การเขียนแผนที่ เส้นทางชีวิตให้คนไทยเดินของรัฐบาลชุดนี้ ที่เรียกว่า 4.0 เป็นการแนะนำส่งเสริมที่ให้คนทั้งประเทศ มุ่งเข้าสู่ ยุคของการใช้เทคโนโลยี มาเป็นตัวนำทางชีวิต ซึ่งมีจุดเด่นที่ภาคธุรกิจ และอุตสาหกรรม ซึ่งจะเป็นหัวใจของการดำเนินชีวิตของคนทุกคนบนโลกใบนี้ ที่เรียกกันว่า เป็นภาคเศรษฐกิจ

เป็นที่ยอมรับกันอย่างไม่มีใครค้านว่า เทคโนโลยี เป็นหัวใจสำคัญของการดำเนินชีวิต ที่สร้าง สิ่งใหม่ๆ หรือ นวัตกรรม ให้เกิดขึ้นเพื่อ อำนายความสะดวก และพัฒนางานต่างๆ ให้เกิดขึ้นอย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งพิสูจน์ให้เห็นแล้วว่า ในสังคมวันนี้ แม้แต่คนแก่คนเฒ่าก็ยังขาดไม่ได้ที่จะต้องเรียนรู้กับนวัตกรรมที่เกิดขึ้นมา เพราะนวัตกรรมกลายเป็นปัจจัยสำคัญของการดำเนินชีวิตไปแล้ว

จากการที่มีข่าวว่าคณะวิทยาการและเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีมหานคร และบริษัท แอ็ดวานซ์อินฟอร์เมชั่น เทคโนโลยี จำกัด (มหาชน) หรือ เอไอที ได้ประกาศลงนามความร่วมมือสนับสนุนการดำเนินกิจกรรมทางวิชาการ เน้นการพัฒนาธุรกิจและอุตสาหกรรมเทคโนโลยี พร้อมก้าวสู่ประเทศไทย 4.0 นั่นก็หมายความว่า ทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐ และเอกชน ต่างเห็นด้วยและพร้อมที่จะก้าวเข้าสู่เส้นทาง 4.0 เช่นกัน

รองศาสตราจารย์ ดร.สุเจตน์จันทรังษ์ อธิการบดีมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีมหานคร ให้ความเห็นว่า ที่ภาครัฐต้องการให้ประเทศไทยเดินอยู่บนเส้นทาง 4.0 หมายถึง แนวคิดที่จะสร้าง Value-Based Economy หรือ เศรษฐกิจที่ขับเคลื่อนด้วยนวัตกรรม ซึ่งจะทำให้ ทุกหน่วยงานต้องปรับและพัฒนาทั้งในด้านบุคลากร ผลิตภัณฑ์และบริการเชิงนวัตกรรมสร้างสรรค์ โดยเฉพาะผลิตภัณฑ์หรือบริการด้านเทคโนโลยีที่จะต้องก้าวสู่ยุคปัญญาประดิษฐ์และเทคโนโลยีสมองกล หรือระบบเครือข่ายที่มีเสถียรภาพ ปลอดภัย และรวดเร็ว เพื่อเป็นการเปิดโอกาสให้สถาบันได้นำองค์ความรู้และความเชี่ยวชาญมาถ่ายทอดและแลกเปลี่ยนให้แก่ภาคเอกชน และเปิดโอกาสให้แก่ภาคเอกชนได้พัฒนาศักยภาพบุคลากรอย่างเป็นระบบ สอดคล้องกับความต้องการขององค์กรและภาคอุตสาหกรรม รวมทั้งได้ร่วมกันศึกษาและวิจัยนวัตกรรมด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและระบบเครือข่าย นำไปสู่การพัฒนาประเทศให้สามารถแข่งขันและทัดเทียมกับอารยประเทศ นั่นเอง และท่านอธิการบดียังย้ำให้ทราบว่า มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีมหานครเป็นหนึ่งในมหาวิทยาลัยที่มีชื่อเสียงในสาขาเทคโนโลยีและวิศวกรรมเชิงนวัตกรรมสร้างสรรค์ ที่จะสร้างความมั่นใจและรับประกันผลสำเร็จของการพัฒนาบุคลากรและเทคโนโลยีทันสมัย นำไปสู่การดำเนินธุรกิจขององค์กรได้อย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล

จากคำกล่าว และแนวคิดของทั้งภาครัฐ และเอกชน ที่เห็นพ้องต้องกันว่า เส้นทางของคนไทยทั้งประเทศ ไม่มีทางหลีกเลี่ยงที่จะเดินไปบนเส้นทาง 4.0 ได้อย่างแน่นอน ทำให้ ต้องเก็บมาคิด ต่อยอดของอนาคต 4.0 ออกไปถึงผลประโยชน์อื่นๆ ที่จะตามเข้ามาโดยอัตโนมัติ นั่นคือ “สภาวะแห่งวินัย และ คุณธรรม”

รูปธรรมที่เห็นกันง่ายๆ ถึงสภาวะวินัยและคุณธรรมจะติดตามมา เมื่อคนไทยเดินก้าวพ้นเส้นทาง 4.0 คือ หมายถึงว่า เมื่อคนไทย ส่วนใหญ่พบกับความสำเร็จต่อการนำ เทคโนโลยี และนวัตกรรม มาใช้กับชีวิตประจำวันแล้ว รูปแบบของการใช้ชีวิตก็จะต้องถูกปรับเปลี่ยนไป เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้เกิดขึ้นกับการดำเนินชีวิต

ตัวอย่าง ในภาคส่วนของการทำธุรกิจ เมื่อภาคธุรกิจ นำเอานวัตกรรมเข้ามาใช้ในการดำเนินการ อย่างเช่น ในเรื่องของการค้าขาย การเงิน ซึ่งมีแนวโน้มให้เห็นตั้งแต่บัดนี้แล้วว่า การใช้เงิน การฝากถอนเงิน การซื้อสินค้า เริ่มหันมาใช้ระบบ นวัตกรรม ที่สื่อสารกันด้วย นวัตกรรมใหม่ๆ โดยไม่จำเป็นต้องไปเห็นหน้าเห็นตากันเหมือนยุคก่อนๆ ซึ่งเมื่อสภาวะการทำธุรกิจ เป็นเช่นนี้ สิ่งสำคัญที่สร้างความน่าเชื่อถือ และการสร้างความประทับ จึงอยู่ที่ ความซื่อสัตย์ และการมีวินัย

พูดกันง่ายคือ เมื่อการทำธุรกิจ ไม่จำเป็นต้องเห็นหน้าเห็นตัว หรือไม่จำเป็นต้อง “ยื่นหมูยื่นแมว” กันแล้ว ความซื่อสัตย์ และวินัยจึงเป็นหัวใจสำคัญที่ทุกคนต้องปลูกฝังให้กับตัวเอง และการทำธุรกิจ ซึ่งก็เท่ากับว่า ทุกคนต้องสร้าง วินัยและคุณธรรมให้กับตัวเอง และองค์กรเพื่อการอยู่รอด

สำหรับในภาคส่วนของการศึกษา เมื่อการศึกษา ส่งเสริมสนับสนุนให้การเรียนทางด้าน วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีเข้าไปสู่จิตวิญญาณของเยาวชนแล้ว ย่อมเป็นการปลูกฝังให้เยาวชนของชาติรู้จักการใช้สมอง รู้จักการวิเคราะห์ พิจารณาอย่างเป็นระบบ ไม่เพ้อเจ้อ หรือมโนอย่างไร้สาระ

ทุกสิ่งทุกอย่างดูจะพ้องจองและกลมกลืนไปกับยุค 4.0 ของประเทศไทยได้อย่างน่าปลาบปลื้ม ปัญหาอยู่ตรงที่ว่า รัฐบาลชุดนี้จะนำพาให้คนไทยทั้งประเทศเดินก้าวพ้นเส้นทาง 4.0 ได้ก่อนที่จะมีการเปลี่ยนแปลงผู้นำประเทศชุดใหม่หรือเปล่าเท่านั้นเอง เพราะโลกนี้ อนิจจังมันไม่เที่ยง

ความก้าวหน้าในภาคสังคม หัวใจหลักที่สุดของการพัฒนาคือ ต้องมี “ทรัพยากรบุคคลที่มีคุณค่า” เพราะสังคมโลกนับแต่วันนี้เป็นต้นไป มนุษย์จะเป็นผู้กำหนดทุกสิ่งทุกอย่างบนโลกใบนี้ให้เป็นไปตามที่มนุษย์ต้องการ

ทำให้เราได้เห็นว่า ความแปลกใหม่ และการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น ทั้งในสิ่งที่เป็นรูปธรรม หรือ ไม่เป็นรูปธรรม เกิดจากมันสมองของมนุษย์ทั้งสิ้น

ในงานเสวนาเรื่อง “การปฏิรูปสังคมไทยสู่สังคมนวัตกรรม”ที่ศูนย์กลางนวัตกรรมแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (CU Innovation Hub) จัดขึ้นเมื่อเร็วๆ นี้ ทำให้เราได้พบว่า ในการพัฒนาที่จับต้องได้ “นวัตกรรม” ถือเป็นหัวใจหลักที่สังคมกำลังจับตามองกันมากที่สุด เพราะนวัตกรรม คือ สิ่งประดิษฐ์ที่คิดค้นขึ้นมาใหม่เพื่อนำมาใช้ให้เกิดประโยชน์

ในงานเสวนาวันนั้น มีผู้ทรงวุฒิหลายท่าน ที่แสดงความเห็นในเรื่องของ นวัตกรรม ที่ทำให้เราต้อง “เก็บมาคิด”หลายอย่าง ดังต่อไปนี้

“ในด้านความจำเป็น”

ศ.ดร.บัณฑิต เอื้ออาภรณ์ อธิการบดี จุฬาฯ กล่าวว่านวัตกรรมไม่ใช่แค่การประดิษฐ์สิ่งใหม่ ให้เกิดขึ้นเท่านั้นแต่ต้องมีการนำไปใช้ให้เกิดประโยชน์ และทำให้เกิดมีผลกระทบต่อสังคมด้วย ในฐานะสถาบันการศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยมีบทบาทในการขับเคลื่อนสังคมไทยสู่สังคมนวัตกรรม คือการเปิดพื้นที่ให้ผู้ที่มีความสามารถได้มีโอกาสแสดงศักยภาพและต่อยอดศักยภาพนั้นออกไป บทบาทของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยไม่ได้เปิดโอกาสให้เฉพาะชาวจุฬาฯเท่านั้น แต่ยังเปิดโอกาสให้คนเก่ง คนดี และมีไฟ มาร่วมกันสร้างนวัตกรรมออกสู่สังคมไทย ขยายไปสู่สังคมอาเซียนและสังคมโลก โดยใช้พื้นที่ CU Innovation Hub ที่จุฬาฯจัดตั้งขึ้น

ในด้านการกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

คุณเทวินทร์ วงศ์วานิช ประธานเจ้าหน้าที่บริหารและกรรมการผู้จัดการใหญ่ บริษัท ปตท.จำกัด (มหาชน) และนายกสมาคมนิสิตเก่าจุฬาฯ ให้ความเห็นว่า สังคมนวัตกรรมถือเป็นความอยู่รอดของประเทศไทย ซึ่งการที่จะขับเคลื่อนสังคมไทยสู่สังคมนวัตกรรมได้นั้น “ระบบนิเวศนวัตกรรม” เป็นเรื่องที่ต้องให้ความสำคัญ ทุกภาคส่วนต้องช่วยกันปรับสภาพแวดล้อมในการสนับสนุนบรรยากาศการสร้างความคิดสร้างสรรค์และต่อยอดความคิดสร้างสรรค์นั้นออกไป การสนับสนุนเกิดได้สองทาง อย่างแรก คือการริเริ่มทำสิ่งใหม่ๆ บางครั้งอาจไม่สำเร็จ หรือล้มเหลว เราต้องให้อภัยความผิดพลาดที่เกิดขึ้นได้เพื่อความสำเร็จที่ยิ่งใหญ่ที่จะตามมา เพราะการที่จะไปถึงขั้นสุดท้ายที่จะเป็นนวัตกรรมออกมาได้ ต้องผ่านกระบวนการลองผิดลองถูกซ้ำแล้วซ้ำอีก อย่างที่สองคือต้องมีกระบวนการสนับสนุนให้แนวคิดนั้นต่อยอดไปได้ ทั้งเรื่องเวลา เรื่องคน เรื่องเงิน

ในด้านของการนำไปใช้

คุณกานต์ ตระกูลฮุน กรรมการและประธานที่ปรึกษา ฝ่ายจัดการ บริษัท ปูนซีเมนต์ไทย จำกัด (มหาชน) และหัวหน้าทีมภาคเอกชน คณะกรรมการสานพลังประชารัฐ ด้านการยกระดับนวัตกรรมและผลิตภาพ ให้ความเห็นว่า สังคมนวัตกรรมจะเกิดขึ้นได้ต้องอาศัยความร่วมมือจากหลายภาคส่วน ทั้งความร่วมมือจากภายในหน่วยงานเดียวกันและต่างหน่วยงาน เนื่องจากนวัตกรรมไม่ได้เกิดขึ้นจากหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง สังคมไทยจะต้องยอมรับการถกเถียงและแลกเปลี่ยนความรู้ความคิดเห็น สังคมนวัตกรรมต้องกล้าที่จะมีการดีเบตในประเด็นต่างๆ และรับฟังความคิดเห็น คนไทยเอง ก็จะต้องเรียนรู้ อาจเริ่มจากสังคมระดับเล็ก คือ สังคมครอบครัวหรือโรงเรียน คุณพ่อคุณแม่ต้องยอมให้ลูกเห็นต่างได้ นักเรียนต้องสามารถเห็นต่างจากคุณครูได้

ในด้านของการลงทุน

คุณศุภชัย เจียรวนนท์ กรรมการผู้จัดการใหญ่ และ ประธานคณะผู้บริหาร บริษัท ทรู คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) และหัวหน้าทีมภาคเอกชน คณะกรรมการสานพลังประชารัฐ ด้านการศึกษาพื้นฐานและการพัฒนาผู้นำ เน้นย้ำว่า นวัตกรรมจะเกิดขึ้นได้ คนต้องกล้าคิดทำเรื่องใหม่ การสร้างนวัตกรรมเป็นการลงทุนเพื่ออนาคต ประเทศต้องยอมลงทุนสร้างระบบนิเวศนวัตกรรมที่ดี ขณะเดียวกันก็ต้องยอมรับความล้มเหลวที่อาจเกิดขึ้นบนการบริหารความเสี่ยงที่ดี เพราะความล้มเหลวเป็นบันไดสำคัญของความสำเร็จ เมื่อรู้จักเรียนรู้บทเรียนจากความล้มเหลวนั้นรวมทั้งต้องบ่มเพาะให้เด็ก มีความรู้ความสามารถ ควบคู่ไปกับการที่ภาครัฐสร้างกลไกสนับสนุนต่างๆ ที่เหมาะสม

ในด้านอื่นๆ ที่จะต้องช่วยกัน

คุณลลิต ถนอมสิงห์ ผู้ช่วยเลขาธิการสำนักงานมูลนิธิชัยพัฒนา กล่าวว่า มูลนิธิชัยพัฒนาทำงานด้านนวัตกรรมมาโดยตลอด โดยสิ่งที่มูลนิธิฯถือเป็นต้นแบบปฏิบัติคือแนวพระราชดำริที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงวางรากฐานไว้ การสร้างสังคมนวัตกรรมนั้นนอกจากนวัตกรรมด้านเทคโนโลยีแล้ว อีกด้านที่สำคัญมากที่ต้องสร้างและพัฒนาให้เกิดขึ้นคือนวัตกรรมทางสังคม

คุณสุทธิชัย หยุ่น กูรูทางด้านสื่อสารมวลชน กล่าวว่า สังคมไทยต้องปรับวัฒนธรรมบางอย่าง ที่เป็นอุปสรรคต่อการเกิดนวัตกรรม โดยจะต้องสร้างสังคมที่กล้าตั้งคำถาม ทำสิ่งที่ไม่เคยทำ และตั้งเป้าหมายที่จะพัฒนาประเทศไทยไปสู่การเป็นสังคมนวัตกรรมอย่างจริงจัง

ทั้งหลายทั้งปวงดังกล่าวทำให้เห็นว่า เครือข่ายของการสร้างนวัตกรรมเพื่อประโยชน์ต่อสังคม ต้องโยงใยเชื่อมโยงกันไม่ต่างจาก
ใยแมงมุม ที่จะต้องวิ่งเข้าสู่เป้าหมายเดียวกันอันเป็นศูนย์กลาง หรือ หัวใจของนวัตกรรม

ซึ่งหากมองไปถึงองคาพยพของ CU Innovation Hub หรือ “ศูนย์กลางนวัตกรรมแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย” ที่มีเป้าหมายหลักในการส่งเสริม นวัตกรและนวัตกรรม สร้างเสริมสังคมไทยสู่วิถีใหม่ในการใช้ชีวิต การเรียนรู้และความคิดสร้างสรรค์ เพื่อประโยชน์ทางเศรษฐกิจและสังคมไทย จึงเป็น หน่วยหนึ่งของความสำคัญในการสร้าง นวัตกรรมให้ยั่งยืนและมั่นคง

ทั้งนี้ ทาง CU Innovation Hub ได้จัดทำ กิจกรรมหลัก ใน 4 ด้าน คือ Academy หลักสูตรเพิ่มพูนความรู้และทักษะที่จำเป็น, Incubation การบ่มเพาะความคิดสู่คำตอบและต้นแบบพร้อมต่อยอดออกสู่ตลาด Acceleration เร่งผลงานออกสู่ตลาดในวงกว้าง และ Outreach สื่อสารบริการนวัตกรรมสู่สาธารณะ ศูนย์กลางตลาดนวัตกรรมในจุดเดียว

เป้าหมายในชีวิตของคนทุกคนในวันนี้ หากเราต้องการสร้างอนาคตให้กับลูกหลาน สิ่งเดียวที่พ่อแม่พึงกระทำที่สุดคือ บ่มเพาะให้ลูกหลานเติบโตขึ้นเป็นผู้ใหญ่ที่มี “มันสมอง”เพราะทรัพย์สมบัติ แม้คุณจะมีมากเท่าไร ยิ่งใช้มันก็ยิ่งหมดไป แต่มันสมองคุณยิ่งใช้ มันจะยิ่งงอกงามมากขึ้น

ชนิตร  ภู่กาญจน์