เป็นเบบี้บูมเมอร์อยู่หลัดๆ แต่เพียงบัดเดี๋ยวใจก็กลายเป็นเอจจิ้งบูมเมอร์ไปเสียแล้ว ก็ในเมื่อสังคมไทยคงไม่หนีไปจากสังคมผู้สูงวัย ด้วยอายุที่ยืนยาวขึ้นจากเทคโนโลยีทางการแพทย์ อัตราการเกิดสวนทาง และการก้าวเข้าสู่วัยเกษียณของเจเนอเรชั่นเบบี้บูมเมอร์ โดยการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างประชากรในครั้งนี้ นับว่าจะสร้างความท้าทายให้แก่สังคมไทยอย่างใหญ่หลวงในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า รับมือสังคมผู้สูงวัย…โจทย์ใหญ่ของพวกเราทุกคน

รับมือสังคมสูงวัย เตรียมความพร้อมไปแค่ไหนและถึงไหนแล้ว ก็ต้องตอบว่า ใจหายใจคว่ำทีเดียวเมื่อนึกขึ้นมาได้และนับนิ้วได้ว่า อีกเพียง 3 ปีไม่ถึงดี สังคมไทยก็จะกลายเป็นสังคมผู้สูงวัยสมบูรณ์แบบ สำหรับผู้อยู่นอกวงการผู้สูงวัย ขออธิบายว่า สังคมไทยก้าวสู่สังคมผู้สูงอายุมาตั้งแต่ปี 2548 เมื่อประชากรผู้สูงวัยมีสัดส่วน 10% ของจำนวนประชากรทั้งหมด จากนั้นก็เดินหน้าสู่การเป็นสังคมผู้สูงวัยสมบูรณ์แบบ ประชากรผู้สูงวัยจะมีสัดส่วน 20% ของจำนวนประชากรทั้งหมดในปี 2564 หรือในอีก 2-3 ปีข้างหน้า

รศ.ไตรรัตน์ จารุทัศน์ อาจารย์ประจำภาควิชาเคหการ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และหัวหน้าศูนย์ Chula UDC ศูนย์ออกแบบสภาพแวดล้อมเพื่อทุกคน (Universal Design Center-UDC) เล่าให้ฟังว่า เลเวลหรือระดับความเป็นสังคมสูงวัย ยังไม่หมดแค่สังคมสูงวัยสมบูรณ์แบบ แต่ภายในปี 2574 หรือ 12 ปีข้างหน้า สังคมไทยจะเดินหน้าสู่ขั้นสูงสุดของการเป็นสังคมซูเปอร์เอจ (Super Age) หรือสังคมสูงวัยแบบสุดยอด เมื่อประชากรผู้สูงวัยคิดเป็นสัดส่วน 28% ของจำนวนประชากรทั้งหมด

“เมื่อถึงจุดนั้นปัญหาจะตามมาอีกหลายเท่าตัว ยิ่งถ้าเราขาดการตระหนักต่อความรุนแรงของปัญหาที่แท้จริง ปัญหาก็จะรุนแรงจริงๆ” รศ.ไตรรัตน์ กล่าว

4 ด้านที่ต้องเตรียมพร้อมก่อนเข้าสู่สังคมสูงวัยสมบูรณ์แบบ 1.สุขภาพ 2.สังคม 3.เศรษฐกิจ และ 4.สภาพแวดล้อม สำหรับสังคมไทยปูพรมไปพอสมควรแล้วคือมิติด้านสุขภาพ อย่างไรก็ตาม รศ.ไตรรัตน์ เล่าว่า ประเด็นสภาพแวดล้อมก็สำคัญไม่แพ้กัน ได้แก่ การออกแบบบ้านและการปรับสิ่งแวดล้อมในบ้านให้ปลอดภัยและเหมาะสมกับการอยู่อาศัยใช้ชีวิตของผู้สูงอายุ ออกแบบพื้นที่สำหรับผู้สูงอายุ

ข้อมูลจากสำนักนโยบายและยุทธศาสตร์ กระทรวงสาธารณสุข ปี 2557 ระบุว่า ไทยมีผู้สูงอายุที่เสียชีวิตจากการหกล้ม 1,000 คน/ปี ทั้งนี้ความเสี่ยงในการหกล้มของประชากรทั่วโลกเพิ่มสูงตามอายุ โดยพบว่า 1 ใน 5 ของผู้สูงอายุที่หกล้มและกระดูกหัก จะไม่สามารถกลับมาเดินได้อีก สูญเสียความสามารถในการดูแลตัวเอง ส่งผลให้ค่าใช้จ่ายในระบบบริการผู้สูงอายุเพิ่มขึ้น

“การหกล้มที่นำไปสู่ความตาย เป็นไปทั่วโลกและถือเป็นหนึ่งในเทรนด์โลก ที่ไม่มีใครกล้าปฏิเสธ สำหรับผู้สูงอายุไทย คือ 500 คน/ปี ที่หกล้มแล้วเดินไม่ได้อีก ครึ่งต่อครึ่งต้องติดเตียงไปชั่วชีวิต” รศ.ไตรรัตน์ กล่าว

สำหรับศูนย์ออกแบบสภาพแวดล้อมเพื่อทุกคน คือ การจุดพลุความพร้อมด้านสภาพแวดล้อมในสังคมไทย เปิดประเด็นเรื่องการปรับปรุงบ้านและสิ่งอำนวยความสะดวกในบ้านให้เหมาะกับผู้สูงอายุ โดยจะเป็นศูนย์รวบรวมและพัฒนาองค์ความรู้งานวิจัยและนวัตกรรม ขณะเดียวกันก็เป็นศูนย์ให้คำปรึกษาเผยแพร่ความรู้ รวมทั้งเป็นศูนย์รวมอุปกรณ์ เครื่องมือ เครื่องใช้สำหรับผู้สูงอายุ กำหนดเปิดวันที่ 9 มิ.ย.นี้ ณ อาคารสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาฯ (สามย่าน) ซอยจุฬาฯ 15

“ยูดีซี ศูนย์จุฬาฯ สร้างเสร็จเป็นศูนย์แรก โดยจะเป็นศูนย์ประสานงานกลางและศูนย์หลักประจำกรุงเทพฯ กับปริมณฑล ภาคตะวันออกและภาคตะวันตกที่นี่มีความพร้อมเกี่ยวกับองค์ความรู้เรื่องสภาพแวดล้อมเพื่อผู้สูงอายุที่ดีที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศ ก็ขอเชิญให้มาเยี่ยมชมได้ตั้งแต่บัดนี้”

โครงการศูนย์ออกแบบสภาพแวดล้อมเพื่อทุกคน ได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) เพื่อรองรับเรื่องการออกแบบเพื่อสังคมสูงวัยโดยจะมีทั้งหมด 5 ศูนย์ ประกอบด้วย ศูนย์จุฬาฯศูนย์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ศูนย์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์มหาวิทยาลัยมหาสารคาม และศูนย์มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ โดยจะเปิดครบทั้ง 5 แห่ง ภายในเดือน ส.ค. 2562 มีให้ชมตั้งแต่แบบบ้านจนกระทั่งสิ่งอำนวยความสะดวกแบบ 360 องศาผู้สูงวัย

ภรณี ภู่ประเสริฐ ผู้อำนวยการสำนักสนับสนุนสุขภาวะประชากรกลุ่มเฉพาะ สสส. กล่าวว่า อย่าถามว่าอีก 5 ปี หรือ 10 ปีข้างหน้า แต่เพียง 3 ปีข้างหน้านี้ ไทยก็จะมีจำนวนประชากรผู้สูงวัย 20% ของจำนวนประชากรทั้งหมด เลยจุดเรื่องการเตรียมความพร้อมหรือยัง ก็ต้องบอกว่ายัง และไม่มีอะไรที่สาย การเตรียมตัวรับสังคมสูงวัย ต้องทำและต้องเตรียมทุกกลุ่มวัย ตั้งแต่หนุ่มสาว คนทำงาน วัยเด็ก

ภรณี กล่าวว่า มิติการใช้ชีวิตที่จำเป็น ได้แก่ ความพร้อมในฐานงานต่างๆ 1.ฐานงานด้านสุขภาพ เป็นผู้สูงอายุที่มีคุณภาพ 2.ฐานงานเศรษฐกิจ เป็นผู้สูงอายุที่พึ่งพาตัวเองได้ และ 3.ฐานงานสังคม เป็นผู้สูงอายุที่มีสุขภาวะในมิติของสังคม สุดท้ายคือสภาพแวดล้อม ซึ่งได้ร่วมกับ 5 มหาวิทยาลัยทั่วประเทศ จัดตั้งศูนย์ออกแบบสภาพแวดล้อมเพื่อทุกคนนั่นเอง

“การออกแบบพื้นที่ หากใครต้องการศึกษาหรือสนใจ สสส.ได้ร่วมมือกับทางมหาวิทยาลัยหลายแห่งจัดตั้งศูนย์ Universal Design Center ขึ้น ซึ่งจะเป็นศูนย์กลางในเรื่องการออกแบบพื้นที่เพื่อผู้สูงวัย”

สสส.เสนอให้เตรียมความพร้อมตั้งแต่เด็ก นั่นหมายถึงความพร้อมที่เติบโตไปพร้อมกับตัวของคนคนนั้น แต่ไม่ว่าจะอายุเท่าไร ก็ไม่สาย ไม่พร้อมก็ต้องพร้อม! มองไปข้างหน้า สังคมไทยจะมีผู้สูงอายุ 30-40% ของจำนวนประชากรทั้งหมด เราต้องปรับตัวทั้งระบบ

ธนาภรณ์ พรมสุวรรณ อธิบดีกรมกิจการผู้สูงอายุ กล่าวว่า ปัจจุบันไทยอยู่ระหว่างการดำเนินงานภายใต้แผนผู้สูงอายุแห่งชาติ ฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2545-2564) คณะกรรมการผู้สูงอายุแห่งชาติ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ล่าสุดคือ ที่จัดให้มีขึ้นระหว่างวันที่ 24-26 พ.ค.ที่ผ่านมา ที่พัทยา จ.ชลบุรี โดยเป็นการระดมหน่วยงานทุกภาคส่วน เพื่อเดินหน้าไปสู่การขับเคลื่อนนโยบายผู้สูงอายุให้เป็นวาระแห่งชาติ

“หน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งหมด เห็นพ้องตรงกันว่า ประเด็นผู้สูงอายุจะต้องกำหนดเป็นวาระแห่งชาติ แผนผู้สูงอายุแห่งชาติฉบับต่อไปจะเป็นการเดินหน้านโยบายเชิงรุก ทุกเรื่องที่เกี่ยวข้องกับผู้สูงอายุจะต้องเป็นนโยบายเร่งด่วน” ธนาภรณ์ เล่า

วาระแห่งชาติผู้สูงวัยสังคมไทย จะดำเนินงานภายใต้ 8 กรอบผู้สูงอายุที่สหประชาชาติกำหนดขึ้น โดยปรับลดหรือเพิ่มตามความเหมาะสมในแต่ละบริบทชุมชน ประกอบด้วย 1.ที่อยู่อาศัย สิ่งอำนวยความสะดวกในบ้าน การสร้างบ้านและสิ่งแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงตามวัยได้ 2.การเข้าไปมีส่วนร่วมกับสังคม ผู้สูงวัยมีมิติการใช้ชีวิตนอกบ้าน วัฒนธรรมประเพณี ศาสนา เพื่อนบ้าน ศูนย์พัฒนาคุณภาพชีวิต 3.การได้รับการยอมรับในสังคม ภูมิปัญญาและประสบการณ์ชีวิต ได้รับการยกย่อง ได้รับการให้คุณค่า

4.การมีส่วนร่วมของท้องถิ่น ท้องถิ่นกับการใช้ชีวิตของผู้สูงวัย และการออกแบบพื้นที่สำหรับผู้สูงวัย เช่น จากหน่วยงานปกครองท้องถิ่น กระทรวงแรงงาน และอาชีพอิสระสำหรับผู้สูงอายุ เป็นต้น 5.การเข้าถึงข้อมูลข่าวสาร เครื่องมือสื่อสารและแอพพลิเคชั่นที่เป็นประโยชน์สำหรับผู้สูงวัย (Gold app : กรมกิจการผู้สูงอายุ) 6.การสนับสนุนของชุมชนและบริการด้านสุขภาพ

7.สภาพพื้นที่ภายนอกตัวอาคาร นอกจากการออกแบบอาคารบ้านเรือนให้เหมาะสมกับผู้สูงวัยแล้ว ภายใต้กรอบสากลยังหมายความรวมไปถึงพื้นที่ภายนอกตัวอาคาร เช่น พื้นที่ลาดเท ประตู ทางลาดรอบอาคาร เป็นต้น สำหรับผู้สูงวัยไทย พื้นที่นอกอาคาร 3 แห่งที่ต้องไปได้ (ด้วยตัวเอง) คือ วัด ตลาด และโรงพยาบาล และ 8.การคมนาคมขนส่ง การออกแบบนวัตกรรมเรื่องการขนส่งและคมนาคม เพื่อการเดินทางของผู้สูงวัย

การเตรียมความพร้อมสำหรับการมาถึงของสังคมสูงวัย อาจไม่ใช่เรื่องน่ากลัวอย่างที่คิด หากเรามองอย่างเข้าใจว่านี่คือโอกาสสำหรับทุกคนในสังคม ไม่เฉพาะเพื่อนผู้อาวุโสเท่านั้น แต่ยังรวมถึงโอกาสในการปรับปรุงเมืองให้เหมาะสม เพราะไม่ว่าจะเป็นเด็ก คนทำงาน หรือคนหนุ่มสาวที่มีสุขภาพแข็งแรง สถานภาพที่เหมือนกัน ก็คือ การเป็นสมาชิกเพื่อนร่วมสังคม และเพื่อนร่วมสังขารเกิดแก่เจ็บ

อนาคตกับการอยู่ร่วมกัน ระหว่างกองทัพผู้สูงวัยกับคนรุ่นใหม่จะเป็นอย่างไร ก็ขึ้นอยู่กับ “เรา” ทุกๆ คน ผลประเมินล่าสุดจากแผนยุทธศาสตร์ผู้สูงวัยแห่งชาติ สังคมไทยยังมีภาวะเหยียดวัย ยังมีมนุษย์ลุงมนุษย์ป้า ยังมีเจตคติที่ดูหมิ่นเหยียดหยาม รวมทั้งการถูกทำให้เกลียดชัง ทัศนคติต่อผู้สูงวัย “ไม่ผ่าน” ในหลายประเด็น ทิ้งท้ายไว้สำหรับเมืองนวัตกรรมผู้สูงวัย (ในอนาคตอันใกล้)

“สวัสดีครับผมมีปัญหาเรื่องพัดลมหม้อน้ำเสียเห็นคุณรับจ้างเปลี่ยนพัดลมหม้อน้ำคิดราคาเท่าไรครับ” เราส่งข้อความถามถึงคนที่รับซ่อมเฉพาะพัดลมหม้อน้ำ “ไม่นานนักก็มีข้อความก็ตอบกลับมาว่า “3,500 บาท พร้อมซ่อมถึงที่ทำงานครับ” ดูราคาแล้วถูกกว่าเอารถเข้าศูนย์ครึ่งหนึ่ง และยังมีผลงานจากลูกค้าที่ผ่านมาเป็นเครื่องรับประกันฝีมือ

เมื่อถึงเวลานัดหมายตอนเย็น ช่างซ่อมพัดลมหม้อน้ำขับรถมาจอดเทียบอยู่ข้างกัน ลงมาพร้อมอะไหล่ครบครันแต่ที่น่าแปลกใจก็คือชุดแต่งกายของเขาดูเหมือนเป็นพนักงานออฟฟิศมากกว่าจะเป็นช่างซ่อมรถ

สอบถามช่างคนนี้มีชื่อเล่นว่า ปอนด์ อายุ 28 ปี ซึ่งเขาไม่อยากเปิดเผยตัวตนมากนัก เพราะมีหน้าที่การงานที่ดีในระดับหนึ่ง ก็ได้ความว่าเดิมก็เป็นพนักงานออฟฟิศปกติทั่วไปไม่ได้มีอาชีพเสริมอะไร จนวันหนึ่งรถเกิดมีปัญหาพัดลมหม้อน้ำขึ้นมา ก็เข้าไปค้นในอินเทอร์เน็ตหาร้านซ่อมและสิ่งที่พบมากกว่านั้นก็คือมีรถรุ่นเดียวกันกับที่เขาขับอยู่มีปัญหาแบบเดียวกัน แต่สู้ราคาอะไหล่ศูนย์ไม่ไหว ประกอบกับหาอู่นอกรับซ่อมยาก

จึงเกิดความคิดว่าจะลองขอความรู้จากช่างที่รับซ่อมเพื่อมาซ่อมเอง วันข้างหน้าเกิดมีปัญหาจะได้หาซื้ออะไหล่มาเปลี่ยนเอง “พอเอารถเข้าซ่อมก็พูดคุยกับช่างใหญ่ ให้ค่าซ่อมพร้อมค่าครูหรือค่าเรียนพิเศษเพิ่มเติมสมทบไปหลังจากได้ความรู้มา ได้เห็นเพื่อนๆ ในกลุ่มที่ขับรถรุ่นเดียวกันแล้วมีปัญหาพัดลมหม้อน้ำเสีย และอยู่แถวที่ทำงานก็เลยอาสาไปช่วยซ่อมให้ตอนเย็น หลังจากซ่อมเสร็จวันนั้นเขาก็ให้สินน้ำใจนอกเหนือจากค่าของมาอีกจำนวนหนึ่ง พร้อมกับบอกว่าน่าจะเปิดอู่ซ่อม

เวลานั้นเราไม่ได้มีความสามารถถึงขนาดที่จะเปิดอู่ซ่อมรถเองได้ เพราะซ่อมเป็นเพียงอย่างเดียว อย่างเก่งที่ได้มาอีกอย่างก็คือเปลี่ยนถ่ายน้ำมันเครื่องกับน้ำยาหม้อน้ำ เลยคิดว่าจะลองรับซ่อมเป็นกรณีไป จึงลองฝากชื่อกับเบอร์ติดต่อไว้ในกลุ่มคลับของรถที่เราขับอยู่วันต่อมาก็มีคนโทรติดต่อให้เราเปลี่ยนพัดลมหม้อน้ำให้เลยแล้วก็มีมาต่อเนื่องทุกวัน

ข้อดีของการซ่อมเป็นอย่างเดียวกับใช้รถรุ่นเดียวกันกับลูกค้า ก็คือมีความชำนาญและรู้จุดรู้ปัญหาที่ชัดเจนให้คำแนะนำกับลูกค้าได้ พูดคุยกันง่ายขึ้นเหมือนกับคนที่มีของแบบเดียวกันจะจูนหากันได้ง่าย เชื่อใจได้มากกว่าช่างทั่วไปที่ซ่อมได้สารพัดรุ่น แต่จะไม่รู้รายละเอียดเฉพาะรุ่นที่มีจุดต้องระวังเป็นพิเศษ

สังเกตได้อย่างหนึ่งก็คือเวลาเอารถไปซ่อมมักจะมีปัญหาอย่างอื่นตามมาเพราะช่างไม่ชำนาญการซ่อมในรถรุ่นนั้น ยิ่งเป็นรถยุโรป หรือรถฝั่งอเมริกาด้วยแล้วยิ่งหาช่างคนไทยที่ซ่อมเป็นยาก”

ช่างหนุ่มอัธยาศัยดีแนะนำสำหรับคนที่อยากจะทำงานในแบบเดียวกัน…

1.ควรเป็นรถรุ่นเดียวกับที่เราใช้อยู่

หากคุณไม่ได้เรียนจบช่างมาโดยตรง ก็ควรเริ่มหัดซ่อมรถของตัวเองก่อนเพราะเราจะรู้ปัญหารถที่เราใช้ และได้ใช้รถตัวเองเป็นรถทดลอง ซ่อมจนชำนาญแล้วค่อยออกไปรับงานซ่อมให้คันอื่น

2.เลือกงานซ่อมที่ไม่ซับซ้อนจนเกินไป

งานซ่อมอิสระไม่ควรเลือกซ่อมในจุดที่ต้องใช้เครื่องไม้เครื่องมือจำนวนมาก หรือจำเป็นต้องมีผู้ช่วยจับ เช่น งานซ่อมเครื่องยนต์ ซ่อมช่วงล่าง งานทำสีตัวถัง งานเหล่านี้เป็นงานที่ต้องใช้เครื่องมือ เวลาในการเรียนรู้และฝึกฝนจนชำนาญ ควรรับงานประเภทใช้เวลาซ่อมไม่นาน มีอุปกรณ์น้อยชิ้น

อย่างงานซ่อมพัดลมหม้อน้ำ ใช้ประแจ ไขควง แค่ 4 ชิ้น รู้จุดไข จุดแงะ และวิธีเปลี่ยนใส่กลับ ไม่เกินชั่วโมงเสร็จ แบบนี้ทำง่ายและไม่มีปัญหาตามมาให้หงุดหงิดใจ

3.รู้แหล่งซื้ออะไหล่

สำคัญที่สุดคือรู้แหล่งซื้ออะไหล่ หากได้แหล่งขายราคาถูกก็ดี แต่ถ้าไม่มีก็ไม่ใช่ปัญหา เพราะอย่างไรเราก็ได้ค่าแรงอยู่ดี แหล่งซื้ออะไหล่ควรหาใกล้ที่ทำงานเอาไว้ก่อน จะทำให้เราสะดวกในการซื้อแล้วเดินทางไปเปลี่ยนให้ลูกค้าหลังเลิกงานได้ หากเป็นรถตลาดที่มียอดขายจำนวนมาก ยิ่งหาอะไหล่ง่าย และยังได้จำนวนลูกค้าเพิ่มขึ้นตามยอดขายของรถรุ่นนั้น

4.ซื่อสัตย์เป็นสิ่งสำคัญ

เปิดบริการผ่านโซเชียลมีเดียสิ่งที่ต้องระวังให้มากที่สุดคือชื่อเสียง ถ้ามีลูกค้าชมมาก ก็ยิ่งมีคนให้ความสนใจมาก ดังนั้น การบริการต้องเต็มที่ ใช้เฉพาะของใหม่อะไหล่เบิกใหม่ ซ่อมให้ลูกค้า จะไม่มีปัญหาตามมาให้เสียชื่อ ตั้งราคากลางให้ชัดเจนแค่ลูกค้าเปิดเข้ามาอ่านก็รู้เรตราคาที่แน่นอน คนรับได้ก็จะติดต่อเข้ามาทันที ใครไม่ไหวกับราคาหรืออยู่พื้นที่ห่างไกล เราก็ไม่ต้องเสียเวลาตอบคำถาม อนาคตหากเราเปิดซ่อมส่วนอื่นๆ ก็ยังมีชื่อเสียงเดิมหนุนให้ลูกค้าสนใจกลับมาใช้บริการได้อีกด้วย

สุดท้ายปอนด์ย้ำกับเราต้องขยันโพสต์บ่อยๆ ไม่ว่าจะเป็นผลงานหรือข้อความรับงานซ่อมก็จะทำให้ลูกค้าเห็นและจดชื่อและเบอร์ติดต่อเราไว้เผื่อกรณีฉุกเฉินได้ เพราะเท่าที่ทำอยู่เวลานี้ก็มีงานเข้ามาอย่างน้อยสัปดาห์ละ 2 คัน ทำทั้งวันธรรมดาและวันหยุด นับเป็นงานที่สร้างรายได้เสริมที่ดีงานหนึ่งเลยทีเดียว

อีกไม่นานคนเมืองจะมีปอดธรรมชาติแห่งใหม่เพิ่มขึ้นในกรุงเทพฯ หลังจากที่โรงพยาบาลรามาธิบดีเปิดให้บริการ “สวนบำบัดลอยฟ้า” กลางเมืองที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย โครงการที่เกิดจากความมุ่งมั่นของโรงพยาบาลรามาธิบดีที่จะต่อยอดสู่การเป็นโรงพยาบาลสีเขียว (Green Hospital) อย่างเป็นรูปธรรม เพื่อสร้างมิติใหม่ของการสร้างเสริมสุขภาพของคนไทยให้ดีอย่างยั่งยืนด้วยธรรมชาติ

เพิ่มพื้นที่สีเขียวในเมืองใหญ่

ศ.นพ.ปิยะมิตร ศรีธรา คณบดีคณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี และประธานคณะกรรมการบริหารมูลนิธิรามาธิบดีฯ บอกเล่าถึงจุดเริ่มต้นของโครงการสวนบำบัดลอยฟ้าว่า เกิดขึ้นจากความตั้งใจที่จะพัฒนาโรงพยาบาลรามาธิบดีให้เป็นโรงพยาบาลสีเขียว จึงพยายามมองหาโมเดลที่จะตอบโจทย์ ทั้งเรื่องการอนุรักษ์พลังงาน การบำบัดชุมชนโดยรอบ การเพิ่มพื้นที่สีเขียวให้กับชุมชนโดยรอบให้เจ้าหน้าที่ ให้คนไข้ได้มีพื้นที่สวนในโรงพยาบาล ตลอดจนสามารถรองรับสังคมผู้สูงอายุ สำหรับคนไข้ที่ต้องการการบำบัดและทำกายภาพ

ศ.นพ.ปิยะมิตร ยังบอกเล่าถึงแนวคิดของสวนบำบัด ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากมูลนิธิรามาธิบดีฯ ในการก่อสร้างว่า สวนบำบัดลอยฟ้าแห่งนี้ออกแบบภายใต้แนวคิด “สวนบำบัดคน สวนบำบัดเมือง” ใช้เวลาระดมความคิด 1 ปี และลงมือพลิกฟื้นพื้นคอนกรีตบริเวณชั้น 10 ของศูนย์การแพทย์สมเด็จพระเทพรัตน์ ให้เป็นสวนหลังคาเขียวเพื่อการบำบัด (Healing Garden) อีก 1 ปีเต็ม

“สวนแห่งนี้เป็นต้นแบบของการรักษาแบบองค์รวมในสถานพยาบาล โดยชูแนวคิดธรรมชาติบำบัด (Ecotherapy) เป็นองค์ประกอบสำคัญในการบำบัดเยียวยา ด้วยสภาพแวดล้อมและบรรยากาศธรรมชาติที่สร้างกิจกรรมส่งเสริมการบำบัดทางจิตใจ กาย จิตวิญญาณ รวมถึงเพิ่มกิจกรรมทางสังคมแก่ผู้มาใช้บริการ เป็นพื้นที่พบปะสังสรรค์ และผ่อนคลายท่ามกลางธรรมชาติแห่งใหม่ของมหานครแห่งนี้ได้อย่างแท้จริง”

พลังแห่งธรรมชาติบำบัด

ศ.นพ.ปิยะมิตร อธิบายให้เห็นถึงประโยชน์ของสวนบำบัดลอยฟ้าแห่งนี้ว่านอกจากจะก่อให้เกิดผลดีโดยตรงต่อการบำบัดรักษาพยาบาลแล้ว ด้วยที่ตั้งของโรงพยาบาลรามาธิบดี ซึ่งอยู่บริเวณใจกลางเมือง จึงหลีกเลี่ยงผลกระทบจากสิ่งแวดล้อมและมลพิษในเมืองได้ยาก แต่เมื่อมีสวนบำบัดลอยฟ้าแห่งนี้จะเป็นอีกหนึ่งพลังขับเคลื่อนสำคัญในการกอบกู้สิ่งแวดล้อมในเมือง ลดปริมาณพื้นคอนกรีต เพิ่มพื้นที่สีเขียวให้กับเมืองหลวง ช่วยดูดซับน้ำฝนและความร้อนจากบริเวณโดยรอบ ตลอดจนลดอุณหภูมิของอาคาร ลดการปล่อยความร้อนสู่ภายนอกอาคาร และช่วยฟอกอากาศด้วย

ภายในพื้นที่ 1,500 ตารางเมตร ของสวนบำบัดลอยฟ้า ประกอบไปด้วย ห้องไม้ดอก(Flower Room) ห้องอเนกประสงค์ที่ตกแต่งด้วยภาพวาดพรรณไม้งามและดอกกันภัยมหิดล ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ดอกไม้ประจำมหาวิทยาลัยมหิดล วาดมือโดยบุคลากรชาวรามาฯ ซุ้มไม้เลื้อย (Under The Pergola)สร้างขึ้นไว้เพื่อเป็นร่มเงาในทางเดินที่โอบล้อมเป็นอุโมงค์และซุ้มบังแดดบนลานกิจกรรมโอเพ่น ฟิลด์ (Open Field) ที่รองรับการใช้งานได้ถึง 200 คน

จากนั้นเพลินตาไปกับผนังถุงน้ำเกลือ (Recycle Wall) ที่ทางโรงพยาบาลสะท้อนถึงแนวคิดที่ยั่งยืนอย่างเป็นรูปธรรม ด้วยการนำถุงน้ำเกลือกว่า 700 ถุง ที่ได้รับการแปรรูปเป็นขยะปลอดภัย ใช้คุณสมบัติความเหนียวของถุงน้ำเกลือให้เป็นประโยชน์ ด้วยการนำมาใช้แทนกระถางปลูกต้นไม้ แล้วนำมาสร้างสรรค์เป็นผนังต้นไม้ที่ทรงคุณค่าเพื่อช่วยลดปริมาณขยะถุงน้ำเกลือ ในโรงพยาบาล เช่นเดียวกับปุ๋ยที่ใช้ มาจากเครื่องผลิตปุ๋ยจากเศษอาหารที่มีอยู่แล้วที่ศูนย์การแพทย์สมเด็จพระเทพรัตน์ โดยนำเศษอาหารที่เหลือในแต่ละวันผลิตเป็นปุ๋ยเพื่อปลูกผัก สอดคล้องกับแนวคิด บำบัดคนบำบัดเมือง ลดขยะ ลดปัญหาโลกร้อน

อีกหนึ่งโซนไฮไลต์ คือ สวนไม้หอมและอักษรคนตาบอด (Aroma Garden and Belltal Railing) ที่สอดแทรกกุศโลบายในการบำบัดไว้อย่างแยบยล ด้วยการออกแบบเส้นทางเดินกายภาพบำบัด ให้ตลอดทางเต็มไปด้วยกรวดหลายขนาด เพื่อช่วยเปลี่ยนน้ำหนักในการกดจุดจากการทิ้งน้ำหนักลงบนเท้าขณะเดิน มั่นใจได้ว่าถูกต้องและเหมาะสมตามศาสตร์ของกายภาพบำบัด เพราะออกแบบโดยนักกายภาพบำบัด ในส่วนราวจับยังมีการเขียนอักษรเบรลสำหรับคนตาบอดเป็นกลอนชื่อว่า “เพลงรัก” อันเป็นพระราชนิพนธ์ในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ไว้ด้วย

ความพิเศษบนสวนบำบัดลอยฟ้ายังไม่หมดเพียงเท่านี้ สำหรับผู้ที่สนใจเรื่องประโยชน์สมุนไพรไทย อย่าพลาดสวนเกษตรลอยฟ้า (Urban Farming) นำพืชพรรณที่ได้รับความร่วมมือจากคณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล พัฒนาเป็นห้องเรียนสมุนไพรสำหรับนักศึกษา ตลอดจนผู้มาใช้บริการ ปิดท้ายด้วยอัฒจันทร์วงกลมกลางแจ้ง(Healing Circle Amphitheatre)

“สวนบำบัดลอยฟ้าแห่งนี้ได้รับการสนับสนุนการก่อสร้างจากคนไทยทุกคนที่ได้ร่วมบริจาคเงินมายังมูลนิธิรามาธิบดีฯ จึงนับว่าสวนแห่งนี้เกิดขึ้นได้จากน้ำใจของคนไทย ซึ่งมิเพียงได้ช่วยเหลือผู้ป่วย แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างเสริมสุขภาพที่ดีอย่างยั่งยืนด้วยธรรมชาติ พร้อมให้ประชาชนเข้ามาใช้ประโยชน์ได้เร็วๆ นี้” ศ.นพ.ปิยะมิตรกล่าวทิ้งท้าย

โรคความดันโลหิตสูงเป็นโรคร้ายแรงที่คืบคลานมาเงียบๆ โดยไม่มีสัญญาณเตือนใดๆ ถ้าเพียงทำสิ่งง่ายๆ เหล่านี้ ก็จะสามารถลดความเสี่ยงทางสุขภาพที่รุนแรงนั้นได้ ประเทศไทยมีประชากรผู้ใหญ่มากกว่า 22% ที่มีความดันโลหิตสูง ความเข้าใจจึงเป็นจุดเริ่มต้นที่สำคัญ เพราะความดันโลหิตสูงเป็นหนึ่งในความเจ็บป่วยที่อาจนำไปสู่โรคหัวใจ และโรคหลอดเลือดสมอง ซึ่งเป็นสาเหตุของการสูญเสียชีวิตอันดับแรกๆ ของโลก แต่หลายๆ คนก็ยังไม่รู้ตัวว่าเรานั้นต่างอยู่ในกลุ่มเสี่ยงของผู้ที่มีความดันโลหิตสูง

ดร.เดวิท วูด ประธานมูลนิธิหัวใจโลก ได้กล่าวแนะนำว่า ควรพบแพทย์เพื่อตรวจสอบความดันโลหิต ซึ่งการตรวจนั้นรวดเร็ว ไม่เจ็บ และจะสามารถช่วยชีวิตของเราได้ “เพราะโรคความดันโลหิตนั้น สามารถรักษาและป้องกันได้ เพียงแค่เปลี่ยนแปลงการรับประทานอาหาร ปรับเปลี่ยนกิจกรรมของเรา รวมถึงการเลิกทำสิ่งที่ไม่ดีต่อสุขภาพของเรา”

ยังมีองค์ประกอบอื่นๆ ที่อาจส่งผลให้เกิดโรคความดันโลหิตสูง เช่น อายุ ความสมบูรณ์ เพศ ถิ่นที่อยู่ของเรา ซึ่งปัจจุบันทั่วโลกมีประชากรผู้ใหญ่กว่า 1 ใน 4 ที่มีอาการป่วยด้วยโรคความดันโลหิตสูง และมีการประเมินจาก The Lancet Medical Journal ว่าจะมีประชากรกว่า 1,500 ล้านคน ที่ได้จะได้รับผลกระทบจากโรคนี้ในปี 2568 และนี่คือวิธีง่ายๆ ในการลดความดันโลหิต

1.ทำร่างกายให้แอ็กทีฟสม่ำเสมอ เช่น ออกกำลังกายเบาๆ ครั้งละ 30 นาที 5 ครั้ง/สัปดาห์ ไม่ว่าจะเป็นการเดิน เต้น ว่ายน้ำ ทำงานบ้าน หรือเล่นกีฬา

2.ทานอาหารที่ดี ลดเกลือ ลดน้ำตาล ลดไขมัน และอาหารที่ผ่านการเปลี่ยนสภาพ พยายามทานผักและผลไม้ในทุกวัน ถ้าคุณชอบดื่มก็ให้พยายามลดจำนวนลง

3.งดการสูบบุหรี่ การเลิกบุหรี่เป็นสิ่งที่ดีที่สุดที่จะช่วยให้หัวใจคุณแข็งแรงมากขึ้น

4.ควบคุมน้ำหนัก การมีน้ำหนักเกิน หรือการเป็นโรคอ้วน เป็นหนึ่งในต้นเหตุที่ทำให้คุณมีความดันโลหิตที่สูงขึ้น

หากไม่ใส่ใจในความดันโลหิต การเจ็บป่วยนั้นจะส่งผลต่อไป ไม่ใช่แค่กับตัวเรา ทั้งการต้องเข้ารักษาในโรงพยาบาล ยารักษาที่ต้องใช้ การขาดงาน รวมถึงสิ่งอื่นๆ ที่อาจส่งผลต่อเศรษฐกิจและสังคมต่อไป

ในภูมิภาคเอเชียที่มีประชากรกว่าครึ่งโลกอาศัยอยู่ จำนวนประชากรที่ป่วยด้วยโรคความดันโลหิตสูงนั้นมีความหลากหลาย ตั้งแต่ประเทศที่มีผู้ป่วยที่สูงถึงกว่า 31% เช่น มองโกเลีย 27% ในเนปาล 25% ในอินเดีย 24% ในกัมพูชา และประเทศที่มีผู้ป่วยที่น้อยกว่า เช่น 11% ในเกาหลีใต้ 14% ในสิงคโปร์ 15% ในออสเตรเลีย และ 17% ในญี่ปุ่น

โดยในจีนมีประชากรมากกว่า 19% ที่ได้รับการตรวจพบว่ามีความดันโลหิตที่สูง ในอินโดนีเซียก็มีประชากรถึงเกือบ 24% ที่มีการตรวจพบอาการ ในเวียดนามก็มีมากกว่าถึง 23% ในฟิลิปปินส์ก็มีผู้ที่ได้รับการตรวจพบถึงกว่า 23% เช่นเดียวกันกับประเทศไทยที่มีผู้ที่มีอาการเกี่ยวกับความดันสูงถึงกว่า 22% โดยเมื่อเปรียบเทียบกับประเทศอย่างสหรัฐและแคนาดา มีผู้พบอาการเพียงแค่ 13% และ 15% ในอังกฤษ

การรับรู้และการเตรียมพร้อมเป็นกุญแจสำคัญในการเอาชนะโรคความดันโลหิตสูง การใช้ชีวิตที่มีสุขภาพที่ดี ออกกำลังกาย และรับประทานอาหารที่ดี สามารถช่วยให้เรามีความสุขมากขึ้น

ตัวเลขที่ควรรู้ สองวิธีในการวัดประเมินความดัน คือการวัดค่าความดันแบบซิสโทลิก (การวัดค่าสูงสุด) และการวัดค่าความดันแบบไดแอสทอริก (การวัดค่าต่ำสุด) ซึ่งจะแสดงให้เห็นถึงค่าสูงสุด/ค่าต่ำสุด ซึ่งมีการกำหนดค่าความดันพื้นฐานดังนี้

1.ปกติ : ความดันสูงสุดควรต่ำกว่า 120 และต่ำสุดควรน้อยกว่า 80 ความดันก่อนภาวะความดันโลหิตสูง : ค่าความดันสูงสุดอยู่ระหว่าง 120-139 หรือค่าต่ำสุดอยู่ระหว่าง 80-89

2.ความดันโลหิตสูง : ค่าสูงสุดมากกว่า 140 หรือค่าต่ำสุดมากกว่า 90

3.ความดันโลหิตอันตราย : ค่าสูงสุดมากกว่า 180 หรือค่าต่ำสุดมากกว่า 110 ควรพบแพทย์ทันที

หมอหน้าใสแม้วัย 40 กว่าๆ แต่ยังดูอ่อนกว่าวัย ตลอดเวลาการสัมภาษณ์ก็ยิ้มแย้มอารมณ์ดี สมกับที่เคยเป็นหมอเด็กมานานหลายปี ก่อนที่จะไปเรียนเพิ่มเติมแล้วเปลี่ยนสายงานมาเป็นแพทย์ผิวหนังในช่วง 7-8 ปีหลัง คุณหมอกุ๊กไก่-พญ.ณัฐชญา ไมตรีเวช ผู้ก่อตั้งณัฐชญา คลินิก ผู้ให้บริการความงามแบบครบวงจร ทั้งการใช้เครื่องไม้เครื่องมือจากเทคโนโลยีชั้นสูง ขณะเดียวกันก็ยังให้การรักษาแบบธรรมชาติบำบัดแบบองค์รวมกันไปด้วย ซึ่งมีแนวคิดในการทำธุรกิจที่ต้องควบคู่กับจรรยาบรรณทางการแพทย์อย่างเคร่งครัด เพื่อให้ผลลัพธ์ที่ดีที่สุดกับลูกค้าที่เข้ามาใช้บริการ

ทางด้านการศึกษานั้น คุณหมอจบแพทยศาสตร์เกียรตินิยมอันดับ 1 จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น แล้วไปเรียนหมอเด็กต่อที่โรงพยาบาลชลบุรี ควบคู่กับการเป็นอาจารย์ ขณะนั้นหากว่างจากงานประจำก็ไปทำงานพิเศษความงามแล้วรู้สึกชอบสนใจจึงไปเรียนต่อทางด้านผิวหนังเพิ่มเติมอีกหลายคอร์ส จนได้ประกาศนียบัตรทางด้านผิวหนังและแอนไทม์เอจจิ้งมาอีกหลายใบ และเริ่มมาทำงานทางด้านผิวพรรณอยู่หลายปี

จนกระทั่งแต่งงานกับนักเขียนดังเธอจึงลาออกมาเปิดคลินิกเป็นของตัวเองทางด้านความงามและแอนไทม์เอจจิ้ง ควบคู่กับการไปเรียนแพทย์ทางเลือกทั้งแพทย์แผนไทยและแพทย์แผนจีน เพื่อให้ครบวงจรของการรักษาแบบธรรมชาติบำบัด

“คือหลังๆ สามีสุขภาพไม่ค่อยดีแล้วเขาไม่อยากผ่าตัด ไม่อยากกินยา เราก็เลยไปเรียนพวกแพทย์ทางเลือกและด้านธรรมชาติบำบัดเพื่อมาดูแลสุขภาพให้สามีโดยใช้แผนแพทย์ไทยผสมแพทย์แผนจีน ซึ่งการปรับอาหารควบคู่กับการทานอาหารเสริมจากธรรมชาตินั้นเพียงปีกว่าก็ได้ผลลัพธ์เป็นที่น่าพอใจ ปัญหาสุขภาพหายไปเกือบเป็นปกติเลย”

หลังจากนั้นคุณหมอเริ่มเห็นความสำคัญของการกินอาหารเสริมจากสมุนไพรและล้างหลอดเลือดโดยกินแบบธรรมชาติบำบัด และสนใจจะต่อยอดธุรกิจจากประสบการณ์ตรงของเธอที่ได้ดูแลสุขภาพของสามีมาหลายปี

ตอนนี้จึงพยายามทำงานให้เต็มที่เต็มคุณภาพ วางกลยุทธ์ทางการตลาดที่สำคัญที่สุดก็คือการบอกต่อแบบปากต่อปาก เพราะกลุ่มเป้าหมายของคลินิกคือกลุ่มลูกค้าผู้หญิงที่ต่างคนต่างก็มีสังคมและเพื่อนฝูงมากมาย ถ้าทำให้เขารู้สึกประทับใจกับผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นกับตัวเขาได้ รู้สึกผูกพันกับคลินิก สุดท้ายเขาก็จะแนะนำเพื่อนให้รู้จักเราเองโดยอัตโนมัติ ถ้าเขารู้สึกดีกับคลินิก เขาก็ยินดีที่จะบอกต่อให้ เพราะอยากจะทำให้คลินิกอยู่รอด และหวังดีจริงๆ

การจะทำให้ลูกค้ารู้สึกอบอุ่นทุกครั้งที่เข้ามาใช้บริการ ก่อนอื่นต้องเริ่มจากการทำให้พนักงานมีความสุขกับการทำงานก่อน ซึ่งไม่เพียงต้องสร้างบรรยากาศที่เป็นมิตรต่อการทำงานร่วมกันเท่านั้น แต่ยังต้องรวมถึงการดูแลให้เขาอยู่รอดได้ในการใช้ชีวิตด้วย ทั้งเรื่องรายได้และสวัสดิการต้องมีความสมเหตุสมผล ไม่ใช่คิดแต่จะเอากำไรอย่างเดียว ถ้าพนักงานทุกคนทำงานอย่างมีความสุข สุดท้ายแล้วเชื่อว่าความสุขเหล่านั้นจะสามารถส่งต่อไปถึงลูกค้าได้ผ่านการบริการที่เอาใจใส่และเป็นมิตร

สิ่งที่จะไม่ทำเด็ดขาดก็คือการฝึกพนักงานให้กลายเป็นนักขายสินค้า เพราะเชื่อว่าหัวใจสำคัญของธุรกิจคลินิกคือการส่งมอบบริการที่ดีที่สุดให้กับลูกค้า ไม่ใช่การยัดเยียดสินค้าที่ลูกค้าไม่ได้ต้องการ อีกอย่างคือยังรู้สึกว่าตัวเองเป็นหมออยู่ แม้จะทำธุรกิจด้วย แต่กำไรก็ไม่ได้สำคัญไปกว่าจรรยาบรรณที่ดี

จุดมุ่งหมายในการทำธุรกิจไม่ได้อยู่ที่การทำกำไรสูงสุด เพราะถ้าคิดแบบนั้นจะเป็นการบังคับให้ต้องขายมากๆ ตั้งราคาสูงๆ ซึ่งไม่ใช่สิ่งที่เธออยากทำ เพราะความต้องการของเธอคือการทำให้ลูกค้ามีความสุข ในขณะที่ตัวเองต้องมีความสุขกับงานที่ทำด้วย

แม้การแพทย์กับการทำธุรกิจไปด้วยกันค่อนข้างยาก เพราะไม่สามารถสร้างคนไข้ขึ้นมาเองได้ ต่างจากธุรกิจทั่วๆ ไปที่สร้างความต้องการของลูกค้าขึ้นมาได้ เพราะฉะนั้นสิ่งสำคัญที่จะทำให้อยู่รอดในธุรกิจที่เกี่ยวกับการแพทย์ได้ก็คือความจริงใจและยึดมั่นในจรรยาบรรณ ซึ่งอาจจะไม่ได้ทำให้รวยเปรี้ยงปร้าง แต่ก็จะทำให้อยู่ได้อย่างยั่งยืน

นอกจากจรรยาบรรณของแพทย์แล้ว อีกสิ่งที่ยึดมั่นมาโดยตลอดคือจรรยาบรรณในฐานะนักธุรกิจ นั่นก็คือความซื่อสัตย์และความจริงใจ โดยเฉพาะในยุคปัจจุบันที่โซเชียลมีเดียมีบทบาทเป็นอย่างมาก ลูกค้ามีข้อมูลในมือมากมายเต็มไปหมด ถ้าไม่มีความโปร่งใส แล้วเขามารู้ทีหลัง สุดท้ายคงอยู่ได้ไม่นาน

“หมอจะไม่เน้นโฆษณาหรือโปรโมชั่นราคามากมาย เพราะการตัดราคาให้ต่ำไม่ใช่การทำงานที่ดีในระยะยาว หรือจ้างดาราหรือเน็ตไอดอลมารีวิว โดยที่เขาไม่ได้มาใช้จริงแล้วก็รีวิวแบบปลอมๆ มันเป็นสิ่งที่เชื่อถือไม่ได้ หมอทำงานตรงนี้เองอย่างใกล้ชิด เรามีจรรยาบรรณทางการแพทย์ มีแพทยสภาคอยควบคุม เราจะไม่ทำอะไรที่สุ่มเสี่ยงทำให้เกิดความเสียหาย ยิ่งเป็นธุรกิจนี้จะมีการแข่งขันสูงก็ยิ่งทำงานด้วยความระมัดระวัง ขณะที่คนที่ไม่ได้เป็นแพทย์เข้ามาทำธุรกิจนี้เขาจะโฆษณาเกินจริงได้มากกว่า เพราะไม่มีแพทยสภาไปกำกับเขาได้ และหมอก็จะไม่ขยายสาขา จะทำที่นี่แห่งเดียวเพื่อควบคุมคุณภาพให้ทั่วถึง” เธอกล่าวอย่างมุ่งมั่น

คุณหมอกล่าวว่า ไม่จำเป็นต้องตามทุกเทรนด์ความงามที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว เพราะในความเป็นแพทย์เธอจะดูก่อนว่าโอกาสเสี่ยงมีมากน้อยแค่ไหน ผลกระทบต่อลูกค้าเป็นอย่างไร หรือพิจารณาจากทฤษฎีที่เรียนมาว่าเป็นไปได้หรือเปล่า ถ้าไม่เป็นไปตามนั้นเธอก็จะไม่นำเข้ามาให้บริการอย่างเด็ดขาด

หลักการทำงานของเธอก็คือทำงานอย่างมีคุณภาพและมีจรรยาบรรณ เอาความสุขของลูกค้าและทีมงานเป็นที่ตั้ง ถ้าสองอย่างนี้ดีเงินจะตามมา แต่ถ้าเอาเงินเป็นที่ตั้งผลลัพธ์จะไม่ยืนยาว สิ่งที่เธอมักจะสอนพนักงานอยู่เสมอนอกเหนือไปจากเรื่องการทำงานแล้ว ยังรวมไปถึงเรื่องการเก็บเงินด้วย คือจะสอนให้เขารู้จักดูว่าภาวะเศรษฐกิจตอนนี้เป็นอย่างไร อัพเดทข้อมูลต่างๆ ให้เขาได้รับรู้ สอนแม้กระทั่งเรื่องการลงทุน เพราะหลายคนทำงานที่นี่ตั้งแต่วัยรุ่นจนเริ่มอายุมากขึ้น นอกจากจะต้องเติบโตเรื่องการทำงานแล้ว เขาควรจะต้องเติบโตเรื่องการใช้ชีวิตด้วย

การสอนพนักงานในเรื่องอื่นๆ นอกเหนือไปจากการทำงานอาจจะไม่ได้ส่งผลกับธุรกิจโดยตรง แต่ที่สุดแล้วพนักงานทุกคนจะรู้สึกได้ถึงความหวังดีที่มีให้กับเขา คือไม่ใช่แค่จ้างมาทำงาน แล้วเอาเงินกลับไป แต่คือการดูแลกันและกันอย่างเอาใจใส่ ซึ่งจะทำให้เขาอยากอยู่ไปนานๆ

เมื่อเจอปัญหาอุปสรรคเธอบอกว่า ให้มองว่าเป็นเรื่องธรรมดา เป็นธรรมชาติของชีวิต วันนี้มีขึ้น พรุ่งนี้มีลง วันนี้ดี พรุ่งนี้ติดขัด มีปัญหาก็แก้ไขไป มองว่าเป็นธรรมดาของมนุษย์ อย่าไปฝืน อย่าไปทุกข์ใจ คิดเสียว่าเราเป็นนักแก้ปัญหา แก้บ่อยๆ ก็จะเก่งขึ้นทุกวัน อย่ากลัวปัญหา ปัญหามาปัญญาเกิด

คุณหมอกล่าวว่า มองภาพตัวเองในอนาคตภายใน 5 ปีข้างหน้านี้ จะทำงานให้ดีมีคุณภาพและสามารถใช้หนี้ที่มาทำธุรกิจหมด และคลินิกดำเนินการด้วยตัวเองได้ และมีแพทย์ผู้เชี่ยวชาญมาดูแลจนธุรกิจรันไปได้เอง เธอก็จะค่อยๆ วางมือและจะไปช่วยสามีทำงานเพื่อมูลนิธิ “บูรณะพุทธ” เพื่อทำนุบำรุงพระพุทธศาสนาแก่คนรุ่นใหม่ที่ขาดโอกาส ทำสื่อการเรียนการสอนให้กับเด็กชาวเขาต่างๆ โดยทางโลกก็ไม่ให้ช้ำ ทางธรรมก็ไม่ให้เสื่อม

เรื่องสุขภาพของพระสงฆ์เป็นสิ่งที่พูดมานานในสังคมไทย เนื่องจากในห้วงหลายปีที่ผ่านมามีพระสงฆ์ป่วยเป็นโรคต่างๆ จำนวนมาก จนในที่สุดกระทรวงสาธารณสุข (สธ.) และสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ (สช.) ได้คลอด “ธรรมนูญสุขภาพพระสงฆ์แห่งชาติ พุทธศักราช 2560” ฉบับแรกของประเทศไทย โดยทางมหาเถรสมาคมเห็นด้วย และมีการประกาศบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 31 ธ.ค. 2560 จากนั้นภาครัฐโดยกระทรวงสาธารณสุขและกรมต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับคณะสงฆ์ โดยฝ่ายสาธารณสงเคราะห์ทั้งระดับประเทศและจังหวัดเริ่มขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ “พระสงฆ์กับการพัฒนาสุขภาวะ” ตามธรรมนูญสุขภาพพระสงฆ์แห่งชาติ

ล่าสุด คณะสงฆ์กรุงเทพมหานคร ร่วมกับกรมอนามัยและกรุงเทพมหานคร ได้เปิดโครงการเสริมสร้างคุณภาพชีวิตพระสงฆ์กรุงเทพมหานครไปเมื่อวันที่ 16 พ.ค. นอกจากนี้คณะสงฆ์และเจ้าหน้าที่สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดและสาธารณสุขอำเภอทั้ง 8 จังหวัดภาคเหนือ ก็ได้ประชุมระดมความคิดเห็นและเสนอแนะในการช่วยกันแก้ไขปัญหาด้านสุขภาวะของพระสงฆ์ ไม่ว่าจะเป็นพระสงฆ์ที่ต้องดูแลตนเอง ชุมชน และสังคม ดูแลพระสงฆ์ตามพระธรรมวินัย และพระสงฆ์เป็นผู้นำด้านสุขภาพแก่ชุมชนและสังคม ซึ่งไม่ได้ทำเฉพาะคณะสงฆ์กรุงเทพมหานครและภาคเหนือเท่านั้น แต่จะทำทั่วทุกภาคและทุกจังหวัด

สุขภาวะของพระสงฆ์

พระโกศัยเจติยาจารย์ รองเจ้าคณะจังหวัดแพร่ และประธานฝ่ายสาธารณสงเคราะห์จังหวัดแพร่ กล่าวว่า หลังจากที่ได้มีการประชุมขับเคลื่อนยุทธศาสตร์พระสงฆ์กับการพัฒนาสุขภาวะ พระสงฆ์กับสาธารณสุขจังหวัดและอำเภอ 8 จังหวัดภาคเหนือแล้ว ต่อไปกรมอนามัยจะเป็นเจ้าภาพจัดการอบรมหลักสูตรพระคิลานุปัฏฐาก (ผู้ทำหน้าที่ดูแลผู้ป่วย/พระเณรในวัด) ให้กับตัวแทนพระสงฆ์ทุกอำเภอของ 8 จังหวัดภาคเหนือในวันที่ 25 มิ.ย. 2561

“พระสงฆ์ที่เป็นตัวแทนอบรมกำหนดอายุ 18 ปีขึ้นไป อบรม 70 ชั่วโมง เมื่ออบรมแล้วจะต้องนำความรู้ที่ได้ไปถ่ายทอดความรู้ให้กับพระเณรรูปอื่นๆ ในอำเภอของตัวเอง รวมทั้งให้ความรู้ในการดูแลสุขภาพพระสงฆ์ที่ถูกต้องแก่ชาวบ้าน เรา (คณะสงฆ์) จะทำงานกับภาคีเครือข่าย เช่น สาธารณสุขจังหวัด อำเภอ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) อสม. และหน่วยงานอื่นๆ พระสงฆ์ทำงานคนเดียวไม่อาจสำเร็จได้ อย่างวัดอาตมา (วัดพระธาตุช่อแฮ) เราก็ร่วมกับโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) กับโรงพยาบาลแพร่ จัดให้มีการตรวจสุขภาพพระเณรทุกปี โดยพระเณรที่อายุ 40 ปีขึ้นไปต้องตรวจคัดกรองโรคทุกรูป เพื่อที่จะได้ดูแลสุขภาพให้ดี” รองเจ้าคณะจังหวัดแพร่เล่าการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์พระสงฆ์กับการพัฒนาสุขภาวะ

ด้าน นพ.สมนึก อร่ามเธียรธำรงผู้อำนวยการโรงพยาบาลสงฆ์ กล่าวว่า เนื่องในเทศกาลวิสาขบูชาปีนี้ กระทรวงสาธารณสุข โดยนโยบายของ นพ.เจษฎา โชคดำรงสุข ปลัดกระทรวงสาธารณสุข ได้จัดให้มีโครงการ “หนึ่งวัด หนึ่งโรงพยาบาล”จับคู่กัน ด้วยการจัดกิจกรรมให้ความรู้เกี่ยวกับการดูแลสุขภาพพระสงฆ์วัดนั้นๆ ให้ดีขึ้น

“อาทิ การรณรงค์ให้พระเณรใช้ธูปเทียนไฟฟ้าเพื่อลดสารก่อมะเร็งในควันธูปการรณรงค์ในเรื่องสิ่งแวดล้อมต่างๆ ในวัด เช่น การนำสุนัขจรจัดไปฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า การกำจัดขยะมูลฝอย กำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงที่ทำให้เกิดโรคไข้เลือดออก รวมทั้งการอบรมให้ความรู้พระอาสาสมัครประจำวัด เพื่อที่จะได้ดูแลตัวเอง ดูแลเพื่อนร่วมวัด และเป็นผู้นำชุมชนให้ความรู้กับพี่น้องประชาชนด้วย มีการรณรงค์เรื่องอาหารถวายที่ชาวบ้านควรต้องรู้ โครงการนี้ได้มีการแถลงข่าวไปเมื่อวันที่ 28 พ.ค. ที่โรงพยาบาลสงฆ์ และเริ่มคิกออฟทันที ไปเรื่อยๆ ไม่มีกำหนด”

นพ.สมนึก กล่าวต่อว่า ประเทศไทยมีวัดทั่วประเทศประมาณ 4 หมื่นกว่าวัด แต่โรงพยาบาลมีประมาณ 896 โรง (ทั้งโรงพยาบาลชุมชน โรงพยาบาลทั่วไป และโรงพยาบาลศูนย์) จับคู่กันไปก่อน ถ้าโรงพยาบาลไหนทำแล้วได้ผล ก็สามารถแตกกระจายไปดูแลวัดอื่นต่อได้

โรคฮิตในพระสงฆ์

มีข้อมูลสุขภาพพระสงฆ์ที่คนไทยควรรู้ โดยการเปิดเผยของ นพ.อรรถพล แก้วสัมฤทธิ์ รองอธิบดีกรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข ที่ให้ข้อมูลว่าจากการคัดกรองสุขภาพพระสงฆ์ทั่วประเทศ 112,680 รูป ในปี 2559 พบป่วยมากที่สุด คือ โรคความดันโลหิตสูงและโรคเบาหวาน และมารับการรักษาพยาบาลมากที่สุด 6 อันดับแรก คือ โรคไขมันในเลือดสูง ความดันโลหิตสูงเบาหวาน ไตวายเรื้อรัง ข้อเข่าเสื่อม และป่วยด้วยโรคอ้วน โดย 45% สาเหตุส่วนหนึ่งมาจากอาหารใส่บาตรที่มักประกอบด้วย แป้ง น้ำตาล ไขมัน และกะทิ มีพลังงานสูงเกินความต้องการของร่างกาย

อีกข้อมูลส่วนหนึ่งจากผู้อำนวยการโรงพยาบาลสงฆ์ที่เปิดเผยว่า ผู้ป่วย (พระสงฆ์) มารักษาที่โรงพยาบาลสงฆ์ ถ้าเป็นผู้ป่วยนอกเฉลี่ย 1 แสนรูป/ปี ผู้ป่วยในประมาณ 5,000-8,000 รูป/ปี อายุเฉลี่ยส่วนใหญ่เกิน 60 ปี โดยโรค 5 อันดับแรกของพระที่เป็นผู้ป่วยนอก ได้แก่ ไขมันในเลือดสูง ความดันโลหิตสูง เบาหวานไตวายเรื้อรัง โรคข้อเข่าเสื่อม ส่วนผู้ป่วยใน ได้แก่ โรคต้อกระจก หลอดลมอุดกั้นเรื้อรัง (COPD) หรือปอดเรื้อรัง ไส้เลื่อนบริเวณขาหนีบ ท้องร่วง และโรคเบาหวานที่มีภาวะแทรกซ้อน

“โรคต้อกระจก 60% เป็นผู้สูงอายุ ผ่าตัดแล้วก็จะให้นอน 1 คืน โรคหลอดลมอุดกั้นเรื้อรังเนื่องจากบางรูปยังสูบบุหรี่ หรือเคยสูบก็จะมีภาวะปอดอุดกั้นเรื้อรัง ถุงลมโป่งพองที่เวลาพูดเดิน หรือทำอะไรจะเหนื่อยหอบ มาโรงพยาบาลก็ต้องให้ออกซิเจน ไส้เลื่อนบริเวณขาหนีบเพราะพระคุณเจ้าไม่ได้สวมใส่กางเกงใน โรคท้องร่วงจากฉันอาหารเป็นพิษมาโรงพยาบาลก็ให้น้ำเกลือ ส่วนเบาหวานมีภาวะแทรกซ้อน เพราะพระเลือกอาหารที่ประชาชนตักบาตรถวายอาหารหวานมันเค็มไม่ได้ ฉันแล้วทำให้เป็น”

พร้อมระบุถึงแนวแนวโน้มของโรคที่พระเป็นกันมาก 3 อันดับแรก คือ โรคความดันโลหิตสูง เบาหวาน และภาวะน้ำหนักเกิน โรคเหล่านี้อยู่ในกลุ่มที่เรียกว่าโรคที่ไม่ติดต่อเรื้อรัง

ถึงเวลาดูแลสุขภาพ

พระโกศัยเจติยาจารย์ กล่าวถึงวิธีดูแลสุขภาพว่า พระสงฆ์ต้องดูแลสุขภาพตัวเองให้เป็นตามหลักของพระธรรมวินัย จึงควรต้องรู้ว่าอันไหนควรหรือไม่ควรฉัน ไม่ใช่โยมถวายอะไรก็ฉันทั้งหมด ถ้าอย่างนั้นไม่ใช่แล้ว ประเด็นนี้มีหลักให้ปฏิบัติอยู่ 2 ข้อ คือ 1.ไม่รับมามากจนเกินไป (บางรูปบิณฑบาตรับมาเยอะมาก) 2.ไม่ปฏิเสธศรัทธาญาติโยมจนเกินไป

“อาตมาไม่เคยปฏิเสธโยม นำอันไหนมาถวาย ถ้าเป็นอาหารที่ฉันแล้วทำให้เกิดโรคอย่างพวกอาหารหวานมันเค็มจัดก็จะฉันนิดหน่อยเพื่อไม่ให้เสียศรัทธา หรือไม่ฉันก็ได้ไม่ผิดวินัย อย่างอาตมาไม่ฉันน้ำอัดลมทุกชนิดเพราะรู้ว่ามันไม่ดีต่อสุขภาพ กาแฟทรีอินวันอาตมาก็ไม่ฉัน ถ้ากาแฟสดฉันอยู่ จริงๆ พระก็เลือกที่จะฉันได้

วิธีที่อยากแนะนำเรื่องการขบฉัน บอกโยมได้อันไหนควรหรือไม่ควรถวาย เช่น น้ำอัดลม ไม่ควร พระต้องกล้าให้ความรู้โยมเพื่อโยมจะได้เข้าใจเพราะบางคนไม่เข้าใจจริงๆ อย่างเช่น อยากทำบุญให้บรรพบุรุษก็ทำอาหารที่ญาติคนนั้นชอบ เช่น ชอบแกงกะทิ หรือของมัน ก็ทำของมันนั่นแหละถวาย ต้องไม่ลืมว่าพระฉันไม่ใช่ญาติที่ล่วงลับนะ ถ้าโยมรู้แล้วต่อไปก็จะทำถูก”

นอกจากการฉันอาหารที่ดีต่อสุขภาพแล้ว การออกกำลังกายเป็นวิธีที่จะทำสุขภาพร่างกายแข็งแรง แต่การออกกำลังกายของพระสงฆ์ต้องอยู่บนพื้นฐานของพระธรรมวินัยด้วย เช่น กวาดลานวัด ทำความสะอาดสถานที่ต่างๆ ออกบิณฑบาตทุกเช้า เดินจงกรม เป็นต้นถือว่าเป็นการออกกำลังกายที่ทำได้ แต่บางอย่างก็ควรทำในที่มิดชิด เช่น การออกกำลังกายด้วยท่าแกว่งแขนไปข้างหน้าข้างหลัง แม้กระทั่งยืดเหยียดกายทั้งหลายก็สามารถทำได้ เป็นต้น

อาหารที่ควรถวายพระ

ผู้อำนวยการโรงพยาบาลสงฆ์ กล่าว่าอาหารถวายพระสงฆ์เป็นเรื่องที่ควรต้องรณรงค์ให้ประชาชนได้รับรู้ ไม่อยากให้ทำบุญแล้วมีบาปติดตัวโดยไม่เจตนา อาหารที่ควรตักบาตร หรือถวายพระขอแนะนำว่าถ้าเป็นอาหารแห้ง เลือกนมพร่องไขมัน น้ำผลไม้ที่ไม่หวานจัด น้ำเปล่า สามารถแพ็กเป็นถุงเล็กถวายโดยไม่จำเป็นต้องเป็นอาหารสด

“ถ้าเป็นอาหารสดประเภทข้าว แนะนำข้าวกล้อง ขนมปังโฮลวีต ซึ่งมีเส้นใยอาหารและมีวิตามินบีรวมเยอะ มีผลต่อน้ำตาลในเลือดน้อย มีประโยชน์สำหรับพระที่เป็นเบาหวาน ประเภทเนื้อสัตว์ควรเป็นปลาหรือเนื้อสัตว์ที่มีไขมันต่ำ ผักและธัญพืชก็ควรเป็นผักหลายสีจะได้รับวิตามินหลายๆ อย่าง

สำหรับผลไม้แนะนำที่มีแคลอรีต่ำรสไม่หวานจัด เช่น ส้ม มะละกอ แตงโม แคนตาลูป ส้มโอ ฝรั่ง สับปะรดที่ยังไม่หวานฉ่ำ กล้วย แก้วมังกร หรือมันแกว รวมถึงผลไม้ที่เป็นอาหารและมีคุณค่าสารอาหารสูง เช่น ฟักทองนึ่ง เป็นต้น ขณะที่เวลาปรุงอาหารควรลดหวาน ลดมัน ลดเค็มลงให้มาก เน้นอาหารรสจืด ด้วยวิธีเหล่านี้จะทำให้พระฉันแล้วสุขภาพดี ไม่มีโรคเบียดเบียน ผู้ทำก็ได้บุญด้วย”

ต้องยอมรับว่าปัจจุบันผู้คนต่างเร่งรีบจนไม่มีเวลาทำอาหารดีถวายพระสงฆ์ จำต้องอาศัยซื้อกับข้าวถุงสำเร็จรูปที่ขายตามร้านขายอาหาร ซึ่งส่วนใหญ่เป็นอาหารที่มีรสจัดและมันจัด นพ.สมนึก แนะนำให้ใช้วิธีง่ายๆ แต่ได้บุญเต็มที่ก็คือการซื้อน้ำดื่ม นมกล่องพร่องมันเนย น้ำผลไม้สด ที่ไม่ได้ปรุงแต่งรสหวานเกินไป

สุขภาพพระสงฆ์เป็นเรื่องที่ชาวพุทธควรต้องหันมาดูแลและใส่ใจ เพราะไม่มีใครอยากป่วยหรือเป็นโรค แม้กระทั่งเราเอง ถ้าพระมีสุขภาพ ก็จะได้มีกำลังปฏิบัติศาสนกิจได้เต็มที่ อันเป็นการสืบต่อพระศาสนาอีกด้วย

ทั้งหมดนี้เป็นการรวบรวมผลงาน จากที่ต่างๆ เข้ามาไว้ด้วยกัน เพื่อให้เห็นความต่อเนื่องของผลงานและการทำงานของศิลปิน ซึ่งก็เห็นพลังในตัวภาพที่ศิลปินสร้างสรรค์ออกมาในแง่มุมสุนทรียภาพเพื่อการศึกษาในขั้นแนะนำงานศิลปะของศิลปินคนนี้ได้ดีทีเดียว

“…ฉะนั้นอธิบายกันต่อมาว่า งานศิลปะที่ผ่านเทคโนโลยีการผลิตซ้ำ (จากการพิมพ์ เช่นภาพโปสเตอร์โมนาลิซ่า ภาพถ่าย ภาพยนตร์ หรือเช่นในกรณีของ HD Digital Printing งานของคาราวัจโจที่จัดแสดงในหอศิลป์กรุงเทพฯ อยู่ตอนนี้) จึงแตกต่างอย่างสิ้นเชิงกับงานต้นฉบับซึ่งเป็นสิ่งมีหนึ่งเดียว เป็นวัตถุซึ่งมีมูลค่าความขลัง (Ritual Value) เพราะงานผลิตซ้ำย่อมขาดสูญซึ่งประกายเรืองรอง/กลิ่นอาย (Aura) ที่มีอยู่แต่ในวัตถุต้นฉบับ (ดังที่เรามักจะได้ยินคนที่พูดถึงประสบการณ์เผชิญหน้ากับรอยยิ้มลึกลับของโมนาลิซ่าในพิพิธภัณฑ์ลูฟวร์ และฝีแปรงของแวนโก๊ะห์อันรุนแรงทรงพลังที่ถาโถมมายังดวงใจของผู้ชม)

ถ้าถามผมเองว่าคิดกับงานนิทรรศการคาราวัจโจอย่างไร ก็ขอตอบว่า งานนี้ยังคงมีคุณสมบัติที่ให้ความประทับใจ เร้าผัสสะและอารมณ์และมีส่วนเพิ่มประกายเรืองรองและกระตุ้นให้ปรารถนาในกลิ่นอายของงานต้นฉบับที่จะพยายามอย่างถึงที่สุดหากจะเป็นไปได้ เพื่อได้ยืนอยู่เบื้องหน้า ‘งานต้นฉบับ’ ของคาราวัจโจ รับแสงแห่งประกายเรืองรองและซึมซ่านเอากลิ่นอายของอัจฉริยภาพแห่งศิลปินให้ได้สักครั้งหนึ่ง…”

ภาพทุกภาพของ คาราวัจโจ แสดงให้เห็นความสามารถในการเขียนภาพที่เหมือนจริง จนสามารถบอกได้ว่าอะไรเป็นอะไร คาราวัจโจใช้ลักษณะการเขียนที่เรียกว่าภาพสว่างในความมืด ลักษณะที่หนักกว่าการใช้ ค่าต่างแสง (Chiaroscuro) ช่วยเพิ่มความชัดเจนของภาพยิ่งขึ้น ขณะเดียวกันก็ยังรักษารายละเอียดของความเป็นจริง ที่ทำให้การสื่อความหมายทางความรู้สึกรุนแรงหนักขึ้น

รศ.วรวรรณ โรจนไพบูลย์ หรืออาจารย์หน่า (วัย 48 ปี) ปัจจุบันเป็นอาจารย์คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง (สจล.) เป็นอีกคนหนึ่งที่เห็นคุณค่าของการมีพื้นที่สีเขียวให้กับตัวเองและครอบครัว รวมทั้งอยากแบ่งปันสู่ผู้อื่น เธอจึงเริ่มสนใจในเรื่องเกษตรกรรมและลงมือทำตามปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงจนความฝันเริ่มเป็นรูปเป็นร่างขึ้นมา

“เดิมทีดิฉันเป็นอดีตรองคณบดี คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง ในสมัยที่อาจารย์โก้ (ผศ.พิเชฐ โสวิทยสกุล) เป็นคณบดี คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ ซึ่งตำแหน่งของเราเพิ่งหมดวาระไปเมื่อปี 2560 ที่ผ่านมา

ด้วยความที่ดิฉันสนใจการทำกสิกรรมธรรมชาติมาตั้งแต่เมื่อ 4 ปีที่แล้ว พอหมดวาระการเป็นรองคณบดี ดิฉันก็ได้รับการแต่งตั้งจากอาจารย์ยักษ์ (ดร.วิวัฒน์ ศัลยกำธร) รมช.เกษตรและสหกรณ์ ให้เป็นหนึ่งในคณะทำงานของท่าน โดยทำหนังสือขอตัวมาที่สถาบัน หากไม่ติดภารกิจการเรียนการสอน ดิฉันก็จะไปลงพื้นที่เพื่อดูงานอยู่เสมอ ตามภารกิจที่อาจารย์ยักษ์และอาจารย์โก้ได้ลงไปทำร่วมกัน

ตัวดิฉันเองได้เริ่มสนใจการทำเกษตรมาหลายปี แต่เมื่อปีที่แล้ว (ปี 2560) ดิฉันได้ซื้อที่ดินจำนวนเกือบ 3 ไร่ ที่ จ.นครนายก และเริ่มค่อยๆ ทำเกษตรบ้าง แต่ในตอนนั้นยังทำแบบไร้ทิศทาง กระทั่งได้มีโอกาสไปอบรมในเรื่องกสิกรรมธรรมชาติแบบเต็มตัวที่ฐานธรรมธุรกิจ อ.สันป่าตอง จ.เชียงใหม่ ในช่วงเดือน ธ.ค. 2560 ดิฉันจึงเริ่มเข้าใจหลักการทำเกษตรที่แท้จริง”

อาจารย์หน่า เล่าว่า ในช่วงที่เธอเป็นรองคณบดี เธอได้ศึกษาการดำเนินงานของอาจารย์โก้และอาจารย์ยักษ์ ในเรื่องการลงพื้นที่เพื่อส่งเสริมให้ชาวบ้านทำเกษตรกรรมที่ถูกต้องมาโดยตลอด แต่ช่วงนั้นยังไม่มีโอกาสได้ลงพื้นที่ด้วยเท่านั้น เนื่องจากติดภารกิจด้านการเรียนการสอนที่สถาบัน

“เมื่อดิฉันได้ไปเรียนรู้ในเรื่องกสิกรรมธรรมชาติอย่างจริงจัง ก็ได้รับคัดเลือกให้เป็นประธานรุ่นของกลุ่มอบรม ฐธ.8 (ฐานธรรม 8) จากนั้นก็มีโอกาสได้ลงพื้นที่มาโดยตลอด เพราะต้องการเรียนรู้และช่วยงานอาจารย์โก้และอาจารย์ยักษ์ไปด้วย ในขณะเดียวกันดิฉันก็ได้นำความรู้และวิชาที่ได้มาจากการอบรมมาทดลองปฏิบัติกับการทำสวนของตัวเองที่ จ.นครนายก โดยเริ่มต้นอย่างจริงจังเมื่อเดือน ส.ค. 2560

สวนนี้เดิมทีเป็นสวนมะดันมาก่อนตอนที่ซื้อที่ดินต่อจากคนในพื้นที่มา แต่เพราะไม่ค่อยชอบมะดัน ดิฉันจึงปรับสวนนี้ให้เป็นพื้นที่ทดลองโดยทำเป็นสวนเกษตรแบบผสมผสาน โดยปลูกพืชหลายชนิดที่ตัวเองชอบเป็นหลัก ซึ่งอาจารย์โก้ในฐานะเพื่อนก็ได้มาช่วยออกแบบพื้นที่สำหรับปลูกพืชให้ นอกจากนี้ก็มีผู้ใหญ่ที่นับถือให้ต้นไม้มาปลูกอีก แต่ด้วยความที่เราไม่ได้เป็นเกษตรกรมาแต่ดั้งเดิม และไม่มีเวลาว่างทุกวัน ดิฉันก็เลยใช้ช่วงวันหยุดวันเสาร์-อาทิตย์ ขับรถมาดูแลสวนอยู่บ่อยๆ โชคดีว่าเพื่อนบ้านใกล้เคียงซึ่งเป็นชาวสวนละแวกนั้นน่ารักมากๆ เขาก็ช่วยรดน้ำต้นไม้ให้ตลอด (หัวเราะ) ทั้งที่เราไม่ได้มีพื้นเพเป็นคนที่นั่นเลยละ”

อาจารย์หน่า บอกว่า แม้เธอจะเรียนและทำงานในกรุงเทพฯ มาหลายปีก็ตาม แต่ถ้านับย้อนไปในช่วงวัยเด็กแล้ว คุณแม่ของเธอเป็นชาว จ.เชียงใหม่ ที่เคยทำสวนลำไยกับคุณตาคุณยายของเธอมาก่อน นอกจากนี้คุณพ่อของเธอยังเป็นลูกหลานชาวสวนที่ จ.จันทบุรี อีกด้วย ในช่วงวัยเด็กเธอจึงได้คลุกคลีอยู่กับชีวิตชาวสวนและมีความทรงจำที่ดีติดตัวเสมอมามิเคยลืมเลือน

“จะพูดว่าดิฉันได้ซึมซับความชอบเกี่ยวกับวิถีชีวิตชาวสวนมาตั้งแต่เด็กๆ เลยก็ว่าได้ ที่สำคัญตอนนี้ยังมีคุณแม่คอยเป็นกำลังใจให้ด้วย ซึ่งท่านเคยพูดว่า ‘แม่อายุมากแล้ว ตอนนี้มีลูกอยู่ 3 คน หากมีลูกของแม่สักคนที่สนใจในเรื่องการทำสวน แม่ก็จะดีใจมากๆ เลยละ เพราะแม่รู้สึกว่าการมีที่ดินเป็นของตัวเอง มีการปลูกผัก และการพึ่งพาตัวเองด้วยวิถีเกษตรเป็นสิ่งที่ดีมาก’ ดังนั้นด้วยความที่เราเป็นลูกสาวคนโต ดิฉันก็ยิ่งจะต้องแสดงความแข็งแกร่งว่าสามารถเป็นที่พึ่งของพี่น้องคนอื่นๆ ได้หากเกิดวิกฤตขึ้น

นอกจากนี้ ดิฉันยังได้แรงบันดาลใจและความคิดดีๆ มาจากอาจารย์ยักษ์และอาจารย์โก้ด้วย ที่สำคัญอาจารย์โก้ยังเป็นคนพาไปซื้อที่ดินสวนแปลงนี้อีก แถมยังได้กำลังใจจากอาจารย์ยักษ์เสริมพลังให้อีก พอได้ที่ดินแปลงนี้มาดิฉันจึงตั้งใจจะทำให้ความฝันที่คิดไว้เป็นจริงขึ้นมาให้ได้”

ปัจจุบันอาจารย์หน่าแต่งงานมีครอบครัว สามีทำงานบริษัทเอกชน และมีลูกสาววัย 17 ปี 1 คน เวลาที่เธอต้องไปลงพื้นที่ตามต่างจังหวัด ลูกสาวก็จะสนับสนุนอยู่เสมอ แต่ตัวลูกสาวก็ยังไม่เคยลงมาสัมผัสกับการทำเกษตรอย่างจริงจังสักที ซึ่งเรื่องนี้อาจารย์หน่าก็พยายามชักชวนให้ลูกสาวได้ลงมาคลุกคลีกับสิ่งที่เธอทำ เพื่อให้ค่อยๆ ซึมซับความชอบไปทีละนิด

“เหตุผลที่ดิฉันซื้อที่ดินและสร้างบ้านสวน ‘ภูมิธารา’ ขึ้น นอกจากเป็นสิ่งที่ตัวเองชอบแล้ว ดิฉันยังอยากแสดงให้ลูกเห็นว่า แม้เราจะเป็นคนเมือง แต่เราทุกคนก็สามารถน้อมนำศาสตร์พระราชาในเรื่องเกี่ยวกับกสิกรรมธรรมชาติมาใช้ได้ ดิฉันสร้างบ้านสวนขึ้นที่นี่ ส่วนหนึ่งก็เพื่อเป็นที่พักพิงและพักผ่อนของผู้สูงอายุ นั่นก็คือคุณพ่อคุณแม่ ในขณะเดียวกันก็เป็นศูนย์รวมของสมาชิกในครอบครัว คือ บ้านสวนนี้เปิดกว้างสำหรับเพื่อนๆ ที่จะมาพัก หรือกลุ่มคนและทีมงานเครือข่ายเอามื้อที่แวะเวียนผ่านมาก็สามารถมาขอพักที่นี่ได้ เพราะเรายินดี

และตอนนี้ดิฉันได้รู้จักกับแพทย์แผนไทยท่านหนึ่งใน จ.นครนายก เขาก็แนะนำว่าในพื้นที่ว่างๆ ของบ้านสวนนี้น่าจะปลูกสมุนไพรเพิ่มเติมไว้ อีกอย่างคือบ้านสวนแห่งนี้อยู่ริมน้ำ จึงน่าจะปลูกสมุนไพรและจัดพื้นที่สำหรับศาสตร์ความรู้ด้านสมุนไพรให้คนทั่วไปก็น่าจะดีไม่น้อย ดิฉันก็มานั่งคิดว่า ถ้าจะตอบโจทย์แขกที่มาแวะเวียนได้ครบ นอกจากปลูกสมุนไพรแล้ว ก็น่าจะปลูกผักและผลไม้ รวมทั้งปลูกดอกไม้ด้วย เรียกว่าทำให้เป็นพื้นที่ทดลองทางการเกษตรของเราไปเลย ทั้งหว่านข้าว ปลูกพืช ปลูกหญ้าแฝกคลุมดิน ฯลฯ เมื่อได้ผลอย่างไรก็จะได้รายงานผลการทดลองให้อาจารย์ยักษ์ได้ทราบอีกที ซึ่งถือว่าเป็นเรื่องที่ดีมากๆ

ปัจจุบันนี้คุณพ่อคุณแม่ของดิฉันอยู่กรุงเทพฯ ก็จริง แต่ในวันเสาร์-อาทิตย์ดิฉันก็จะขับรถไปรับพวกท่านมาที่สวนแห่งนี้เสมอ แล้วพอมาที่นี่ทีไรทั้งสองคนก็ชอบลงมือปลูกต้นไม้ คือ ใช้ชีวิตแบบชาวสวนเลย ตอนนี้คุณแม่อายุ 69 ปี ส่วนคุณพ่อ 79 ปี แต่ทั้งสองยังสุขภาพแข็งแรงดี พวกท่านจึงชอบออกแรงลงมือปลูกต้นไม้กันอยู่เรื่อยๆ อีกคนที่ดิฉันชอบชวนมาที่นี่ ก็คือ ลูกสาว เพราะอยากให้ลูกได้มาเห็น ได้มาสัมผัสกับธรรมชาติบ้าง เพื่อให้เขาค่อยๆ ซึมซับและรู้สึกถึงความเป็นเจ้าของ ในวันหนึ่งข้างหน้าลูกก็อาจจะใช้ประโยชน์จากพื้นที่นี้และสานต่อสิ่งดีๆ ต่อไปในอนาคตได้”

อาจารย์หน่า ทิ้งท้ายว่า การตามรอยศาสตร์พระราชา เป็นความสุขอันยั่งยืนที่ในหลวงรัชกาลที่ 9 ทรงดำริขึ้น เพื่อประโยชน์ของประชาชนอย่างแท้จริง

“อย่างที่หลายคนทราบกันดีว่า ในหลวงรัชกาลที่ 9 ทรงดำริโครงการดีๆ ขึ้น เพื่อประชาชนมากมาย พอดิฉันได้มีโอกาสเรียนรู้ในเรื่องศาสตร์พระราชาและน้อมนำมาปฏิบัติ ก็ยิ่งทำให้รู้สึกคิดถึงและศรัทธาในแนวคิดของพระองค์ท่านที่ทรงงานหนักเสมอมา ยิ่งเราได้นำวิชาความรู้ที่พระองค์ท่านสอนไว้ไปใช้ หรือนำมาปฏิบัติ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของการห่มดิน การปลูกต้นไม้ รวมทั้งแนวคิดและทฤษฎีต่างๆ ก็ยิ่งรู้สึกเทิดทูนพระองค์ท่านยิ่งๆ ขึ้นไปอีก

ทุกวันนี้ดิฉันได้นำหลักคำสอนในเรื่องเกษตรพอเพียงของพระองค์ท่านไปให้ความรู้กับชาวบ้าน และนำไปสอนนักศึกษาในมหาวิทยาลัยด้วย แล้วยังนำมาทดลองด้วยตัวเองที่บ้านสวน ‘ภูมิธารา’ อีกด้วย นี่แหละถือเป็นความสุขส่วนหนึ่งในชีวิตของดิฉันเลยก็ว่าได้”

ในอนาคตอันใกล้นี้ อาจารย์หน่า บอกว่า เธอได้เริ่มปลูกผลไม้หลายชนิดเพิ่มขึ้น และเริ่มปลูกพืชสมุนไพรเพิ่มด้วย ที่ผ่านมาก็ได้มีการพูดคุยกับคณะกรรมการปฏิรูปการศึกษา และเครือข่ายผู้ปกครองซึ่งมีลูกที่มีปัญหา เช่น เด็กออทิสติก เด็กพิเศษ หรือกลุ่มเด็กในโรงรียนทางเลือก เพื่ออยากให้เด็กเหล่านี้มีโอกาสมาเยี่ยมชมบ้านสวนภูมิธาราด้วย

“ดิฉันได้พูดคุยกับผู้ปกครองของเด็กๆ เหล่านี้ว่า อยากจะเปิดบ้านสวน ‘ภูมิธารา’ ให้เด็กๆ มีโอกาสได้เข้ามาเรียนรู้กสิกรรมธรรมชาติในรูปแบบเฉพาะตัวสำหรับพวกเขา หรือแม้แต่กลุ่มเด็กที่อยากได้ที่พัก อยากทดลองเรียนรู้ในรื่องศิลปะ หรืออยากทดลองปลูกพืช ดิฉันก็มีความคิดว่าปลายปีนี้น่าจะเปิดให้พวกเด็กๆ เหล่านี้ได้เข้ามาเยี่ยมชมและมาเรียนรู้สิ่งต่างๆ ได้ฟรี อย่างน้อยให้เด็กๆ มาเริ่มหัดปลูกต้นไม้ในกระถาง แล้วหิ้วต้นไม้กลับไปดูแลต่อที่บ้านก็ยังดี นี่แหละความสุขบนพื้นที่สีเขียวที่ดิฉันอยากแบ่งปันให้กับทุกคน”…ติดตามได้ที่ FB : Worawan Rojanapaibulya

ในวงการเครื่องดื่ม ปิง-โรจนัสถ์ เจริญศรี หัวหน้ามิกโซโลจิสต์แห่งเอบาร์ (ABar) เลานจ์สุดชิกแห่งใหม่ ของโรงแรมแบงค็อก แมริออท มาร์คีส์ ควีนส์ปาร์ค ได้รับการยอมรับในฐานะมิกโซโลจิสต์หนุ่มไฟแรง หลังสั่งสมประสบการณ์อยู่ต่างแดนหลายปี เขานำแพสชั่นและความหลงใหลที่มีต่อของเหลวทุกชนิดที่สามารถดื่มได้ ยกเว้นกาแฟ กลับมาสร้างประสบการณ์ใหม่ๆ ให้กับนักดื่มชาวไทย

ใครจะรู้ว่าเบื้องหลังมาดนิ่งๆ ของปิงยามอยู่หลังเคาน์เตอร์บาร์เพื่อผสมเครื่องดื่มแก้วพิเศษ เต็มไปด้วยเรื่องราวมากมายที่น่าค้นหาไม่แพ้ค็อกเทลที่เขาชง ปิงคือเด็กหนุ่มที่ไม่เคยมีเป้าหมายในชีวิต ไม่เคยรู้สึกว่าที่ไหนคือบ้านที่แท้จริง กลับพาตัวเองมายืนอยู่บนจุดที่เกินฝัน หากเปรียบเทียบเรื่องราวของเขาเป็นค็อกเทลสักแก้ว คงเป็นค็อกเทลแก้วพิเศษ ที่มีรสชาติกลมกล่อม แค่จิบครั้งแรกก็อยากยกซดจนหมดแก้ว

โลกใบใหม่ของนักเรียนไทยในต่างแดน

ตั้งแต่ 8 ขวบ ปิงต้องผจญภัยในโลกกว้างด้วยการย้ายไปอยู่ที่สหรัฐอเมริกา ทั้งที่ความสามารถในการใช้ภาษาอังกฤษในเวลานั้นอยู่ในระดับติดลบ

“พอเรียนจบ ป.2 ที่บ้านก็ส่งให้ผมไปสหรัฐอเมริกา ตอนนั้นคุณพ่อผมอยู่ที่วอชิงตัน ดี.ซี. แต่ผมถูกส่งไปอยู่กับคุณลุงที่นิวยอร์กช่วงที่ไปแรกๆ ภาษาอังกฤษของผมอยู่ในขั้นติดลบ พอไปเข้าโรงเรียนที่นู่น เลยต้องยอมซ้ำชั้น 1 ปี อยู่กับคุณลุงได้ 2 ปี ผมก็ย้ายไปอยู่กับคุณพ่อ จนกระทั่งเข้าเรียนไฮสกูล ตอนนั้นเรียกว่าเป็นช่วงค้นหาตัวเอง ผมไม่ได้มีความฝันหรือเป้าหมายว่าอยากทำอาชีพอะไร หรือเรียนต่อที่ไหน ผมค้นหาตัวเองด้วยการทำงานหลายอย่าง ตั้งแต่ทำงานร้านวิดีโอ จนกระทั่งไปเข้าคอร์สเรียนพยาบาล แต่ทำไปเริ่มรู้ตัวว่าไม่ชอบอยู่กับคนป่วย เลยเบนเข็มไปสายเภสัช แต่ทำไปก็ไม่ชอบอีก” ปิงเปิดฉากเล่าถึงวันวานที่ไม่หอมหวานนัก

ชีวิตในวัยหัวเลี้ยวหัวต่อที่ยังไร้จุดหมาย ทำให้ปิงได้แต่ใช้ชีวิตไปตามกรอบที่วางไว้ เมื่อเรียนจบไฮสกูลก็สอบเข้ามหาวิทยาลัย แต่ยังไม่ทันที่ชีวิตมหาวิทยาลัยจะพาเขาไปเจอทางเดินที่ใช่ของชีวิต ปิงก็ได้พบกับโฆษณาที่พลิกผันชีวิตเข้าอย่างจังเสียก่อน

“วันนั้นผมดูโทรทัศน์อยู่บ้านเห็นโฆษณาประกาศรับทหารเรือ วินาทีนั้นผมนึกถึงภาพนักบินทหารเรือในเรื่อง TOP GUN (นำแสดงโดย ทอม ครูซ) ดูเท่สุดๆ ผมตัดสินใจโทรไปตามเบอร์โทรศัพท์ที่เห็นในโฆษณาทันที เจ้าหน้าที่ที่รับสายเขาบอกแค่ว่าคุยทางโทรศัพท์ไม่รู้เรื่องหรอก ให้มาด้วยตัวเองเลยดีกว่า ผมก็ไป (ยิ้ม) ไปถึงเขาก็เล่าให้ฟังว่าสิทธิประโยชน์ที่ทหารจะได้รับมีอะไรบ้าง จริงๆ แล้วสิทธิประโยชน์ที่เขาบอกมาก็ไม่ได้ทำให้ผมอยากเป็นทหารมากขึ้นนะ แค่คิดง่ายๆ ว่าลองดูก็ได้ เลยกรอกใบสมัครไปเรียบร้อย ปรากฏว่าได้”

เมื่อพรหมลิขิตบันดาลให้นักศึกษาหนุ่มต้องมาเป็นพลทหาร ปิงก็ยอมรับเส้นทางที่เลือก “ตอนไปสมัครผมก็ไม่เห็นว่าเขามีกฎเกณฑ์อะไรนะ ขอแค่เราไม่ได้อยู่ในกลุ่มที่มีความบกพร่องทางร่างกายและจิตใจก็สมัครไป พอผ่านการคัดเลือก ผมก็เตรียมตัวมารายงานตัว ตอนนั้นที่บ้านก็ไม่ได้ว่าอะไร จากวันที่รู้ผล ผมมีเวลาเดือนเศษก่อนจะเข้ากรม ผมตัดสินใจกลับมาเที่ยวเมืองไทย เพราะเพื่อนๆ ที่เรียนไฮสกูลมาด้วยกัน พอเรียนจบก็เริ่มกลับมาเมืองไทย”

ทหารเรือป้ายแดงกับคำถามในใจ“ฉันมาทำอะไรที่นี่?”

หลังจากเที่ยวสนุกมาเต็มที่ ก็ถึงเวลาเข้ากรม อาจเพราะเป็นคนไม่คิดมาก อะไรจะเกิดก็ต้องเกิด ปิงจึงไม่จำเป็นต้องเตรียมตัวและเตรียมใจอะไรมาก เขาทำตามคำแนะนำที่ได้รับคือไม่ต้องขนของไปมาก แค่เตรียมเสื้อผ้าไปเพียงไม่กี่ชุด เครื่องเล่นซีดีเพลง เงินติดตัว และรูปถ่ายสองใบ อย่างไรก็ตามถึงจะคิดว่าเตรียมตัวมาตามคำแนะนำแล้ว แต่พอเดินผ่านประตูเข้ามายังสถานที่ที่ปิงเรียกว่าเป็น “บู๊ตแคมป์” ทุกอย่างกลับไม่ชิลอย่างที่คิด

“พอเข้าไปในบู๊ตแคมป์ เขาจะจับวัดตัวก่อนเลย จากนั้นทุกคนต้องถูกโกนหัว พอเสร็จผู้คุมจะตรวจสัมภาระที่เตรียมมา ผมว่าเตรียมมาน้อยแล้วนะ ปรากฏว่าถูกยึดหมด เหลือแค่รูปถ่ายสองใบ พอผ่านด่านแรกมา ทหารทุกคนจะต้องเข้าแถวและถอดเสื้อผ้าออกเพื่อเปลี่ยนเป็นเครื่องแบบที่เตรียมไว้ จากทั้งหมดที่เจอมา ผมโอเคนะ แต่ตอนนี้เริ่มคิดแล้วว่าฉันมาทำอะไรที่นี่” พลทหารปิงเล่าด้วยน้ำเสียงเนิบๆ เจือเสียงหัวเราะเบาๆ ที่เป็นซิกเนเจอร์ประจำตัว หลังจากนั้นผู้คุมก็พาไปยังห้องนอนซึ่งเป็นห้องที่มีเตียง 2 ชั้นเรียงเป็นแถวยาว แต่ละคนมีหมอน 1 ใบ ผ้าห่ม 1 ผืน ตอนกลางคืนห้องนี้จะเปิดไปสีแดงสลัว เพื่อให้เวรที่ผลัดกันเฝ้าทั้งคืน มองเห็น ขณะที่คนที่หลับก็ยังหลับได้

“6 โมงเช้าของทุกวันจะมีเสียงประกาศเพื่อปลุกให้ตื่น สำหรับผมการตื่นเช้าไม่มีปัญหานะ ผมปรับตัวได้ดีพอสมควร หลังจากตื่นนอนทุกคนจะมีเวลาอาบน้ำ 15 นาที ห้องน้ำเป็นแบบห้องรวม พออาบเสร็จ เขาจะสอนการแต่งเครื่องแบบ พร้อมทั้งแจ้งกฎเกณฑ์ต่างๆ สอนวิธีเดินที่ถูกต้อง เพราะกฎเหล็กของการอยู่ในบู๊ตแคมป์ช่วงแรกๆ คือเวลาจะไปไหนมาไหนต้องไปเป็นคู่ ห้ามไปคนเดียว ยกเว้นอยู่ภายในตึก แถมเวลาเดินต้องเดินด้วยท่าเดินที่ถูกต้อง ก้าวให้พร้อมกัน ถือเป็นการฝึกระเบียบของทหารไปในตัว”

ปิง ยอมรับว่า การใช้ชีวิตที่มีกฎระเบียบมีหลายอย่างที่ต้องปรับตัว แต่ข้อดีคือได้ฝึกวินัยและความอดทน

“ยกตัวอย่างเวลากินอาหารเขาจะมีเวลาให้ 15 นาที เริ่มจับเวลาตั้งแต่หัวแถวได้รับอาหาร และวางถาดบนโต๊ะเพื่อนั่งกินอาหาร พูดง่ายๆ ว่าคนที่อยู่หลังๆ ก็แย่หน่อย เพราะมีเวลากินน้อย แต่เชื่อไหมว่าด้วยระเบียบนี้ ทำให้ผมติดนิสัยกินข้าวเร็วมาจนถึงทุกวันนี้เลยนะ คือ เวลากินจะก้มหน้าก้มตากิน ไม่คุยกับใคร แต่เดี๋ยวนี้เริ่มดีขึ้น ลดสปีดในการกินอาหารลงบ้าง”

หลังจากผ่าน 3 เดือนแรกที่แสนหฤโหด ปิงบอกเล่าอย่างออกรสต่อว่าทหารเรือทั้งหมดจะถูกย้ายให้มาอยู่อีกตึก ซึ่งมีอิสระมากขึ้น ไม่ต้องโกนผม หรือไปไหนมาไหนแบบแพ็กคู่อีกแล้ว แต่ความท้าทายถัดมาคือ จะได้ไปฝึกงานเฉพาะทาง โดยเลือกตำแหน่งที่อยากฝึก แต่ปัญหาของเขาคือเลือกตำแหน่ง Fireman โดยรู้เท่าไม่ถึงการณ์ไปตั้งแต่กรอกใบสมัคร

“ผมไม่ค่อยโอเคกับส่วนงานที่ผมเลือกเลย เพราะตำแหน่ง Fireman ไม่ใช่แบบที่เราเข้าใจ เราต้องทำทุกอย่าง เป็นตัวเสริมแผนกต่างๆ จนตอนหลังผมขอย้ายไปดูแลงานเอกสารที่สำนักงาน ถามว่าเคยคิดจะถอดใจ ลาออกกลับบ้านไหม ไม่เคยนะ ทั้งที่จริงๆ เรามีสิทธิที่จะลาออกได้ ตอนนั้นผมคิดแต่ว่าในเมื่อเราตัดสินใจทางนี้แล้ว ก็ต้องสู้และเดินหน้าต่อไป”

สถานีต่อไป…เกาะกวม

หลังจากถูกส่งให้มาเรียนรู้งานในสายเฉพาะทาง 3 เดือน เวลาแห่งความสุขก็เวียนมาอีกครั้ง เมื่อได้รับอนุญาตให้หยุดพัก 2 อาทิตย์ ก่อนกลับมาเริ่มต้นภารกิจสำคัญ

“ช่วงที่หยุดผมเที่ยวแบบสุดเหวี่ยงเลย ก่อนที่จะต้องกลับเข้ากรมอีกครั้ง เพื่อเลือกว่าจะไปประจำการที่ไหน ตอนนั้นจุดหมายในใจผม คือ ญี่ปุ่น ไทย อังกฤษ แต่สุดท้ายผมได้ไปประจำที่เกาะกวม คำถามที่ป๊อปอัพในหัวผมตอนนั้น คือ เกาะกวมคือที่ไหน (หัวเราะ) ผมเข้าไปเปิดดูแผนที่ในกูเกิล ถึงได้เห็นว่าเกาะกวมเป็นเกาะเล็กๆ อยู่ระหว่างญี่ปุ่นกับออสเตรเลีย ตอนนั้นผมไปถามทหารรุ่นพี่ว่าไปประจำการที่นี่เป็นอย่างไร ทุกคนก็บอกเป็นเสียงเดียวกันว่าดีเลย เป็นเกาะที่เต็มไปด้วยสีสันและความสนุกสนาน ซึ่งขัดกับความชอบของผม ที่ชอบในเสน่ห์ของความเป็นเมืองมากกว่า”

ก่อนจะออกเดินทางไปปักหมุดในสถานที่ที่ไม่คุ้นเคย ทหารทุกคนจะได้รับกระเป๋าสำหรับขนสัมภาระคู่กาย 1 ใบ โดยมีกฎว่าทุกคนต้องใส่สัมภาระทุกอย่างลงไปในกระเป๋าใบนี้เท่านั้น ถามว่าใหญ่แค่ไหน ปิงตอบแบบไม่ต้องเสียเวลานึกว่า “ใส่ชุดยูนิฟอร์มลงไป 1 ชุดก็แทบไม่เหลือพื้นที่ให้ใส่อย่างอื่นลงไปแล้ว (หัวเราะ)”

ภารกิจในการเดินทางไปเกาะกวมครั้งนี้ เดินทางโดยเครื่องบินพาณิชย์ไปตามปกติ พอไปถึงจะมีคนมารับเพื่อพาไปยังท่าเรือ ตลอดเวลาที่ประจำการอยู่ที่นี่ ปิงต้องปฏิบัติหน้าที่และใช้ชีวิตอยู่บนเรือเป็นหลัก หลังเลิกงานหรือวันหยุดสามารถขึ้นฝั่งไปเที่ยวได้ แต่ต้องกลับขึ้นเรือก่อนเที่ยงคืน

“ช่วงแรกๆ ที่มาก็ยังสนุกเพราะเป็นอะไรที่แปลกใหม่ แต่อยู่ไปอยู่มาเริ่มไม่สนุก เพราะทั้งเกาะมีที่เที่ยวอยู่ไม่กี่ที่ ถามว่าทำยังไง สุดท้ายก็ต้องทำใจ (หัวเราะ) บางวันผมก็เลือกนอนเล่นอยู่บนเรือ เพราะสมัยนั้นก็ยังไม่ไวไฟจะให้ดูหนัง ดูซีรี่ส์ฆ่าเวลา”

หน้าที่ของทหารในสงครามอิรัก

ชีวิตในกรมที่ดูเหมือนจะราบเรียบไร้คลื่นลม มีอันต้องทำให้หัวใจสูบฉีด เมื่อเกิดสงครามอิรักขึ้น แม้หน้าที่ของปิงในเวลานั้นจะไม่ต้องออกไปรบ แต่ก็มีหน้าที่สำคัญในการเป็นกองหนุน คอยดูแลเรือรบที่แวะเวียนมา

“เรือที่ผมประจำอยู่เป็นขนาดเล็ก มีหน้าที่ดูแลเรือดำน้ำที่แวะเวียนเข้ามาที่ฝั่ง บางครั้งก็ออกไปช่วยอำนวยความสะดวกให้พวกเรือดำน้ำที่อยู่กลางทะเล มีครั้งหนึ่งเคยออกไปลอยลำนานถึงสองสัปดาห์ ความรู้สึกผมตอนนั้นคืออยากจะกระโดดหนีจากเรือมาก (หัวเราะ) แต่สุดท้ายผมก็อยู่ได้นานกว่าที่คิดนะ เพราะจริงๆ พออยู่ครบ 3 ปี เขาก็ให้ลาออกได้ แต่ผมยังเลือกที่จะฝึกอยู่ที่นี่ต่อจนครบกำหนด 4 ปี ได้ติดยศ E4 ตลอดเวลาที่ประจำการ ผมมีความประพฤติอยู่ในเกณฑ์ดี ตั้งใจทำงาน ไม่เคยโดนหักคะแนน ตอนที่จะลาออกทางกรมก็ยังอยากให้อยู่ต่อนะ แต่ผมปฏิเสธไป”

ถ้าเลือกได้อีกครั้งคงไม่มาทางนี้

ถ้าถามว่าเสียใจกับการตัดสินใจที่ผ่านมาหรือไม่ ปิงตอบอย่างฉะฉานว่า “ไม่ เพราะผมได้อะไรหลายอย่างจากตรงนั้น แต่ถ้าให้กลับไปเลือกได้อีกรอบก็คงไม่เลือกอีก” (หัวเราะ)

หลังจากออกจากกรม ชีวิตของปิงเดินหน้าไปอย่างไร้จุดหมายอีกครั้ง ในช่วงที่หนทางข้างหน้ายังมืดมน เขาเดินทางกลับมาประเทศไทย เพื่อบวชทดแทนคุณพ่อแม่ 2 สัปดาห์ ก่อนจะสึกออกมาพร้อมเป้าหมายที่จะกลับไปเรียนต่ออีกครั้ง

“ผมกลับมาสมัครเข้ามหาวิทยาลัยอีกครั้ง ระหว่างที่เรียนผมเริ่มทำงานเป็นพนักงานเสิร์ฟในร้านอาหาร ทำไปสักพักก็ตัดสินใจลาออกจากมหาวิทยาลัย เพราะคิดว่าสิ่งที่เรียนไม่ใช่สิ่งที่ใช่ ผมมุ่งมั่นทำงาน จนเคยเกือบหลงทางคิดว่าตัวเองอยากเป็นเชฟ แต่สุดท้ายก็รู้ว่าเชฟก็ยังไม่ใช่ เพราะผมไม่ชอบยืนอยู่หน้าเตาที่ร้อนๆ (ยิ้ม) ผมพยายามค้นหาสิ่งที่ใช่กว่า จนสุดท้ายมาเจอกับอาชีพในฝัน นั่นคือการเป็นบาร์เทนเดอร์”

กว่าจะมาถึงวันนี้ แม้จะต้องเริ่มต้นจากศูนย์ พยายามไขว่คว้าทุกโอกาสเพื่อจะได้มีพื้นที่ยืนในบาร์เครื่องดื่ม แต่วันนี้ปิงพูดได้อย่างเต็มปากว่าเขามาไกลกว่าที่คิดและเข้าใกล้กับจุดที่คาดหวัง จากนี้เป้าหมายของปิงคือการพัฒนาให้เอบาร์เป็น 1 ใน 50 บาร์ที่ดีที่สุดในเอเชีย