คำถาม ผมขอทราบเรื่อง เกร็ดความรู้ในการปลูกผักใบเขียว ด้วยนะครับ

ทรงพล สลวยงาม

อ.เมือง จ.ชัยนาท

คำตอบ

ผักใบเขียวทุกชนิด มีประโยชน์ต่อร่างกาย โดยเฉพาะอย่างยิ่ง สีเขียวในผักประกอบไปด้วยคลอโรฟิลล์ เบต้าแคโรทีน และวิตามินต่างๆ มีสารช่วยต่อต้านอนุมูลอิสระ ซึ่งเป็นสาเหตุหนึ่งของโรคมะเร็ง ช่วยบำรุงหัวใจและหลอดเลือด ช่วยบำรุงสมองและความจำ ชะลอความเสื่อมของเซลล์ต่างๆ ควบคุมสมดุลของร่างกาย ยังมีสารอาหารที่สำคัญอีกคือ แคลเซียม ช่วยเสริมสร้างให้กระดูกและฟันให้แข็งแรง มีใยอาหารเป็นส่วนประกอบหลัก ซึ่งช่วยทำให้ขับถ่ายได้สะดวก ช่วยลดคอเลสเตอรอล รวมทั้งลดระดับน้ำตาลในเลือด คุณประโยชน์หลายอย่างที่กล่าวไว้ เราสามารถที่จะปลูกผักกินเองได้ ดังนี้

วิธีการปลูกผักใบเขียว

1.ผักประเภทที่ต้องเพาะกล้าก่อน แล้วจึงย้ายปลูก เป็นพืชผักที่เมล็ดพันธุ์มีขนาดเล็ก ต้องการการดูแลรักษาระยะต้นกล้ามากกว่าพืชผักชนิดอื่น เช่น กะหล่ำดอก กะหล่ำปลี ผักกาดขาวปลี มะเขือเทศ เป็นต้น แปลงเพาะกล้า ควรมีขนาดกว้าง 1 เมตร สูง 10 เซนติเมตร อาจปลูกโดยการหว่านเมล็ดผักให้สม่ำเสมอ อย่าให้แน่นเกินไป หรือโรยเมล็ดตามร่องเล็กๆ บนแปลงเพาะ แต่ละร่องห่างกัน 15-20 เซนติเมตร หลังจากนั้น ให้เกลี่ยดินกลบบางๆ และใช้ฟางข้าวคลุมดิน แล้วรดน้ำ ควรให้น้ำกล้าผักวันละ 2 ครั้ง เมื่อกล้าผักอายุได้ 1-2 สัปดาห์ ให้ถอนต้นกล้าอ่อนแอ หรือที่เป็นโรค และต้นที่อยู่ชิดกันทิ้งไป กล้าที่เหมาะสมจะย้ายปลูก ควรมีใบจริง 3-5 ใบ

2.ผักประเภทที่หว่านเมล็ดลงในแปลงได้เลย ผักประเภทนี้ มีอายุสั้น โตเร็ว มีระยะปลูกถี่ เมล็ดหาง่าย และราคาถูก เช่น ผักชี ผักกาดเขียว กวางตุ้ง คะน้า สามารถปลูกได้ 2 วิธีคือ

-โดยหว่านเมล็ดให้กระจายทั่วแปลง คลุมด้วยฟางบางๆ และรดน้ำเป็นฝอยละเอียดให้ทั่วแปลง เมื่อต้นกล้างอก และมีใบจริงประมาณ 1-2 ใบ ให้เริ่มถอนแยก โดยเลือกต้นกล้าที่แข็งแรงไว้ และจัดระยะปลูกให้พอเหมาะ

-โดยการโรยเป็นแถว วิธีนี้ จะประหยัดเมล็ดพันธุ์ได้มากกว่าวิธีหว่าน โดยโรยเมล็ดให้เป็นแถวในร่อง เมื่อต้นกล้างอก ให้ถอนต้นที่อ่อนแอ และเบียดชิดกันทิ้งไป

3.ผักประเภทที่ใช้ปลูกเป็นหลุม ผักประเภทนี้ เป็นพวกที่มีเมล็ด เช่น ถั่วฝักยาว ถั่วลันเตา แตงกวา ฟักทอง มะระ ผักกาดหัว เป็นต้น โดยหยอดเมล็ดตามหลุมปลูกที่เตรียมไว้ หลุมละ 2-3 เมล็ด ลึกประมาณ 2.5 เซนติเมตร กลบด้วยดินบางๆ เมื่อต้นกล้ามีใบจริงประมาณ 2 ใบ ให้ถอนต้นที่อ่อนแอทิ้ง เหลือไว้หลุมละ 1 ต้น

การดูแลรักษา

1.หลังจากปลูกผักแล้ว ให้ใช้ฟางข้าว อัตรา 1 ตันต่อไร่ คลุมดินระหว่างแถวของผักที่ปลูก เพื่อรักษาความชื้น ควบคุมวัชพืช และเมื่อฟางข้าวสลายตัว จะช่วยเพิ่มอินทรียวัตถุให้แก่ดินอีกด้วย

2.การให้ปุ๋ย ใช้น้ำหมักชีวภาพฉีดพ่น อัตรา 2 ลิตรต่อไร่ เจือจาง 1:1,000 ทางใบ และลำต้น หรือรดลงดิน ควรทำในตอนเช้า หรือหลังจากฝนตก และให้อย่างสม่ำเสมอทุก 7 วัน จนกระทั่งเก็บเกี่ยวผลผลิต จะช่วยเร่งการเจริญเติบโตของรากพืช เพิ่มการขยายตัวของใบ การยืดตัวของลำต้น และส่งเสริมการออกดอก และติดผลได้ดีขึ้น

เมื่อผักเริ่มติดดอกออกผล ให้ฉีดพ่นน้ำหมักชีวภาพรอบๆ ต้น แล้วพรวนดิน รดน้ำ และกำจัดวัชพืช อย่างสม่ำเสมอ การให้น้ำ ควรรดน้ำในช่วงเวลาเช้าและเย็น ไม่ควรรดตอนแดดจัด อย่าปล่อยให้น้ำขังแปลงเป็นอันขาด เพราะจะทำให้ผักเน่า ข้อสำคัญสำหรับน้ำหมักชีวภาพที่จะนำไปใช้ ต้องทำการเจือจางตามชนิดของพืช ก่อนใช้นะครับ

นายรัตวิ

คำถาม ผมพบปัญหาการเก็บเมล็ดพันธุ์พืช
แล้วขึ้นรา เสียหายหมด เพาะไม่ขึ้น
ขอทราบความรู้ควรปฏิบัติในเรื่องนี้ด้วยครับ ขอบคุณครับ

สถาพร องอาจสิทธิกูล

อ.เมือง จ.ชุมพร

คำตอบ

เมล็ดพันธุ์ จะมีอัตราการงอกและอายุการเก็บแตกต่างกันไป จะมากหรือน้อยนั้น ขึ้นอยู่กับปัจจัยที่มีผลต่ออายุการเก็บรักษาเมล็ดพันธุ์ ดังนั้นวิธีการเก็บรักษาเมล็ดพันธุ์จึงสำคัญมาก ที่จะทำให้มีอายุการเก็บของเมล็ดได้นาน และสามารถคงความงอกและความแข็งแรงไว้ได้นานด้วย

ปัจจัยที่ทำให้เมล็ดพันธุ์มีอายุการเก็บรักษาได้นาน ได้แก่

1.ชนิดของพืช โดยธรรมชาติแล้ว เมล็ดพันธุ์พืชบางชนิดเก็บได้นาน แต่บางชนิดเก็บไม่นาน หรืออายุการเก็บรักษาสั้น เช่น เมล็ดพันธุ์ข้าว เก็บรักษาได้ง่ายกว่าเมล็ดพันธุ์ถั่วต่างๆ เป็นต้น

2.พันธุ์ ในพืชชนิดเดียวกันนั้น เมล็ดพันธุ์พืชบางพันธุ์ เก็บรักษาได้นานกว่าพันธุ์อื่น เช่น เมล็ดพันธุ์ถั่วเหลืองพันธุ์ สจ.4 เก็บรักษาได้นานกว่าพันธุ์เชียงใหม่ 60 เป็นต้น

3.ระดับความเสื่อม เมล็ดพันธุ์สามารถเสื่อมคุณภาพได้เร็วหรือช้า ขึ้นอยู่กับสาเหตุต่างๆ เช่น เก็บเกี่ยวล่าช้า ได้รับความกระทบกระเทือนจากการเก็บเกี่ยวหรือนวด ถูกฝนหรือเปียกน้ำค้าง จะเก็บรักษาได้น้อยกว่า เมล็ดพันธุ์ชนิดเดียวกันที่ยังสมบูรณ์แข็งแรงกว่า

4.ความชื้นของเมล็ด เมล็ดพันธุ์ที่มีความชื้นต่ำ จะเก็บรักษาได้นานกว่าเมล็ดพันธุ์ชนิดเดียวกัน และคุณภาพระดับเดียวกันที่มีความชื้นสูงกว่า

5.ความชื้นสัมพัทธ์ของอากาศในโรงเก็บ หรือมวลไอน้ำในอากาศรอบๆ เมล็ดพันธุ์ ถ้าความชื้นสัมพัทธ์ต่ำ จะสามารถเก็บรักษาเมล็ดพันธุ์ได้นานกว่าสภาพที่มีความชื้นสัมพันธ์สูง

6.อุณหภูมิของอากาศในโรงเก็บ หรือบรรยากาศรอบๆ เมล็ดพันธุ์ เช่น ถ้าเก็บไว้ในที่ที่มีอุณหภูมิต่ำ ก็จะเก็บรักษาเมล็ดพันธุ์ได้นานกว่าที่ที่มีอุณหภูมิสูง

การเก็บและการดูแลรักษาเมล็ดพันธุ์พืช มีหลายวิธี เกษตรกรอาจจะนำไปดัดแปลงพัฒนาเพื่อให้เข้ากับความต้องการใช้งานจริงของตน ดังนี้

1.แบบเปิด เป็นวิธีที่ไม่สามารถควบคุมความชื้นและอุณหภูมิของบริเวณที่เก็บเมล็ดพันธุ์ได้ ความมีชีวิตของเมล็ด จึงผันแปรไปตามสภาพอากาศ ถ้าอยู่ในสภาพความชื้นสูง จะทำให้ความชื้นในเมล็ดสูงด้วย

2.แบบควบคุมความชื้นในเมล็ด โดยเก็บในภาชนะที่ปิดสนิท เช่น ซองพลาสติก กระป๋อง

3.แบบปรับสภาพให้เย็นและแห้ง วิธีนี้เหมาะกับการเก็บรักษาเมล็ดพืชหลายชนิด เช่น ผัก ไม้ดอก ธัญพืช ควรรักษาระดับความชื้นในเมล็ด 3-8% และเก็บในอุณหภูมิ 1-5 องศาเซลเซียส

4.แบบเย็นและชื้น เหมาะกับการเก็บรักษาเมล็ดพืชที่มีอายุสั้นหลายชนิดที่ไม่ชอบสภาพแห้ง

5.แบบอุ่นและชื้น เหมาะกับการเก็บรักษาเมล็ดพืชเมืองร้อนหลายชนิด เช่น ลำไย เงาะ มังคุด มะม่วง ทุเรียน โกโก้ เพราะเป็นเมล็ดพืชที่มีอายุสั้น

การเก็บรักษาเมล็ดพันธุ์ที่ดี เพื่อให้คงความงอกและความแข็งแรงได้ ควรปฏิบัติดังนี้ คือ ให้เก็บรักษาเมล็ดพันธุ์พืชไว้ในเขตที่มีอากาศแห้ง ให้เก็บรักษาเมล็ดพันธุ์พืชไว้ในโรงเก็บที่ควบคุมอุณหภูมิให้ต่ำอยู่เสมอ เก็บรักษาไว้ในโรงเก็บที่ควบคุมความชื้นสัมพัทธ์ให้ต่ำ เก็บรักษาเมล็ดพันธุ์พืช โดยการบรรจุในภาชนะที่ปิดได้สนิท และสามารถป้องกันการรั่วไหลของอากาศได้ เก็บรักษาเมล็ดพันธุ์พืชในภาชนะปิดสนิท จะทำให้เก็บรักษาได้นาน เพราะความชื้นของเมล็ดพันธุ์จะไม่สูงขึ้น หรือไม่เปลี่ยนไปตามการเปลี่ยนแปลงของอากาศ แต่จะยังคงมีความชื้นต่ำตลอดไป ซึ่งทำให้เมล็ดพันธุ์ตายช้า และไม่ควรเก็บรักษาเมล็ดพันธุ์ในตู้เย็น เนื่องจากในตู้เย็นมีความชื้นสัมพัทธ์สูง เมล็ดพันธุ์ก็จะดูดความชื้น และมีความชื้นสูงตามไปด้วย เมื่อนำเมล็ดพันธุ์ดังกล่าวออกจากตู้เย็น จะเกิดการเสื่อมอย่างรวดเร็ว นะครับ

นาย รัตวิ

คำถาม ผมปลูกผักมาหลายปีแล้วครับ อยากจะลดการใช้สารเคมีลงบ้าง ขอทราบรายละเอียดเกี่ยวกับระบบเกษตรอินทรีย์ด้วยครับ

สถิตย์ อาริยะเรืองรอง

อ.เมือง จ.สิงห์บุรี

คำตอบ

ในการปลูกผักนั้น สภาพแวดล้อมและลักษณะดินที่เหมาะสมเป็นเรื่องที่สำคัญที่สุด พื้นที่ปลูกผักควรเป็นที่ราบ มีความสม่ำเสมอ ไม่ควรเป็นที่ต่ำ เพราะอาจมีน้ำท่วมขังได้ง่าย แต่ควรมีน้ำเพียงพอสำหรับใช้ตลอดปี หรือตลอดฤดูกาล ดินที่เหมาะสม ควรเป็นดินร่วน มีความอุดมสมบูรณ์สูง มีการระบายน้ำ และการถ่ายเทอากาศดี มีค่าความเป็นกรดเป็นด่าง ประมาณ 6.0-6.5 ดินล่างไม่ควรเป็นชั้นของดินดาน เพราะจะทำให้น้ำซึมผ่านไม่สะดวก พืชอาจเหี่ยวเฉาได้ในกรณีที่มีฝนตกหนัก หรือให้น้ำมากเกินไป

การเลือกพันธุ์ผัก ควรเลือกพันธุ์ที่มีความต้านทานต่อศัตรูพืชสูง ปราศจากเชื้อโรค ผลผลิตสูง และมีคุณภาพตรงตามที่ตลาดต้องการ รวมทั้งเลือกพันธุ์ที่เจริญเติบโตดีเหมาะสมกับฤดูปลูก และสภาพดินฟ้าอากาศที่ปลูก ควรแช่เมล็ดพันธุ์ผักในน้ำอุ่นที่มีอุณหภูมิ 50-55 องศาเซลเซียส นาน 10-15 นาที จะช่วยกำจัดเชื้อโรคพืชและเป็นการกระตุ้นให้เมล็ดพันธุ์งอกได้สม่ำเสมอ ช่วยลดปริมาณการใช้เมล็ดพันธุ์อีกด้วย

การเตรียมดิน ดังนี้

1. ให้ทำการปรับระดับพื้นที่ให้ราบเรียบ ไม่เป็นแอ่งขังน้ำ ไถเตรียมดิน ด้วยการไถดะ 1 ครั้ง ตากดินทิ้งไว้ 7 วัน เพื่อกำจัดแมลง โรค และวัชพืช แล้วทำการไถพรวน 1 ครั้ง จะทำให้ดินมีเนื้อละเอียด ร่วนซุย เหมาะแก่การปลูกพืชผัก ถ้าเป็นพื้นที่ที่มีปัญหาวัชพืช และเคยมีศัตรูพืชระบาดอย่างรุนแรงมาก่อน ควรจะตากดินทิ้งไว้อีก 7 วัน แล้วไถพรวนอีกครั้งหนึ่ง

2. หลังจากนั้น ให้ทำการยกร่องกว้างประมาณ 1.5 เมตร สูงประมาณ 25-30 เซนติเมตร เป็นอย่างน้อย จะช่วยในเรื่องการระบายน้ำได้ ระยะระหว่างร่อง 30-50 เซนติเมตร ให้หว่านปุ๋ยหมักอัตรา 4 ตันต่อไร่ หรือปุ๋ยคอก 2 ตันต่อไร่ ให้ทั่วพื้นที่ ผสมคลุกเคล้าให้เข้ากับดิน

3. ฉีดพ่นด้วยน้ำหมักชีวภาพ ที่ผลิตจากสารเร่ง พด.2 ของกรมพัฒนาที่ดิน ที่ได้รณรงค์แจกจ่ายให้ผู้สนใจนำไปใช้ โดยใช้ในอัตรา 5 ลิตรต่อไร่ เจือจาง 1:500 เพื่อเพิ่มธาตุอาหาร และสารเร่งการเจริญเติบโตแก่พืชและจุลินทรีย์ดิน

4. หว่านเชื้อจุลินทรีย์ควบคุมเชื้อสาเหตุโรคพืชที่ผลิตจากสารเร่ง พด.3 ของกรมพัฒนาที่ดิน ในอัตรา 100 กิโลกรัมต่อไร่ เพื่อป้องกันโรครากเน่าและโคนเน่าในช่วงแรกที่ปลูก แล้วจึงปลูกพืชผัก

การจัดการดินหลังเก็บเกี่ยว หลังจากเก็บเกี่ยวผลผลิตแล้ว ให้สับกลบเศษพืชผักลงดิน และปล่อยให้ย่อยสลาย 7 วัน แล้วจึงเตรียมดินดังที่ได้กล่าวมาแล้ว เพื่อปลูกพืชผักครั้งต่อไป การจัดการดิน เพื่อปลูกพืชผักโดยระบบเกษตรอินทรีย์ จะสามารถลดอัตราการใช้ปุ๋ยเคมีลงได้ ประมาณ 50 เปอร์เซ็นต์ หรือสามารถเพิ่มผลผลิตได้ประมาณ 20 เปอร์เซ็นต์ เมื่อเปรียบเทียบกับวิธีการเดิมของเกษตรกรนะครับ

นาย รัตวิ

คำถาม 

ขอทราบข้อมูลความรู้เรื่อง ปุ๋ยพืชสด มีอะไรบ้าง และมีประโยชน์อย่างไรบ้างครับ

ทองสนาน อินทร์เจริญ อ.น้ำปาด จ.อุตรดิตถ์

คำตอบ

ปุ๋ยพืชสด เป็นปุ๋ยอินทรีย์ชนิดหนึ่ง ที่ได้จากการไถกลบเศษพืชทั้งหมด อันได้แก่ ต้น ใบ กิ่ง ก้าน และราก ที่ยังสดอยู่ผสมลงไปในดิน เมื่อซากพืชที่เน่าเปื่อยผุพังแล้ว จะช่วยเพิ่มอินทรียวัตถุและธาตุอาหารให้แก่ดิน เป็นประโยชน์ ต่อพืชที่จะปลูกตามมา ปุ๋ยพืชสดจะช่วยบำรุงดินให้มีความอุดมสมบูรณ์ ช่วยปรับปรุงโครงสร้างของดิน ทำให้ดินมีความร่วนซุย มีการระบายอากาศได้ดี ช่วยให้ดินมีการอุ้มน้ำได้ดีขึ้น ลดอัตราการสูญเสียหน้าดินอันเกิดจากการชะล้าง ทั้งยังช่วยในการปราบวัชพืชบางชนิดได้เป็นอย่างดีด้วย

พืชที่ใช้ปลูกเป็นปุ๋ยพืชสดนั้น มีหลายชนิดด้วยกัน ได้แก่ พืชตระกูลถั่ว ตระกูลหญ้า และพืชน้ำ เช่น จอก แหนแดง ผักตบชวา พืชตระกูลถั่วมีคุณสมบัติพิเศษกว่าพืชชนิดอื่นๆ คือ มีปมที่เรียกว่า ปมรากถั่ว ในปมเหล่านี้ จะมีเชื้อจุลินทรีย์พวกไรโซเบียมเป็นจำนวนมาก สามารถตรึงเอาธาตุไนโตรเจนจากอากาศมาเปลี่ยนให้อยู่ในรูปที่พืชสามารถนำเอาไปใช้ประโยชน์ได้

ชนิดของพืชตระกูลถั่ว มี 4 ชนิด คือ

1.พืชตระกูลถั่วที่ไถกลบแล้วเปลี่ยนเป็นปุ๋ยได้รวดเร็ว สามารถขึ้นได้ดีในดินที่มีสภาพพื้นที่แตกต่างกัน ได้แก่ ปอเทือง โสนอินเดีย โสนไต้หวัน โสนคางคก เป็นต้น

2.พืชตระกูลถั่วที่ปลูกคลุมดิน สามารถคลุมดินได้ดีในสวนผลไม้ เพื่อปราบวัชพืช พืชบางชนิด ต้นเป็นเถา และใบร่วงหล่นเป็นปุ๋ยบำรุงดินได้แก่ ถั่วลาย ถั่วเสี้ยนป่า ไมยราพไร้หนาม คาโลโปโกเนียม ถั่วอัญชัน ถั่วกระด้าง ถั่วพร้า เป็นต้น

3.พืชตระกูลถั่วที่เป็นพืชเศรษฐกิจ เมล็ดและฝักเป็นอาหารสำหรับมนุษย์และสัตว์ สามารถปลูกใช้เป็นปุ๋ยพืชสดได้ หลังจากที่เก็บฝักและเมล็ดแล้ว ไถกลบลำต้นหรือส่วนที่เหลือลงในดิน ไม่นิยมปลูกเพื่อใช้เป็นปุ๋ยพืชสดโดยตรง แต่ถ้าจะใช้เป็นปุ๋ยพืชสด ได้แก่ ถั่วเขียว ถั่วพุ่ม ถั่วเหลือง ถั่วลิสง ถั่วแดง ถั่วพู ถั่วแขก เป็นต้น

4. พืชตระกูลถั่วชนิดอื่นๆ เป็นพืชที่ปลูกในที่รกร้างว่างเปล่า ช่วยป้องกันวัชพืชและศัตรูพืชอื่นๆ รวมทั้งเป็นแนวกั้นลมได้ ได้แก่ กระถินยักษ์ คราม ถั่วมะแฮะ ขี้เหล็กผี เป็นต้น

การปลูกพืชตระกูลถั่ว เพื่อใช้เป็นปุ๋ยพืชสดให้ได้ผลดีนั้น ต้องพิจารณาปัจจัยต่างๆ ที่จำเป็น ได้แก่

1.ลักษณะของดินที่จะปลูก พืชตระกูลถั่วชนิดต่างๆ ขึ้นได้ดีในดินที่ไม่เหมือนกัน ก่อนปลูกควรปรับปรุงสภาพของดินให้เหมาะสมกับพืชที่จะปลูกเสียก่อน เช่น

-ถ้าดินเป็นกรด ควรใส่สารปรับปรุงดินประเภทหินฝุ่น ปูนมาร์ล ปูนขาว หินเกร็ด เปลือกหอย ลงไปก่อน

-ถ้าเป็นดินทราย ควรใส่ปุ๋ยเคมีที่มีสูตรตัวเลขต่ำ สูตร 3-6-9 อัตรา 20-30 กิโลกรัมต่อไร่ หว่านเป็นปุ๋ยรองพื้นก่อนจะปลูกถั่ว เพื่อเร่งการเจริญเติบโตของพืชตระกูลถั่ว และให้น้ำหนักพืชสดสูง

2.ปัจจัยในเรื่องเวลาและฤดูกาลที่ปลูก เวลาที่เหมาะสมที่สุดก็คือ ปลูกตอนต้นฤดูฝนแต่ต้องคำนึงถึงระยะเวลาในการปลูกพืชเศรษฐกิจด้วย เพราะพื้นที่อาศัยน้ำฝนช่วงฝนตก และปริมาณน้ำฝน มีความสำคัญต่อพืชเศรษฐกิจเป็นอย่างยิ่ง หรือไม่ก็ให้ปลูกหลังจากการเก็บเกี่ยวพืชหลักก็ได้ เพราะขณะนั้น ยังมีความชื้นในดินอยู่

3.อายุของพืช ในช่วงเวลาการไถกลบ ให้คำนึงถึงปริมาณน้ำหนักพืช และจำนวนแร่ธาตุที่เพิ่มลงในดิน โดยต้องพิจารณาถึงอายุของพืชเป็นหลัก ระยะเวลาที่เหมาะสมในการตัดสับและไถกลบก็คือ ขณะที่ต้นพืชเริ่มออกดอกไปจนถึงระยะที่ออกดอกบานเต็มที่ เนื่องจากในระยะนี้ พืชตระกูลถั่วจะเจริญงอกงามสูงสุด และเป็นระยะที่องค์ประกอบของพืชอยู่ในสภาพที่เหมาะสมแก่การสลายตัว เมื่อไถกลบลงดิน จะให้ปริมาณอินทรียวัตถุและธาตุไนโตรเจนแก่ดินสูงที่สุด

เกษตรกรทั่วไป ควรจะให้ความสนใจเรื่องการใช้ปุ๋ยพืชสด เพื่อการบำรุงดิน โดยเฉพาะปุ๋ยพืชสดจากพืชตระกูลถั่ว และนำไปปฏิบัติในพื้นที่ของตน เพราะนอกจากจะเป็นการลดต้นทุนการผลิตที่นับวันจะสูงขึ้น ยังช่วยเพิ่มผลผลิตและคุณภาพของพืชที่ปลูกให้สูงขึ้นอีกด้วย

นาย รัตวิ

คำถาม การปลูกข้าวด้วยตอซังเป็นแบบไหนครับ ผมขอทราบวิธีปลูกข้าวด้วยตอซังด้วยครับ

สะอาด มนตราตรึง

คำตอบ การปลูกข้าวด้วยตอซัง เป็นการทำนาข้าวด้วยตอซังข้าวเดิมแทนการหว่านด้วยเมล็ดพันธุ์ข้าว โดยย่ำตอข้าวเดิมให้ล้มหลังการเกี่ยวข้าว ตามฤดูกาลเสร็จเรียบร้อย ภายในเวลา 10-15 วัน ต้นข้าวรุ่นที่ 2 จะแตกหน่อขึ้นมาจากกอข้าวเดิม ต้นข้าวที่งอกขึ้นมาใหม่ จะเติบโตและให้ผลผลิตเช่นเดียวกับข้าวนาหว่านน้ำตมในครั้งแรก หลังจากเก็บเกี่ยวข้าวแล้ว

วิธีการปลูกข้าวด้วยตอซัง ตามคำแนะนำของนักวิชาการเกษตร ได้ดังนี้

1.พื้นที่แปลงนา ต้องเรียบสม่ำเสมอกัน พื้นที่ที่เป็นท้องกระทะ แบบตรงกลางลึก ด้านข้างเป็นที่ดอน ไม่ควรทำการปลูกข้าวล้มตอซัง เพราะจะทำให้มีน้ำขัง และทำให้ตอซังเน่า ส่วนต้นข้าวที่ปลูกครั้งแรกด้วยเมล็ดนั้น ต้องแข็งแรง ปราศจากโรคแมลง

2.การเก็บเกี่ยวข้าวในระยะพลับพลึง โดยระบายน้ำออกจากแปลงนา ให้ดินมีความชื้นที่เหมาะสม ประมาณ 50% ทดสอบได้ด้วยการหยิบดินในแปลงนามาปั้นเป็นลูกกระสุนได้ แสดงว่ามีความชื้นที่เหมาะสมแล้ว

3.ทำการเกลี่ยฟางข้าวให้สม่ำเสมอ โดยไม่ต้องไถพรวนดิน และหว่านกล้าเหมือนการทำนาหว่านน้ำตม แล้วทำการย่ำให้ตอข้าวให้ทั่วถึงเสมอกัน หลังจากนั้น 10-15 วัน ให้สูบน้ำเข้านา อย่าให้ดินแห้งเกิน 10 วัน และคอยดูแลน้ำไม่ให้ขาด หลังย่ำตอข้าวแล้ว อย่าให้น้ำขังจนกว่าข้าวจะงอก มิเช่นนั้นข้าวเปลือกที่ตกอยู่บนพื้นดินในนา จะงอกขึ้นมาแทรกกับต้นข้าวที่งอกจากตอ ทำให้มีข้าวสองรุ่นอยู่ในแปลงเดียวกัน ถ้าเกิดมีข้าวสองรุ่นที่อายุไม่เท่ากัน จะทำให้ข้าวแก่ไม่เท่ากัน และเก็บเกี่ยวลำบาก

4.การปลูกข้าวตอซัง จะเริ่มตั้งแต่หลังการเก็บเกี่ยว ให้ทำการกระจายฟางคลุมตอซังทั่วแปลงนา โดยใช้ลูกยางย่ำตอซัง ประมาณ 4 เที่ยว ย่ำให้ราบเรียบติดกับพื้นดินฟางที่คลุม อย่าให้ตอซังกระดกขึ้น จากนั้นประมาณ 3-4 วัน ข้าวจะเริ่มแทงหน่อเล็กจากข้อที่ 2-3 หรือปลายตอซังออกมา

5.หลังย่ำตอซังแล้ว ต้องตรวจสอบว่า ฟางที่คลุมควรให้มีความหนาพอเหมาะ อย่าคลุมบางหรือหนาเกินไป แต่ถ้าพบว่าจุดใดหนามากเกินไปให้เอาออก

6.จากนั้น ปล่อยทิ้งไว้รอจนกว่าหน่อข้าวงอกขึ้นมา จะมีใบ 2-3 ใบ เมื่ออายุข้าวประมาณ 10 วัน นับจากวันย่ำตอซัง

7.ให้สังเกตว่า การเจริญเติบโตจะแตกต่างกันกับข้าวหว่านน้ำตม โดยต้นจะใหญ่กว่า รากจะหนาแน่นกว่า หาอาหารได้ดีกว่า ข้าวล้มตอซังที่สมบูรณ์ จะแตกหน่อ 3-4 หน่อ ต่อ 1 ตอซัง

8.สูบน้ำเข้าแปลงนา และใส่น้ำหมักชีวภาพ ในอัตรา 200 ลิตร ต่อพื้นที่ 15 ไร่ ระวังอย่าให้น้ำมาก จะทำให้ฟางที่คลุมลอย

9.การใส่ปุ๋ย ให้ใส่หลังระบายน้ำเข้า 1 วัน ให้ใส่ปุ๋ยสูตรเร่งการเจริญเติบโต และเร่งขบวนการย่อยสลายของตอซังและฟาง จากนั้นรักษาระดับน้ำในนาไม่ให้รั่ว เพื่อไม่ให้ปุ๋ยที่ใส่สูญหายไป คอยดูแลการเจริญเติบโตของต้นข้าว จนถึงวันเก็บเกี่ยว

การปลูกข้าวแบบล้มตอซัง จะช่วยให้เกษตรกรสามารถลดต้นทุนในการเพาะปลูกได้มาก ได้ผลผลิตไม่ต่างจากการปลูกในครั้งแรก เทคโนโลยีการปลูกข้าวแบบล้มตอซังนั้น มาจากเทคโนโลยีชาวบ้านที่เกิดจาก ภูมิปัญญาท้องถิ่น เกษตรกรเป็นผู้ค้นพบโดยบังเอิญมานานแล้ว และเป็นวิธีการปลูกแบบเก่า ทั้งยังเกิดผลดีต่อดินโดยตรงคือ ฟางข้าวที่นวดแล้ว จะเน่าเปื่อยผุพัง เป็นปุ๋ยธรรมชาติ ทำให้ดินร่วนซุยดีขึ้น และช่วยลดปริมาณการใช้ปุ๋ยเคมีลงได้อย่างมาก ทำให้ได้ต้นข้าวที่แข็งแรง และทนทานต่อการรบกวนของศัตรูพืชมากกว่าข้าวหว่านนาน้ำตมด้วย

นาย รัตวิ