การมีสุขภาพร่างกายและผิวพรรณที่ดูดีเสมอ ย่อมเป็นยอดปรารถนาของทุกคน แต่ก็อาจหลีกเลี่ยงการเกิดปัญหาผิวพรรณได้ยากในยุคนี้ด้วยสภาวะแวดล้อมและการดำเนินชีวิตโรคที่เกิดขึ้นทางผิวหนังมีหลากหลายชนิด บางชนิดก็มีอาการชั่วคราวบางชนิดก็มีอาการรุนแรง บ้างชนิดก็รักษายากบ้างก็รักษาง่ายโรคผิวหนังที่พบบ่อยที่สุดที่ผู้ป่วยมักมาพบแพทย์ คือโรคผิวหนังอักเสบ มีลักษณะเป็นผื่น บวม แดง บางครั้งมีตุ่มน้ำ มีน้ำเหลืองซึมลอกเป็นขุย และตกสะเก็ด สำหรับโรคสะเก็ดเงินเป็นโรคผิวหนังอีกชนิดหนึ่งที่ ส่งผลกระทบต่อร่างกาย จิตใจและคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย สังคมคนรอบข้างอาจรังเกียจ ไม่อยากเข้าใกล้ ผู้ป่วยเด็กต้องขาดเรียนเวลาที่มีผื่นเห่อ เพื่อนๆ ไม่กล้าเล่นด้วย ในผู้ป่วยผู้ใหญ่มีความอับอาย ไม่กล้าเข้าสังคม แยกตัวจากสังคม เพราะเกรงว่าจะเป็นที่รังเกียจ ไม่มีใครรับเข้าทำงานเนื่องจากมีความเชื่อที่ผิดคิดว่าเป็นโรคติดต่อ

ข้อมูลจาก ผศ.พญ.สุวิรากร โอภาสวงศ์ ประธานฝ่ายกิจกรรมสังคม สมาคมแพทย์ผิวหนังแห่งประเทศไทย และ ผู้อำนวยการคลินิกสยามเดอร์มาติกส์ เปิดเผยว่า โรคสะเก็ดเงิน มีชื่อภาษาอังกฤษว่า “Psoriasis” หรือที่ชาวบ้านเข้าใจผิดเรียกว่าโรคเรื้อนกวาง นั้น เป็นโรคผิวหนังเรื้อรังที่พบบ่อย อาการมีผื่นแดง สะเก็ดสีเงินหนา บริเวณผิวหนัง หนังศีรษะ เล็บ เชื่อว่าเกิดจากพันธุกรรมและความผิดปกติของระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย ไม่ได้เกิดจากเชื้อโรค จึงไม่ใช่โรคติดต่อ ปัจจุบันยังไม่มีวิธีการรักษาให้หายขาดได้

โรคสะเก็ดเงินพบได้บ่อยมากประมาณ 1-2% ของประชากรทั่วโลก พบได้ทั้งเพศชายและหญิง พบได้ในทุกช่วงอายุทั้งเด็กและผู้ใหญ่ โดยพบบ่อยใน 2 ช่วงอายุ คือ ช่วงวัยรุ่นถึงวัยรุ่นตอนปลาย อายุประมาณ 20 ปี และวัยผู้ใหญ่ อายุประมาณ 55-60 ปี

สาเหตุและอาการของโรคสะเก็ดเงิน

สำหรับสาเหตุของโรคสะเก็ดเงิน เชื่อว่าเกิดจากความผิดปกติของระบบภูมิคุ้มกันเม็ดเลือดขาว T lymphocyte เฉพาะที่ผิวหนัง หลั่งสารมากระตุ้นให้เซลล์ผิวหนังแบ่งตัวเร็วกว่าปกติ ทำให้เกิดผื่นที่มีสะเก็ดหนา นอกจากนี้ยังเชื่อว่าเกิดจากพันธุกรรม มียีนที่เป็นสาเหตุหลายชนิด ครอบครัวที่มีพ่อหรือแม่เป็นโรคสะเก็ดเงิน ลูกจะมีโอกาสเป็นโรคสะเก็ดเงินสูงกว่าคนทั่วไป

ส่วนอาการของโรคสะเก็ดเงิน จะมีผื่นผิวหนังเป็นได้หลายรูปแบบ ที่พบบ่อย คือ ผื่นแดงขอบเขตชัดเจน มีขุ่ยหรือสะเก็ดสีเงินปกคลุมหนา (Silvery-white scale) เมื่อลอกขุยออกจะมีจุดเลือดออก (Auspitz sign) ขนาดผื่น มีตั้งแต่ ขนาดเล็กเท่าหยดน้ำ (Guttate Psoriasis) หรือผื่นขนาดเท่าเหรียญหรือปื้นขนาดใหญ่กว่าฝ่ามือ (Chronic Plague type Psoriasis) หรือเป็นตุ่มหนอง (Pustular Psoriasis) พบผื่นบริเวณหนังศีรษะลำตัว แขน ขา เป็นๆ หายๆ บางรายผื่นเป็นแดงทั่วตัวจนไม่เหลือผิวหนังปกติ (Psoriasis Erythroderma)

ความผิดปกติอื่นที่อาจพบได้ คือ เล็บมือ เล็บเท้าผิดปกติเล็บเป็นหลุม เล็บร่อน เล็บโดนทำลาย มีข้ออักเสบ ปวดบวม แดงร้อน ข้อผิดรูปได้ พบได้ประมาณ 20- 40% โดยผู้ป่วยอาจมีอาการผิดปกติของเล็บหรือปวดข้อนำมาก่อน หรือเกิดขึ้นพร้อมกับอาการผื่นที่ผิวหนัง

ผู้ป่วยบางรายมีอาการผื่นเห่อเฉียบพลันแล้วผื่นก็หายไปบางรายมีผื่นผิวหนังอักเสบกำเริบเรื้อรังไปตลอดชีวิต ปัจจัยกระตุ้นที่ทำให้ผื่นเห่อกำเริบ เช่น ความเครียดการแกะเกา การดื่มสุรา การอดนอน การติดเชื้อแบคทีเรียในระบบทางเดินหายใจ หูอักเสบ การติดเชื้อ HIV การตั้งครรภ์ รับประทานยาบางอย่าง เช่น ยาลดความดันยารักษาโรคทางจิตเวช ยาแก้ปวดข้อปวดกระดูก เป็นต้น

นอกจากนี้ผู้ป่วยสะเก็ดเงินที่มีอาการรุนแรงมักมีโรคร่วมซ้ำซ้อนต่างๆ ได้ เช่น เบาหวาน ไขมันในเลือดสูงโรคอ้วนลงพุง เส้นเลือดหัวใจตีบ อัมพาต มะเร็งเม็ดเลือดขาวเป็นต้น อีกทั้งพบภาวะซึมเศร้า แยกตัวจากสังคม เครียด มีพฤติกรรมที่ผิดปกติ ติดเหล้า ติดบุหรี่ ฆ่าตัวตายได้

การรักษาโรคสะเก็ดเงิน

การรักษาโรคสะเก็ดเงินมีหลากหลายวิธี ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของผู้ป่วยแต่ละคน ในกรณีที่ผื่นเป็นน้อยพิจารณารักษาด้วยยาทาเฉพาะที่ เช่น ยาทากลุ่มสเตียรอยด์ กลุ่มไวตามินดี ยาทาน้ำมันดิน เป็นต้น สำหรับกรณีที่ผื่นเป็นมาก กระจายทั่วร่างกาย ควรพิจารณารักษาด้วยการฉายแสงอัลตราไวโอเลต (Ultraviolet) 2-3 ครั้งต่อสัปดาห์ เป็นระยะเวลา 3 เดือน ซึ่งผลการรักษาค่อนข้างดีมักมีผลข้างเคียงน้อย

สำหรับการรักษาด้วยแสง Ultraviolet มีการใช้ UVA ซึ่งต้องใช้ร่วมกับการรับประทานยาหรือทายาก่อนซึ่งมีผลข้างเคียง จึงมีการใช้ Narrow band UVBฉายแสง รักษาโรคสะเก็ดเงินและโรคผิวหนังอื่นๆ จะได้ผลดี แต่เครื่องฉายนี้มีเฉพาะโรงพยาบาลใหญ่ๆ มีการใช้จำนวนครั้งและเวลารักษานาน ปัจจุบันมีความก้าวหน้าทางการแพทย์มากขึ้น เครื่อง Thera Beam UV308เครื่องฉายแสงเฉพาะจุด เป็นเครื่องมือที่ให้กำเนิดรังสีอัลตราไวโอเลต (UV) เทคโนโลยีที่มีคุณสมบัติในการปรับภูมิคุ้มกันบริเวณผิวหนัง ที่ได้รับการฉายแสง เป็นการฉายแสงผ่าน Excimer Filter  ที่จะช่วยกรองแสงที่ไม่จำเป็น เป็นเครื่องฉายแสงเฉพาะที่ จึงป้องกันผลข้างเคียงต่อเซลล์ปกติที่อยู่ข้างเคียง ให้ความปลอดภัยและมีประสิทธิภาพในการรักษาสูงขึ้น

ถ้าผู้ป่วยไม่สะดวกมาฉายแสงอัลตราไวโอเลต อาจพิจารณารักษาด้วยยารับประทาน เช่น ยา MethotrexateNeotigason และ Cyclosporine เป็นต้น ยาเหล่านี้ให้ผลการรักษาค่อนข้างดีเช่นกัน แต่มีผลข้างเคียงต่อระบบเม็ดเลือด ตับ และไต ผู้ป่วยจึงต้องมาพบแพทย์เป็นระยะและมีการเจาะเลือดเพื่อเฝ้าระวังผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นได้แต่ในรายที่ไม่ตอบสนองต่อการรักษาด้วยยารับประทานหรือการฉายแสงอัลตราไวโอเลตอาจพิจารณารักษาด้วยยาฉีด biologics ผลการรักษาค่อนข้างดีเช่นกันแต่มีราคาแพงมาก

นอกจากนี้ผู้ป่วยต้องหลีกเลี่ยงปัจจัยกระตุ้นที่อาจทำให้ผื่นกำเริบได้ รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ ไม่ดื่มสุราพักผ่อนให้เพียงพอ ไม่หมกมุ่นอยู่กับปัญหาเดิมๆ ที่แก้ไขไม่ได้ ออกกำลังกายสม่ำเสมอเพื่อกำจัดความเครียดแอบแฝงผู้ป่วยต้องมีความเข้าใจในตัวโรคสะเก็ดเงิน มองโลกในแง่บวกและปรับตัวอยู่กับโรคสะเก็ดเงินได้อย่างมีความสุข คนในครอบครัวและสังคมรอบข้างต้องให้รอยยิ้ม ให้กำลังใจผู้ป่วยโรคสะเก็ดเงิน เปิดโอกาสให้ผู้ป่วยมีอาชีพ มีงานทำ เพื่อให้ผู้ป่วยไม่เป็นภาระกับใคร เป็นสมาชิกในสังคมอย่างเป็นสุข

ผศ. (พิเศษ) ดร.อภิสิทธิ์ ฉัตรทนานนท์

ประธานกรรมการ มูลนิธิคุณแม่คุณภาพ

โรคไตวายเรื้อรัง เป็นปัญหาสาธารณสุขที่ทุกประเทศต้องให้ความร่วมมือรณรงค์ป้องกันเพื่อลดอุบัติการณ์การเกิดโรคนี้ในประชากรโลกที่มีจำนวนเพิ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว อุบัติการณ์โรคไตในคนไทย คาดว่าคนไทยผู้ใหญ่เป็นโรคไตกว่า 8 ล้านคนแม้ว่าโรคไตเรื้อรัง เป็นโรคที่รักษาไม่หายขาด แต่สามารถใช้ชีวิตอย่างอิสระ ประกอบอาชีพได้ มีความสุขกับคนที่คุณรักและมีชีวิตยืนยาวได้ถ้ารู้จักดูแลรักษาตัวเองให้ดี ดังนั้นเมื่อเป็นโรคไตเรื้อรัง สิ่งที่ควรต้องทำให้ได้อันดับแรกเลยคือ ต้องมีกำลังใจและยอมรับในสิ่งที่เป็นและเตรียมความพร้อมเพื่อเข้ารับการรักษา ด้วยการบำบัดทดแทนไตอย่างถูกวิธี ซึ่งมีอยู่ 3 วิธี แต่ละวิธีก็มีข้อดีข้อเสียแตกต่างกัน คือ 1.) การปลูกถ่ายไต เป็นวิธีที่ดีที่สุดแต่มีข้อจำกัดเรื่องไตบริจาค 2.) การฟอกเลือด ผู้ป่วยต้องเดินทางไปฟอกเลือดที่ศูนย์ไตเทียมทุกสัปดาห์ สัปดาห์ละ 2-3 ครั้ง อาจทำให้ชีวิตขาดอิสระ และ 3.) การล้างไตทางช่องท้อง ผู้ป่วยหรือญาติสามารถทำได้เองที่บ้าน ทำให้ผู้ป่วยใช้ชีวิตประจำวันได้เหมือนคนปกติ ลดข้อจำกัดเรื่องเวลาในการเดินทางไปพบแพทย์ นอกจากนี้ยังมีการรักษาด้วยยาแบบประคับประคอง ขึ้นกับสภาพร่างกายและความพร้อมของผู้ป่วยและญาติด้วย

ข้อมูลจาก พว.นิศา ทองบ่อ พยาบาลวิชาชีพ หน่วยไตเทียมรพ.สรรพสิทธิประสงค์ จ.อุบลราชธานี ผู้มีบทบาทสำคัญในการดูแลผู้ป่วยล้างไตทางช่องท้องมานานกว่า 10 ปี เปิดเผยว่า คนส่วนใหญ่เมื่อเป็นโรคไตเรื้อรัง มักจะท้อถอยหมดสิ้นกำลังใจและกลัวการรักษา ดังนั้นสิ่งสำคัญคือ กำลังใจจากคนรอบข้าง รวมถึงแพทย์และพยาบาลก็จะให้ข้อมูลเพื่อช่วยสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้ป่วย โดยแพทย์จะแจ้งคนไข้และญาติว่า โรคนี้เป็นแล้วรักษาไม่หาย ต้องรักษาตลอดชีวิต ด้วยการบำบัดทดแทนไต ด้วยการฟอกเลือด หรือล้างไตทางช่องท้อง ระหว่างที่ยังไม่ได้รับการเปลี่ยนไต เพื่อจะเอาของเสีย หรือน้ำออกจากร่างกาย เพื่อความอยู่รอดของคนไข้ ซึ่งกรณีผู้ป่วยรักษาด้วยการล้างไตทางช่องท้อง หลังจากผ่าตัดวางสายหน้าท้องแล้ว พยาบาล และเจ้าหน้าที่จะทำการฝึกคนไข้และญาติในการดูแลตนเอง จนกว่าจะทำเป็นและคล่องแคล่ว จนสามารถกลับไปทำเองที่บ้านได้ คนไข้จะได้ไม่ต้องมาโรงพยาบาลบ่อยๆ ทั้งนี้ผู้ป่วยทุกคนจะได้รับเบอร์ติดต่อเพื่อขอคำปรึกษาจากพยาบาลได้ตลอดเวลา

ในระยะหลังจะเห็นว่าผู้ป่วยโรคไต มีทัศนคติที่ดีและมั่นใจในการรักษาด้วยการล้างไตทางช่องท้องมากขึ้นเรื่อยๆ เพราะผ่านบทพิสูจน์มาแล้วกว่า 10 ปี ที่ช่วยให้ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังรอดชีวิต ซึ่งที่หน่วยไตเทียม รพ.สรรพสิทธิประสงค์ ปัจจุบันมีผู้ป่วยล้างไตทางช่องท้องกว่า 500 ราย จากทั้งหมดกว่า 1,000 ราย ที่ทางโรงพยาบาลได้ส่งต่อไปยังโรงพยาบาลชุมชน (รพสต.) ต่างๆ หลังจากผ่าตัดใส่ท่อหน้าท้องแล้ว เพื่อความสะดวกของผู้ป่วย เนื่องจากใกล้บ้าน ช่วยลดค่าใช้จ่ายในการเดินทางมาโรงพยาบาลช่วยให้ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังรอดชีวิต เหมาะกับบริบทของคนอีสาน และยังสามารถทำงานได้

ข้อแนะนำเมื่อต้องล้างไตทางช่องท้องด้วยตนเอง

1.การล้างไตต้องทำทุกวัน วันละ 3-4 ครั้ง และล้างแผลทุกวัน ควรเตรียมห้อง พร้อมอุปกรณ์ต่างๆ สำหรับล้างไตไว้ให้พร้อมมีอากาศถ่ายเทสะดวก และทำความสะอาดทุกวัน ในกรณีที่ไม่มีห้องสำหรับล้างไต หรืออยู่นอกสถานที่ก็สามารถทำในรถได้โดยเลือกจอดในสถานที่ที่อากาศปลอดโปร่ง

2.ก่อนทำการล้างไตทุกครั้ง ควรล้างมือให้สะอาดและต้องทำอย่างเคร่งครัด

3.สวมหน้ากากทุกครั้ง ที่ทำความสะอาดแผล เนื่องจากเราอาจไอ หรือจามขณะล้างแผลอยู่ก็ได้ จึงควรป้องกันไว้ก่อน

4.จดบันทึกรายละเอียดต่างๆ ทุกวัน เพื่อเป็นข้อมูลให้แพทย์ได้ประเมินประสิทธิภาพในการรักษาที่ดีขึ้น เช่น ความดัน ปริมาณน้ำที่ดื่ม ปริมาณปัสสาวะ และอาหารที่รับประทานเข้าไป

5.ผู้ป่วยที่ล้างไตทางช่องท้องสามารถรับประทานอาหารได้อย่างหลากหลาย เพราะได้ถ่ายของเสียออกจากร่างกายทุกวัน แต่ควรหลีกเลี่ยงอาหารที่มีโซเดียมสูง หรืออาหารรสจัดต่างๆ เน้นการรับประทานอาหารประเภทปลา หรือ ไข่ขาว ซึ่งสามารถทำเมนูต่างๆ ได้อย่างหลากหลาย

6.รักษาความชุ่มชื้นของผิวอยู่เสมอ เพื่อป้องกันไม่ให้ผิวแห้ง เพราะเมื่อผิวแห้งจะเกิดอาการคัน การเกาบริเวณใกล้แผลบ่อยๆ เสี่ยงต่อเชื้อโรคที่จะเข้าไปในแผล

7.กรณีผู้สูงอายุ ผู้ป่วยควรมีผู้ดูแล เพื่อช่วยเหลือเบื้องต้นเช่น ผู้ป่วยอาจหน้ามืดเป็นลม จากการลุกนั่ง หรือเปลี่ยนท่านั่งยืน บางรายอาจมีภาวะซีด หรือท้องผูก และช่วยอ่านฉลากยา

เพียงการดูแลเท่านี้ ก็จะช่วยให้ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง สามารถใช้ชีวิตประจำวันได้ใกล้เคียงกับคนปกติ

ผศ.(พิเศษ)ดร.อภิสิทธิ์ ฉัตรทนานนท์

ประธานกรรมการมูลนิธิคุณแม่คุณภาพ

การใช้ชีวิตในแต่ละวันของผู้หญิงทำงานอย่างคุณอาจมีเรื่องมากมายให้ขบคิด มีปัญหาที่ต้องแก้ไขอยู่เสมอ แถมชีวิตยังต้องเร่งรีบและแข่งขันกับเวลาอยู่ตลอด จึงอาจจะไม่ใช่เรื่องง่ายนักหากผู้หญิงทำงานที่กำลังจะเป็นคุณแม่ หรือตั้งใจจะมีลูกไปพร้อมๆ กับการทำงานทั้งหลายจะสามารถทุ่มเทให้กับหน้าที่การงานอย่างเต็มที่ ควบคู่ไปกับการดูแลครอบครัวได้อย่างไม่ขาดตกบกพร่อง เห็นที Working Women คงจะต้องหาวิธีจัดสมดุลให้ชีวิตกันแล้วส่วนจะเป็นวิธีไหนและต้องทำอย่างไรบ้างนั้น ผศ.นพ.สเปญ อุ่นอนงค์ จิตแพทย์ ได้ให้เคล็ดลับการใช้ชีวิตอย่างมีความสุขดังนี้

หลักคิดพิชิตสุข หมั่นยิ้มรับกับทุกสิ่งที่เกิดขึ้นมา เพื่อเป็นขุมพลังและจุดเริ่มต้นที่ช่วยให้คุณสามารถจัดการภาระหน้าที่ในชีวิตและแก้ไขปัญหาต่างๆ ที่เข้ามาได้อย่างง่ายดาย ด้วยการฝึกคิดในทางบวก (Positive Thinking) เริ่มจากคิดว่าความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นมาในชีวิต คือความก้าวหน้า ไม่ใช่ปัญหาพร้อมคิดหาวิธีการจัดการรูปแบบใหม่ที่เหมาะสมให้กับชีวิตตัวเองและครอบครัว เช่น แม้ต้องกลับไปทำงานประจำ การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ก็ไม่ใช่เรื่องยาก แค่ปั๊มนมเก็บแช่เย็นไว้เก็บเอาไว้ ลูกก็จะสามารถดื่มนมแม่ที่มีประโยชน์นี้ได้ต่อไป เป็นต้น

จัดลำดับเวลาและความสำคัญ คุณแม่ควรจัดตารางชีวิตและงานที่ต้องทำในแต่ละวันให้เป็นระบบ โดยแบ่งงานของที่บ้านและที่ทำงานออกจากกันให้ชัดเจน พร้อมทั้งจัดลำดับความสำคัญของงานจะได้เห็นว่าอย่างไหนสำคัญที่จำเป็นต้องทำทันที อย่างไหนปล่อยไว้ก่อนรอได้ แล้วเลือกตัดเรื่องจุกจิกที่บางทีอาจเว้นไปก่อนก็ได้ เพียงเท่านี้คุณก็สามารถบริหารเวลากับทั้งสองบทบาทควบคู่ไปด้วยกันได้อย่างลงตัว เรียกว่าการงานรุ่งโรจน์โดยที่ชีวิตครอบครัวไม่รุ่งริ่ง

มองหาพี่เลี้ยงมือโปร ช่วยแบ่งเบาภาระระหว่างช่วงเวลาทำงาน และตัวช่วยที่แสนวิเศษคือ ปู่ย่า ตายาย การที่พวกท่านได้มาอยู่เป็นเพื่อนหลานๆ จะช่วยคุณเบาใจได้มาก แม้จะมีปัญหาเรื่องการขัดแย้งในวิธีการเลี้ยงดูบ้าง แต่ทั้งหมดก็เพราะความหวังดี ซึ่งจะทำให้คุณรู้สึกอุ่นใจที่ลูกรักได้อยู่กับคนที่ไว้ใจได้ แต่หากคุณไม่มีผู้ใหญ่ที่จะช่วยดูแลลูกให้ การมองหาเนอร์สเซอรี่ที่มีคุณภาพในสภาพแวดล้อมที่ดี เพื่อฝากดูแลลูกของคุณในเวลากลางวันนับเป็นอีกหนึ่งทางออกที่คุณไม่ควรมองข้าม

เตรียมแผนสำรอง อะไรๆ ไม่คาดฝันก็สามารถเกิดขึ้นได้ทั้งนั้น คุณจึงต้องเตรียมตัวให้พร้อมอยู่เสมอ เช่น ถ้าประชุมนาน มีงานด่วนที่ออฟฟิศ พี่เลี้ยงไม่สบาย สามีรถติด หรือลูกป่วย ฯลฯ คุณจะต้องตั้งรับกับสถานการณ์ที่เกิดขึ้นได้อย่างไร เพราะการคิดเตรียมแผนสำรองที่ยืดหยุ่นไว้บ้างแล้ว จะช่วยให้คุณไม่ต้องรู้สึกพะวักพะวงกับการที่ต้องเลือกระหว่างลูกกับงาน แถมยังหาทางออกดีๆ ของแต่ละสถานการณ์ได้อยู่เสมอ

มีคู่ใจและคู่หูที่ดี จะสามารถช่วยแบ่งเบาคุณแม่ได้อย่างดีทั้งเรื่องการเลี้ยงลูกและการทำงานได้ไม่น้อย ลองขอความช่วยเหลือจากสามีให้แบ่งเบาภาระบางเรื่องที่เป็นไปได้ เช่น ช่วยดูลูกในวันหยุด หรือให้ช่วยงานบ้านบางอย่าง นอกจากนี้หากคุณแม่มีคู่หูที่ดีในที่ทำงานที่คอยช่วยเหลือเกื้อกูลคุณได้ โดยบางทีอย่างอาจจะมอบหมายให้เป็นหน้าที่ของผู้ช่วย หรือลูกทีมเป็นผู้ทำแทนได้ ก็จะช่วยแบ่งเบาความเครียดและความกดดันเรื่องงานให้คุณแม่ได้เช่นกันค่ะ

อย่าละเลยตัวเอง ไหนจะงานไหนจะลูก คุณอาจจะรู้สึกว่านอกจากสองเรื่องนี้แล้วคงแทบไม่มีทางจะทำอะไรอย่างอื่นได้อีก จริงๆ แล้วคุณควรหันกลับมาดูแลตัวเองด้วย อย่าปล่อยให้ตัวเองดูโทรมๆ ทั้งเรื่องเสื้อผ้า หน้า ผม เพราะภาพลักษณ์ของคุณนั้นสำคัญต่อหน้าที่การงานด้วยเช่นกัน นอกจากนี้เรื่องของสุขภาพก็สำคัญไม่แพ้กัน หากทุกอย่างเริ่มลงตัว คุณควรหาเวลาให้กับตัวเองบ้าง ไม่ว่าจะเป็นหยิบหนังสือเล่มโปรดมาอ่าน ฟังเพลงสบายๆ ผ่อนคลายเสียหน่อย รวมถึงใช้วันหยุดสุดสัปดาห์ไปออกกำลังกายเสริมสร้างความแข็งแรงกระชับสัดส่วนบ้าง และอย่าปล่อยให้ตัวเองอ่อนเพลีย หน้าตาหมองคล้ำ เพราะพักผ่อนไม่เพียงพอ

แม้ว่าคุณแม่จะต้องไปทำงาน แต่เช้าตรู่และกลับมาบ้านก็อาจมีภาระหลายๆ อย่าง แต่สิ่งหนึ่งที่คุณแม่ไม่ควรละเลยคือการให้ความรักกับลูกอย่างเพียงพอ ด้วยการบอกรักลูก กอดลูกเป็นประจำ ไม่ว่าจะเป็นเวลาเช้า หรือเวลาก่อนนอน นอกจากนี้ในวันหยุดสุดสัปดาห์ควรจะเป็นเวลาที่ช่วยเสริมสร้างความรักความอบอุ่นให้กับสมาชิกทุกคนในครอบครัวด้วยการทำกิจกรรมร่วมกัน ไม่ว่าจะเป็น การเดินทางไปท่องเที่ยวพักผ่อนตามสถานที่ต่างๆ ชวนกันไปออกกำลังกาย หรือช่วยกันทำอาหารรับประทานกันในบ้านเป็นต้น เพื่อกระชับความสัมพันธ์และสายใยรักของสมาชิกในครอบครัวให้แน่นแฟ้มมากยิ่งขึ้น

ผศ.(พิเศษ)ดร.อภิสิทธิ์ ฉัตรทนานนท์

ประธานกรรมการมูลนิธิคุณแม่คุณภาพ

ปัญหาท้องผูกสามารถเกิดขึ้นได้กับทุกเพศทุกวัย ไม่ว่าจะเป็นเด็กหรือผู้ใหญ่ หญิงหรือชายก็ไม่เว้น หลายคนจึงมองว่าเป็นเรื่องธรรมดาและไม่ให้ความสนใจที่จะแก้ปัญหาภาวะท้องผูกอย่างจริงจัง ซึ่งการปล่อยให้เกิดภาวะท้องผูกเรื้อรังนั้น อาจทำให้เกิดโรคตามมาได้ เช่น โรคริดสีดวงทวาร เป็นต้น

สาเหตุภาวะท้องผูกอาจเกิดจากการใช้ยาบางชนิด เช่น ยากล่อมประสาท ยาคลายความกังวล ยารักษาโรคจิตและอาการซึมเศร้า เป็นต้น หรือเกิดจากความผิดปกติทางกายหรือโรคทางลำไส้ เช่น รูทวาร ไขสันหลัง มีความผิดปกติของเส้นประสาทที่ควบคุมการถ่าย การอุดตันของสำไส้ มะเร็งลำไส้ เป็นต้น แต่ส่วนใหญ่ภาวะท้องผูกเกิดขึ้นโดยไม่มีสาเหตุทางกาย มักพบบ่อยในผู้ที่รับประทานอาหารที่มีกากใยอาหารน้อย หรือไม่ชอบรับประทานผัก ผลไม้ หรือดื่มน้ำน้อยเกินไป รวมถึงผู้ที่ชอบกลั้นอุจจาระบ่อยๆ

สำหรับการรักษาอาการท้องผูกทำได้ 2 วิธี คือ การรักษาโดยการใช้ยา และ การรักษาโดยไม่ใช้ยา วิธีที่ดีกว่า คือ การไม่ใช้ยาแต่มักจะใช้ได้ผลดีในกรณีที่ภาวะท้องผูกไม่รุนแรง ข้อแนะนำคือหันมารับประทานผัก ผลไม้ ที่มีเส้นใยมากๆ ควรดื่มน้ำสะอาดอย่างน้อยวันละ 6-8 แก้ว ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ และควรฝึกนิสัยการขับถ่ายให้เป็นเวลาโดยจะเป็นช่วงเช้าหรือช่วงเย็นก็ได้ เพื่อให้ลำไส้เกิดความเคยชินกับการขับถ่ายเป็นเวลา

ส่วนการรักษาอาการท้องผูกโดยการใช้ยาระบายนั้น ข้อมูลจาก ฝ่ายวิชาการ สมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล (ประเทศไทย) แนะนำว่า คนส่วนใหญ่ในปัจจุบันมีพฤติกรรมการใช้ยาระบายมากเกินความจำเป็น บางรายเมื่อเกิดภาวะท้องผูกทีไรก็จะใช้ยาระบายทันที หรือผู้หญิงบางคนก็กินเป็นยาระบายเพื่อลดน้ำหนัก ซึ่งเป็นพฤติกรรมการใช้ยาที่ไม่ถูกต้องและอาจส่งผลเสียต่อสุขภาพได้ ควรใช้ยาระบายควรใช้เป็นการชั่วคราวเท่านั้น ไม่ควรใช้ติดต่อกันเกิน 1 สัปดาห์ โดยเฉพาะยากลุ่มที่กระตุ้นการบีบตัวของลำไส้ เพื่อหลีกเลี่ยงการติดยาและการเกิดกลุ่มอาการท้องผูกสลับท้องเสีย ซึ่งจะทำให้การทำงานของลำไส้ใหญ่ ลดลงมากกว่าปกติ ระบบขับถ่ายทำงานผิดปกติ ทางที่ดีเมื่อเกิดภาวะท้องผูกและมีความจำเป็นต้องใช้ยาระบาย ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ ควรเลือกชนิดของยาระบายให้เหมาะสม ซึ่งแยกตามกลไกการออกฤทธิ์ได้ 6 กลุ่ม คือ

กลุ่มยาที่มีฤทธิ์เพิ่มปริมาณอุจจาระ ยากลุ่มนี้เป็นสารประเภทไฟเบอร์ เช่น เม็ดแมงลัก ยาระบายไซเลียมสีด ซึ่งเมื่อถูกน้ำจะพองตัว แล้วไปเพิ่มปริมาณอุจจาระ รวมทั้งทำให้อุจจาระอ่อนตัว อุจจาระจึงถูกขับถ่ายออกง่ายขึ้น ยาจะออกฤทธิ์ให้รู้สึกอยากขับถ่ายในระยะเวลา 12-72 ชั่วโมง

กลุ่มยาที่กระตุ้นการขับถ่ายอุจจาระ ยากลุ่มนี้จะทำให้ลำไส้บีบตัวเพิ่มมากขึ้น จึงกระตุ้นให้อุจจาระถูกขับถ่าย ยาจะออกฤทธิ์ให้รู้สึกอยากขับถ่ายในระยะเวลา 6-10 ชั่วโมง ตัวอย่างเช่น ยาไบซาโคดิล มะขามแขก น้ำมันละหุ่ง

กลุ่มยาที่หล่อลื่นอุจจาระ ยากลุ่มนี้มีความสามารถในการเก็บกักน้ำไว้ในอุจจาระ ทำให้อุจจาระอ่อนตัวลง อุจจาระจึงถูกขับถ่ายออกง่ายขึ้น ยาจะออกฤทธิ์ให้รู้สึกอยากขับถ่ายในระยะเวลา 2-6 ชั่วโมง ตัวอย่างเช่น ยาระบายน้ำมันแร่ ยาระบายอิมัลชันของน้ำมันแร่และแมกนีเซียมไฮดรอกไซด์

กลุ่มยาที่ทำให้อุจจาระอ่อนนุ่ม ยากลุ่มนี้ทำให้อุจจาระอ่อนนุ่มและขับถ่ายออกง่ายขึ้น ยาจะออกฤทธิ์ให้รู้สึกอยากขับถ่ายในระยะเวลา 12-72 ชั่วโมง ตัวอย่างเช่น โดคูเสต

ยาระบายประเภทเกลือ ยากลุ่มนี้มีความสามารถในการดูดน้ำเข้ามาในลำไส้ทำให้มีแรงดันเพิ่มขึ้นในลำไส้และกระตุ้นให้เกิดการบีบตัวของลำไส้ จึงเกิดความรู้สึกอยากถ่ายอุจจาระ ทั้งนี้ยาจะออกฤทธิ์ให้รู้สึกขับถ่ายในระยะเวลา 30 นาที-3 ชั่วโมง ตัวอย่างเช่น ยาระบายมิลค์ออฟแมกนีเซีย แมกนีเซียมซัลเฟต โซเดียมฟอสเฟต โซเดียมคลอไรด์ เป็นต้น

กลุ่มยาที่มีแรงดันออสโมติก ยากลุ่มนี้มีความสามารถในการดูดน้ำเข้ามาในลำไส้ด้วย คล้ายยากลุ่มที่ 5 แต่ตัวยาไม่ใช่เกลือและการดูดน้ำทำได้ด้วยแรงดันออสโมติก น้ำจะทำให้อุจจาระอ่อนนุ่มลง และยังช่วยเพิ่มแรงดันในลำไส้ กระตุ้นให้เกิดการบีบตัวของลำไส้ และขับถ่ายอุจจาระออก ยากลุ่มนี้ออกฤทธิ์ให้รู้สึกอยากขับถ่ายในระยะเวลา 30 นาที-3 ชั่วโมง ตัวอย่างเช่น กลีเซอรีน แลคตูโลส

รูปแบบของยาระบาย มีอยู่หลายรูปแบบ ได้แก่ ยาเม็ด ยาชง ยาน้ำแขวนตะกอน ยาน้ำแขวนละออง ยาเหน็บทวาร ยาสวนทวาร เป็นต้น อย่างไรก็ตาม การใช้ยาระบายมีข้อจำกัด ต้องเลือกให้เหมาะกับแต่ละคน เช่น ยาระบายที่มีฤทธิ์กระตุ้นการขับถ่ายอุจจาระ จะไม่ใช้ในผู้สูงอายุที่มีอุจจาระแข็งจับเป็นก้อน หรือในสตรีมีครรภ์เพราะลำไส้จะบีบตัวมากและอาจกลายจากท้องผูกเป็นท้องเดินได้ ผู้สูงอายุหรือผู้ที่ไม่ค่อยรู้สึกตัวก็จะไม่ให้ใช้น้ำมันละหุ่ง เพราะถ้ามีการสำลัก จะสำลักน้ำมันละหุ่งเข้าปอดและทำให้เกิดปอดอักเสบขึ้นได้ นอกจากนี้การใช้ยาระบายน้ำมันแร่หากใช้บ่อยๆ ก็อาจทำให้ขาด วิตามินเอ ดี อี เคได้ สำคัญการใช้ยาระบายทุกชนิด ไม่ควรใช้ติดต่อกันเป็นเวลานาน เพราะอาจทำให้ลำไส้ไม่สามารถทำงานได้ตามปกติ ส่งผลให้ต้องใช้ยาระบายตลอด ไม่สามารถขับถ่ายอุจจาระได้เองตามปกติ

โดยสรุปหากไม่จำเป็นควรหลีกเลี่ยงการใช้ยาระบาย ให้รับประทานผัก ผลไม้และอาหารที่มีกากใยอาหารสูง ดื่มน้ำให้มากขึ้นและออกกำลังกายสม่ำเสมอ แต่ถ้าจำเป็นต้องใช้ยาระบาย ควรขอคำปรึกษาจากเภสัชกรใกล้บ้านก่อนเสมอ

ผศ.(พิเศษ)ดร.อภิสิทธิ์ ฉัตรทนานนท์

เลขาธิการสภาเภสัชกรรม

สาวๆ วัยทำงานในปัจจุบัน ส่วนใหญ่ในปัจจุบัน อาจทำงานยุ่งวุ่นวาย จนอาจลืมตรวจร่างกายประจำปี โดยเฉพาะการตรวจภายใน วันนี้อยากแนะนำโรคยอดฮิตของสาววัยทำงานทำ คือ โรคเนื้องอกในมดลูก เป็นโรคที่ไม่แสดงอาการชัดเจน เกิดขี้นโดยไม่รู้ตัว

ข้อมูลจาก พญ.จิติมา ติยายน นายแพทย์ชำนาญการงานมะเร็งนรีเวช กลุ่มงานสูตินรีเวชศาสตร์ โรงพยาบาลราชวิถี เปิดเผยว่า โรคเนื้องอกในมดลูกมีอาการเด่นๆ คือ ปวดท้องประจำเดือนมากกว่าปกติ มีเลือดออกมากระหว่างรอบเดือน ปัสสาวะบ่อยขึ้นแต่ออกไม่มาก หรือมีอาการท้องผูกผิดปกติ คนไข้ส่วนใหญ่ที่มาพบแพทย์ด้วยอาการปวดท้องประจำเดือนหรือปวดท้องน้อยแบบเรื้อรัง แต่พอตรวจอย่างละเอียดส่วนใหญ่เป็นเนื้องอกในมดลูก ซึ่งโรคนรีเวชจะพบมากในผู้หญิงวัยทำงานอายุ 30-40 ปี หรือประมาณ 20-25% ของผู้หญิงวัยทำงาน คิดเป็น1 ใน 4 โดยมีปัจจัยเสี่ยงคือ 1.กรรมพันธุ์ ซึ่งถ้าคนในครอบครัวเป็นเนื้องอกในมดลูก ทำให้คนอื่นมีโอกาสเป็นมากขึ้น 2.การรับประทานอาหารซึ่งอาหารจำพวกเนื้อ หรือเนื้อแดง เพิ่มความเสี่ยงในการทำให้เกิดเนื้องอกในมดลูกได้สูง

โดยความรุนแรงของอาการเนื้องอกในมดลูกนั้นไม่ส่งผลถึงขั้นเสียชีวิต แต่ก็จะมีผลต่อการใช้ชีวิตประจำวันซึ่งอาจจะทำให้เกิด เช่น เลือดออกมากจนผิดปกติตอนมีประจำเดือนหรือถ้ามีการกดเบียดของก้อนเนื้อก็จะทำให้เกิดอาการปวดท้องได้ อาจส่งผลต่อการใช้ชีวิตประจำวัน หรือรบกวนการทำงานได้

อย่างไรก็ตาม ปัญหาของผู้ป่วยโรคเนื้องอกในมดลูกนั้นคือ ผู้ป่วยส่วนใหญ่มักไม่ใส่ใจไปตรวจ เพราะคิดว่าเป็นแค่อาการปวดประจำเดือนธรรมดา และบางส่วนมีความเขินอายที่จะมาพบแพทย์เพื่อตรวจภายใน ถึงแม้ว่าอาการโรคเนื้องอกในมดลูก ไม่มีอันตรายถึงชีวิต แต่จากสถิติแล้ว ผู้ป่วยที่เป็นโรคเนื้องอกในมดลูก 1,000 คน จะพบว่ามีโอกาสเป็นมะเร็งได้ 1 คน ซึ่งส่วนมากมักพบในผู้หญิงอายุ 50-60 ปีขึ้นไป ดังนั้นสาวๆ ควรสังเกตอาการเบื้องต้นด้วยตนเอง ควรตรวจสุขภาพ และตรวจภายในอย่างสม่ำเสมอ หรือเมื่อพบว่ามีความผิดปกติควรไปพบแพทย์ทันที

การรักษาโรคเนื้องอกในมดลูก จะเริ่มต้นด้วยการรักษาตามอาการ อาจจะด้วยการให้ฮอร์โมน แต่ถ้าอาการยังไม่ดีขึ้น ก็จะทำการรักษาโดยการผ่าตัด ซึ่งปัจจุบันโรงพยาบาลราชวิถีมีการพัฒนาเทคโนโลยี จากการผ่าตัดใหญ่ที่จะต้องเปิดแผลหน้าท้อง ซึ่งต้องใช้เวลาพักฟื้นนาน 7-10 วันมาเป็นการผ่าตัดส่องกล้องผ่านทางช่องคลอด ทำให้คนไข้ไม่มีแผลหน้าท้องเลย แล้วก็เอาก้อนออกหรือมดลูกออกทางช่องคลอด จะเจ็บแผลน้อยกว่าการผ่าตัดแบบเปิดหน้าท้องและใช้เวลาในการพักฟื้นน้อยกว่า ใช้เวลาพักฟื้น2-3 วัน ก็สามารถกลับไปทำงานได้แล้ว สำหรับการดูแลตัวเองหลังการรักษา ควรงดกิจกรรมหนักประมาณ 2 สัปดาห์ดูแลแผลผ่าตัด และกลับมาตรวจตามนัดของแพทย์อย่างสม่ำเสมอ เพื่อติดตามผลการรักษา

สำหรับหน่วยนรีเวช โรงพยาบาลราชวิถี เปิดทำการตรวจรักษาโรคเกี่ยวกับนรีเวชมามากกว่า 60 ปี ซึ่งในแต่ละปีมีผู้ป่วยเข้าทำการรักษา กว่า 50,000 คน และต้องรักษาด้วยการผ่าตัดกว่า 1,500 คน โดย 80% เป็นผู้ป่วยส่งต่อมาจากโรงพยาบาลต่างๆ ทั่วประเทศ ซึ่งปัจจุบันโรงพยาบาลราชวิถี มีพื้นที่ในการอำนวยความสะดวก และการรักษาค่อนข้างจำกัด ซึ่งทำให้เกิดข้อจำกัดในการรักษา แต่ประมาณปลายปีนี้ เมื่ออาคารศูนย์การแพทย์โรงพยาบาลราชวิถีสร้างเสร็จ ก็จะสามารถเปิดรักษาผู้ป่วยได้มากขึ้นและลดระยะเวลาของการรอรับการรักษาของผู้ป่วยได้ ทั้งนี้ อาคารศูนย์การแพทย์แห่งใหม่นี้ยังขาดแคลนเครื่องมืออุปกรณ์ต่างๆ อยู่อีกมาก ขอเชิญผู้มีจิตศรัทธาร่วมแบ่งปันน้ำใจร่วมสมทบทุนซื้อเครื่องมือแพทย์ผ่านมูลนิธิรพ.ราชวิถี บัญชีธนาคารไทยพาณิชย์ สาขา รพ.ราชวิถี ประเภทบัญชี ออมทรัพย์ เลขที่บัญชี 051-2-16322-1 หรือ สอบถามรายละเอียดได้ที่โทร.02–3547997-9 หรือ http://www.rajavithihospitalfoundation.org

ทั้งนี้ การดูแลสุขภาพตนเองให้ห่างไกลโรคเนื้องอกในมดลูกสามารถทำได้โดยสร้างภูมิคุ้มกันให้ดี เช่น การออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ พักผ่อนให้เพียงพอ ลดความเครียด ทำจิตใจให้แจ่มใส และรับประทานอาหารที่มีประโยชน์จำพวกผัก ผลไม้ เนื้อปลาให้มากขึ้น และลดอาหารจำพวกเนื้อแดง ซึ่งมีพวกสารเคมี ที่เป็นปัจจัยเสี่ยงให้เกิดโรคได้ หมั่นตรวจสุขภาพประจำปีอย่างสม่ำเสมอ เพียงเท่านี้สาวๆ วัยทำงานทั้งหลายก็จะมีสุขภาพดี ลุยงานได้ต่อไปอีก