บทบรรณาธิการ หนังสือพิมพ์ คมชัดลึก ฉบับวันพุธที่ 4 กันยายน 2562

มีรายงานการสำรวจการใช้งานสื่อออนไลน์ของนักเรียนมัธยมศึกษา จากหน่วยปฏิบัติการวิจัยและพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ด้านความรอบรู้ทางดิจิทัลและการรู้เท่าทันสื่อ (DIRU) คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พบว่า นักเรียนใช้สื่อออนไลน์ทั้งในด้านการเรียน ความบันเทิง การรวมกลุ่ม และแสดงออกถึงความเป็นตัวตน โดยกิจกรรมออนไลน์ที่นักเรียนทำบ่อยๆได้แก่ ใช้เป็นแหล่งเรียนรู้ หาข้อมูลประกอบการเรียน ดูหนัง ฟังเพลง เล่นเกม ติดตามดาราที่ชื่นชอบ ใช้สร้างกลุ่มบนไลน์ เฟซบุ๊ก ติดตามข่าวสาร และใช้โพสต์รูปภาพ เรื่องราว หรือเข้ากลุ่มสนทนาหรือสมัครสมาชิกเว็บไซต์ หรือติดตามเพจต่างๆ เพื่อแสดงความเป็นตัวตนของตนเอง

แม้ในผลงานวิจัยชิ้่นนี้ จะบอกเอาไว้ว่า โดยภาพรวมแล้ว เด็กส่วนใหญ่เลือกที่จะไม่เข้าไปดูหรืออ่านเนื้อหาที่ไม่เหมาะสมที่อาจจะนำไปสู่ความเสี่ยงอันตราย แต่ก็มีกลุ่มตัวอย่างส่วนน้อยหรือคิดเป็นร้อยละ 4 ที่ยอมรับว่า ตนเองเคยเข้าถึงเนื้อหาด้านเพศ เกมรุนแรง การพนัน และเคยแสดงออกด้วยความรุนแรงอยู่บ่อยๆ และมีร้อยละ 23 บอกว่า คุยกับคนแปลกหน้าบนออนไลน์บ่อยๆ ผลการวิจัยนี้สะท้อนให้เห็นว่า นักเรียนมีโอกาสพบเจอความเสี่ยงจากการใช้งานสื่อออนไลน์ได้ แม้ตัวเลขอาจจะดูเล็กน้อย แต่ต้องให้ความสำคัญในการป้องกันความเสี่ยง และเสริมสร้างให้

มีความรอบรู้และเท่าทันเพื่อสามารถเผชิญกับสถานการณ์ความเสี่ยงบนโลกออนไลน์ได้อย่างปลอดภัยมีความพยายามจาก รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ที่จะดำเนินการจัดตั้งคณะกรรมการประสานงานและแก้ไขปัญหาข่าวปลอมที่กระทบต่อความปลอดภัย ในชีวิตและทรัพย์สินประชาชน หรือศูนย์เฟคนิวส์ ให้เสร็จเป็นรูปธรรมภายในเดือนตุลาคมนี้ เพื่อรับแจ้งข่าวปลอม ข้อมูลเท็จ และชี้แจงข้อมูลถูกต้อง โดยจะทำงานด้วยความรวดเร็วในการตรวจสอบข่าวปลอม และชี้แจงข้อมูลที่ถูกต้อง จะทำได้ในเวลาไม่เกิน 2 ชั่วโมง แต่นั่นก็เป็นการสกัดกั้นข่าวปลอมที่เน้นในประเด็นที่กระทบกับความมั่นคงโดยเฉพาะในทางการเมือง ชีวิตความเป็นอยู่ทั่วไปของประชาชน มากกว่าการสกัดกั้นสื่อออนไลน์ที่เป็นอันตราย ซึ่งเด็กและเยาวชนสามารถเข้าถึงได้โดยง่าย

ตามสถิติที่อ้างอิงกันอยู่บ่อยๆ พบว่า ส่วนใหญ่แล้ว กลุ่มบุคคลที่มักจะตกเป็นเหยื่อของข่าวปลอมหรือเฟคนิวส์และแชร์ต่ออยู่ในกลุ่มผู้สูงวัย ซึ่งโดยวัยวุฒิแล้วไม่น่าจะมีปัญหาในความรับผิดชอบทางกฎหมาย หากแต่สำหรับเด็กและเยาวชนในระดับมัธยมศึกษาที่สามารถเข้าถึงเรื่องทางเพศ เกมรุนแรง การพนัน ฯลฯ ผ่านออนไลน์ ดังผลวิจัยข้างต้น นับว่าน่าเป็นห่วงยิ่ง โดยเฉพาะเกมออนไลน์ที่รวมกลุ่มกันเล่น และขาดการกลั่นกรอง ตัวเลขร้อยละ 4 หมายความว่า เด็กหรือเยาวชน 4 คนใน 100 คนเข้าถึงเนื้อหาที่ไม่เหมาะสม แม้จะไม่เป็นภัยกับความมั่นคงหรือทางการเมือง แต่ก็นับว่าเป็นอันตรายกับสถาบันครอบครัวและสังคม ซึ่งรัฐควรให้ความสำคัญอย่างยิ่ง

คอลัมน์…  กระดานความคิด   โดย…  บางนา บางปะกง 

อิทธิฤทธิ์ของพายุโพดุล ทำให้หลายพื้นที่มีน้ำท่วมเกือบครึ่งค่อนภาคอีสาน ทรัพย์สินและที่อาศัยของชาวบ้านจมหายไปกับสายน้ำ นอกจากนี้ กระแสน้ำสร้างความเสียหายให้แก่โครงสร้างพื้นฐานในเขตชนบท ไม่ว่าจะเป็นอ่างเก็บน้ำ ถนน สะพาน สถานที่ราชการ ฯลฯ

ที่ฮือฮาในโลกโซเชียล มีการโพสต์ภาพของถนนลาดยางสายหนึ่ง ที่ถูกน้ำซัดจนผิวหน้าหลุดล่อนเป็นแผ่นๆ จึงมีเสียงวิจารณ์ว่า การก่อสร้างไม่ได้มาตรฐาน

จะว่าไปแล้ว เรื่องถนนไม่ได้มาตรฐาน ก็เหมือนนิยายเรื่องเก่าที่เล่าซ้ำซาก โดยเฉพาะทางหลวงแถวบ้านนอกบ้านนา ที่อยู่ในความรับผิดชอบขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

ลองไปส่องดูเบื้องหลังของนายก อบจ., นายกเทศมนตรี และนายก อบต. กว่าร้อยละ 90 เป็นผู้รับเหมาก่อสร้างในท้องถิ่น และเชื่อมโยงกับนักการเมืองระดับชาติ

แม้แต่ ส.ส.ชุดนี้ที่อยู่ในสภาผู้แทนฯ กว่าร้อยละ 70 เป็นผู้รับเหมาก่อสร้าง ทั้งพรรคร่วมรัฐบาล และพรรคฝ่ายค้าน

นับแต่ปี 2518 การก่อสร้างถนน อาคาร สะพาน เขื่อน อ่างเก็บน้ำของรัฐได้เป็นฐานทุนให้แก่กลุ่มผู้รับเหมาก่อสร้าง ก่อนที่จะผันตัวเองเข้าสู่วงการเมือง จึงเป็นที่มาของงานวิจัยเรื่อง “การเมืองก่อสร้าง ก่อสร้างการเมือง” โดยนพนันท์ วรรณเทพสกุล อาจารย์คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาฯ ที่ทำงานวิจัยชิ้นนี้ให้กับสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.)

จากงานวิจัยเรื่องก่อสร้างการเมือง-การเมืองก่อสร้าง ที่ทำการศึกษาช่วงก่อนเศรษฐกิจฟองสบู่แตก มาจนถึงยุคไทยรักไทยเฟื่องฟู พบสายสัมพันธ์ที่แนบแน่นมากขึ้น ระหว่าง “ทุนก่อสร้าง” กับ “การเมือง” โดยเฉพาะ “ผลจากการปรับตัวเพื่อความอยู่รอดของกลุ่มผู้รับเหมาก่อสร้าง ตั้งแต่ก่อนวิกฤตเศรษฐกิจจนถึงยุคทักษิณ มีนักธุรกิจรับเหมาก่อสร้างเข้ามาอยู่ในพรรคการเมืองไทยถึง 75 ตระกูล”

งานวิจัยชิ้นนี้ ได้สังเคราะห์ข้อมูลจากการสำรวจรายชื่อ ส.ส. รัฐมนตรี ที่ปรึกษารัฐมนตรี และเลขานุการรัฐมนตรีใน ครม.ทักษิณ 1 (พ.ศ.2544-2547) เพื่อตรวจสอบบุคคล ที่มีนามสกุลเดียวกับผู้เป็นเจ้าของธุรกิจรับเหมาก่อสร้างในปัจจุบัน

โดยเทียบกับรายชื่อ “ผู้รับเหมาก่อสร้าง” ที่เป็นสมาชิกในสมาคมอุตสาหกรรมก่อสร้างไทย ปี 2544-2546 และผู้รับเหมาก่อสร้างที่ขึ้นทะเบียนกับกรมโยธาธิการและผังเมือง ปี 2546 พบว่า 75 ตระกูลกลุ่มทุนรับเหมาก่อสร้าง ที่ฝังตัวอยู่ในพรรคการเมือง

แยกเป็นพรรคไทยรักไทย 36 ตระกูล, พรรคชาติไทย 13 ตระกูล, พรรคชาติพัฒนา 6 ตระกูล, พรรคความหวังใหม่ก่อนรวมกับไทยรักไทยมีอยู่ 5 ตระกูล, พรรคเสรีธรรมก่อนรวมกับไทยรักไทย มี 3 ตระกูล และพรรคประชาธิปัตย์ มี 13 ตระกูล

ปัจจุบัน ข้อมูลข้างต้นนี้ ก็ไม่ได้เปลี่ยนแปลงไปมากนัก เนื่องจาก “นักเลือกตั้ง” หรือทุนรับเหมาก่อสร้างยังเป็นคนหน้าเดิม เพียงแต่ย้ายจาก “ค่ายทักษิณ” ไปอยู่ค่ายอื่นแทน

กว่าสองทศวรรษมานี้ นักเลือกตั้งบ้านเรา โดยเฉพาะกลุ่มการเมืองท้องถิ่นส่วนใหญ่ ยังเป็นตระกูลเดิมที่ผูกขาดการบริหารงาน อบจ. หรือเทศบาล ชนิดรุ่นต่อรุ่น 

หนังสือ “รัฐ ทุน เจ้าพ่อท้องถิ่นกับสังคมไทย” ที่มี ผาสุก พงษ์ไพจิตร และสังศิต พิริยะรังสรรค์เป็นบรรณาธิการ จึงไม่ล้าสมัย อ่านยามใด ก็เห็นภาพจริงที่ปรากฏอยู่ต่อหน้าต่อตา

ความสัมพันธ์ในเชิงอุปถัมภ์ของ “ทุนท้องถิ่น” กับนักการเมืองระดับชาติ ก็คือ “ระบอบประชาธิปไตยแบบสืบทอดอำนาจ” นั่นเอง อันเป็นเงื่อนไขที่ทำให้รัฐไทยยังเต็มไปด้วยการเล่นพรรคเล่นพวก และระบบเครือญาติ

เฉพาะอำนาจรัฐท้องถิ่น ยังคงถูกควบคุมโดยความสัมพันธ์ส่วนบุคคล แม้ว่ารูปแบบการแข่งขันจะกระทำในนามระบอบประชาธิปไตย แต่เนื้อหาก็ยังเป็นการแย่งชิงผลประโยชน์

ใครจะคิดว่า มาถึง พ.ศ.นี้แล้ว “กลุ่มทุนหวยเถื่อน” ยังเบ่งบารมีเหนือองค์กรปกครองท้องถิ่นหลายแห่ง แถมสนับสนุนนักเลือกตั้งในสังกัดให้เป็น ส.ส.ในสภาได้

          ผิวแผ่นพื้นถนนลาดยางที่หลุดล่อนเป็นกระแสร้อนในโซเชียล ก็แค่เปลือกหรือกระพี้ แต่แก่นแกนนั้นคือ “การเมืองก่อสร้าง ก่อสร้างการเมือง” ผู้กุมอำนาจรัฐ ไม่ว่ายุคประชาธิปไตยจ๋าหรือประชาธิปไตยในเงาปืน