ต้องขอชื่นชมจากใจจริงถึงความเด็ดเดี่ยวของ “พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา” นายกรัฐมนตรี และคณะรัฐมนตรี (ครม.) ที่ตัดสินใจให้ยุติการอนุญาตอาชญาบัตรพิเศษสำรวจแร่ทองคำ และประทานบัตรทำเหมืองแร่ทองคำ รวมถึงคำขอต่ออายุประทานบัตรของเหมืองแร่ทั่วประเทศ

โดยเฉพาะ 4 กระทรวงสำคัญ คือ กระทรวงอุตสาหกรรม กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กระทรวงสาธารณสุข และกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ในฐานะเป็น “ต้นทาง” ผู้ชงเรื่องดังกล่าวเข้าสู่ที่ประชุม ครม. เมื่อวันที่ 10 พฤษภาคมที่ผ่านมา ซึ่งจะส่งผลให้การดำเนินการเหมืองแร่ของ บริษัท อัครา รีซอร์สเซส จำกัด (มหาชน) บริเวณรอยต่อของ จ.พิจิตร เพชรบูรณ์ และพิษณุโลก ต้องยุติลงทันทีหลังจากใบอนุญาตเดิมหมดอายุลงในวันที่ 13 พฤษภาคม

นอกจากนี้ยังทำให้คำขออาชญาบัตรพิเศษจากเอกชนรวม 177 แปลง โดย 12 บริษัท ใน 10 จังหวัด และประทานบัตรอีก 107 แปลง ที่ จ.เลย ต้องเป็นหมันไปโดยปริยาย

การตัดสินใจดังกล่าว สะท้อนให้เห็นว่า อย่างน้อยรัฐบาลของ พล.อ.ประยุทธ์ ก็เห็นแก่ “ทุกข์ยาก” ของประชาชน มากกว่ารายได้จากการให้สัมปทานเหมืองแร่ทองคำ

ที่สำคัญ โดยส่วนตัวแล้ว ไม่เชื่อด้วยซ้ำว่า ถ้านี่เป็นรัฐบาลอื่นไม่ว่ายิ่งลักษณ์ ทักษิณ หรือใครที่ไหนก็ตามทีจะกล้าหาญตัดสินใจได้อย่างนี้หรือไม่

ผมไม่เชื่อว่าจะกล้า

นี่จึงเป็นการให้คำตอบที่ชัดเจนของ พล.อ.ประยุทธ์ หลังจากเคยถูกภาคประชาชนผู้คัดค้านการต่ออายุเหมืองแร่ทองคำใน จ.พิจิตร ตั้งคำถามว่า ค่าภาคหลวงที่รัฐได้รับแต่ละปี มันคุ้มกันหรือไม่ กับผลกระทบต่อชีวิตประชาชน และความสูญเสียที่เกิดขึ้นต่อแหล่งน้ำ ดิน พืชผัก ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอื่นๆ

แม้วันนี้จะยังเป็นข้อถกเถียงกันระหว่างคน 2 ฝ่ายว่า บรรดา “โลหะหนัก” ที่ปนเปื้อนเข้าสู่ร่างกายชาวบ้านและธรรมชาติที่อยู่โดยรอบเหมืองว่า จริงๆแล้วเกิดจาก “เหมือง” หรือสาเหตุอื่นกันแน่

แต่ถ้าลองสมมุติเป็นตัวเราซึ่งเป็นเพียงแค่ ตาสี ตาสา ก็ต้องถามกันตรงๆว่า พวกเขาเหล่านี้จะเอาปัญญาที่ไหนไปพิสูจน์ และเรื่องนี้ก็ไม่ใช่ว่าเพิ่งเกิด แต่มันเกิดขึ้นมานาน เป็นข้อพิพาทถกเถียงกันมาไม่รู้กี่ปี แต่ที่ผ่านมากลไกของรัฐกลับทำเหมือนง่อยเปลี้ยเสียขา ไม่ได้ทำหน้าที่เข้าไปตรวจสอบดูแล

ดังนั้นการตัดสินใจของรัฐบาลครั้งนี้จึงเป็นการตัดสินใจบนพื้นฐานแห่งความถูกต้อง

เพราะประชาชนเขาเจ็บจริงได้รับสารปนเปื้อนจริง ป่วยจริง และตายจริง

แต่สิ่งที่จะต้องจับตามองกันต่อไป คือ กระบวนการเยียวยาฟื้นฟูคุณภาพชีวิตของชาวบ้านและทรัพยากรในพื้นที่โดยรอบ ซึ่งเป็นสิ่งจำเป็นเร่งด่วนที่รัฐจะต้องเข้าไปจัดการดูแลให้เกิดขึ้นโดยเร็ว ภายใต้การมีส่วนร่วมของประชาสังคมในพื้นที่

ที่สำคัญ คือ “ตัวการ” ผู้รับผิดชอบความเสียหายที่เกิดขึ้น จะต้องไม่ปล่อยให้ลอยนวลออกไปอย่างเด็ดขาด เพราะนี่ไม่ได้เป็นปัญหาที่รัฐและชาวบ้านจะต้องมาแบกรับแต่ฝ่ายเดียว

นอกจากนี้ยังมีสิ่งที่ต้องระวัง นั่นคือ หลังจากนี้บรรดาเหมืองทองเหมืองแร่ที่เหลือและยังสามารถดำเนินการต่อไปได้ตามอายุสัมปทานเดิม อาจมีการเร่งขุด เร่งสกัด เร่งถลุง กันอย่างหนักมือมากขึ้น เพื่อสร้างผลประโยชน์จากพื้นที่สัมปทานให้ได้มากที่สุดในช่วงเวลาที่เหลืออยู่ ซึ่งแน่นอนว่า อาจทำให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของชุมชนรอบพื้นที่มากขึ้นเป็นเงาตามตัวเช่นกัน

นี่จึงเป็นปัญหาที่รัฐและประชาชนจะต้องจับตาและเฝ้าระวังเอาไว้กันให้เต็มที่

ชาวบ้านเฮ-ครม.ทุบโต๊ะ

ปิดเหมืองทอง

เลิกสัมปทานทั่วประเทศ

ไม่คุ้มลงทุน-ผลกระทบเยอะ

บ.อัคราฯจุกไม่ต่อใบอนุญาต

สั่งเร่งเยียวยาคนงาน-ปชช.

เมื่อวันที่ 10 พฤษภาคม พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี ให้สัมภาษณ์หลังประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) ถึงการพิจารณาการต่อใบอนุญาตเหมืองแร่ทองคำ หลังมีประชาชนที่อยู่รอบพื้นที่ทำเหมืองทองคำ 3 จังหวัด คือ พิษณุโลก พิจิตร และเพชรบูรณ์ มายื่นเรื่องที่ศูนย์รับเรื่องราวร้องเรียน ทำเนียบฯให้ตรวจสอบการประกอบกิจการของ เหมืองทองคำ บริษัท อัครา รีซอร์สเซส จำกัด (มหาชน)

โดยพล.อ.ประยุทธ์กล่าวว่า ที่ประชุม ครม.ไม่ได้พิจารณาต่อใบอนุญาตการทำเหมืองทองคำ โดยสั่งการไปว่าภายในสิ้นปีนี้ต้องไม่มีการทำเหมืองแร่ทองอีกต่อไปจนกว่าจะชัดเจน และระหว่างนี้ต้องแก้ปัญหาการปรับพื้นที่คืนสภาพ เตรียมหางานให้คนงานอีกว่า 1 พันคน เยียวยาประชาชนที่ได้รับความเดือดร้อน โดย 5 หน่วยงาน 4 กระทรวงไปตรวจสอบดำเนินการ

สั่งเยียวยาคนงาน-ดูแลปชช.

“วันนี้ยังไม่ชัดเจน ถ้าไม่เชื่อหน่วยงาน เครื่องไม้เครื่องมือเหล่านี้แล้วจะเชื่อใคร ก็ไม่ต้องเชื่อใครหรืออย่างไร ซึ่งต้องฟังทั้งสองฝ่าย เรื่องผลประโยชน์ที่ผ่านมาก็ต้องดูว่ามีการส่งค่าภาคหลวงเท่าไหร่ เกิดการจ้างงานอีกเท่าไหร่ ที่ผ่านมาพอเพียงหรือยัง กับผลเสียที่เกิดขึ้นมาทั้งเรื่องน้ำ เรื่องดิน เรื่องสารหนัก บางค่าก็สูง บางค่าก็ต่ำ เพราะฉะนั้นอยู่ที่ว่าเราจะทำอย่างไรกับมัน ก็ต้องให้เวลาเขาปรับสภาพตรงนี้ ที่จะให้กลับไปสู่ธรรมชาติเหมือนเดิม ซึ่งระหว่างนี้ต้องหางานให้คนงานอีกเป็นพันคน คนที่เสนอโน้นนี่มาจะรับคนงานไปดูแลให้หรือไม่ คนเจ็บป่วยกระทรวงสาธารณสุขก็ต้องดูแล

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ก่อนการประชุมครม. น.ส.สมลักษณ์ หุตานุวัตร อดีตพยานผู้เชี่ยวชาญกรณีเหมืองทองคำพิจิตร คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ และคณะกรรมการตรวจสอบข้อเท็จจริงและแก้ปัญหาข้อขัดแย้งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ จากการทำเหมืองแร่ทองคำของบริษัท อัคราฯ ยื่นหนังสือให้นายกฯตรวจสอบรายงานผลกระทบสิ่งแวดล้อม (อีไอเอ) ฉบับที่ 2 ของบริษัทอัคราฯ ที่ผ่านความเห็นชอบของคณะกรรมการผู้ชำนาญการ สำนักนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเมื่อปี 2550 ระบุ พื้นที่ด้านเหนือของเหมืองทองคำ ของบริษัทใช้น้ำจากแหล่งน้ำใต้ดินระดับตื้น เป็นอ่างเก็บน้ำใต้ดินความจุของน้ำประมาณ1.8-6.3ล้านลูกบาศก์เมตร ถ้าอ่างเก็บน้ำใต้ดินดังกล่าวมีน้ำ ควรนำไปตรวจสอบคุณภาพ ถ้าสะอาดปลอดภัย ควรนำมาช่วยแก้ปัญหาภัยแล้ง แต่ถ้ารายงานอีไอเอดังกล่าวไม่จริง หรือจริงแต่มีไว้ใช้เฉพาะทำเหมืองทองคำ สมควรที่นายกฯจะทบทวนการพิจารณาต่ออายุใบประกอบโลหกรรมและนโยบายเหมืองแร่ทองคำทั่วประเทศ เพื่อปกป้องทรัพยากรมีค่าและคุณภาพชีวิตประชาชน

รมว.อุตฯสั่งยุติสัมปทานเหมืองทั่วปท.

ด้านนางอรรชกา สีบุญเรือง รมว.อุตสาหกรรมเปิดเผยหลังประชุมครม.ว่า ที่ประชุมมีมติให้ยุติการอนุญาตอาชญาบัตรพิเศษสำรวจแร่ทองคำและประทานบัตรทำเหมืองแร่ทองคำ รวมถึงคำขอต่ออายุประทานบัตรด้วย โดยกรณีบริษัท อัคราฯ เห็นควรให้ต่ออายุใบอนุญาตประกอบโลหกรรมไปจนถึงสิ้นปี 2559 เพื่อบรรเทาความเดือดร้อนของพนักงาน เพื่อเตรียมการเลิกประกอบกิจการ หลังก่อนหน้านี้มีประชาชนร้องเรียนเข้ามา พร้อมทั้งให้บริษัทเร่งปิดเหมืองและฟื้นฟูพื้นที่ทำเหมืองให้เป็นไปตามเงื่อนไขการอนุญาต และให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องดูแลประชาชนและบรรเทาปัญหาที่อาจเกิดขึ้นหลังสิ้นสุดการประกอบกิจการเหมืองแร่และโลหกรรมของบริษัท อัคราฯ

ยันผลตรวจสุขภาพปชช.พบโลหะหนัก

“ช่วงที่ผ่านมาได้ลงพื้นที่และตรวจสุขภาพของประชาชน พบมีประชาชนจำนวนมากที่มีโลหะหนักอยู่ในร่างกาย ถือว่าเป็นอันตราย และในปัจจุบันเชื่อว่าสำหรับประเทศไทยยังคงไม่มีความจำเป็นมากนัก และปัจจุบันแม้ยังไม่ได้ข้อสรุปชัดเจนว่าปัญหาข้อร้องเรียนและผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของประชาชนเกิดจากการทำเหมืองแร่ทองคำของบริษัท อัคราฯหรือไม่ แต่เพื่อประโยชน์ของสังคมและประชาชนส่วนรวม และแก้ปัญหาความแตกแยกของประชาชนในชุมชน ประกอบกับมีคำสั่งของหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ หรือ คสช. เกี่ยวกับเหมืองแร่ทองคำ จึงมีมติยุติสัมปทานเหมืองแร่ทองคำทั่วประเทศ”นางอรรชกา กล่าว

และว่า ที่ประชุมยังให้กระทรวงอุตสาหกรรมและกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กำกับดูแลการปิดเหมืองและฟื้นฟูพื้นที่ กระทรวงสาธารณสุข ดูแลสุขภาพประชาชน กระทรวงแรงงานดูแลพนักงานที่ได้รับผลกระทบจากการปิดกิจการ นอกจากนี้ จะประสานผู้ว่าราชการจังหวัดพิจิตร นำเงินพัฒนาท้องถิ่นจำนวน 45 ล้านบาท มาให้การช่วยเหลือพนักงานอีกด้วย

อัคราฯอ้างใบอนุญาตถึงปี71

วันเดียวกัน บริษัท อัคราฯออกแถลงการหลังครม.มีมติให้เหมืองแร่ทองคำชาตรีปิดกิจการภายในสิ้นปี 2559 โดยระบุว่า คำแถลงของรมว.อุตสาหกรรม ให้บริษัทฯหยุดกิจการสร้างความประหลาดใจให้บริษัทฯ เป็นอย่างยิ่ง เพราะบริษัทฯยังคงมีประทานบัตรที่ได้รับอนุญาตอยู่จนถึงปี 2571 ซึ่งบริษัทฯวางแผนทำเหมืองไว้แล้วจนถึงเวลาดังกล่าว ทั้งนี้ ตั้งแต่บริษัทฯ เริ่มดำเนินกิจการ ได้พิสูจน์ให้เห็นมาตลอดว่ากิจการเหมืองแร่ทองคำชาตรี ไม่ได้ก่อให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของประชาชนในชุมชนโดยรอบเหมืองฯ นอกจากนี้ บริษัทฯ ยังมีส่วนช่วยสร้างให้เกิดการเติบโตทางเศรษฐกิจทั้งในระดับท้องถิ่นและต่อประเทศไทยโดยรวม อย่างไรก็ตาม บริษัทฯ จะหารือกับที่ปรึกษากฏหมายพิจารณาช่องทางดำเนินการตามกฏหมายที่บริษัทฯสามารถทำได้ต่อไป ทั้งนี้ บริษัท อัคราฯขอยืนยันว่าได้ปฏิบัติตามกฏหมายและข้อกำหนดทุกอย่างภายใต้การกำกับดูแลของกรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่ (กพร.)อย่างเคร่งครัดมาตลอด

การชะล้างพังทลายของดินโดยมีตัวเร่ง คือการชะล้างพังทลายที่มีตัวเร่ง หมายถึง การชะล้างพังทลายที่มนุษย์หรือสัตว์เลี้ยงเข้ามาช่วยเร่งให้มีการกัดกร่อนเพิ่มขึ้นจากการชะล้างพังทลายโดยธรรมชาติ ซึ่งเกิดขึ้นเป็นประจำอยู่แล้ว เช่น การหักล้างถางป่าทำการเพาะปลุกอย่างขาดหลักวิชาการ ทำให้พื้นดินปราศจากสิ่งปกคลุม ทำให้การกัดกร่อนโดยลมและฝนเกิดขึ้นและพัดพาดินสูญเสียไปได้เพิ่มขึ้น การสูญเสียดินจะมากน้อยเพียงใดขึ้นอยู่กับวิธีการที่ใช้ทำการเกษตร

การชะล้างพังทลายโดยน้ำ คือ การแตกกระจายและพัดพาดินไปโดยน้ำ อาจจะพิจารณาจากอัตราการแตกกระจายของดิน และ
อัตราของการพัดพาตะกอนดิน ดินที่มีความยากง่ายในการที่เกิดการชะล้างพังทลายของดินแตกต่างกันออกไปขึ้นอยู่กับสมบัติของดินที่ได้รับมาจากวัตถุต้นกำเนิด จากระบบการใช้ที่ดิน และการจัดการดิน สำหรับสาเหตุของการแตกกระจายของดินโดยน้ำ มีดังนี้

1.แรงปะทะของเม็ดฝน แรงปะทะของเม็ดฝนนับว่าสำคัญที่สุด เพราะขณะที่เม็ดฝนตกลงมารนั้นมีพลังงานเกิดขึ้นเนื่องจากมีมวลและความเร็ว เมื่อตกลงมากระทบกับผิวดินที่จะถ่ายทอดพลังงานให้ผิวดิน จึงเป็นสาเหตุทำให้เกิดการแตกกระจายขึ้น

2.แรงที่จะทำให้เกิดการแตกกระจายโดยน้ำไหลบ่า ถ้าแผ่เป้นบริเวณกว้างบนผิวดินจะก่อให้เกิดการชะล้างพังทลายของดินแบบเป็นแผ่น โดยการกระทำของกระแสน้ำ ยิ่งถ้าเป็นน้ำไหลแบบเป็นร่องน้ำ ก็ยิ่งทำให้เกิดการแตกกระจายมากยิ่งขึ้นเนื่องจากความแรงในการไหลมากขึ้น และมีการไหลแบบวกวน

3.การขยายตัวและหดตัวของพวกอนุภาคดินเหนียว เป็นปรากฏการณ์ธรรมชาติของพวกอนุภาคดินเหนียว 2:1 เมื่อเปียกและแห้งสลับกัน จะขยายตัวและหดตัวมากกว่าดินเหนียวชนิด 1:1 ซึ่งดินชนิดที่ขยายตัวและหดตัวมากจะช่วยทำให้ดินแตกแยกได้ดีกว่า ทำให้เกิดการแตกกระจายของผิวหน้าดิน

4.การใช้เครื่องจักรกล การไถพรวน รวมถึงการเหยียบย่ำของสัตว์เลี้ยงมีผลทำให้ผิวหน้าดินแตกแยกได้มาก