ความสำคัญของวัดนี้น่าจะมีมาก มิเช่นนั้น กรมศิลปากร คงไม่ขอรับผ้ากฐินพระราชทานมาทอด เมื่อฤดูกาลกฐินที่ผ่านมานี้แน่นอน

มีอะไรดีในวัดนี้ อาจารย์ปรีดี พิศภูมิวิถี ที่เป็นผู้ชำนาญด้านประวัติศาสตร์ รวมทั้งประวัติศาสตร์ศิลป์ ได้กล่าวแนะนำขณะโดยสารรถบัสว่า วัดนี้มีสิ่งที่น่าสนใจและชวนชมอยู่มาก ได้ชี้เฉพาะเจาะจงลงไปที่ศิลปะปูนปั้นรูปเทพต่างๆ ซึ่งประดับโดยรอบพระเจดีย์พุทธคยา (จำลอง) โดยบอกว่าเป็นศิลปะน่าทึ่ง และงามมาก ทั้งความประณีตในเชิงศิลปะและการสื่อถึงศิลปะการแต่งกายในสมัยโบราณ

ข้อมูลที่สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์เสนอนั้น มีความว่า ความโดดเด่นของวัดเจ็ดยอด คือ ลักษณะคล้ายกับมหาวิหารโพธิที่พุทธคยา ในประเทศอินเดีย ซึ่งฐานเจดีย์มีการประดับปูนปั้นรูปเทวดา ส่วนด้านนอกพระเจดีย์ ประดับงานปูนปั้นรูปเทวดานั่งขัดสมาธิและยืนทรงเครื่อง มีลวดลายต่างกันไปดูงานน่าชม อีกทั้งยังมีสถูปเจดีย์บรรจุพระอัฐิพระเจ้าติโลกราช ที่สวรรคตในปี 2030 ซึ่งพระยอดเชียงราย ราชนัดดาได้สืบราชสมบัติแทน และโปรดฯ ให้สร้างขึ้น

สิ่งต่อมาที่น่าชมคือ สัตตมหาสถานคือสถานที่สำคัญในพุทธประวัติเจ็ดแห่งได้แก่ โพธิบัลลังก์ อนิมิสเจดีย์ รัตนจงกรมเจดีย์ รัตนฆรเจดีย์ อชปาลนโครธเจดีย์ราชายตนเจดีย์ ปัจจุบันเหลืออยู่ที่วัดเจ็ดยอดเพียงสามแห่ง คือ อนิมิสเจดีย์ รัตนฆรเจดีย์ มุจลินทเจดีย์

อย่างไรก็ตาม วัดเจ็ดยอดนั้นมีความสำคัญในประวัติศาสตร์หน้าหนึ่งของพุทธศาสนาในเมืองไทย เนื่องจากวัดนี้เป็นสถานที่ในการทำสังคายนาพระไตรปิฎกครั้งที่ 8 ของโลกและเป็นครั้งแรกของประเทศไทย ในปี 2020 ในรัชสมัยพระเจ้าติโลกราช อันเป็นช่วงเวลาที่พุทธศาสนาเจริญรุ่งเรืองมาก

นอกจากนี้ พระอุโบสถหลังแรกของวัดเจ็ดยอดนั้น พระเมืองแก้วพระราชาธิบดีลำดับที่ 12 แห่งราชวงศ์มังรายซึ่งทรงเป็นพระราชนัดดาในสมเด็จพระเจ้าติโลกราช โปรดฯ ให้สร้างขึ้นตรงบริเวณที่ถวายพระเพลิงพระศพพระเจ้ายอดเชียงราย และด้านหลังของพระอุโบสถหลังนี้คือ สถูปเจดีย์อนุสาวรีย์สมเด็จพระเจ้าติโลกราช นั่นเอง

คราวที่แล้ว หมอได้พูดถึงธรรมข้อที่ 1 ในพรหมวิหาร 4 “ธรรมะสำหรับผู้นำ” นั่นก็คือ “เมตตา” ไปแล้ว คราวนี้จะพูดถึงข้อธรรมะที่ 2 นั่นก็คือ “กรุณา” และข้อ 3 คือ มุทิตา

อันว่าความกรุณานั้น หากดูความหมายแล้วคงจะแปลได้ว่า มีจิตใจสงสาร เป็นความปรารถนาให้ผู้อื่นพ้นทุกข์ โดยไม่เลือกที่รักมักที่ชัง แม้จะเป็นคนที่เราไม่ชอบ ก็ต้องกรุณาต่อเขา ต้องมีความกรุณาทั้งหมดทุกคน ไม่เลือกกรุณาเป็นคนคน

บางทีคนที่เป็นหัวหน้าองค์กร แล้วมีความชอบหรือไม่ชอบใครนั้น ก็ควรพิจารณาดูให้ดี ว่าที่ชอบเขานั้นเพราะอะไร ที่ไม่ชอบเพราะอะไร

ชอบเพราะเขายกยอปอปั้น เห็นผิดเป็นถูก ร่วมมือกันทำในสิ่งที่ไม่ถูกต้อง เพื่อผลประโยชน์ร่วมกันบางอย่างก็รักก็ชอบกันไป แต่ลูกน้องฝ่ายที่ไม่ชอบเขา ทำไมถึงไม่ชอบเขา ดูเขาก็ขยันทำงาน และมักเลือกทำในสิ่งที่ถูกต้อง เพียงแต่ไม่ได้ร่วมมือไปทำในสิ่งที่ไม่ถูกต้อง ก็ไปโกรธ ไปเกลียดเขา ไปแกล้งเขา อย่างนี้เรียกว่า นอกจากจะไม่มีเมตตาแล้ว ความกรุณายิ่งไม่ต้องพูดถึง ถือว่าไม่มีหลักธรรมของผู้นำเลย

ก่อนอื่นผู้นำต้องหันมาดูตัวเราก่อน นอกจากความเมตตาแล้วความกรุณาที่มีให้ผู้ร่วมงานมีอะไรที่พอจะช่วยเหลือกันได้ก็ช่วยกันน่าจะเป็นสิ่งที่ผู้นำควรกระทำ หากเป็นองค์กร หรือธุรกิจของเราเองหากเราซึ่งเป็นผู้นำไม่กรุณากับลูกน้องหรือพนักงานในองค์กร ลูกน้องก็อาจลาออกไปหางานที่อื่นทำ แต่ถ้าเป็นองค์กรของรัฐ ตำแหน่งหัวโขนที่สวมอยู่ ผู้นำจะทำอย่างที่ใจต้องการทั้งหมดคงไม่ได้ เพราะองค์กรนั้นๆ ไม่ใช่ของผู้นำคนเดียว จะให้ลูกน้องลาออกแบบเอกชนคงไม่ใช่เรื่อง เพราะบางทีลูกน้องก็ทำงานมาก่อนหัวหน้าด้วยซ้ำ

หมอจึงเห็นว่า ผู้นำในองค์กรของรัฐควรมีธรรมะข้อนี้ให้มาก มากกว่าองค์กรของเอกชนด้วยซ้ำไป เพราะเราเป็นผู้นำมาได้ก็รู้ๆ กันอยู่ว่าเป็นเพราะอะไร หากมาด้วยความสามารถในการบริหารงาน เป็นคนดีมีคุณธรรม มาเพื่อพัฒนาองค์กร วิชาชีพก็ดีไป องค์กรหรือบ้านเมืองก็คงเจริญรุ่งเรือง และหากมีธรรมะของผู้นำติดตัวไปด้วยก็จะดียิ่ง เหมาะสมที่จะเป็นผู้นำที่คนสรรเสริญ

ผู้นำที่ดีนอกจากจะมีเมตตาแล้ว ยังต้องมีความกรุณาเพิ่มเข้าไปอีกด้วย ถ้าได้ผู้นำแบบนี้ คนทำงานก็มีความสุข มีการปรับเงินเดือน ปรับตำแหน่ง ตามความเหมาะสมและยุติธรรม

เมื่อคนทำงานมีความสุข องค์กรก็จะมีแต่ความสุข เมื่อนั้นสังคมและประเทศชาติของเราก็จะมีแต่ความเจริญรุ่งเรือง เป็นสังคมที่อุดมไปด้วยความกรุณา 1 ในพรหมวิหาร 4 ธรรมะสำหรับผู้นำ

พรหมวิหารข้อที่ 3 ได้แก่ มุทิตา ในธรรมะของผู้นำอาจหมายถึงว่าเมื่อลูกน้องได้ดี ได้รับความสำเร็จ มีความสุข มีความเจริญก้าวหน้า ผู้นำก็พลอยชื่นชมยินดีในสิ่งที่เขาได้รับ ไม่อิจฉาริษยาในความสำเร็จของลูกน้อง อาจแสดงด้วยการพูด หรือส่งบัตรอวยพร หรือมอบของขวัญเพื่อแสดงความยินดีก็ได้

ในผู้นำที่กลัวว่าลูกน้องจะดีกว่า เด่นกว่า ไปไหน ไปโชว์อะไรก็ไม่กล้าเอาไปด้วย กลัวลูกน้องเด่นกว่า งานอะไรที่เด่นๆ ก็ไม่กล้ามอบหมาย อย่างนี้เรียกว่าเป็นผู้นำที่ไม่มี “มุทิตา” เมื่อไม่เคยส่งเสริมลูกน้อง ไม่เคยชื่นชมยินดีกับความสำเร็จของลูกน้องแล้วจะได้ใจลูกน้องได้อย่างไร เมื่อไม่ได้ใจ ก็อย่าหวังว่าจะได้งาน เพราะงานที่มาจากใจ มันไม่ต้องสั่ง มันไม่ต้องพูดอะไรมาก มองตาก็รู้ใจ (ฮ่า)

นี่แหละครับคุณธรรมะของผู้นำ ที่หมออยากให้ผู้นำทุกคนมี เพราะมันจะเป็นจุดเริ่มของการสร้างสังคมที่ดีต่อไป หากผู้นำไม่มีคุณธรรมข้อนี้แล้ว สังคมจะแย่ไปกันใหญ่

ข้อสุดท้าย อุเบกขา ถ้าดูความหมายตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 แล้วเห็นจะแปลได้ว่า ความวางใจเฉยอยู่ ความเที่ยงธรรม ความวางตัวเป็นกลาง หรือแปลตามภาษาบาลีที่ว่า อุเปกขา หรือภาษาสันสกฤตที่ว่า อุเปกษา ก็จะได้คำแปลว่า ความวางเฉย ความวางใจ เป็นกลาง เช่นเดียวกัน

ผู้นำที่มีคุณธรรมข้อนี้ จะมีคุณสมบัติในความวางเฉย วางใจเป็นกลาง ไม่เลือกที่รักมักที่ชัง อย่างที่หมอเคยบอก ไม่ใช่ชอบแต่คนประจบสอพลอ คนเก่งคนดีที่ไม่ประจบตัวเองก็ไปรังแกเขา ไม่ชอบเขา

ผู้นำที่มีคุณสมบัติข้อนี้ ใจจะไม่เอนเอียงเพราะชอบหรือเพราะชัง ไม่ดีใจหรือเสียใจจนเกินเหตุ เป็นคนหนักแน่นมีสติ เป็นคนยุติธรรม ยึดหลักความเป็นผู้ใหญ่ ปฏิบัติหน้าที่ด้วยเหตุผลถูกต้องตามทำนองคลองธรรม นี่แหละผู้นำที่มี “อุเบกขา” บางคนไปแปล “อุเบกขา” ว่าอยู่เฉยๆ วางใจเป็นกลาง คือ ไม่เข้าข้างฝ่ายไหน ไม่ว่าจะถูกหรือผิด อันนี้เข้าใจผิดกันนะครับ ถ้าพิจารณาแล้วฝ่ายไหนถูกต้องช่วยฝ่ายนั้น ฝ่ายไหนทำผิดอย่าไปส่งเสริม อย่างนี้ครับเรียกอุเบกขา ไม่ใช่วางเฉยไปทุกเรื่อง อันนี้ไม่น่าจะใช่นะครับ (ฮ่าๆ)

ความเที่ยงธรรมที่ผู้นำมีจะเป็นขวัญกำลังใจให้ผู้ใต้บังคับบัญชา เมื่อลูกน้องเชื่อมั่นในความเที่ยงธรรม ความยุติธรรมของผู้นำ ใจทั้งใจที่มีให้ก็จะเชื่อมั่นในตัวผู้นำ และพร้อมที่จะช่วยในทุกๆ เรื่อง เพราะเชื่อว่าผู้นำจะนำพาไปในทางที่ถูกที่ควร เมื่อได้ใจลูกน้องงานก็จะสำเร็จตามสูตรที่ว่าคนสำเร็จ งานสำเร็จนั่นเอง

ผู้นำที่มีอุเบกขาจะเป็นคนหนักแน่น มีความเป็นผู้ใหญ่สูง เวลาจะพูดจาสั่งงานอะไรกับลูกน้อง ก็มีความมั่นใจมีเหตุผลในการสั่งงาน และคอยสนับสนุนเราอยู่ตลอด ไม่ใช่สั่งงานก็มั่วๆ แล้วยังอยากได้งานดีๆ 555

โบราณว่าถ้าอยากรู้เจ้าอาวาสเป็นพระที่ใช้ได้ไหม (เป็นสมภารดีทำหน้าที่อย่างสมบูรณ์) ไม่ต้องดูอื่นไกล ให้ดูวัดนั่นแหละก็พอจะอนุมานได้ว่าเจ้าอาวาสเป็นคนแบบไหน

ถ้าวัดทรุดโทรม สกปรก ไม่สะอาด การบริหารจัดการวัดไม่เป็นระบบระเบียบ พระเณรขาดการสำรวมในศีลาจารวัตร ประพฤติปฏิบัติตนไม่เรียบร้อย เกิดปัญหาเป็นที่เสื่อมศรัทธาของชาวบ้านเป็นระยะ อย่างนี้ก็พอจะคาดเดาได้ว่าเจ้าอาวาสรูปนั้นไม่ได้ใส่ใจในการพระศาสนา เป็นเจ้าอาวาสที่ไม่ได้เรื่อง ถ้าพูดอย่างหยาบๆ ที่ชาวบ้านออกปาก คือ ไม่เอาถ่าน

ในทางตรงกันข้าม ถ้าวัดสะอาดสะอ้าน ไม่ว่าลานวัด โบสถ์ วิหาร ศาลาการเปรียญ ศาลาปฏิบัติธรรม ห้องน้ำ เสนาสนะต่างๆ ได้รับการปัดกวาดทำความสะอาดอยู่เสมอ ญาติโยมเข้าไปแล้วรู้สึกดีและอยากจะมาอีก ขณะงานด้านต่างๆ ที่วัดดำเนินการ เช่น การศึกษาของพระเณร ของเด็กเยาวชน (บางวัดมีโรงเรียนวัด) การสาธารณสงเคราะห์ งานเผยแผ่ งานสาธารณูปการ งานปกครอง ได้วางแผนไว้อย่างดีและขับเคลื่อนไปอย่างมีประสิทธิภาพ

ขณะพระเณรในวัดมีความสามัคคีพร้อมเพรียงในการทำกิจกรรมของวัด มีความสำรวมระวังในศีลและเสขิยวัตร ประพฤติปฏิบัติตนน่าเลื่อมใส มีปฏิสันถารที่ดีกับญาติโยม ชาวบ้านเข้าไปเห็นแล้วเกิดความรู้สึกเคารพยำเกรงเลื่อมใสศรัทธา อย่างนี้ก็เชื่อได้ว่าเจ้าอาวาสรูปนั้นเป็นงาน

วัดสุทธิวราราม ถนนเจริญกรุง กรุงเทพฯ เป็นวัดหนึ่งที่โชคดีเพราะได้พระทรงความรู้ เพียบพร้อมด้วยศีลาจารวัตร มีวิสัยทัศน์ก้าวไกล ทั้งยังเป็นพระนักการศึกษา พระนักพัฒนา มาเป็นเจ้าอาวาส ท่านรูปนั้นคือ “พระสุธีรัตนบัณฑิต” (รศ.ดร.) หรือ ท่านเจ้าคุณสุทิตย์ ปัจจุบันยังดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการสถาบันวิจัยพุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย (มจร) อีกด้วย

ความรู้ถือไม่ธรรมดา ทางโลกระดับดอกเตอร์และเป็นถึงรองศาสตราจารย์ ขณะที่ทางธรรมเป็นเปรียญธรรม 7 ประโยค จึงไม่แปลกใจที่ทำไมวัดสุทธิวรารามได้รับการพัฒนาที่โดดเด่นในหลายๆ ด้าน ไม่เชื่อลองเข้าไปดูแล้วจะเห็นความเปลี่ยนแปลงไปจากเดิมมาก โดยชาวชุมชนรอบวัดสุทธิวรารามจะรู้ดีที่สุด

อุโบสถ์ 2 ชั้น ที่ตั้งอยู่ตรงกลางวัด มีความสวยงามทางด้านสถาปัตยกรรม และโดยเฉพาะภาพจิตรกรรมต้องบอกว่าทรงคุณค่าและหาชมยาก ทั้งภายในและนอกอุโบสถ์ มีทั้งภาพปริศนาธรรม ภาพพุทธประวัติที่งดงาม โดยการสร้างสรรค์ของศิลปินที่มีชื่อเสียงระดับชาติที่เจ้าคุณสุทิตย์ติดต่อและเชิญมาเขียนให้

อีกทั้งวัดได้เปิดโบสถ์ให้ประชาชนเข้าไปกราบพระไหว้พระ หรือนั่งสมาธิได้ทุกวัน ต่างจากหลายวัดที่ปิดโบสถ์จะเปิดก็ต่อเมื่อพระสงฆ์ต้องการทำสังฆกรรมเท่านั้น

นอกจากงานจิตรกรรมทรงคุณค่าที่ใครได้เข้าไปเสพชมกันอย่างมีความสุขและได้ความรู้แล้ว ภูมิทัศน์รอบโบสถ์ก็ถือว่าไม่เลว กล่าวคือมีพื้นที่สีเขียวอยู่ทั้งสองด้านของโบสถ์ โดยเมื่อก่อนข้างๆ โบสถ์จะมีศาลาสวดศพและกุฏิหลังหนึ่งขวางพื้นที่ เจ้าคุณสุทิตย์ได้ให้รื้อออกแล้วทุบกำแพงแก้ว (กำแพงรอบโบสถ์) ออกด้วย เพื่อทำเป็นพื้นที่สวนรอบอุโบสถตามที่เห็นในปัจจุบัน ทำให้วัดดูร่มรื่นขึ้นด้วยต้นไม้สีเขียว

“วัดในเมืองส่วนใหญ่จะเห็นสภาพอันหนาแน่นของตึก อาคาร ร้านค้า ลานจอดรถ วัดสุทธิฯ ก็เช่นกัน ก่อนนี้มีพื้นที่สาธารณะน้อย อาตมาจึงคิดว่าน่าจะสร้างวัดให้เป็นพื้นที่เรียนรู้ของสังคมขึ้นมาใหม่ โดยอาศัยโบสถ์ ศาลาที่มีอยู่มาปรับผังภูมิทัศน์ขึ้นใหม่ โดยหลักคิดในการพัฒนาวัดก็คือเพื่อสร้างพื้นที่ทางกายภาพให้สะอาดร่มรื่น สวยงาม เป็นที่สัปปายะเหมาะกับการเรียนรู้ และการเข้ามาพัฒนาจิตใจของประชาชนทุกเพศทุกวัย” พระสุธีรัตนบัณฑิต กล่าว

นอกจากสร้างสวนสีเขียวรอบโบสถ์แล้ว ทางวัดยังได้ทำศูนย์เรียนรู้พระพุทธศาสนาและการพัฒนาสังคมขึ้นมาด้วย เพื่อให้นักเรียน ประชาชนทั่วไป หน่วยงาน องค์กรต่างๆ รวมทั้งชุมชนได้เข้ามาใช้ร่วมกันอีกด้วย ในการนี้ก็ได้อาสาสมัครด้านกิจกรรมของโครงการวัดบันดาลใจมาร่วมด้วยช่วยกันในเรื่องของการออกแบบกิจกรรมต่างๆ เป็นต้น

“ยกตัวอย่าง กิจกรรมตักบาตรคนเมืองที่จัดทุกวันเสาร์แรกของเดือน เย็นวันศุกร์นักเรียนที่เป็นจิตอาสาจะมาช่วยเตรียมของ วันรุ่งขึ้นก็ชวนผู้ปกครองมาตักบาตร เสร็จงานนั่งกินข้าวร่วมกัน เป็นภาพที่น่ารัก ตอนแรกมีคนเข้าร่วมหลักสิบปัจจุบันหลักร้อย ทั้งนักเรียน ผู้ปกครอง ผู้สูงอายุรอบๆ วัด บางคนรู้ข่าวจากโซเชียลมีเดีย

หลังจากศูนย์เปิดให้บริการแล้ว แต่ละวันก็จะมีเด็กๆ จำนวนหนึ่งมาใช้ศูนย์การเรียนรู้ ทำการบ้านบ้าง อ่านหนังสือบ้าง รอพ่อแม่มารับ บางครั้งเด็กๆ ก็ได้สนทนาธรรมกับพระอาจารย์ที่ดูแลศูนย์ทำให้เด็กๆ มีความคุ้นเคยกับพระอีกด้วย ซึ่งเป็นสิ่งที่ดี

“อาตมาต้องการขับเคลื่อนวัดไปในทิศทาง 3 ด้าน คือ ด้านกายภาพ เน้นการพัฒนาวัดให้มีความสะอาด ร่มรื่น โดยการเพิ่มพื้นที่สีเขียวเข้ามา ด้านการพัฒนาวัดให้เป็นศูนย์การเรียนรู้ของคนและชุมชน และการพัฒนาทางด้านปัญญา ทั้งสามด้านเราได้ขับเคลื่อนไปพร้อมกัน

อีกอย่างอาตมาให้ความสำคัญกับงานศิลปะ ต้องการให้งานพุทธศิลป์เป็นเครื่องสื่อสารธรรมะให้กับประชาชน อยากให้ญาติโยมมาชมด้วยตัวเองที่โบสถ์วัดสุทธิฯ ผลงานของศิลปินชื่อดังทั้งนั้นที่มาวาดให้ นอกจากนี้ยังสามารถขึ้นไปชมภาพศิลปะที่ศูนย์เรียนรู้พระพุทธศาสนาและการพัฒนาสังคมของวัดได้ด้วย” เจ้าอาวาสนักพัฒนา กล่าวทิ้งท้าย

ก่อนอื่นต้องออกตัวก่อนว่า หมอไม่ใช่คนที่รู้ธรรมะโดยลึกซึ้ง หรือจบเปรียญ 9 มาแต่อย่างใดจะเคยบวชบ้างก็ 5 วัน 7 วัน ยังไม่ทันได้รู้อะไรลึกซึ้งเลยแม้แต่น้อย

เพียงแต่พยายามที่จะเชื่อมโยงความเป็นธรรมชาติให้เอามาใช้ได้กับชีวิตประจำวัน ให้เป็นกำลังใจ หรือกระตุ้นความคิด แก่ท่านผู้อ่านบ้างก็ยังดี เพราะระยะเวลาที่ทำงานมากว่า 20 ปี และใช้ชีวิตมามากกว่า 40 ปี ทำให้หมอเห็นอะไรมาบ้างพอสมควร ก็อยากจะมาเล่าให้ฟังในทัศนะของหมอก็เท่านั้นเองครับ

วันนี้อยากจะเล่าให้ฟังถึง ธรรมะของผู้นำบ้างสาเหตุที่อยากพูดถึงธรรมะของผู้นำ ก็เพราะว่าถ้าเราสังเกตดีๆ จะเห็นว่า ผู้นำมีอิทธิพลอย่างมากต่อความเป็นไปขององค์กร ไม่ว่าจะเป็นหน่วยเล็กๆ อย่างครอบครัว หรือชมรม สมาคม องค์กร ภาครัฐหรือเอกชนใดๆ ก็ตาม จะมีความเป็นอยู่ที่สงบสุข มีความก้าวหน้า มีความสุขในการทำงานหรือไม่นั้น ส่วนหนึ่งก็มาจากการบริหารของผู้นำในองค์กรนั้นๆ นั่นเอง

ลองคิดดูซิครับ ถ้าหัวหน้าครอบครัวมัวแต่กินเหล้า เมายา ไม่สนใจทำมาหากิน ครอบครัวจะเป็นอย่างไร? หรือหัวหน้าองค์กรใดๆ ก็ตาม วันๆฟังแต่พวกประจบสอพลอ ไม่สนใจพัฒนากิจการไม่สนใจลูกน้องที่มุ่งทำแต่งานจนไม่มีเวลามาประจบตัวเอง เป็นคนหูเบา เชื่อคนง่ายปราศจากสติปัญญาไตร่ตรองให้ถี่ถ้วน ลุ่มหลงในลาภ ยศ สรรเสริญ องค์กรนั้นก็ทำนายได้เลยว่ามีแต่ทรงกับทรุด จะหาความเจริญอันใดไม่ได้เลย ซึ่งในสมัยอดีตกาลก็จะพบเห็นผู้นำที่เป็นแบบที่ว่านี้และคงเห็นตอนจบของชีวิตว่าเป็นอย่างไร

เนื่องจากผู้นำมีอิทธิพลต่อความสงบสุขและความเจริญรุ่งเรืองขององค์กรนั้นๆ นั่นเอง ทำให้ธรรมะสำหรับผู้นำเป็นที่สิ่งผู้นำควรมีและนำมาปฏิบัติ “พรหมวิหาร 4” หรือธรรมะสำหรับผู้นำที่ว่า ประกอบไปด้วย เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา

พรหมวิหาร 4 คือหลักธรรมประจำใจ เพื่อให้เราสามารถดำรงชีวิตได้อย่างประเสริฐเหมือนพรหม เป็นแนวปฏิบัติที่ควรมีของผู้ปกครององค์กร และการอยู่ร่วมกับผู้อื่นในสังคม

วันนี้เรามาทำความเข้าใจกับคำว่า เมตตา กันก่อนนะครับ “เมตตาธรรมค้ำจุนโลก” หากจะกล่าวว่าเป็นวลียอดฮิตติดปากที่ทุกคนทราบกันดีอยู่แล้วก็คงไม่ผิด แต่จะมีสักกี่คนที่นำเอามาใช้ในชีวิตประจำวันบ้าง

แล้วคำว่า เมตตา หมายถึง อะไร?

เมตตา หมายถึง มีความปรารถนาให้ผู้อื่นได้รับความสุข ไม่เบียดเบียนรังแก หรือเอารัดเอาเปรียบผู้อื่น เป็นมิตรกับคนรอบข้าง และปรารถนาดีที่จะเห็นผู้อื่นมีความสุข ถ้าผู้นำมีเมตตา เป็นร่มโพธิ์ ร่มไทรให้กับผู้ที่อยู่ใต้บังคับบัญชา มีความปรารถนาให้ทุกคนมีความสุข ไม่เบียดเบียนซึ่งกันและกัน ไม่เอาเปรียบคนอื่น ไม่ยกยอแต่พรรคพวกของตัวเองโดยปราศจากความเที่ยงธรรมและเมตตา องค์กรนั้นๆ ก็จะมีแต่ความเจริญรุ่งเรืองยิ่งๆ ขึ้นไป

ทว่า หากองค์กรใด หรือผู้นำใดๆ ไม่มีความเมตตาเป็นเครื่องชี้นำทางในการบริหารงานแล้วละก็ ลองคิดดูเอาเองแล้วกันครับ ว่าองค์กรนั้นๆ จะอยู่ได้หรือไม่

ผู้นำที่ขาดความเมตตาก็เปรียบเสมือนมะเร็งร้ายในร่างกายของคนเรานั่นแหละครับ มันจะไม่ทำให้ร่างกายหรือองคาพยพตายไปในทันทีทันใดหรอกครับ มันจะค่อยๆ กัดกินจนองค์กรหรือร่างกายนั้นไม่เหลืออะไรแล้ว กว่าจะรู้สึกตัว กว่าจะรู้ว่าอะไรเป็นอะไร ก็ระยะสุดท้าย นั่นแหละครับ แก้ไขอะไรไม่ทันแล้ว ตายสถานเดียว

อยากเป็นผู้นำที่ประสบความสำเร็จ อยากเป็นผู้นำที่คนรัก คนชอบ อยากเป็นผู้นำที่สร้างความเจริญรุ่งเรืองให้กับชีวิตของตนเองและผู้อื่น อยากเป็นผู้นำที่มีแต่ความสุข ใครๆ ก็สรรเสริญ ต้องเป็นผู้นำที่มี “เมตตา” ครับ

หนึ่งในพรหมวิหาร 4 “ธรรมะของผู้นำ” ไม่ต้องเชื่อหมอนะครับ ไม่ต้องเชื่อครับ 555 อาทิตย์หน้ามาต่อพรหมวิหารธรรมะข้อต่อไปนะครับ วันนี้แค่นี้เพราะพื้นที่มีเท่านี้ครับ

วันนี้ชมพระสมเด็จวัดระฆังที่สร้างโดยสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี) วัดระฆังโฆสิตาราม องค์ที่นำมาให้ชมนี้เป็นพิมพ์พระประธานหรือพิมพ์ใหญ่ เจ้าของพระคือคุณชวการ อัศวะมหาศักดา ได้เช่าบูชามาจากคุณอุดม กวัสสราภรณ์ หรือเสี่ยดม อดีตเซียนพระใหญ่แห่งวงการพระเครื่องเมืองไทยถึงเลข 8 หลัก ต้องขอขอบคุณคุณชวการ อัศวะมหาศักดา ที่แบ่งปันมาให้ศึกษาครับ

ในการจัดทำเนียบชุดพระเครื่องครั้งแรก พ.ศ. 2495 นั้น ปรมาจารย์รุ่นใหญ่ตรียัมปวายหรือ พ.อ. (พิเศษ) ประจน กิตติประวัติ ได้จัดเป็นไตรภาคี ประกอบด้วย สมเด็จวัดระฆัง พระนางพญา กรุวัดนางพญา พิษณุโลก และพระรอด กรุวัดมหาวัน ลำพูน ภายหลังถึงได้เพิ่ม พระกำแพงซุ้มกอ กำแพงเพชร และพระผงสุพรรณ สุพรรณบุรี รวมเป็นพระชุดเบญจภาคีกระทั่งปัจจุบัน

สมเด็จวัดระฆังที่นักสะสมยอมรับมี 4 พิมพ์ คือ พิมพ์ใหญ่ พิมพ์ทรงเจดีย์ พิมพ์ฐานแซม และพิมพ์เกศบัวตูม ส่วนพิมพ์ปรกโพธิ์นั้นมีน้อยมาก จนบางส่วนไม่ยอมรับว่าเป็นพิมพ์มาตรฐาน ขณะที่นักสะสมอีกกลุ่มหนึ่งยอมรับว่าพระสมเด็จวัดระฆังมีพิมพ์ปรกโพธิ์เป็นมาตรฐานเช่นเดียวกับพระสมเด็จกรุวัดบางขุนพรหมที่แตกกรุออกมา

พระสมเด็จวัดระฆัง ประกอบด้วย ผงวิเศษทั้ง 5 ชนิด คือ ผงปถมัง ผงอิทธิเจ ผงมหาราช ผงพุทธคุณ และผงตรีนิสิงเห และมวลสารอื่นที่เพิ่มเติม คือ ปูนเปลือกหอย (โดยการนำเปลือกหอยไปเผาแล้วมาตำจนละเอียด) เกสรดอกไม้ตากแห้ง กล้วยน้ำว้า และข้าวสุกตากแห้ง เป็นต้น โดยใช้น้ำมันตั้งอิ๊วและน้ำอ้อยเป็นตัวประสานให้เป็นเนื้อเดียวกันพอนานวันเข้าพระมีสีขาวอมเหลืองหนึกนุ่มและแกร่ง

มีบันทึกว่า ศิษย์ของสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี) คือ พระธรรมถาวร (ช่วง สิงหเสนี) อดีตเจ้าอาวาสวัดระฆัง ซึ่งบวชเป็นสามเณรในขณะนั้นและมีส่วนร่วมในการสร้างพระสมเด็จได้กล่าวถึงการทำผงวิเศษทั้ง 5 ว่าเป็นผงเดียวกัน แต่ได้ทำเป็นแท่งชอล์กและนำมาเขียนยันต์ถึง 5 ขั้นตอน กล่าวคือ 

ผงวิเศษของท่านที่เริ่มต้น คือ ผงปถมัง ที่เกิดจากการลบถมซ้ำแล้วซ้ำเล่าในพระอุโบสถ อันเป็นผงวิเศษชนิดแรกที่เกิดขึ้นก่อนผงวิเศษอื่นๆ คุณวิเศษของผงปถมังมีทั้งเมตตามหานิยม คงกระพันชาตรี มหาอุด แคล้วคลาด ป้องกันภูตผีปีศาจ และคุณไสยทั้งปวงได้

หลังจากนั้นท่านจะนำผงปถมังมาปั้นเป็นชอล์กขึ้น แล้วเขียนอักขระเพื่อทำเป็นผงอิทธิเจแล้วลบจนหมดดังเช่นการทำผงปถมัง ผงอิทธิเจมีคุณวิเศษในด้านเมตตามหานิยม และป้องกันโรคภัยไข้เจ็บ

จากนั้นท่านจะนำผงอิทธิเจมาทำเป็นชอล์กขึ้นอีกครั้ง แล้วเขียนอักขระเพื่อทำเป็นผงมหาราชแล้วลบจนหมดดังเช่นการทำผงปถมัง ผงมหาราชมีคุณวิเศษในด้านเมตตามหานิยม ป้องกันและถอนคุณไสยและด้านแคล้วคลาดด้วย

จากนั้นผงมหาราชก็นำมาทำเป็นชอล์กอีกครั้ง แล้วเขียนอักขระเพื่อทำเป็นผงพุทธคุณแล้วลบจนหมดดังเช่นการทำผงปถมัง ผงพุทธคุณมีคุณวิเศษในด้านเมตตามหานิยม

และสุดท้าย ท่านก็นำผงพุทธคุณมาทำเป็นชอล์ก แล้วเขียนอักขระเพื่อทำเป็นผงตรีนิสิงเหแล้วลบจนหมดดังเช่นการทำผงปถมัง คุณวิเศษของผงตรีนิสิงเห ถือว่าครบเครื่องเพราะเป็นผงที่เกิดจากการถมลบผงวิเศษทั้ง 4 ที่ผ่านมา ดังนั้นจึงครอบคลุมทั้งด้านเมตตามหานิยม แคล้วคลาด ป้องกันภูตผีและคุณไสยได้

นอกจากมวลสารหลักคือผงวิเศษที่ใช้ในการจัดสร้างพระสมเด็จวัดระฆังแล้ว ยังปรากฏเม็ดแดงเล็กๆ ที่สันนิษฐานกันว่าคืออิฐหรือเศษพระเครื่องจากกรุทุ่งเศรษฐี กำแพงเพชร และจุดดำเล็กสันนิษฐานว่าคือก้อนถ่านของก้านธูป หรือแผ่นใบลานจารอักขระนำมาเผาตำละเอียด และกรวดเทาซึ่งสันนิษฐานเป็นชิ้นส่วนของเปลือกหอยที่ไม่ย่อยสลายจากการเผานั่นเอง

ด้วยมูลค่าของพระสมเด็จวัดระฆังสูงถึงหลักหลายสิบล้านบาทในองค์ที่สวยสมบูรณ์ย่อมมีผู้ปลอมแปลงมากมาย การศึกษาเรียนรู้และเช่าหาจำเป็นต้องได้รับการชี้แนะจากผู้เชี่ยวชาญในด้านนี้โดยตรง ข้อสำคัญของดีไม่มีถูก ของฟรีไม่มีในโลกครับ

มีวัดตั้งอยู่ในแนวรถไฟฟ้าหลายวัดที่น่าไปไหว้พระและเยี่ยมชม หนึ่งในนั้นคือ วัดธรรมมงคล เถาบุญญนนท์วิหาร หรือที่คนทั่วไปมักเรียกกันติดปากว่า “วัดหลวงพ่อวิริยังค์” อยู่สุขุมวิท 101 กรุงเทพฯ

การเดินทางแสนสะดวกสบายแค่นั่งรถไฟฟ้าบีทีเอสไปลงสถานีปุณณวิถี… ก็ถึงแล้ว

วัดนี้มีความโดดเด่นหลายอย่าง โดดเด่นขนาดว่าใครย่างกรายเข้าไปชมสิ่งสำคัญต่างๆ ในวัดสัมผัสแรกทางตาและใจเชื่อว่าจะเกิดความรู้สึกปีติ เกิดความเย็นที่แทรกลึกไปถึงข้างในจิตใจ บางคนถึงขนาดเกิดโลมหังสนาการ (ขนลุก)

เริ่มจากการเข้าไปภายในพระวิริยะมงคลมหาเจดีย์ศรีรัตนโกสินทร์ พระเจดีย์ที่เชื่อว่าสูงที่สุดในประเทศไทย (สูง 94.78 เมตร 14 ชั้น) ที่ชั้นบนสุดประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุ พระอุรังคธาตุ และพระเกศาธาตุ พระบรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้า

 กล่าวถึงพระบรมสารีริกธาตุนั้น พระธรรมมงคลญาณ (หลวงพ่อวิริยังค์ สิรินธโร) เจ้าอาวาส ได้รับจากพระสันตปทมหาเถระ เจ้าอาวาสวัดโคตมวิหาร เมืองจิตตกอง สาธารณรัฐประชาชนบังกลาเทศ เมื่อปี 2517 และได้รับจากพระวิสุทธ์นันทมหาเถระ หัวหน้าพระสงฆ์ เถรนิกาย เจ้าอาวาสวัดธรรรมราชิกา นครดักก้า สาธารณรัฐประชาชนบังกลาเทศ ปี 2519

 ต่อมาปี 2522 สาธารณรัฐสังคมนิยมประชาธิปไตยศรีลังกา โดยสมเด็จพระสังฆราชศรีลังกามหาเถระ ได้มอบพระเกศาธาตุของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า จำนวน 1 ชุด และปี 2527 ได้มอบพระอุรังคธาตุ (พระบรมสารีริกธาตุส่วนอก) จำนวน 1 องค์

 ใครที่ได้เข้าไปกราบพระบรมสารีริกธาตุในพระมหาเจดีย์นี้ถือเป็นบุญ เชื่อว่าความรู้สึกปีติจะเกิดขึ้นกับทุกคน

 อีกที่หนึ่งเข้าไปแล้วอยากนั่งนานๆ คือ ถ้ำวิปัสสนา หลายคนอาจสงสัยทำไมมีถ้ำวิปัสสนา อย่าลืมว่า หลวงพ่อวิริยังค์ ท่านเป็นพระวิปัสสนาจารย์ที่เผยแผ่วิปัสสนา โดยสอนหลักสูตรสมาธิแพร่หลายไปทั่วโลก โดยมีศูนย์สมาธิวิริยานุภาพอยู่ในวัดธรรมมงคลและในวัดสาขาในต่างประเทศ ชาวต่างชาติรู้จักหลวงพ่อวิริยังค์เป็นอย่างดี  

 ถ้ำวิปัสสนานั้น ท่านได้เล็งเห็นว่าปัจจัยหนึ่งที่สนับสนุนผู้ปฏิบัติธรรมและช่วยให้จิตใจสงบได้โดยเร็ว คือสถานที่สัปปายะที่มีลักษณะเป็นป่าไม้และภูเขา ซึ่งในกลางกรุงเทพฯ ไม่มี จึงได้ดำเนินการสร้างป่าไม้และภูเขาขึ้นบริเวณวัดธรรมมงคลเรียกว่า “ถ้ำวิปัสสนา”

 ถ้ำนี้สร้างอยู่ด้านหลังศาลาของวัดธรรมมงคลบนเนื้อที่ 4 ไร่ การปลูกป่าได้เสาะหาต้นไม้นานาพันธุ์จากป่าแท้ๆ และบรรทุกหินมาจากภูเขาก่อเป็นถ้ำใหญ่ขนาดบรรจุคนได้ 200-300 คน

 บรรยากาศภายในถ้ำเงียบสงัด สงบเย็นสบายมีอากาศถ่ายเท กั้นรั้วล้อมรอบป้องกันผู้คนพลุกพล่านบริเวณภายนอกมีสระน้ำ รอบสระปลูกไม้ดอกและไม้ประดับแลดูงดงามตระการตา แต่ละมุมได้ถูกจัดสรรให้เป็นไปตามธรรมชาติ

 ทางวัดธรรมมงคลได้กำหนดให้ถ้ำวิปัสสนาเป็นสถานที่ปฏิบัติธรรมของผู้ที่จะมารับการอบรมกรรมฐานและสำหรับนักศึกษาครูสมาธิ สถาบันพลังจิตตานุภาพ ตลอดทั้งผู้มาถือศีลอุโบสถทุกท่าน อยากเข้าถ้ำไหมก็ต้องไปปฏิบัติ ที่วัดสอนสมาธิตลอดไปสมัครได้

 อีกสถานที่หนึ่งอย่าลืมไปคือ “ศาลาพระหยก” ไปกราบพระพุทธมงคลธรรมศรีไทย (หลวงพ่อหยก) พระพุทธรูปองค์นี้แกะสลักจากหยกก้อนใหญ่ที่หลวงพ่อวิริยังค์สั่งมาจากจากรัฐบริติชโคลัมเบีย ประเทศแคนาดา ในปี 2534 น้ำหนัก 32 ตัน เป็นหยกสีเขียวคุณภาพดีที่สุดและมีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก

 หยกก้อนนี้ได้ตัดออกเป็นสองส่วน ส่วนที่หนึ่งแกะเป็นพระพุทธรูปหยกปางนั่งสมาธิสูง 2.20 เมตร หน้าตักกว้าง 1.66 เมตร งดงามล้ำค่าหาประมาณมิได้ มีอยู่เพียงองค์เดียวจัดเป็นสิ่งมหัศจรรย์ชิ้นหนึ่งของโลก พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 ทรงพระราชทานนามว่า พระพุทธมงคลธรรมศรีไทย

 ส่วนที่สองแกะเป็นพระอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์กวนอิมหยก มีลักษณะงาม สง่า มีเมตตา ทรงยืนประทานพรสูง 2.20 เมตร จัดเป็นสิ่งมหัศจรรย์ของโลกเช่นกัน โดยช่างที่มีชื่อเสียงของโลกจากอิตาลีประดิษฐานไว้ในศาลา ภ.ป.ร.

 ยังมีสถานที่สำคัญอีกหลายที่ในวัดธรรมมงคล อยากให้ทุกคนไปสัมผัสด้วยตาและใจของตัวเอง แล้วปีติและความศรัทธาจะเกิดกับทุกคนแน่นอน