“ถ่านไฟฉาย” ที่ใช้แล้วเมื่อทิ้งไปก็จะกลายเป็นขยะอันตรายเพราะมีโลหะหนักปนเปื้อน แต่ทุกวันนี้ทำได้เพียงแค่การฝังกลบเท่านั้น ซึ่งขยะพิษเหล่านี้นับวันจะมีปริมาณเพิ่มขึ้น แต่วันนี้ น.ส.แพรวา ฐานนันทน์ นายสาธิต ประทีปธีรานันต์ และนายสิริวัช ทนงศักดิ์ 3 นักศึกษาชั้นปีที่ 4 คณะวิศวกรรมศาสตร์ ภาควิชาวิศวกรรมสิ่งแวดล้อม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี (มจธ.) เกิดแนวคิดในการหาวิธีใช้ประโยชน์จากถ่านไฟฉายที่เสื่อมสภาพ มาผลิตสารแม่เหล็ก หรือเฟอร์โรแมกเนติก ขึ้น แล้วนำสารดังกล่าวมาฉาบหรือเคลือบลงบนผิวอิฐทางเท้าเพื่อใช้เป็น “ทางเดินแม่เหล็ก” ให้แก่ผู้พิการทางสายตา ซึ่งประโยชน์ต่อสังคมแทนการปล่อยให้ทิ้งเป็นขยะพิษ

ผศ.ดร.ธิดารัตน์ บุญศรี ในฐานะอาจารย์ที่ปรึกษา กล่าวว่า ถ่านไฟฉายนั้นเป็นแหล่งจ่ายพลังงาน แต่เมื่อเสื่อมสภาพแล้ว ถ่านไฟฉายยังคงมีสารที่มีประโยชน์ เช่น ออกไซด์ของซิงค์ และแมงกานิส หากเติมออกไซด์ของเหล็กเข้าไปเพิ่ม จะสามารถสังเคราะห์สารที่เรียกว่า “เฟอร์โรแมกเนติก” หรือสารแม่เหล็ก จึงมีแนวคิดในเรื่องของการกำจัดถ่ายไฟฉายที่เสื่อมสภาพ ผนวกเข้ากับเรื่องของผู้พิการทางสายตา ซึ่งนักศึกษากลุ่มนี้ได้ประยุกต์ใช้สารแม่เหล็กดังกล่าวมาทำทางเดินแม่เหล็ก ที่สามารถนำทางสำหรับผู้พิการทางสายตา เพื่อให้เขาสามารถเดินทางไปสู่จุดหมายได้โดยไม่สะดุด

น.ส.แพรวา ฐานนันทน์ กล่าวว่า จากการศึกษาข้อมูลพบว่ากระป๋องยาฆ่าแมลง หลอดไฟฟลูออเรสเซนต์ และถ่านไฟฉาย จัดเป็นขยะที่มีการปนเปื้อนสารที่เป็นอันตรายต่อคนและสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะถ่านไฟฉายที่เสื่อมสภาพแล้วและนับวันยิ่งมีปริมาณเพิ่มมากขึ้น ส่วนที่มีการนำไปรีไซเคิล พบว่า ในถ่านไฟฉาย 1 ก้อน จะประกอบด้วย แผ่นโลหะที่เป็นเปลือกหุ้ม จะถูกนำไปหลอมใหม่ ส่วนขั้วหรือหัวหมุดทองแดง ก็นำไปแปรรูปใหม่ได้ ขณะที่ผงถ่านถือเป็นส่วนที่เป็นปัญหา ซึ่งวิธีกำจัดส่วนใหญ่คือการนำไปฝังกลบ แต่ จากการลงพื้นที่สำรวจโรงกำจัดขยะพิษที่จ.ระยอง พบว่าขยะจากถ่านไฟฉายส่วนใหญ่กลับถูกทิ้งอยู่ในถัง ไม่มีการนำไปรีไซเคิลเพราะกังวลเรื่องของส่วนประกอบที่ปนเปื้อนด้วยโลหะหนัก แต่ในเชิงวิทยาศาสตร์แล้วเราสามารถนำกลับมาใช้ประโยชน์ได้ เพียงแต่ต้องหาวิธีการสกัดแยกและการกำจัดโลหะหนักที่มีประสิทธิภาพ ซึ่งเป็นโจทย์ที่ทางกลุ่มได้รับมอบหมาย

นายสาธิต ประทีปธีรานันต์ กล่าวว่า เนื่องจากสารเฟอร์โรแมกเนติกที่เราผลิตขึ้นจากถ่านไฟฉายที่เสื่อมสภาพ มีคุณสมบัติใช้เป็นสารในการสร้างสนามแม่เหล็ก มีความแข็ง และมีความคงทนไม่ละลายน้ำ จึงน่าสนใจที่จะใช้เป็นสารเคลือบผิวคอนกรีต หรืออิฐ เพื่อสร้างทางเดินแม่เหล็ก เชื่อว่า แนวคิดนี้จะเป็นประโยชน์ให้แก่ผู้พิการทางสายตา ทำให้สามารถเดินได้สะดวกขึ้น เพราะทางเดินเท้าของผู้พิการทางสายตาที่มีอยู่ในปัจจุบันจะใช้การทำเป็นลอนนูน หรือปุ่มบนผิวอิฐทางเดิน เพื่อเป็นสัญลักษณ์ให้แก่ผู้พิการทางสายตาได้ทราบถึงจุดสิ้นสุด หรือระยะที่ต้องหยุดเพื่อความปลอดภัย

แต่อาจไม่สะดวกสำหรับผู้ที่ใช้รถเข็น หรือคนปกติทั่วไปที่ใช้ทางเท้าร่วมกัน แม้แต่ผู้พิการทางสายตาก็อาจเดินสะดุดกับผิวทางเดินที่ไม่เรียบได้ หากเราสามารถนำสารดังกล่าวมาเคลือบผิวทางเดินเป็นพื้นเรียบ และติดแถบแม่เหล็กที่บริเวณปลายไม้เท้า เมื่อผู้พิการใช้ปลายไม้เท้าแตะหรือสัมผัสกับพื้นผิวทางเดินที่เคลือบด้วยสารแม่เหล็กก็จะรู้สึกได้ถึงสัมผัสของแรงดูดที่เกิดขึ้นซึ่งช่วยนำทางให้กับผู้พิการเดินทางได้สะดวก และคนทั่วไปที่ใช้ทางเดินร่วมกันก็ไม่ต้องสะดุดกับพื้นผิวที่ไม่เรียบ

นายสิริวัช ทนงศักดิ์ กล่าวเสริมว่า ทางกลุ่มได้จำลองอิฐบล็อก และไม้เท้าขึ้น เพื่อทดสอบแรงดูด โดยได้จำลองอิฐบล็อกในขนาดความกว้าง 10 ซม. ยาว 20 ซม.และหนา 3 ซม.ซึ่งเป็นขนาดใกล้เคียงกับอิฐมาตรฐานทางเท้า โดยนำอิฐที่จำลองมาฉาบผิวหน้าด้วยสารแม่เหล็กที่พัฒนาขึ้นเคลือบลงบางๆ ในปริมาณ 3 กรัม ส่วนแม่เหล็กที่ติดปลายไม้เท้าจะมีสนามแม่เหล็กที่อยู่ระดับสูงกว่าอิฐแม่เหล็ก เมื่อสัมผัสกับผิวอิฐ ไม้เท้าจะถูกดูดด้วยสารแม่เหล็กที่พัฒนาขึ้นบนแผ่นอิฐทางเท้า ในระดับที่ผู้พิการทางสายตารับรู้ได้ แต่อิฐแม่เหล็กจะไม่ดูดแผ่นแม่เหล็กที่มีสนามแม่เหล็กต่ำๆ ไม่ว่าจะเป็นแม็กเนตหรือที่ติดตู้เย็น บัตรเครดิต บัตรเอทีเอ็ม ในกรณีที่บัตรอิเล็กทรอนิกส์ตกลงบนพื้นทางเดินที่เคลือบสารดังกล่าว จะไม่ทำให้ข้อมูลในบัตรสูญหายแต่อย่างใด นอกจากนี้สนามแม่เหล็กของทางเดินแม่เหล็กจะไม่รบกวนคลื่นโทรศัพท์

ผลงานชิ้นนี้ได้มีการนำไปทดสอบกับผู้พิการทางสายตาที่โรงเรียนสอนคนพิการตาบอดกรุงเทพซึ่งก็ได้รับการตอบรับเป็นอย่างดีและเห็นว่าสิ่งประดิษฐ์นี้เป็นประโยชน์ต่อผู้พิการทางสายตาและสนใจจะนำมาทดสอบกับพื้นทางเดินภายในโรงเรียนโดยรอบต่อไปเมื่อผลงานแล้วเสร็จสมบูรณ์ ล่าสุด ผลงานชิ้นนี้ยังได้รับคัดเลือกจากสำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ให้เข้าร่วมประกวดนวัตกรรมในงาน “Taipei International Invention Show and Technomart 2015” ที่ไต้หวัน เมื่อวันที่ 30 กันยายน-4 ตุลาคม

           โรงเรียนบ้านสระเตย อ.บ้านหมี่ จ.ลพบุรี สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาลพบุรีเขต 1 (สพป.ลพบุรีเขต 1) เป็นโรงเรียนขยายโอกาส มีคุณครู 13 คน นักเรียน 183 คน เด็กต้องกินอาหารกลางวันที่โรงเรียน หนึ่งในแรงบันดาลใจที่ผู้บริหารโรงเรียนต้องการให้เด็กๆ ได้รับอาหารที่ดี มีคุณค่า ปราศจากสารพิษตกค้าง ในที่สุดจึงได้ข้อสรุปว่าต้องปลูก “ข้าวไรซ์เบอร์รี่” เกษตรอินทรีย์ ที่แปลงนาข้างโรงเรียนจำนวน 2 ไร่ ตามวิถีพอเพียง

นางจุรีรัตน์ ทองพาณิชย์ รักษาการผู้อำนวยการ ร.ร.บ้านสระเตย ว่าปกติ โรงเรียนปลูกข้าวไรซ์เบอร์รี่แบบทำนาโยนมา 4 ปี เพื่อประกอบอาหารกลางวันของนักเรียน มีเหลือก็แบ่งจำหน่าย รายได้ก็ใช้จ่ายหมุนเวียนเพื่อกิจกรรมการเรียนการสอนของโรงเรียน เนื่องจากมีผู้อุปการคุณมอบที่ดินให้โรงเรียน มีจุดประสงค์ให้นักเรียนได้ฝึกทักษะอาชีพด้านการเกษตรกรรมอาชีพหลักของชุมชน โรงเรียนจึงได้บูรณาการเข้ากับกลุ่มมการงานอาชีพ ใช้เวลาหลังเลิกเรียนบ่ายสองโมงครึ่งไปแล้ว มีนักเรียนตั้งแต่ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ถึงชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ร่วมกิจกรรม

“ในปีนี้ทราบว่า ศูนย์เรียนรู้และพัฒนาชาวนารุ่นใหม่จ.ชัยนาท ต้องการโรงเรียนร่วมโครงการทำนาที่ลดต้นทุนและปลอดสารเคมี ซึ่งโรงเรียนของเรามีคุณสมบัติหมาะสมเพราะเป็นโรงเรียนต้นแบบเศรษฐกิจพอเพียงของสพป.ลพบุรี เขต 1 จึงนำเสนอสภานักเรียน ที่มีคณะครูและบุคลากรของโรงเรียน ปราชญ์ชาวบ้าน ร่วมกันพิจารณาและได้ข้อสรุปว่า อยากให้นักเรียนได้เรียนรู้วิธีการทำนาแบบใหม่ที่ลดต้นทุน เพิ่มผลผลิตและไม่ใช้สารเคมี ดีต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อม” นางจุรีรัตน์ กล่าว

นางอณุภา ปัญญาดิลก หรือม่วย ผู้อำนวยการศูนย์เรียนรู้และพัฒนาชาวนารุ่นใหม่ จ.ชัยนาท เล่าว่า ศูนย์ช่วยดูแลให้คำแนะนำและสนับสนุนเรื่องเมล็ดพันธ์ุข้าวกับโรงเรียน เพราะต้องการขยายองค์ความรู้เกี่ยวกับการทำนาที่ลดต้นทุน เพิ่มผลผลิตและไม่ใช้สารเคมีในการทำนา ต้องการเปลี่ยนเจตคติเรื่องอาชีพการทำนาว่าต้อยต่ำและไม่สามารถสร้างฐานะได้ ถ้าให้ความรู้กับชาวนาดั้งเดิมจะเกิดประโยชน์น้อยมาก

“แต่ถ้าปลูกฝังเจตคติและทักษะให้ทดลองทำจริงกับเด็กจะได้ผลง่ายกว่า และนักเรียนจะถ่ายทอดให้ผู้ปกครอง ญาติพี่น้องรับรู้วิธีการทำนาแบบใหม่ทุกขั้นตอน และเมื่อนักเรียนได้เรียนรู้และลงมือทำทุกขั้นตอนก็จะได้องค์ความรู้ ม่ีประสบการณ์ตรง สามารถจดจำ เป็นความรู้ที่ไม่ได้จำกัดแค่ในห้องเรียน” นางอณุภา กล่าว

ขณะที่ ด.ญ.ธมลวรรณ มุกดา นักเรียนชั้นม.3 เล่าว่า ได้เข้าร่วมกิจกรรมทำนาเมื่อขึ้นชั้นม.1 ถึงตอนนี้ทำนามา 2-3 ปี แล้วชอบมากๆ ที่ได้ร่วมเพาะข้าวลงในแผงเพาะ พอข้าวที่เพาะได้ 15 วัน ก็นำข้าวมาช่วยกันโยนข้าวลงนา ตั้งแถวเป็นแนวโยนจนเสร็จ ทิ้งช่วงเวลาให้ปุ๋ยเป็นระยะจนกระทั่งเก็บเกี่ยว พอมาปีการศึกษานี้ คุณครูบอกว่าจะเปลี่ยนแปลงวิธีการทำนาแบบใหม่คือ ตีตาราง ปาเป้า ข้าวต้นเดียว เพื่อลดต้นทุนและไม่ใช้ปุ๋ยเคมีและยา

“มีพี่ม่วย ผอ.ศูนย์เรียนรู้ มาเป็นวิทยากร พี่ม่วยเล่าถึงวิธีการทำนาแบบใหม่ รู้สึกตื่นเต้น พี่ม่วยสวยและเก่งมาก สอนตั้งแต่วิธีการคัดเลือกเมล็ดข้าว จนถึงขั้นตอนสุดท้าย ปีนี้มีนักเรียนชั้น ป.6 เข้าร่วมกิจกรรมด้วย พวกพี่ๆ ก็จะเป็นพี่เลี้ยงช่วยแนะนำน้องๆ จนพวกเราเกิดความรักความสามัคคีที่ได้ทำนาร่วมกัน มีความสุขทุกครั้งที่ได้ร่วมกิจกรรม ทุกขั้นตอนการทำนาได้สรุปความรู้ถ่ายทอดเป็นแผนผังความคิด เรียงความ แต่งคำประพันธ์ จัดทำเป็นหนังสือเล่มเล็ก ซึ่งสนุกมาก ถามว่าเหนื่อยไหม เหนื่อยค่ะ แต่พวกเรามีความสุขและสนุกมากเช่นกันค่ะ” ด.ญ.ธมลวรรณ กล่าวด้วยรอยยิ้ม

กระบวนการเพาะปลูกข้าวไรซ์เบอร์รี่ใช้เวลา 3 เดือนกว่าๆ เริ่มตั้งแต่การเพาะเมล็ดพันธ์ุ 15 วัน ในอัตรา 1 กิโลกรัมต่อ 1 ไร่ ระหว่างรอกล้าข้าวโต ก่อนที่จะลงมือทำการเพาะปลูก 7 วัน เตรียมแปลงนาด้วยการไถนาและใช้จุลินทรีย์สังเคราะห์แสงย่อยตอซัง 5 ลิตรต่อไร่ สาดให้ทั่วหรือปล่อยพร้อมน้ำเพื่อย่อยตอซังได้เร็วขึ้น ลดสารพิษในดิน หว่านแหนแดงเพื่อควบคุมหญ้า พอครบ 15 วัน ทำการตีตารางปาเป้าเพื่อปลูกข้าวต้นเดียวต่อ 1 ช่องตาราง ด้วยเครื่องมือตีตาราง ระยะห่าง 30:30 ซม. เพื่อให้ข้าวแตกกอดี เมื่อข้าวอายุได้ 20 วัน หลังการปาเป้า จะปล่อยน้ำออกจากนาเพื่อแกล้งข้าว ให้ข้าวแตกกอมากกว่าเดิมและแข็งแรง เมื่อข้าวอายุได้ 40 วัน นำน้ำเข้านา ช่วงระหว่างนำน้ำเข้านา ให้เทจุลินทรีย์ระหว่างวิดน้ำไร่ละ 2 ลิตร ทิ้งไว้ 7 วัน จึงปล่อยน้ำออกจากนา เมื่อข้าวอายุครบ 70 วัน นำน้ำเข้านาอีกครั้ง และใส่จุลินทรีย์เพื่อบำรุงรวงข้าวอีกไร่ละ 1 ลิตร ทิ้งไว้ก่อนเก็บเกี่ยว 15 วัน ก็จะได้ข้าวต้นแข็ง กอใหญ่ ใบตั้ง รวงยาว ข้าวเต็มเมล็ด

จากสถิติศูนย์เรียนรู้และพัฒนาชาวนารุ่นใหม่ จ.ชัยนาท เคยปลูกข้าวด้วยวิธีนี้ได้ผลผลิตสูงสุด 70 ถังต่อ 1 ไร่ สูงกว่าปกติถึง 5 เท่า ในขณะที่ต้นทุนการผลิตลดลง ในวันที่เก็บเกี่ยว มีชาวบ้าน ทหาร ผู้ปกครอง ผู้นำชุมชน และทีมงานวิทยากร คณะครู และนักเรียน ร่วมกันเก็บเกี่ยวอย่างมีความสุข ดร.ปัญญา แก้วเหล็ก ผอ.สพป.ลพบุรี เขต 1 เผยว่า รู้สึกยินดีที่ร.ร.บ้านสระเตย ได้นำเกษตรอินทรีย์เข้ามาสู่แปลงนา เปรียบเสมือนห้องเรียนห้องใหญ่ ที่ให้ความรู้แบบไร้ขีดจำกัด เปลี่ยนการเรียนการสอนในตำรามาเป็นการปฏิบัติจริง นักเรียนได้พบปัญหาจริง และเรียนรู้วิธีที่จะแก้ปัญหาด้วยตนเอง ฝึกความอดทนและการรอคอย ฝึกให้นักเรียนคิดเชิงระบบ รู้จักรักและสามัคคีกัน รู้จักการทำงานเป็นหมู่คณะ ที่สำคัญ ทำให้เด็กๆ มีจิตใจสงบ เยือกเย็น อ่อนโยนและรู้สึกเป็นอิสระ มีความสุขกับการเรียน

“นี่คือกระบวนการเรียนรู้ที่สอนให้เด็กคิดเป็น ทำเป็น แก้ปัญหาเป็นอย่างแท้จริง ต้องขอขอบคุณคณะครู ผู้ปกครอง ทหาร และวิทยากรจากศูนย์เรียนรู้ฯตลอดจนผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทุกฝ่าย ที่ทำให้มีความสำเร็จในวันนี้”

ณ วันนี้ ร.ร.บ้านสระเตย ได้รับการคัดเลือกจาก “ศูนย์เรียนรู้และพัฒนาชาวนารุ่นใหม่จังหวัดชัยนาท” เป็นโรงเรียนทดลองการทำนาแบบตีตารางปาเป้าข้าวต้นเดียวโดยใช้เทคนิคเปียกสลับแห้งแกล้งข้าว ใช้น้ำน้อย เป็นแหล่งรวมและแบ่งปันความรู้และประสบการณ์ ให้ผู้ที่สนใจเยี่ยมชมแปลงนาจากทั่วประเทศไทย ผ่านกิจกรรมภายใน “ศูนย์เรียนรู้และพัฒนาชาวนารุ่นใหม่” ซึ่งเป็นที่ตั้งแปลงนาอย่างต่อเนื่อง รวมถึงเป็นแหล่งอนุบาลและส่งเสริมการใช้แหนแดง

              คงไม่มีข้อสงสัยถึงผลงานของสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ที่หลายๆ โครงการสามารถชี้ให้เห็นอันตรายของสิ่งที่ทำลายสุขภาพ ส่งผลให้เกิดการป้องกันโรคของคนไทย อาทิ โครงการงดเหล้าเข้าพรรษา งานบุญปลอดเหล้า ให้เหล้า=แช่ง คนไทยไร้พุง พื้นที่สาธารณะปลอดบุหรี่และสวดมนต์ข้ามปี เป็นต้น

แต่สำหรับข้อสงสัยเรื่อง “การใช้งบประมาณ” เป็นประเด็นที่ต้องแยกออกจาก “ผลงาน” เพราะ สสส.เป็นองค์กรที่ได้รับงบประมาณสนับสนุนจากภาษีสุราและยาสูบ ในอัตรา 2% โดยปี 2545 ปีแรก สสส.ได้รับงบ 1,526 ล้านบาท เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ทุกปี จนปี 2557 ได้รับ 4,064 ล้านบาท รวม 13 ปี ได้รับงบกว่า 35,000 ล้านบาท ถือว่าไม่น้อย!!!

สสส.ถูกตั้งคำถามมานานเกี่ยวกับเรื่องงบ ตั้งแต่เรื่อง “การจัดสรรงบให้กับกลุ่มคนหรือองค์กรหน้าเดิมๆ” ซึ่งดร.สุปรีดา อดุลยานนท์ รักษาการผู้จัดการ สสส. เคยชี้แจงกับ “คม ชัด ลึก” ว่า “บางโครงการจำเป็นต้องอาศัยความต่อเนื่องในการดำเนินงาน” จนถึงรัฐบาลยุคพล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา เป็นนายกรัฐมนตรีและหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) พยายามที่จะกะเทาะงบ สสส.มาแล้วครั้งหนึ่ง จากการที่ ม.ร.ว.ปรีดิยาธร เทวกุล รองนายกรัฐมนตรีขณะนั้น เสนอให้แก้ไขร่างรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ส่วนที่เกี่ยวกับการใช้งบประมาณให้เป็นตามวินัยการเงินการคลัง ที่เสนอให้นำภาษีสุราและยาสูบส่วนที่จัดสรรให้ สสส. และองค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (ไทยพีบีเอส) ดำเนินการผ่านระบบงบประมาณแผ่นดินเหมือนหน่วยงานภาครัฐ แต่เกิดแรงต้านจนเงียบไป

กระทั่ง ล่าสุด ปรากฏผลสอบ สสส.ของคณะกรรมการติดตามและตรวจสอบการใช้จ่ายงบประมาณภาครัฐ (คตร.) และสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) ออกมาว่า การอนุมัติเงินอุดหนุนโครงการไม่เป็นไปตามวัตถุประสงค์การจัดตั้ง สสส. ได้แก่ โครงการสวดมนต์ข้ามปี วงเงิน 33.45 ล้านบาท และโครงการสนับสนุนการส่งคนไปปฏิบัติงานในองค์การอนามัยโลก วงเงิน 3.84 ล้านบาท ไม่ได้ช่วยสร้างเสริมและสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพและการลดการสูบบุหรี่และการดื่มสุราของประชาชนตามวัตถุประสงค์การจัดตั้ง สสส.

และศ.คลินิกเกียรติคุณ นพ.ปิยะสกล สกลสัตยาทร รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข แต่งตั้งคณะกรรมการพิจารณาทบทวนการบริหารจัดการกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ และกำหนดแนวทางแก้ไขให้เป็นไปตามวัตถุประสงค์ตาม พ.ร.บ.กองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ พ.ศ.2544 มี นพ.เสรี ตู้จินดา เป็นประธาน ก่อนที่ “ทพ.กฤษดา เรืองอารีย์รัชต์” จะประกาศลาออกจากตำแหน่งผู้จัดการ สสส.ท่ามกลางเสียงแว่วว่า เกิดขึ้นแบบฉิวเฉียดก่อนที่จะโดนมาตรา 44

ประเด็นการให้งบผิดวัตถุประสงค์ สสส.ยากที่จะอธิบายต่อสังคม เมื่อปรากฏโครงการที่ผ่านการอนุมัติจาก สสส.แต่ดูเหมือนจะไม่อยู่ในขอบข่ายเรื่องสุขภาพตามความหมายที่คนทั่วไปจะเข้าใจได้ อย่างเช่น “โครงการทบทวนภูมิทัศน์การเมืองไทย” ของ คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (มธ.) ที่เริ่มตั้งแต่ปลายปี 2553-ต้นปี 2556 โดยในบทสรุปพูดถึงเรื่องของความขัดแย้งทางการเมือง ที่มีรากฐานจากความขัดแย้งเชิงกลุ่มชนชั้นทางเศรษฐกิจ ทำให้ถูกสงสัยมากว่าเกี่ยวข้องกับสุขภาพอย่างไร เป็นต้น

จุดที่ไม่ลงล็อกของเรื่องอยู่ที่การ ตีความ คำว่า “สุขภาพ” ที่แตกต่างกัน สสส.ให้ความหมายแบบกว้างเกินไป ครอบคลุมเรื่อง “สุขภาวะ” ที่หมายรวมถึง “กาย จิต สังคม และ ปัญญา” ดำเนินการภายใต้วัตถุประสงค์หลัก 6 ข้อ 1.ส่งเสริมสุขภาพของประชาชนทุกกลุ่มวัย ตั้งแต่เด็กจนสูงอายุ 2.สร้างความตระหนักของประชาชนเพื่อลดความเสี่ยงเพื่อลดการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และยาสูบ 3.สนับสนุนการรณรงค์เพื่อลดการบริโภคยาสูบและเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ 4.สนับสนุนการวิจัยที่ทำให้เกิดการสร้างเสริมสุขภาพ 5.พัฒนาความสามารถของชุมชน องค์กรเอกชน องค์การสาธารณประโยชน์ และหน่วยงานภาครัฐ และ 6.สนับสนุนการจัดกิจกรรมและสื่อเพื่อการสร้างเสริมสุขภาพ

“แต่อำนาจของ สสส.คือ เรื่องสุขภาพ การทำงานต้องชัดเจนตามกฎหมายที่มี เพราะการทำงานที่กว้างจนเกินไป ทำให้มองว่า การดำเนินงานของ สสส.ดูไม่เกี่ยวข้องกับเรื่องของสุขภาพ การเข้าไปสนับสนุนโครงการต่างๆ ของ สสส.ก็ต้องมีตัวชี้วัดที่ชัดเจน และอธิบายได้ชัดเจนว่าให้ผลลัพธ์ทางสุขภาพอย่างไร” นพ.เจตน์ ศิรธรานนท์ ประธานคณะกรรมาธิการสาธารณสุข สภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) ให้ความเห็น

สอดรับกับความเห็นของ “ศ.คลินิก เกียรติคุณ นพ.ปิยะสกล” กล่าวว่ากำหนดกรอบการทำงานด้านสุขภาพของ สสส.ให้ชัดเจน จะตีความตาม พ.ร.บ.กองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ พ.ศ.2544 มิเช่นนั้นก็จะดูเหมือนไม่มีจุดสิ้นสุด

อย่างไรก็ตาม จุดสุดท้ายของการตรวจสอบการใช้งบของ สสส.จะอยู่ที่ ประธานกรรมการศูนย์อำนวยการต่อต้านการทุจริตแห่งชาติ (ศอตช.) ที่มี “พล.อ.ไพบูลย์ คุ้มฉายา” รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม เป็นประธาน

หากแม้นพบว่าผิดจริง !!! นอกเหนือจากการต้องดำเนินการให้ผู้เกี่ยวข้องรับผิดชอบแล้ว จะต้องหาทางออกเพื่อป้องกันการเกิดปัญหาซ้ำ ซึ่งเมื่อปัญหาเกิดขึ้นจากการตีความสุขภาพต่างกัน ก็ต้องปรับด้วยการ กำหนดกรอบสุขภาพ ให้ตรงกัน ส่วนการใช้งบผิดวัตถุประสงค์เป็นเรื่องของงบขาออก ต้องสร้างกลไกการอนุมัติโครงการ เพื่อให้ สสส.ดำเนินการตามวัตถุประสงค์เรื่องสุขภาพที่แท้จริง และป้องกันความไม่โปร่งใสหรือผลประโยชน์ทับซ้อน

แต่คงจะไม่ใช่การแก้ปัญหาที่งบขาเข้า ด้วยการนำระบบการจัดสรรงบให้ สสส.เข้าไปอยู่ในกลไกเดียวกับหน่วยงานราชการ เพราะไม่อาจปฏิเสธว่า การมีองค์กรที่ได้รับงบเช่นนี้ ทำให้การทำงานไหลโล่ง ต่างจากระบบราชการ ส่งผลให้หลายๆ งานเกิดผลต่อการสร้างเสริมสุขภาพที่ตรงและเร็วกับประชาชน

กลไกการอนุมัติโครงการของสสส.

โครงการที่พัฒนาเสร็จสิ้น เสนอต่อสำนักงานภายใน สสส.ที่เกี่ยวข้อง ส่งโครงการกลั่นกรองวิชาการ ก่อนเสนอเข้าสู่การอนุมัติตามขนาดโครงการที่มีผู้ทรงคุณวุฒิพิจารณา ดังนี้

ขนาดโครงการ ต่อจำนวนผู้ทรงคุณวุฒิ

มากกว่า 20 ล้านบาท 7 คนโดยการประชุมผ่านคณะกรรมการบริหารแผนแต่ละด้าน

มากกว่า 10-20 ล้านบาท 7 คนโดยการประชุม

มากกว่า 5-10 ล้านบาท 7 คน

มากกว่า 1-5 ล้านบาท 5 คน

มากกว่า 2 แสน-1 ล้านบาท 3 คน

มากกว่า 2 แสนบาท 1 คน

ผลงานของสสส.

โครงการงดเหล้าเข้าพรรษา

โครงการงานบุญปลอดเหล้า

โครงการให้เหล้า=แช่ง

โครงการคนไทยไร้พุง

โครงการพื้นที่สาธารณะปลอดบุหรี่

โครงการสวดมนต์ข้ามปี

โครงการรณรงค์ลดนักสูบหน้าใหม่

โครงการรับน้องปลอดเหล้า

โครงการสถานศึกษาปลอดเหล้่า

โครงการเด็กไทยอ่อนหวาน

โครงการโรงเรียนรักเดิน

โครงการค่ายเยาวชนจิตอาสา

โครงการปิดเทอมสร้างสรรค์

โครงการพื้นที่นี้ดีจัง
*****  ฯลฯ ***********

เมื่อวันที่ 24 ตุลาคม ดร.ฐกฤต ปานขลิบ คณบดีคณะเทคโนโลยี วิทยาลัยเทคโนโลยีสยาม (วทส.) เปิดเผยว่า ตามที่วิทยาลัยเทคโนโลยีสยาม โดยคณะเทคโนโลยีได้ส่งนักศึกษาชั้นปีที่ 3 สาขาวิศวกรรมพลังงาน เทคโนโลยีไฟฟ้า และเทคโนโลยียานยนต์ พร้อมอาจารย์ที่ปรึกษา ในชื่อทีม “STC-1” เข้าร่วมการแข่งขันรถพลังงานแสงอาทิตย์ ประจำปี 2558 “World Solar Challenge 2015” ที่ประเทศออสเตรเลีย ซึ่งเป็นการแข่งขันที่ใหญ่ที่สุดในโลก และวทส.เป็นสถาบันการศึกษาแรกและเป็นเพียงแห่งเดียวที่ส่งทีมเข้าร่วมแข่งขันระดับโลก โดยปีมีประเทศเข้าร่วมแข่งขัน 25 ประเทศทั่วโลกและส่งรถเข้าร่วมแข่งขันจำนวน 46 คัน

ทั้งนี้ การแข่งขันดังกล่าวกำหนดให้ผู้เข้าแข่งขันทั้งหมดจะต้องออกเดินทางจากเมืองดาร์วินไปยังเมืองแอดิเลด รวมระยะทางทั้งสิ้น 3,000 กิโลเมตรภายในเวลา 50 ชั่วโมง โดยใช้เพียงพลังงานแสงอาทิตย์เป็นพลังงานในการขับเคลื่อนเพียงเท่านั้น ซึ่งผลการแข่งขันเมื่อวันที่ 23 ต.ค.แม้ว่าทีม STC-1 ของประเทศไทยจะไม่ได้รับชนะในการแข่งขันครั้งนี้ตามเวลาที่กำหนด แต่ก็สามารถเดินทางเข้าสู่เส้นชัยที่เมืองแอดิเลดได้ ซึ่งก็ถือเป็นการเริ่มต้นที่ประสบความสำเร็จสำหรับทีมนักศึกษาและอาจารย์ทุกคน

“การแข่งขันครั้งนี้เราเริ่มต้นจากศูนย์ ตั้งแต่การออกแบบรถและการสร้างรถ เพราะไม่มีใครเห็นรถพลังงานแสงอาทิตย์ที่ใช้ในการแข่งขันของจริงเลย ระหว่างการแข่งขันแม้ว่าจะถูกทดสอบจากสภาพอากาศของภูมิประเทศที่มีความแตกต่างอย่างรุนแรง การขับเคลื่อนผ่านทะเลทรายของประเทศออสเตรเลีย ซึ่งมีสภาพภูมิอากาศที่ร้อนจัดและแห้งแล้ง เป็นอุปสรรคที่เราไม่เคยพบมาก่อน ทำให้เกิดการเสียหายกับอุปกรณ์ไฟฟ้าและระบบต่างๆ หลายครั้ง แต่อาจารย์และนักศึกษาก็ได้นำความรู้ความสามารถทางวิชาการและการปฏิบัติมาใช้เพื่อแก้ไขปัญหาจนสามารถเดินทางไปถึงจุดหมายที่กำหนดได้ ลงมือ เนื่องจากขาดประสบการณ์ในการแข่งขันในพื้นที่ดังกล่าว แต่เราก็สามารถแก้ไขและซ่อมแซมให้เป็นปกติได้ทุกครั้ง”ดร.ฐกฤต กล่าว

ดร.ฐกฤต กล่าวด้วยว่า อย่างไรก็ตาม การแข่งขันครั้งนี้ก็ทำให้หลายประเทศทั่วโลกได้เห็นถึงศักยภาพของคนไทย ผ่านรถพลังงานแสงอาทิตย์ที่อาจารย์และนักศึกษาปี 3 ทุกคนที่ร่วมแข่งขันสร้างขึ้นมาด้วยตนเอง ผ่านการลองผิดลองถูกมานับครั้งไม่ถ้วน เพื่อให้ได้รถที่มีประสิทธิภาพสูงสุดจากฝีมือคนไทยและอวดโฉมให้ทั่วโลกได้รู้ว่านักศึกษาและวิศวกรคนไทย ไม่แพ้ชาติใดในโลก