จันทร์) มาพำนักที่วัดปทุมวนาราม ชั่วระยะเวลาหนึ่ง (พ.ศ. 2471)

นอกจากนี้ เคยออกธุดงค์กับอาจารย์หนู จิตปญฺโญ หรือพระปัญญาพิสารเถระ เจ้าอาวาสรูปที่ 5 วัดปทุมวนาราม

กุฏิที่วัดปทุมวนาราม

การธุดงค์ของหลวงปูมั่น นอกจากเผยแพร่พระธรรมคำสอนแล้ว ยังมีโอกาสพบปะกับเพื่อนสหธรรมิกทั่วไป เมื่อเดินทางมากรุงเทพฯ ก็พำนักวัดปทุมวนาราม ที่วัดนี้จึงมีกุฏิของท่านเป็นอาคารไม้ 2 ชั้นปัจจุบัน ทางวัดได้ปฏิสังขรณ์และมีโครงการเปิดเป็นพิพิธภัณฑ์ เพื่อแสดงประวัติหลวงปู่มั่น รวมทั้งประวัติพระอาจารย์ใหญ่ฝ่ายวิปัสสนาอื่นๆ เพื่อให้ภิกษุ สามเณร และอุบาสก อุบาสิกา ได้ระลึกถึงคำสอนและวัตรปฏิบัติของหลวงปู่มั่น

วัดสายหลวงปู่มั่น

เกียรติคุณหลวงปู่มั่น อาจารย์ใหญ่ฝ่ายวิปัสสนา เดินธุดงค์เกือบตลอดชีวิต จนเป็นที่ประจักษ์ มีผู้ปฏิบัติตามจำนวนมาก จนเกิดพระป่าสายธรรมยุตกระจายทั่วไปในภาคต่างๆ โดยเฉพาะภาคอีสานและภาคเหนือ และประเทศต่างๆ พอสรุปตัวเลขในต่างประเทศได้ 180 แห่ง แบ่งเป็นทวีปเอเชีย 45 แห่ง ประเทศแคนาดา 6 แห่ง ทวีปยุโรป 66 แห่ง สหรัฐอเมริกา 63 แห่ง

นพ.อุดม คชินทร รมช.ศึกษาธิการ พูดในวันแถลงข่าวที่สำนักหอสมุดแห่งชาติ ว่ามีแนวคิดบรรจุหลักธรรมคำสอนหลวงปู่มั่นในหลักสูตรของกระทรวงศึกษาธิการ ตั้งแต่ระดับประถมศึกษา-มัธยมศึกษา เพื่อบ่มเพาะคนไทยให้เป็นพลเมืองที่ดีต่อไป

ส่วน รศ.ม.ร.ว.วุฒิเลิศ เทวกุล ซึ่งร่วมแถลงข่าวด้วย กล่าวถึงวัตรปฏิบัติหลวงปู่มั่นมากมาย แต่ที่ตนประทับใจคือการถือธุดงควัตรเกือบตลอดชีวิต

ถ้าหากยูเนสโกยกย่องเป็นบุคคลสำคัญของโลกตามที่เสนอ หลวงปู่มั่นจะถือว่าเป็นพระรูปที่ 3 ของไทย รูปที่ 1 สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส สมเด็จพระสังฆราชไทยพระองค์ที่ 7 อธิบดีสงฆ์วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม รูป 2 พระธรรมโกศาจารย์ หรือพระพุทธทาสภิกขุ แห่งสวนโมกขพลาราม สุราษฎร์ธานี

หลวงปู่มั่น มรณภาพ ณ วัดป่าสุทธาวาส จ.สกลนคร เวลา 02.23 น. วันที่ 11 พ.ย. 2492 สิริอายุ 79 ปี

ขึ้นปีใหม่ พ.ศ. 2562 มาได้เพียง 18-19 วัน ประเทศไทย เมืองพระพุทธศาสนา มีข่าวฆ่ากันตายแบบยกครัว ฆ่ากันตายเพราะพิษรักแรงหึง ลูกฆ่าพ่อ แม่ฆ่าลูก และสารพัดการตาย จนกระทั่งรู้สึกคลื่นเหียน เวียนหัวไปหมดว่า ทำไมประเทศไทยที่รักของเราจึงมีแต่ข่าวฆ่ากันเองได้ทุกวัน

ในขณะที่โจรก่อการร้ายในภาคใต้ ก็ไม่เคยรั้งรอ ปฏิบัติการฆ่าคนไทยพุทธถี่ยิบ ที่สะเทือนใจหนักมาก คือ เมื่อคืนวันที่ 18 ม.ค. 2562 คนร้ายบุกวัดรัตนานุภาพ หรือ วัดโคกโก อ.สุไหงปาดี จ.นราธิวาส ยิงถล่มใส่กุฏิพระ ทำให้ พระครูประโชติรัตนานุรักษ์ (พระอาจารย์สว่าง) เจ้าคณะอำเภอสุไหงปาดี และเจ้าอาวาสวัดรัตนานุภาพ มรณภาพ พร้อมพระลูกวัด รวม 2 รูป บาดเจ็บ 2 รูป

การบุกเข้าไปสังหารพระถึงในวัดอันเป็นเขตบุญ เขตอภัยทานนั้นเพิ่งเกิดที่วัดโคกโก หรือวัดรัตนานุภาพ เป็นครั้งแรก เย้ยหยันคนไทยมาก ส่วนพระครูประโชติรัตนานุรักษ์ หรือพระอาจารย์สว่างนั้นเป็นพระนักพัฒนา อุทิศชีวิตเพื่อประเทศชาติ และพระพุทธศาสนา ฐานะและตำแหน่งของท่านเป็นพระระดับผู้ปกครองรูปหนึ่ง

การตายของพระผู้ใหญ่ระดับนี้ แทนที่จะได้ฟังเสียงผู้หลักผู้ใหญ่ของบ้านเมืองให้กำลังใจชาววัด ชาวพุทธ กลับบอกว่า อย่าตอบโต้ มิเช่นนั้นจะเข้าแผนที่เขาต้องการดึงนานาชาติเข้ามา ส่วนรองนายกรัฐมนตรีที่ดูแลด้านความมั่นคงก็พูดคล้ายๆ กัน ท่านทราบไหมว่าการพูดซ้ำบ่อยๆ ว่าอย่ารุนแรง อย่าตอบโต้นั้นไม่ช่วยบรรเทาความรู้สึกเศร้าใจ และความหวาดกลัวของคนไทยในพื้นที่ได้เลย ในขณะที่ความรุนแรงก็ยังมีต่อไป แม้ว่าคนของรัฐ ทั้งทหาร ตำรวจ ครู พระสงฆ์และประชาชนจะล้มตายไปมากก็ตาม สถิติว่าตายถึง 6,687 คน ในช่วง 14 ปี ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2547 ถึงสิ้นปี พ.ศ. 2560 ส่วนพระนั้นตายไป 21 รูป

เมื่อพระถูกสังหารอย่างอุกอาจในวัด ทำให้ผู้ที่เป็นห่วงพระพุทธศาสนา อยากเห็นมาตรการให้กำลังใจพระสงฆ์มากกว่านี้ จึงเรียกร้องมหาเถรสมาคม (มส.) ที่มี สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็พระสังฆราช เป็นประธาน ว่าควรมีมาตรการยกย่องพระสงฆ์ทุกรูป นับแต่พระสังฆาธิการถึงพระลูกวัดใน 3-4 จังหวัดชายแดนใต้ ให้มีฐานะเป็นเจ้าหน้าที่ของรัฐระดับหนึ่ง เพื่อเป็นขวัญและกำลังใจ ที่ทำหน้าที่ปกป้องพระพุทธศาสนา ด้วยความเสียสละ เหมือนเจ้าหน้าที่ของรัฐ

กรณีพระครูประโชติรัตนานุรักษ์ หรือพระอาจารย์สว่าง ควรเป็นกรณีตัวอย่างที่ มส.ควรประกาศว่าท่านมรณภาพในหน้าที่ ต้องได้รับการปูนบำเหน็จความดีความชอบเหมือนข้าราชการคนหนึ่ง ถึงแม้จะแต่งตั้งหรือเพิ่มยศเพิ่มตำแหน่งไม่ได้ แต่พิธีศพต้องได้รับการยกระดับ เพื่อเป็นเกียรติยศแก่วงศ์ตระกูล และอย่าปล่อยให้โยมบิดา มารดา ที่อยู่ข้างหลังต้องว้าเหว่ ต้องปูนบำเหน็จให้ตามสมควร

ผู้เขียนอยากเห็น มส.ยกการมรณภาพของพระครูประโชติฯ ให้เป็นต้นเรื่องในการกำหนดหลักการ เพื่อยกฐานะพระสงฆ์ที่ปฏิบัติหน้าที่ในจังหวัดชายแดนภาคใต้ให้เป็นข้าราชการระดับหนึ่ง ซึ่งหลักการนั้นจะเป็นอนุสรณ์ ช่วยให้การมรณภาพ หรือการตายของพระครูประโชติรัตนานุรักษ์ ไม่ตายฟรี

ประเทศไทยคือดินแดนพระพุทธศาสนามาตั้งแต่โบราณกาล วัดและพระสงฆ์ถือเป็นศูนย์รวมจิตใจของประชาชนคนไทยมาโดยตลอด เป็นภาพที่เราชาวพุทธรับรู้และสัมผัสได้

โดยเฉพาะวัดจำนวน 200 กว่าวัด และพระสงฆ์ในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ เฉพาะอย่างยิ่ง วัดและพระสงฆ์ที่อยู่ในเขตพื้นที่เสี่ยงภัยอันตรายจากกลุ่มผู้ก่อความไม่สงบในพื้นที่ ความเป็นศูนย์รวมจิตใจของชาวพุทธของสถาบันศาสนาอย่างวัดและพระสงฆ์ที่อยู่ในวัด ฉายให้เห็นภาพดังกล่าวชัดเจนกว่าวัดและพระสงฆ์ในภาคอื่นๆ มาก

ด้วยว่า คราใดก็ตามที่เกิดเหตุการณ์โจรผู้ก่อความไม่สงบในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ได้ก่อการประทุษร้ายพระสงฆ์ รุกฆาตเอาชีวิตผู้ไม่เคยคิดเบียดเบียนใคร ไม่เคยมีอาวุธในมือ มีแค่บาตรใบเดียวและมีผ้าห่มกายเพียง 3 ผืน ด้วยวิธีการที่รุนแรงและโหดเหี้ยมไร้มนุษยธรรม ชาวพุทธที่อยู่ในพื้นที่ต้องอกสั่นขวัญแขวน เพราะสูญเสียขาดบุคคลที่เป็นศูนย์รวมจิตใจและเป็นทั้งกัลยาณมิตร รู้สึกว่าตัวเองตกอยู่ในความไม่ปลอดภัย ไม่มีความอุ่นใจ มีแต่ว้าเหว่ อ้างว้าง เดียวดาย กังวลและความกลัว

เหตุการณ์ที่โจรผู้ก่อการร้ายบุกเข้ามาในวัดรัตนานุภาพ บ้านโคกโก อ.สุไหงปาดี จ.นราธิวาส เมื่อเวลา 20.30 น.โดยประมาณของวันที่ 18 ม.ค. (ตรงกับวันกองทัพไทย) ยิงพระครูประโชติรัตนานุรักษ์ เจ้าอาวาสวัดรัตนานุภาพ พร้อมพระลูกวัดอีก 3 รูป เป็นเหตุให้เจ้าอาวาสและพระลูกวัดอีก 1 รูป มรณภาพ ส่วนอีก 2 รูปได้รับบาดเจ็บ ถือเป็นเหตุการณ์ที่สร้างความสะเทือนใจให้กับชาวพุทธและสร้างความเสียขวัญให้กับพระสงฆ์และชาวพุทธในพื้นที่อย่างยิ่ง

ต้องไม่ลืมว่า นี่คือการสูญเสียพระผู้ใหญ่ที่เป็นศูนย์รวมจิตใจของชาวพุทธในพื้นที่และใน อ.สุไหงปาดี เพราะท่านเป็นพระนักพัฒนา เป็นทั้งเจ้าคณะอำเภอสุไหงปาดี และเป็นประธานเครือข่ายพระธรรมทูตอาสาจังหวัดนราธิวาส การสูญเสียครั้งนี้จึงเป็นการสูญเสียพระสงฆ์ที่เสียสละทำงาน ตั้งใจอุทิศตนเพื่อพระพุทธศาสนาโดยไม่เกรงต่ออันตรายที่อาจเกิดขึ้นได้ทุกเมื่อ

“การสูญเสียครั้งนี้เป็นการสูญเสียครั้งยิ่งใหญ่ของชาวพุทธและคณะสงฆ์ ต้องยอมรับว่าในพื้นที่เสี่ยงภัยอันตรายชาวพุทธเราอยู่ได้ก็เพราะมีกำลังใจจากวัดและพระสงฆ์ในพื้นที่ ดังนั้นการที่ผู้ก่อการร้ายพุ่งเป้ามาที่วัดทำร้ายพระสงฆ์ในครั้งนี้จึงเท่ากับทำลายจิตใจชาวพุทธไปด้วย” พระครูปลัดกวีวัฒน์ (ธีรวิทย์ ฉนฺทวิชฺโช) รองเลขาธิการศูนย์พิทักษ์พระพุทธศาสนาแห่งประเทศ พูดถึงการมรณภาพของพระครูประโชติรัตนานุรักษ์จากเหตุการณ์ถูกกลุ่มโจรบุกยิงที่วัดเมื่อวันที่ 18 ม.ค.ที่ผ่านมา

พระครูปลัดกวีวัฒน์ กล่าวว่า สิ่งที่ชาวพุทธทั่วประเทศจะทำได้ในตอนนี้คือ การส่งกำลังใจไปให้ชาวพุทธและพระสงฆ์ในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ในทันทีและต่อเนื่องตลอดไป เพื่อเป็นการแสดงให้เห็นว่าเราชาวพุทธยังห่วงใยเสมอ ทั้งรับรู้และเข้าใจถึงความรู้สึก ความเจ็บปวดและความสูญเสียดังกล่าว

“เมื่อวานนี้ (23 ม.ค.) ศูนย์พิทักษ์พระพุทธศาสนาแห่งประเทศไทยเองก็ได้ร่วมกับ DDTV จัดงานบำเพ็ญกุศลอุทิศให้กับพระครูประโชติรัตนานุรักษ์ และพระลูกวัดอีก 1 รูป ที่มรณภาพ ที่คณะใต้ วัดราชาธิวาส ถนนสามเสน โดยเชิญชวนพี่น้องชาวพุทธในประเทศไทยมาร่วมทำบุญอุทิศกุศลและทอดผ้าป่าเพื่อนำปัจจัยไปร่วมสมทบกับการจัดงานบำเพ็ญกุศลที่วัดรัตนานุภาพต่อไป

พร้อมกันนี้ ได้ร่วมแสดงความรู้สึกไว้อาลัยต่อการจากไปของท่านพระครูประโชติรัตนานุรักษ์ ในฐานะที่ท่านเป็นศูนย์รวมจิตใจของคนไทยและชาวพุทธ โดยเฉพาะในพื้นที่ อ.สุไหงปาดี จ.นราธิวาส และในฐานะที่ท่านเป็นพระนักพัฒนารูปหนึ่ง ที่มุ่งมั่นทำงานเพื่อนำสันติไปสู่พื้นที่ โดยไม่คำนึงถึงอันตรายที่จะเกิดขึ้นกับชีวิตของตัวเอง”

รองเลขาธิการศูนย์พิทักษ์พระพุทธศาสนาแห่งประเทศไทย กล่าวต่อว่า อยากให้คนไทยได้ส่งกำลังใจไปให้ชาวพุทธและพระสงฆ์ในพื้นที่อยู่เนืองๆ ไม่ให้ขาดความต่อเนื่อง ไม่อยากให้เป็นแค่หนึ่งกิจกรรมที่เป็นความตื่นตัวชั่วคราว พอข่าวหายไปคนก็ลืมกันไป แล้วพอมีพระภิกษุรูปใหม่มรณภาพแบบนี้อีก ก็มาตื่นตัวกันอีก ไม่อยากให้เป็นอย่างนั้น

“อาตมาอยากเรียกร้องให้ภาครัฐก็ดี ชาวพุทธก็ดี ทั่วประเทศ ร่วมกันกำหนดมาตรการป้องกันที่เป็นการสร้างขวัญกำลังใจ ความอุ่นใจ และความปลอดภัย ให้กับพระสงฆ์และชาวพุทธในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ จึงอยากจะใช้โอกาสนี้สื่อสารไปยังภาครัฐและชาวพุทธทั่วประเทศ

ในเมื่อท่านมรณภาพไปแล้ว ก็ไม่อยากให้การมรณภาพของท่านต้องสูญเปล่า เราชาวพุทธและภาครัฐควรจะต้องลุกขึ้นมากำหนดมาตรการอะไรสักอย่างขึ้นมา เพื่อเป็นการสร้างขวัญกำลังใจ ให้กับทั้งพระและชาวบ้านได้อยู่อย่างอุ่นใจ ดำเนินชีวิตอย่างปกติสุขทุกวัน ไม่ต้องมาหวาดระแวงภัยที่จะเกิดขึ้น”

พระปลัดกวีวัฒน์ กล่าวว่า หลายโครงการที่ผ่านมาเป็นโครงการที่ดี เช่น โครงการในพระราชดำริของสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ในพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ 9 พระองค์ท่านได้เสด็จฯ ลงพื้นที่พบปะประชาชนและได้พระราชทานแนวทางเพื่อสร้างความเข้มแข็งให้กับชาวบ้านได้รู้จักวิธีป้องกันตนเอง อยากให้ทางบ้านเมืองสานต่อให้เข้มแข็ง

“อีกอย่างหนึ่งที่อาตมาคิดว่าทำได้และเป็นไปได้ ก็คือวัดในประเทศไทยที่มี 3 หมื่นกว่าวัด ให้ช่วยกันดูวัดในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ที่มีอยู่ 200 กว่าวัดอย่างเป็นกิจจะลักษณะเป็นเครือข่ายที่เข้มแข็ง แต่ทำอย่างไรจะมีผู้รับหน้าที่อาสาประสานงานเครือข่ายตรงนี้ขึ้นมา เชื่อว่า 3 หมื่นกว่าวัด ดูแล 200 กว่าวัดได้สบาย เพียงแต่ในการบริหารจัดการวัดไหนจะดูแลตรงไหนอย่างไรนั้น ต้องหาคนมาสร้างเครือข่ายตรงนี้ให้ได้ก่อน”

รองเลขาธิการศูนย์พิทักษ์พระพุทธศาสนาแห่งประเทศไทย กล่าวว่า ความจริงอย่างหนึ่งที่ชาวพุทธต้องรู้ก็คือ ในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ เมื่อพระสงฆ์และชาวพุทธ โดยเฉพาะพระสงฆ์พอถูกคุกคามจากผู้ก่อความไม่สงบในพื้นที่ ท่านสามารถไปหาวัดใหม่อยู่นอกพื้นที่เสี่ยงภัยได้ แต่ไม่มีความคิดที่จะเอาตัวรอดคนเดียว เพราะท่านคิดว่ายังมีชาวบ้านที่ต้องคอยดูแลและอยู่เป็นขวัญกำลังใจไปด้วยกัน

“อาตมาเคยลงพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้มาแล้วหลายครั้ง ตั้งแต่ปี 2547 มีครั้งหนึ่งได้ไปเยี่ยมวัดแห่งหนึ่ง หลวงพ่อเจ้าอาวาสอายุเยอะแล้ว ก็ถามท่านว่าทำไมหลวงพ่อไม่ย้ายไปที่อื่น เพราะตรงนี้เป็นพื้นที่เสี่ยงภัย ท่านตอบพลางชี้มือไปที่ต้นไม้ใหญ่ต้นหนึ่งแล้วพูดว่า รกผม (รกที่ท่านเกิด) ถูกฝังอยู่ใต้ต้นไม้ต้นนั้นแหละ

พอฟังเท่านั้นเข้าใจถึงคำว่า “รกราก” เลย ท่านว่าในเมื่อปู่ของท่าน พ่อของท่านเกิดตรงนี้ จะให้ท่านหนีไปไหน ถ้าตายก็ต้องตายที่นี่ ตรงนี้ นี่คือความคิดจริงๆ ความรู้สึกจริงๆ ของพระสงฆ์ในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ รวมทั้งพระครูประโชติรัตนานุรักษ์ที่มรณภาพไปล่าสุด ท่านก็มีแนวคิดและความรู้สึกแบบนี้เช่นกัน เกิดที่ไหนก็ขอปักหลักตายที่นั่น และขออุทิศตนเพื่อพระพุทธศาสนาให้ถึงที่สุด” พระปลัดกวีวัฒน์ กล่าวทิ้งท้าย

ชาวพุทธที่ต้องการทำบุญเพื่อช่วยเหลือชาวพุทธและพระสงฆ์ใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ สามารถบริจาคเงินเข้าบัญชี “กองทุนธารน้ำใจสู่ชาวไทยชายแดนใต้” ธนาคารกรุงเทพ สาขาบางลำพู ประเภทสะสมทรัพย์ เลขที่บัญชี 116-4-31022-7 โทร. 02-668-7988, 02-668-9061

มาชมพระนางพญา ซึ่งเป็นหนึ่งในพระชุดเบญจภาคีที่ทุกคนใฝ่หา พุทธคุณของพระนางพญา เด่นด้านเมตตา แคล้วคลาด องค์ที่นำมาให้ชมเป็นพิมพ์สังฆาฏิ เพื่อเป็นแนวทางศึกษาและสะสมครับ

– พระนางพญา กรุวัดนางพญา จ.พิษณุโลก มีทั้งหมด 7 พิมพ์ มาตรฐานที่วงการยอมรับ คือ

1.นางพญา พิมพ์เข่าโค้ง (ถือเป็นพิมพ์ใหญ่และนิยมที่สุด) 2.นางพญา พิมพ์เข่าตรง (ถือเป็นพิมพ์ใหญ่ แบ่งเป็น 2 แม่พิมพ์ คือ พิมพเข่าตรงธรรมดา และพิมพ์เข่าตรงมือตกเข่า) 3.นางพญา พิมพ์อกนูนใหญ่ (ถือเป็นพิมพ์ใหญ่) 4.นางพญา พิมพ์สังฆาฏิ (ถือเป็นพิมพ์กลาง) 5.นางพญา พิมพ์อกนูนเล็ก (ถือเป็นพิมพ์เล็ก) 6.นางพญา พิมพ์เทวดา หรือพิมพ์อกแฟบ (ถือเป็นพิมพ์เล็ก)

– พระนางพญา พิมพ์สังฆาฏิ ในอดีตมีชื่อว่าพิมพ์สวมชฎา หรืออีกชื่อคือ พิมพ์สามเหลี่ยม จุดเด่นตามแม่พิมพ์มาจากเส้นสังฆาฏิที่หนาพาดกลางพระอุระ เส้นพระกรรณที่หนาใหญ่เชื่อมกับพระเกศและเส้นครอบพระเศียรมองเหมือนองค์พระสวมชฎา ส่วนชื่อพิมพ์สามเหลี่ยมเพราะมองลักษณะพิมพ์คล้ายสามเหลี่ยมเกือบด้านเท่านั่นเอง

– ส่วนพระพักตร์ขององค์พระจะกว้างและสอบลงมาที่คาง ส่วนมากจะไม่เห็นหน้าตา ที่หน้าผากจะยุบเป็นตำหนิแม่พิมพ์ของพิมพ์สังฆาฏิ หูขวาหรือพระกรรณขวาขององค์พระยาวลงมาเป็นเส้นจรดไหล่ จะเห็นเนื้อเกินที่ต้นแขนขวาอันเป็นเอกลักษณ์สำคัญเช่นกัน และปลายหูซ้ายหรือพระกรรณซ้าย (ขวามือเรา) จะเห็นเหมือนหางแซงแซว หูซ้ายจะยาวจรดไหล่ และพาดต่อลงมาเป็นเส้นขอบจีวร

– จะเห็นหลุมบริเวณหัวไหล่ซ้ายมองเหมือนเบ้าขนมครก จะเห็นได้ชัดอันเป็นเอกลักษณ์ของพิมพ์นี้ และปลายไหล่ทั้งสองข้างจะเทลาดลงไปสู่ขอบทั้งสองด้าน เส้นสังฆาฏิกว้างเป็นแผ่นหนาเห็นได้ชัด แขนขวาวางพาดบนตัก และแขนซ้ายจะงอเป็นขอเบ็ด นอกจากนี้ให้สังเกตที่ข้อมือขวาขององค์พระที่วางบนหัวเข่า จะเป็นการวางมือแบบหักข้อมือ โดยมือวางหักออกด้านนอก

– มองรอยตอกตัดด้านข้างต้องเป็นธรรมชาติ พื้นผิวจะยุบตัวเป็นธรรมชาติไม่เสมอกันทั้งหมด และเป็นรอยครูดเพราะเกิดจากการกดตอกลงมาจากด้านบนลงด้านล่างและกระทบกับเม็ดกรวด การตัดขอบมีทั้งตัดชิดขอบพิมพ์ และตัดนอกขอบพิมพ์ ซึ่งพบเห็นในวงการเช่นกัน เม็ดแร่ในองค์พระจะไม่มีแร่คม สีที่พบคือขาวขุ่น ขาวใส สีน้ำตาลและสีดำ และย้ำอีกครั้งว่าเม็ดแร่ต้องไม่คมและจะปรากฏพระที่แร่ลอยอีกส่วนด้วยอันเกิดจากการแช่น้ำในกรุมานานนั่นเอง

– ด้านพุทธศิลป์ของพระนางพญานั้น เป็นพระพุทธปางมารวิชัย ไม่มีฐาน ไม่มีซุ้ม ขอบตัดเป็นรูปสามเหลี่ยมชิดกับองค์พระประธาน หลังเรียบเป็นส่วนใหญ่ จนเกิดเป็นเอกลักษณ์ของผิวหลังที่เรียบและมีส่วนผสมของกรวดที่ฝังอยู่ในเนื้อดิน ด้วยอายุยาวของพระนานกว่า 400 ปี เกิดการหดตัวของดินตามธรรมชาติ ทำให้เห็นดินที่หุ้มอยู่บนกรวดหดตัวลงด้วย เรียกว่าเม็ดผด และสีขององค์พระมี 4 สี คือ ดำ แดง เหลือง และเขียว ซึ่งเกิดจากดินที่ถูกเผาและได้รับความร้อนต่างกันในขณะวางเผาอยู่ในเตา อันเป็นที่มาของขนาดองค์พระด้วย ถ้าโดนความร้อนมากย่อมหดตัวมากที่สุดและขนาดจะเล็กที่สุด ซึ่งก็คือสีเขียว

– พระนางพญาเป็นพระศิลปะสุโขทัย อายุการสร้างประมาณ 400 ปี สันนิษฐานว่า พระวิสุทธิกษัตรีย์ พระมเหสีของพระมหาธรรมราชา และพระราชมารดาในสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ทรงสร้างพระนางพญาขึ้น ในคราวบูรณปฏิสังขรณ์วัดราชบูรณะ ราวปี พ.ศ. 2090-2100 ขณะนั้นพิษณุโลกเป็นเมืองลูกหลวง และพระวิสุทธิกษัตรีย์ ดำรงพระอิสริยยศเป็น แม่เมืองสองแคว และพระมหาธรรมราชา ทรงพระอิสริยยศที่ พระอุปราชแห่งกรุงศรีอยุธยา

องค์การพุทธศาสนิกสัมพันธ์แห่งโลก (พ.ส.ล.) และภาคีเครือข่าย กำหนดจัดงานบำเพ็ญกุศลทำบุญอายุ 96 ปี แผน วรรณเมธี ประธาน พ.ส.ล.วันเสาร์ที่ 2 ก.พ. 2562 ตั้งแต่เวลา 07.30-12.00 น. ณ ห้องประชุมสัญญา ธรรมศักดิ์ พ.ส.ล. ถนนสุขุมวิท 24 กทม.

ในการนี้ พ.ส.ล.นิมนต์พระอาจารย์มหาไพบูลย์ อภิปุณฺโณ วัดป่าดอนหายโศก อ.หนองหาน จ.อุดรธานี แสดงธรรมเรื่อง หลักธรรมที่ช่วยให้อายุยืนยาว ในเวลา 10.00-11.00 น. พร้อมทั้งนำบำเพ็ญจิตตภาวนา 5 นาที

อาจารย์พระมหาไพบูลย์ เป็นพระวิปัสสนาจารย์ที่มีชื่อเสียง และเป็นผู้บรรยายธรรมะในรายการธรรมะรับอรุณ เวลา 05.00-06.00 น.ของทุกวัน ทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เป็นเวลานานเกือบทศวรรษ ถึงทุกวันนี้

เนื่องในวันมงคลนี้ พ.ส.ล.นิมนต์คณะสงฆ์วัดใหญ่ศรีสุพรรณ ซึ่งมี พระศรีสุธรรมเมธี เจ้าอาวาส เป็นประธานมาเจริญพุทธมนต์ ธัมมจักกัปปวัตนสูตรและพระปริตต์ และถวายภัตตาหารเช้าและเพลแด่พระสงฆ์ทั้งหมด 88 รูป จึงขอเชิญชวนท่านร่วมงานกุศลและฟังพระธรรมเทศนา ในวันและเวลาดังกล่าวครับ

“รมณีย์ที่เรา” โครงการปลูกต้นไม้ ปลูกธรรมะ

“มองในธรรมชาติต้นไม้ ให้ที่ร่มและให้โอกาส จิตใจที่ตั้งอยู่ในหลักธรรมก็เป็นที่ร่มและก็เป็นที่ให้โอกาสเช่นเดียวกัน เราจึงถือว่า รมณีย์ที่เรา” พระชยสาโร ภิกขุ

“เย็นกายในร่มไม้ สุขใจในร่มธรรม” พระไพศาล วิสาโล

โครงการ “ปลูกต้นไม้ ปลูกธรรมะ” ขอเชิญร่วมงาน “รมณีย์ที่เรา” ความร่มเย็นอยู่ที่ใจเรา ในเวลา 15.00 น. เป็นต้นไป วันเสาร์ที่ 2 ก.พ. 2562 ณ เกาะลอย สวนลุมพินี กรุงเทพฯ เพื่อรณรงค์ให้เกิดกระแสการสร้างรมณียสถานให้เกิดขึ้นในทุกพื้นที่ เพื่อความร่มเย็นแก่โลกและผืนดิน ไม่ว่าจะเป็นพื้นที่ป่า ที่ดินทำกิน ที่อยู่อาศัย พื้นที่ขนาดเล็กหรือพื้นที่ขนาดใหญ่ ก็สามารถสร้างพื้นที่รมณีย์ให้เกิดขึ้นได้ รวมถึงการรณรงค์ให้เกิดกระแสการสร้างรมณียสถาน สร้างพื้นที่ร่มเย็นให้เกิดขึ้นในจิตใจของทุกคน

ทั้งยังเป็นการประกาศพันธกิจของชาวพุทธและสร้างความร่วมมือในการสร้างและดูแลรมณียสถาน จุดกระแสให้เทศกาลวันวิสาขบูชาของทุกปี ประชาชนหันมาทำบุญด้วยการปลูกต้นไม้ นับเป็นอีกหนึ่งมิติใหม่ของการทำบุญ

โดยกิจกรรมหลักภายในงานจะเป็นการแสดงปาฐกถาธรรมพิเศษ โดย พระชยสาโร ภิกขุ และ การเดินออกกำลังใจ (เดินเจริญสติ) นำเดินโดย พระชยสาโร ภิกขุ และพระไพศาล วิสาโล

โครงการ “ปลูกต้นไม้ ปลูกธรรมะ” หวังเป็นอย่างยิ่งว่าจะได้รับเกียรติจากท่านในการเข้าร่วมกิจกรรม

ความคืบหน้าโรงพยาบาลภูริปาโล พุทธคยา เมื่อวันที่ 20 ม.ค. 2562 ดร.พระครูวินัยธรสมุทร แห่งวัดมหาธาตุ อาจารย์สอนนิสิตปริญญาโท มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย (มจร) เชิญคณะทำงานหลักปรึกษาในการสร้างโรงพยาบาลถวายเป็นพุทธบูชา ที่พุทธคยา เพื่อรักษาพยาบาลผู้แสวงบุญและพระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้า ตามปณิธาน พระเทพโพธิวิเทศ (ดร.พระมหาทองยอด ภูริปาโล ป.ธ.9 Ph.D.) อดีตหัวหน้าพระธรรมทูตไทย สายอินเดีย-เนปาล อดีตเจ้าอาวาสวัดไทยพุทธคยา ที่สั่งก่อนมรณภาพให้คณะศิษย์จัดหาที่ดินสร้างโรงพยาบาล คณะศิษย์นำโดย ดร.พระครูสิทธิปริยัติวิเทศ (ฉลอง จนฺทสิริ ป.ธ.4, พธ.บ., M.A., Ph.D.) จึงจัดหาที่ดินสร้างโรงพยาบาล และสถานปฏิบัติธรรม ตั้งชื่อว่าภูริปาโล ฮอสปิตอล ปัจจุบันกลายเป็นที่รู้จักของชาวอินเดีย ย่านพุทธคยา และผู้แสวงบุญชาวไทยทั้งพระและฆราวาส ว่า ตั้งอยู่ที่ถนนสุชาดาบายพาส ไป-มาสะดวก ได้ทำพิธีวางศิลาฤกษ์ วันที่ 10 ธ.ค. 2561

คณะทำงานจึงประชุมกันในเมืองไทยเพื่อหาวิธีระดมทุน ว่าจะมีวิธีแบบไหน การก่อสร้างจะพร้อมดำเนินการอย่างไร รวมทั้งการบริหารจัดการ เมื่อระดมสมองกันหลายฝ่ายก็เห็นช่องทางเดินหน้า โดยจะทำแผนประชาสัมพันธ์ และจะจัดตั้งคลินิกขนาดเล็กที่ภูริปาโล ฮอสปิตอล เพื่อให้ผู้แสวงบุญและชาวอินเดีย มีความมั่นใจว่าคณะศิษย์หลวงพ่อทองยอดเดินหน้าอย่างจริงจัง ในขณะเดียวกันก็ได้สถาปนิกและนักออกแบบที่มีชื่อเสียงระดับท็อป คือ ธนกฤต จินตวร และชูเกียรติ แซ่ตั้ง แห่งบริษัท พิลลาร์ อาร์คิเทคส์ แอนด์แอสโซซิเอทส์ พร้อมทั้งครอบครัวสวาทยานนท์ และคุณมนตรี บุนนาค (ต๊ะ) มาให้คำปรึกษา ส่วนท่านที่สนใจร่วมทำบุญโรงพยาบาล เพื่อผู้แสวงบุญ ก็ติดต่อขอรายละเอียดได้ที่ ดร.พระครูวินัยธรสมุทร โทร.08-1721-5241

มีโอกาสเดินทางไปวัดมาหลายแห่งในช่วงที่ผ่านมา ผู้คนจำนวนไม่น้อยที่เดินทางมาวัดในวันสำคัญทางศาสนา เพื่อมาทำบุญ ถวายสังฆทาน มาบวชเป็นเนกขัมมะเพื่อปฏิบัติธรรม

ได้มีโอกาสพบกับพระภิกษุรูปหนึ่ง ซึ่งเป็นพระธรรมดาแต่ทว่าเมื่อแลกเปลี่ยนทัศนคติกันแล้วดูเหมือนว่าท่านไม่ธรรมดาในแนวคิด พระพันเทพ เทวกุโล ท่านถามว่า คนเรามาวัดทำไมกัน… ตอบท่านว่า หลายคนคงปรารถนาบุญจึงได้เข้าวัดมาฟังธรรม ปฏิบัติธรรม

ท่านว่า “ทำไมจึงคิดว่าทำแบบนั้นแล้วได้บุญ” เป็นความเชื่อที่ส่งต่อกันมา เป็นสิ่งที่อาจจะเรียกได้ว่าเป็นกิจกรรมหนึ่งที่ทำให้คนในครอบครัวที่เป็นพุทธได้ร่วมกันทำกิจกรรมทางศาสนา แต่เรื่องบุญกุศลเป็นความเชื่อ

“การเชื่อตามความเป็นจริงกับการเชื่อที่เกิดจากมโนต่างกันนะโยม” อะไรคือสิ่งที่ท่านกล่าวว่าเป็นมโน แน่ละครับมนุษย์ชอบมโน พระพันเทพได้เมตตาอธิบายว่า…

มโน แปลว่าใจ แต่ทางโลกเอาคำว่ามโนไปใช้ในลักษณะตำหนิบุคคลที่ทำอะไรชอบคิดเอาเอง คิดไปเอง แบบนี้ใช่ไหมโยม…ดังนั้นการที่ถามไปว่า ความจริงกับการเชื่อแบบมโนที่อาตมากล่าวในที่นี้จึงหมายถึง การคิดเอาเอง

การทำบุญสร้างกุศล ความจริงแล้วทุกสรรพสิ่งจะต้องสร้างให้เกิดขึ้นที่ใจ และใจเท่านั้นแหละที่จะทำให้ความสุขเกิดกุศล แต่ไม่ใช่ไปคิดเอาเองว่า ต้องทำพิธีกรรมแบบนี้แล้วจะได้บุญแบบนั้นเพียงแค่อย่างเดียว ทำบุญแล้วก็ต้องทำใจด้วย ควบคู่กันไป อย่างที่หลวงพ่อชา สุภทฺโท ท่านเคยสอนเอาไว้ว่า โจรก็ทำบุญได้ แต่โจรฝึกทำใจไม่ได้

การมาวัดเราจะได้อะไรบ้าง…ต้องเข้าใจตามความเป็นจริง ไม่ใช่ไปเข้าใจเอาเอง คิดเอาเอง หรือเห็นเขาทำตามๆ กันมา

ได้เรียนถามท่านว่า…ทำไมพระไม่ค่อยพูดไม่ค่อยสอนแบบนี้กัน

อาตมาว่า…ท่านก็สอนกันนะ แต่โยมไม่ค่อยได้ยิน แล้วเรื่องพิธีกรรมต่างๆ ที่เขานิยมทำกัน

เรื่องพิธีกรรมเป็นองค์ประกอบหนึ่ง เพราะคำว่า ศาสนาต้องประกอบด้วย องค์ศาสดา พิธีกรรม สาวก คำสอนเบื้องต้น ท่ามกลาง และคำสอนที่สูงสุด พิธีกรรมแต่ละพิธีที่มีมาแต่ครั้งพุทธกาลล้วนสำคัญหมด แต่พิธีกรรมอื่นๆ ที่มาประดิษฐ์กันใหม่สร้างกันใหม่ก็อีกอย่างหนึ่งและมักจะเป็นไปในข่ายของความมโน ในข่ายของการคิดเอาเองของคนรุ่นหลังๆ หลวงพ่อพุทธทาสท่านเรียกพิธีกรรมที่เกิดขึ้นมาใหม่ๆ ว่า “ศาสนาเนื้องอก”

ท่านปรารถนาให้คนเข้าใจในเรื่องของธรรมะที่แท้จริงแบบนี้ คือ เข้าใจและรู้จักว่าอะไรจริง อะไรไม่จริง

อาตมาปรารถนาให้เข้าใจในสิ่งที่เป็นไปตามความเป็นจริง มนุษย์ชอบมโน อย่างที่โยมกล่าวมานั่นแหละ มโนว่าจะเกิดสิ่งนั้น สิ่งนี้ ที่สำคัญมนุษย์ชอบเรียนรู้แต่อนาคตศาสตร์ อดีตศาสตร์ แต่ทำไมไม่ค่อยเรียนรู้ปัจจุบันศาสตร์ตามที่พระพุทธเจ้าสอน

ปัจจุบันศาสตร์ คือ การเรียนรู้อยู่กับความเป็นจริงตรงนี้ ที่นี่ ไม่ใช่ไปคิดเอาเอง เออเอง แล้วก็คาดว่าน่าจะเป็นตรงนั้นตรงนี้ เป็นต้น

ศึกษาปัจจุบันศาสตร์เพื่อให้มีใจปัจจุบัน อยู่กับความจริงในปัจจุบัน และมองโลกคิดไปตามความเป็นจริง ไม่ใช่มโน คือ มโนเห็นแต่เรื่องไม่ดีของคนอื่นแต่ลืมกลับมาดูตัวเองว่าเป็นอย่างไร

สิ่งที่พระพุทธเจ้าสอนนั้นมีมากมายหลายอย่าง…แต่สิ่งหนึ่งที่พระพันเทพ เทวกุโล มองเห็นและคิดว่าชาวพุทธควรที่จะตระหนักมากที่สุด คือ สัมมาทิฏฐิ เพราะว่าเป็นเหมือนเครื่องมือแรกเลยที่จะต้องเรียนรู้

“คนที่ใส่กระดุมเสื้อแล้วกลัดกระดุมผิดตั้งแต่เม็ดแรกก็ย่อมจะต้องผิดไปตลอด”

ดังนั้น กรอบของความคิดเป็นอะไรที่สำคัญมากที่สุด เพราะระบบของจิตใต้สำนึก จิตสำนึก เหล่านี้ทำงานร่วมกับสมอง แต่สำหรับคำว่าจิต ในพระพุทธศาสนานั้นเป็นอะไรที่ใสสะอาด นิ่งๆ สงบล้วนๆ อยู่อย่างนั้นเสมอ ไม่ได้มีส่วนร่วมเข้าไปปรุงแต่งหรือไม่ปรุงแต่งใดๆ แต่นักจิตวิทยาทางด้านตะวันตกมีความพยายามเหลือเกินที่จะนำเอาจิตในความหมายของตนเองเข้ามาผนวกร่วมกับคำว่า จิต ในพระพุทธสาสนา ซึ่งเมื่อเราได้ศึกษาดีๆ แล้ว คนละส่วนกัน ไม่เหมือนกันอย่างสิ้นเชิง

ความงดงามของจิตนั้น…เป็นดุจแสงนวลๆ ขาวๆ ใสๆ ก็ได้ สะอาดก็ได้ สว่างสงบก็ได้ ซึ่งมีอยู่แล้ว แต่ความรู้สึกของมนุษย์ที่วันๆ หนึ่งอยู่ติดกับกรอบของความปรุงแต่งจะเข้าไปถึงหรือไม่นั้นเป็นอีกเรื่องหนึ่ง นี่คือสิ่งที่ยืนยันและเป็นสิ่งที่ได้มาจากการค้นคว้าศึกษาอย่างแท้จริง กราบขอบพระคุณ พระพันเทพ เทวกุโล จากสำนักปฏิบัติธรรมประจำกรุงเทพฯ แห่งที่ 9 ตามมติมหาเถรสมาคม ภายใต้ในวัดศิริพงษ์ธรรมนิมิต ที่ได้ให้ความรู้

วันนี้ได้รับฟังสิ่งที่เรียกได้ว่า ทำให้เราฉุกคิด ฉุกถามกันขึ้นในใจว่า เราไปวัดกันทำไม เข้าวัดกันทำไม เมื่อเราเข้าใจคำว่าบุญกุศลแล้ว เข้าใจพิธีกรรมมากขึ้นแล้ว เราก็จะตอบคำถามในใจของเราได้เองว่า เราเข้าวัดไปทำไมกัน

*******************

โดย…สมาน สุดโต

จากการที่กระทรวงวัฒนธรรม โดยกรมการศาสนา และกระทรวงศึกษาธิการ จับมือกันเสนอชื่อ หลวงปู่มั่น ภูริทตฺโต อาจารย์ใหญ่ฝ่ายวิปัสสนา ให้องค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (อังกฤษ : United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) หรือยูเนสโก (UNESCO) ยกย่องให้เป็นบุคคลสำคัญของโลก ในวาระที่มีชาตกาลครบ 150 ปี ใน พ.ศ. 2563 นั้น

ระหว่างชาตกาล 149 ปี ของหลวงปู่มั่น พ.ศ. 2562 กรมการศาสนาขอให้วัดที่หลวงปู่มั่นเคยเกี่ยวข้องในขณะที่มีชีวิตทั้งในกรุงเทพฯ และต่างจังหวัด ให้จัดกิจกรรมเพื่อการรำลึกถึงและบูชา ระหว่างวันที่ 19-21 ม.ค. 2562 ได้แก่ วัดปทุมวนาราม กรุงเทพมหานคร วัดเลียบ จ.อุบลราชธานี วัดเจดีย์หลวง จ.เชียงใหม่ วัดป่าดาราภิรมย์ จ.เชียงใหม่ วัดป่าอาจารย์มั่น จ.เชียงใหม่ วัดป่าบ้านเหล่า จ.เชียงราย วัดป่าสุทธาวาส จ.สกลนคร วัดป่าหนองผือนาใน จ.สกลนคร และวัดป่าสาละวัน จ.นครราชสีมา

พระเทพญาณวิศิษฎ์ (ชัยทวี) ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดปทุมวนาราม อัญเชิญอัฐิหลวงปู่มั่น

วัดปทุมวนาราม จัดฉลองยิ่งใหญ่

วัดปทุมวนาราม ที่เคยได้รับสมญานามว่าวัดกรรมฐานกลางกรุง อยู่ระหว่างศูนย์การค้าสยามพารากอนและห้างเซ็นทรัลเวิลด์ สร้างโดยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 เมื่อ พ.ศ. 2400 เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ที่หลวงปู่มั่นเคยมาพำนักอาศัย เมื่อ พ.ศ. 2471 จึงจัดกิจกรรมบูชา โดยจัดขบวนแห่อัฐิธาตุของหลวงปู่มั่น ภูริทตฺโต จากพระอุโบสถไปยังศาลาพระราชศรัทธา ซึ่งอยู่ห่างไปด้านใต้ของพระอุโบสถประมาณ 150 เมตร มีพระเทพญาณวิศิษฏ์ ผู้ช่วยเจ้าอาวาส วัดปทุมวนาราม เป็นผู้อัญเชิญอัฐิ แวดล้อมด้วยคณะสงฆ์ และอุบาสก อุบาสิกา หลายร้อยคน โดยมีแถวสามเณรนักเรียนบาลียืนถือพานดอกบัวถวายบูชาหน้าศาลาพระราชศรัทธา เป็นศาลาที่สร้างในสมัยหลวงพ่อถาวร ถาวรจิตฺโต หรือพระเทพวิมลญาณ (มรณภาพเดือน ต.ค. 2558) พระเกจิดังแห่งวัดปทุมวนาราม ซึ่งพระบาทสมเด็พระเจ้าอยู่หัว ภูมิพลอดุลยเดช เสด็จฯ ทรงเปิดเมื่อวันที่ 25 มี.ค. 2536

เมื่อนำอัฐิและภาพเหมือนหลวงปู่มั่นประดิษฐาน ณ ที่ตั้งแล้ว พระเทพญาณวิศิษฏ์ จุดธูป-เทียนบูชา และนำพระสงฆ์ อุบาสก อุบาสิกา บูชาพระรัตนตรัย สวดมนต์ทำวัตรเย็น

หลวงปู่มั่น ภูริทตฺโต เกิดเมื่อวันที่ 20 ม.ค. 2413 ที่บ้านคำบาง อ.โขงเจียม จ.อุบลราชธานี มีชื่อเดิมว่า มั่น นามสกุล แก่นแก้ว โยมพ่อชื่อด้วง โยมแม่ชื่อจันทร์ บรรพชาเป็นสามเณร อายุ 15 ปี ที่วัดบ้านคำบง ผ่านไป 2 พรรษา ลาสิกขามาช่วยโยมบิดาและมารดาทำนา จนกระทั่งอายุ 22 ปี (พ.ศ. 2436) จึงอุปสมบทที่วัดเลียบ อ.เมือง จ.อุบลราชธานี โดยมีพระอริยกวี เป็นพระอุปัชฌาย์ ได้ฝึกอบรมวิปัสสนากับพระอาจารย์เสาร์ กันตะสีโล และธุดงค์ไปตามสถานที่ต่างๆ

ต่อมาได้ศึกษาธรรมกับพระอุบาลีคณูปมาจารย์ (จันทร์) เจ้าอาวาสวัดบรมนิวาส และเรียนวิปัสสนากับพระปัญญาพิศาลเถร (สิงห์) เจ้าอาวาสวัดปทุมวนาราม รูปที่ 3 ต่อมาติดตามพระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (จันทร์) มาพำนักที่วัดปทุมวนาราม ชั่วระยะเวลาหนึ่ง (พ.ศ. 2471)

นอกจากนี้ เคยออกธุดงค์กับอาจารย์หนู จิตปญฺโญ หรือพระปัญญาพิสารเถระ เจ้าอาวาสรูปที่ 5 วัดปทุมวนาราม

กุฏิที่วัดปทุมวนาราม

การธุดงค์ของหลวงปูมั่น นอกจากเผยแพร่พระธรรมคำสอนแล้ว ยังมีโอกาสพบปะกับเพื่อนสหธรรมิกทั่วไป เมื่อเดินทางมากรุงเทพฯ ก็พำนักวัดปทุมวนาราม ที่วัดนี้จึงมีกุฏิของท่านเป็นอาคารไม้ 2 ชั้นปัจจุบันทางวัดได้ปฏิสังขรณ์และมีโครงการเปิดเป็นพิพิธภัณฑ์ เพื่อแสดงประวัติหลวงปู่มั่น รวมทั้งประวัติพระอาจารย์ใหญ่ฝ่ายวิปัสสนาอื่นๆ เพื่อให้ภิกษุ สามเณร และอุบาสก อุบาสิกา ได้ระลึกถึงคำสอนและวัตรปฏิบัติของหลวงปู่มั่น

อัฐิหลวงปู่มั่น ตั้งหน้าหุ่นขี้ผึ้ง

วัดสายหลวงปู่มั่น

เกียรติคุณหลวงปู่มั่น อาจารย์ใหญ่ฝ่ายวิปัสสนา เดินธุดงค์เกือบตลอดชีวิต จนเป็นที่ประจักษ์ มีผู้ปฏิบัติตามจำนวนมาก จนเกิดพระป่าสายธรรมยุตกระจายทั่วไปในภาคต่างๆ โดยเฉพาะภาคอีสานและภาคเหนือ และประเทศต่างๆ พอสรุปตัวเลขในต่างประเทศได้ 180 แห่ง แบ่งเป็นทวีปเอเชีย 45 แห่ง ประเทศแคนาดา 6 แห่ง ทวีปยุโรป 66 แห่ง สหรัฐอเมริกา 63 แห่ง

นพ.อุดม คชินทร รมช.ศึกษาธิการ พูดในวันแถลงข่าวที่สำนักหอสมุดแห่งชาติ ว่ามีแนวคิดบรรจุหลักธรรมคำสอนหลวงปู่มั่นในหลักสูตรของกระทรวงศึกษาธิการ ตั้งแต่ระดับประถมศึกษา-มัธยมศึกษา เพื่อบ่มเพาะคนไทยให้เป็นพลเมืองที่ดีต่อไป

ส่วน รศ.ม.ร.ว.วุฒิเลิศ เทวกุล ซึ่งร่วมแถลงข่าวด้วย กล่าวถึงวัตรปฏิบัติหลวงปู่มั่นมากมาย แต่ที่ตนประทับใจคือการถือธุดงควัตรเกือบตลอดชีวิต

ถ้าหากยูเนสโกยกย่องเป็นบุคคลสำคัญของโลกตามที่เสนอ หลวงปู่มั่นจะถือว่าเป็นพระรูปที่ 3 ของไทย รูปที่ 1 สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส สมเด็จพระสังฆราชไทยพระองค์ที่ 7 อธิบดีสงฆ์วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม รูป 2 พระธรรมโกศาจารย์ หรือพระพุทธทาสภิกขุ แห่งสวนโมกขพลาราม สุราษฎร์ธานี

หลวงปู่มั่น มรณภาพ ณ วัดป่าสุทธาวาส จ.สกลนคร เวลา 02.23 น. วันที่ 11 พ.ย. 2492 สิริอายุ 79 ปี

พระศรีธวัชเมธี (ชนะ ภมรพล ป.ธ.9) ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดราชบูรณะวรวิหาร รับนิมนต์สวดมนต์ฉันเพลวัดญาณเวศกวัน บางกระทึก เขียนเรื่องหลากหลายในอนุทินประจำวันลำดับที่ 687 เรื่องพระราชาคณะฤกษ์ วันที่ 14 ม.ค. ทิ้งท้ายว่าวันนี้ จั่วหัวเรื่อง พระราชาคณะฤกษ์ ชวนให้อ่านเหมือนจะเตรียมกองทัพไปออกรบที่ไหนสักอย่างหนึ่ง (แท้จริงเขียนเรื่องความเป็นนักพูด นักเล่านิทาน ของอาจารย์อ่อน บุญญพันธ์ สมัยเป็นพระอยู่วัดปรินายก เป็นพระราชาคณะฤกษ์ที่พระวิสุทธินายก เมื่อลาสิกขา สมัครรับราชการเป็นอนุศาสนาจารย์ (26 มี.ค. 2461-พ.ค. 2542)

สุดท้าย พระศรีธวัชเมธี เขียนว่าข้าพเจ้าได้กราบได้นบและเป็นสักขีพยาน เพ่งมองพระประธานภายในอุโบสถวัดญาณเวศกวัน เนื่องในงานทำบุญครบ 20 ปี พระประธานที่ชื่อว่า “พระพุทธประธานญาณเวศกวโนดม (ซึ่งมีประวัติการสร้าง ดังนี้)

4 ธ.ค. 2541 พิธีเททองที่โรงหล่อพระพุทธปฏิมาพรเลิศ กำแพงแสน

7 ม.ค. 2542 นำเข้าประดิษฐานในอุโบสถ วัดญาณเวศกวัน

12-13 ม.ค. 2542 ปิดทองเสร็จและสมโภช ณ มงคลวารอายุครบ 5 รอบ ของพระธรรมปิฎก (ป.อ.ปยุตฺโต)”

(วันที่ 13 ม.ค.) ร่วมพิธีทำบุญสมโภช “พระพุทธประธานญาณเวศกวโรดม” ครบรอบ 20 ปี และกิจกรรมการกุศลเพื่อส่งเสริมงานวันเด็กแห่งชาติ และทำบุญอายุครบ 80 ปี ของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ. ปยุตฺโต)ผู้เขียนขออนุญาตขยายความต่อว่า เป็นที่รู้กันในหมู่คณะศิษย์และผู้เคารพนับถือว่าจะมีกิจกรรมการกุศลและฉลองพระประธานในอุโบสถวัดญาณเวศกวัน ในวันอาทิตย์ที่ 2 ของเดือน ม.ค. ซึ่งตรงกับเกิดสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ. ปยุตฺโต) ที่เกิดวันที่12 ม.ค. พ.ศ. 2481 (แรม 7 ค่ำ เดือนยี่ ปีขาล) ที่บ้านใกล้ริมแม่น้ำสุพรรณ อ.ศรีประจันต์ จ.สุพรรณบุรีในวันดังกล่าว นอกจากฉลองพระประธาน บรรดาคณะศิษย์ร่วมแจกทุนการศึกษาให้เด็กนักเรียนที่คัดแล้วจำนวนหนึ่ง เพราะอยู่ในช่วงวันเด็กแห่งชาติพอดี วัดญาณเวศกวัน ที่อยู่ด้านหลังพุทธมณฑล จึงมีกิจกรรมเพื่อเด็กๆ เกือบเต็มพื้นที่ โดยมีเด็กๆ เยาวชน และผู้ปกครองมาร่วมงานอย่างคึกคักในขณะเดียวกัน พระครูโสภณสิทธิการเจ้าคณะอำเภอศรีประจันต์ ประธานมูลนิธิชาติภูมิสถาน ป.อ. ปยุตฺโตจัดงานปีที่ 13 แห่งการจัดตั้งมูลนิธิ เมื่อวันที่ 12 ม.ค. 2562 ที่ตลาด อ.ศรีประจันต์ โดยนิมนต์ พระไพศาล วิสาโล แห่งวัดป่าอิติสุคโต บรรยายธรรม พร้อมทั้งแจกทุนแก่นักเรียนจำนวนหนึ่ง นี่คือวันเกิดของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ ป.อ. ปยุตฺโตที่มีอายุ 80 ปี โดยคณะศิษย์จัดเรียบง่ายฉลองพระประธานในพระอุโบสถ และมอบทุนการศึกษาแก่บรรดาเยาวชนที่คัดเลือกแล้ว

คณะสงฆ์ กทม. เจริญพุทธมนต์ชัยมงคล

จากการที่คณะสงฆ์ คณะสงฆ์กรุงเทพมหานคร จัดพิธีเจริญพระพุทธมนต์ถวายพระพรชัยมงคล และถวายเป็นพระราชกุศลแด่สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในรัชกาลที่ 9 ประจำปีพุทธศักราช 2562 จำนวน 12 ครั้งนั้น

เมื่อเริ่มครั้งที่ 1 วันเสาร์ที่ 12 ม.ค. 2562 เวลา 14.00 น. ณ วัดอินทรวิหาร เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร นั้น ต้องเลื่อนเวลาจาก 14.00 น. เป็น 16.00 น. เพื่อให้มณฑลพิธีหน้าองค์หลวงพ่อโต ซึ่งเป็นที่ตั้งพิธีเจริญพระพุทธมนต์มีสภาพร่มเย็นแดดร่ม ลมตก โดยมีพระสงฆ์จำนวนมากจากวัดใน กทม.ไปประชุมสวดมนต์คับคั่ง งานพิธีนี้พระธรรมสุธี (นรินทร์) เจ้าอาวาสวัดหัวลำโพง รักษาการเจ้าคณะ กรุงเทพมหานคร เป็นประธาน ส่วนพระเทพวิสุทธาภรณ์ (ทองสืบ) เจ้าอาวาสวัดอินทรวิหาร อาพาธผู้ทำหน้าที่เจ้าภาพ จึงตกเป็นหน้าที่ พระโสภณธรรมวงศ์ ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดอินทรวิหาร พระอารามหลวงก่อนจะเริ่มพิธีเจริญพระพุทธมนต์ วัดอินทรวิหาร ได้มีพิธีห่มผ้าหลวงพ่อโตที่สูง 32 เมตรด้วย

พระธรรมสุธี (นรินทร์) บอกผู้สื่อข่าวว่า การเจริญพระพุทธมนต์ครั้งที่ 2 วันอังคารที่ 12 ก.พ. 2562 เวลา 14.00 น. ณ วัดบำเพ็ญเหนือ เขตมีนบุรี กรุงเทพมหานคร และวัดอื่นๆ ตามโปรแกรมจนครบ 1 ปี

เมื่อถามว่าทำไมต้องเป็นวันที่ 12 ทุกเดือน รักษาการเจ้าคณะกรุงเทพมหานคร กล่าวว่า ผู้ใหญ่ (สมัยอดีตพระพรหมดิลก (เอื้อน) อดีตเจ้าคณะ กทม.) กำหนดมาก่อน โดยเสนอให้มหาเถรสมาคมเห็นชอบ ทั้งนี้ วันที่ 12 นั้นเป็นวันมหามงคลตรงกับวันเฉลิมพระชนมพรรษาสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินี ในรัชกาลที่ 9 ส่วนการเจริญพระพุทธมนต์ถวายพระพรชัยมงคล สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวนั้น คณะสงฆ์ กทม. จัดทุกวันที่ 28 ของเดือน ตลอดปีเช่นกัน

พระเดชพระคุณ พระพรหมวชิรญาณ กรรมการมหาเถรสมาคม เจ้าอาวาสวัดยานนาวา แสดงพระธรรมเทศนาปีใหม่ 2562 ว่า เมื่อวานนี้ผ่านไปแล้ว สัปดาห์ที่แล้วผ่านไปแล้ว เดือนที่แล้วผ่านไปแล้ว ล้วนแต่เป็นอดีตทั้งสิ้น วันนี้ สัปดาห์นี้ เดือนนี้ ปีนี้ถือว่าเป็นปัจจุบัน ส่วนวันพรุ่งนี้ สัปดาห์หน้า เดือนหน้า ปีหน้านั้นถือว่าเป็นอนาคต กาลเวลาก็เป็นเช่นนี้ตลอดมาในช่วงอายุของเราทุกคนเป็นสิ่งที่เตือนใจให้เราได้เรียนรู้ถึงเรื่องของกาลเวลาที่เป็นอดีต ปัจจุบันและอนาคต

สิ่งที่ปรากฏให้พวกเราได้เห็นคือ โลกธรรม8 คือ สุข ทุกข์ นินทา สรรเสริญ มีลาภ เสื่อมลาภมียศ เสื่อมยศ เป็นแขกเจ้าประจำของชีวิต ไม่ต้องเชิญเขาก็มา ไม่ต้องไล่เขาก็ไป แต่ถ้าเหตุปัจจัยดี ผลออกมาไม่ว่าจะผ่านไปแล้วก็ตาม ปัจจุบันก็ตาม หรือในอนาคตก็ตาม ล้วนแต่จะเป็นสิ่งที่ดีที่งามที่ประเสริฐทั้งสิ้น

ในเรื่องของความทุกข์นั้น เราทุกคนต่างได้ประสบการณ์มาแล้วในเหตุการณ์ต่างๆ ทั้งในชีวิตและการทำงาน ทำให้เราได้รู้รสชาติของอุปสรรคปัญหาต่างๆ ที่เราจะได้นำมาเป็นบทเรียนชีวิต เพราะความทุกข์ต่างๆ ไม่ใช่จะเป็นเรื่องไม่ดีเสมอไป ก็ยังพอมีความดีอยู่เช่นกัน

พระเดชพระคุณเทศนาต่อว่า ชีวิตของคนเราต้องระวัง 2 คราวในชีวิต คือ คราวที่เราได้ดีที่สุดในชีวิต และคราวที่ล้มเหลวที่สุดในชีวิต

คราวที่เราได้ดีที่สุดในชีวิต เราอาจจะเสียคนเพราะหลงระเริงกับความสุข ความสำเร็จ คราวที่ล้มเหลวที่สุด อาจจะชั่ววูบทำในสิ่งที่เป็นโทษแก่ชีวิตและครอบครัว โบราณท่านจึงเตือนให้เราระวัง ยามได้ดีอย่าหลงดี ยามตกอับอย่าท้อแท้จนทุกข์ระทม ชีวิตย่อมมีทางออกเสมอ

พระพุทธศาสนายกย่องในเรื่องของกรรมคือการกระทำ ทำดีก็จักได้รับผลดี ทำไม่ดีก็จักเกิดผลไม่ดี แต่การทำความดีนั้น จะต้องทำให้ดี ทำให้ถูกดี ทำให้ถึงดี ทำให้พอดี คือไม่เกินเลยความดีไป

เพราะฉะนั้น ความพอดีนี้ถือว่าเป็นเรื่องสำคัญดังมีเรื่องเล่าการทำดีว่า มีครอบครัวเล็กๆ ครอบครัวหนึ่ง เลี้ยงลากับสุนัขเอาไว้คู่กัน หน้าที่ของลาก็คือลากเกวียน ซึ่งเป็นงานหนัก ทั้งสวัสดิการและอาหารก็ไม่ดี ส่วนสุนัขมีหน้าที่เฝ้าบ้าน เป็นงานสบาย สวัสดิการและอาหารดีกว่า

ลาเห็นเช่นนั้นก็เกิดความอิจฉาสุนัข คิดอยากจะย้ายไปทำหน้าที่ของสุนัขบ้าง เมื่อว่างจากงานลากเกวียน ลาจึงซุ่มฝึกเห่าเอาไว้ และแล้วโอกาสของลาก็มาถึงคืนหนึ่งมีขโมยขึ้นบ้าน

คืนนั้นสุนัขไม่ทำหน้าที่ของตนเอง เอาแต่นอนหลับ แม้ลาจะสะกิดเพียงใดก็ไม่ยอมตื่น ลาจึงเห่าแทนสุนัข ขโมยได้ยินเสียงลาเห่าแล้วรู้สึกขำ เก็บของไปหัวเราะไป

ลาเห็นเช่นนั้นก็รู้สึกโกรธมาก จึงเอาเท้าหลังเตะคอกดังโครมคราม ขโมยตกใจกลัวเจ้าของบ้านจะตื่น จึงทิ้งของกลางไว้แล้วรีบหนีไป เมื่อขโมยหนีไปแล้ว สุนัขจึงตื่นและรีบลุกไปดมของที่ขโมยทิ้งไว้

ลาไม่พอใจที่สุนัขมาเสนอหน้า เพื่อจะเอาความดีความชอบ จึงเตะคอกไปเรื่อยๆ เพื่อปลุกให้เจ้าของบ้านตื่นมาดูผลงานการไล่ขโมยของตน ทำให้เจ้าของบ้านที่กำลังหลับอยู่เพลินๆ สะดุ้งตื่นและโมโห จึงรีบลงมาจากบ้านพร้อมคว้ากระบองอันใหญ่ติดมือมาด้วย

ลาเห็นเจ้าของบ้านเดินมาก็ดีใจ คิดว่าจะได้รางวัลตอบแทนจึงก้มหัวลงรอรับรางวัลแต่กลับถูกตีอย่างไม่ยั้งมือ ลาจึงได้แต่บ่นกับสุนัขว่า ทำไมทำดีแล้วไม่ได้ดี จากเรื่องดังกล่าวข้างต้นฟังดูแล้วอาจจะเป็นเรื่องขำขันแต่ก็แฝงไปด้วยคติธรรมสอนใจอยู่ไม่น้อย

พระพุทธเจ้าได้ตรัสไว้ว่า “ธมฺมํ จเร สุจริตํ พึงทำความดีให้สุจริต” ไม่ใช่ทำความดีอย่างมีเลศนัย หรือทำดีไปโดยมีความโลภ ความโกรธ ความหลง เป็นพื้นฐานในการกระทำนั้นๆ เมื่อผลที่ออกมาก็จักไม่ดีเราจะทำอะไรหรือเป็นอะไรก็ตาม ขอให้ตั้งอยู่ในความสุจริตคือคิดดีพูดดี ทำดี ซึ่งหลักธรรม 3 คำนี้ทุกท่านได้ตระหนักมาด้วยดีตลอดมา ดังบทกลอนสอนธรรมว่า ทำความดีนั้น เพื่อความดี นี้ถูกต้อง ดุจปิดทอง หลังพระปฏิมา อย่าหวั่นไหวใครไม่รู้ ใครไม่เห็น ไม่เป็นไร ใจเราใส เราสุขสันต์นั่นคือบุญ โชคดีปีหมูทองต้องมองชีวิตให้ชัดนะโยม

ต่อจากนี้เป็นบทความ คืนวันไม่ผ่านไปเปล่า ต่อจากฉบับที่แล้ว — สสต.

ตอนที่แล้วจบที่ วันนี้เรายิ้มได้บ้างหรือเปล่า — ถ้าใจยังไม่เบิกบาน ปราโมทย์ ไม่ปลื้มปีติสักครั้ง ต้องทำให้ได้ (จากนี้เป็นความต่อจากตอนที่แล้ว)

ความรู้สึกอ้างว้าง ว่างเปล่าเดียวดาย อะไรต่างๆ นี่ครอบงำจิตใจของคนในสังคมปัจจุบันมาก เสร็จแล้วคนพวกนี้ก็วิ่งหนีตัวเอง ออกไปหาสิ่งภายนอกมาเติมให้กับตัวเอง สภาพอย่างนี้เรียกว่าเป็นสภาพของการที่ไม่สามารถอยู่คนเดียว หรือว่าไม่สามารถมีความสุขในการอยู่กับตนเอง

ทางพระพุทธศาสนา ท่านเปลี่ยนมาใช้วิธีการแบบพลิกกลับ โดยเปลี่ยนความเหงาเปล่าเปลี่ยวในการอยู่คนเดียว ไปเป็นการมีความสุขในการอยู่คนเดียวอย่างที่เรียกว่าอยู่เป็นสุขในวิเวก หรือวิเวกสุข ซึ่งเป็นจุดที่เน้นย้ำในพระพุทธศาสนา

พอทำให้คนอยู่เป็นสุขคนเดียวได้อยู่กับตัวเองได้ มีความเต็มอยู่ในตัวแล้ว ก็ไม่ต้องวิ่งไปหาที่เติมข้างนอก เพราะข้างในเต็มดีอยู่แล้ว ไม่พร่อง ไม่ว่างเปล่า ไม่กลวง เมื่อเขาออกไปสู่สังคมก็มีความชื่นชมเบิกบานเป็นสุขในหมู่อีก

เมื่อมีความทุกข์ อย่าตื่นเต้น แต่ต้องมองสถานการณ์ให้ถูกพอดี พอดี ไม่ร้ายเกินไป หรือดีเกินไป อย่ามองแคบๆ ให้มองไปข้างหน้า ว่าเราสามารถผ่านสถานการณ์อันเลวร้ายครั้งนี้ไปด้วยดี เรื่องทุกข์สุขเป็นของธรรมดา คนเราก็อยากจะหนีทุกข์ประสบสุขเหมือนกันหมด แต่เมื่อเราอยู่ในโลกก็ต้องเจอกับมันทั้งสองอย่าง เป็นเรื่องธรรมดาหมุนเวียน เปลี่ยนไป เป็นอนิจจัง แต่เมื่อคิดได้เช่นนี้ก็ต้องไม่ปลงใจหรือปล่อยตัวมัวนอนสบาย ต้องมองเหตุผล ค้นเหตุปัจจัยและหาทางแก้ไขอย่างน้อยสุขทุกข์ก็มีทั้งแง่ดีแง่ร้าย ความทุกข์ใช้ไม่เป็นก็จะเป็นการบีบคั้นตัวเอง ทุกอย่างรอบตัวแย่ไปหมดทั้งกายใจ แต่ถ้าใช้เป็น มองทุกข์ให้ถูก ทุกข์นั้นก็จะเป็นประโยชน์

จงใช้ปัญญามองปัญหาที่ผ่านมา เหตุการณ์กรุงแตก สงครามโลก ยังแย่กว่านี้ตั้งมากมาย อย่าไปหมดหวัง เมื่อมีคนตกทุกข์อยู่สังคมเดียวกันก็ต้องช่วยเหลือกัน คนที่มีความทุกข์เองก็อย่าไปโดดเดี่ยวตัวเอง ต้องหาที่ปรึกษา หาแนวความคิดจากที่อื่นๆ ด้วย ให้มองทุกข์เป็นที่ทดสอบตัวเองว่า เราสบายมานาน พอเจอทุกข์แล้วจะไปรอดไหม หากผ่านได้ก็แสดงว่าเราเก่งพอสมควร จงใช้ทุกข์เป็นบททดสอบ เป็นบทเรียนและเป็นเวทีพัฒนาตนเอง เวลานี้เวทีพัฒนาตนเองมาถึงแล้ว ให้ใช้เวทีนี้ในการสู้ปัญหา พัฒนาปัญหาความสามารถ แล้วเราก็จะเกิดความภาคภูมิใจเมื่อประสบความสำเร็จ