“ข้อมูลจากสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยคาดการณ์ว่า คนไทยป่วยเป็นโรคไตวายเรื้อรังประมาณ 8 ล้านคน ในจำนวนนี้เป็นผู้ป่วยไตวายระยะสุดท้ายประมาณ 2 แสนคน และมีผู้ป่วยรายใหม่เพิ่มปีละประมาณ 1 หมื่นคน สำหรับสาเหตุของโรคไตวายเรื้อรังร้อยละ 36.6 มาจากโรคเบาหวานร้อยละ 26.8 มาจากโรคความดันโลหิตสูง ไม่ทราบสาเหตุ ร้อยละ 22.8 หลายคนไม่ทราบว่าตนเป็นโรคไตอยู่ ดังนั้นการตรวจพบและได้รับการรักษาแต่เนิ่นๆ อาจทำให้โรคไตเรื้อรังคงตัวและหายได้ หากปล่อยไว้จนมีอาการแย่ลงจะนำไปสู่ภาวะไตวาย ซึ่งไตจะไม่สามารถทำงานได้ตามปกติอีกต่อไป จำเป็นต้องได้รับการรักษา เช่น ฟอกเลือด หรือเปลี่ยนไต” นพ.โสภณ เมฆธน ปลัดกระทรวงสาธารณสุข ระบุ

ขณะนี้ประเทศมีผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรัง 7-8 ล้านคน โรคนี้แบ่งออกเป็น 5 ระยะ หากผู้ป่วยไตเสื่อมมากก็จะต้องล้างไต โรงพยาบาลคลองขลุง ต.คลองขลุง อ.คลองขลุง จ.กำแพงเพชร มีการพัฒนาคลินิกชะลอไตเสื่อมขึ้น ได้รับการสนับสนุนจากมูลนิธิภูมิราชนครินทร์และสมาคมโรคไต กรมการแพทย์ มาช่วยกัน สามารถจัดการได้

โดยจะมีการคัดกรองผู้ป่วยที่เป็นเบาหวานกับความดันโลหิตสูง ดูผู้ป่วยที่เป็นระยะที่ 3–4 เข้าคลินิกชะลอไตเสื่อมอย่างเข้มข้น ที่สำคัญของคลินิกนี้คือ เรื่องของการปรับพฤติกรรมการรับประทานอาหาร ลดอาหารจำพวกโปรตีนกับรสเค็ม อย่างที่สองคือการออกกำลังกาย อย่างที่สามเป็นเรื่องของการจ่ายยา ทำทั้ง 3 อย่าง ก็จะสามารถชะลอลดการเสื่อมของไตได้ บางคนถอยกลับจากระยะที่ 3-4 ถอยเป็นระยะที่ 2 ได้หรือสามารถหายเป็นปกติได้

ปลัดกระทรวงสาธารณสุข กล่าวด้วยว่า นอกจากนี้ยังมีเครือข่ายเยี่ยมบ้านผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง เจ้าหน้าที่สาธารณสุขในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลแห่งละ 3-5 คน ดูแลผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังร่วมกับ อสม.ในพื้นที่รับผิดชอบด้วยบันได 4 ขั้นป้องกันโรคไต ประกอบด้วย 1.ประเมินการรับประทานอาหารผู้ป่วยบันทึกรายการอาหารและให้คําแนะนําการปรุงอาหารให้เหมาะสมกับผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง 2.วัดความดันโลหิตเก็บข้อมูล 3.ตรวจสอบการใช้ยา 4.ติดตามการออกกําลังกาย

“ทั้งนี้ผลการศึกษาพบความเสื่อมของไตลดลงช้ากว่าอัตราการเสื่อมปกติของไต ช่วยยืดเวลาล้างไตออกไปได้จากเดิม  7 ปี ออกไปเป็น 14 ปี ช่วยลดค่าใช้จ่ายในผู้ที่ต้องล้างไตที่มีประมาณ 1,000 คน โดยค่าล้างไตประมาณ 2 แสนบาทต่อคนต่อปี ช่วยลดค่าล้างไต 200 ล้านบาทต่อปี” นพ.โสภณ

“สุชาณี สุวัฒนารักษ์” หัวหน้าพยาบาลโรงพยาบาลคลองขลุง กล่าวว่า จ.กำแพงเพชร มีผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรังประมาณ 2 หมื่นคน มีผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะสุดท้ายเพิ่มขึ้นปีละ 15-20 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งผู้ป่วยโรคไต 1 คน ค่าใช้จ่ายเฉลี่ยอยู่ที่ 3 หมื่นบาทต่อเดือน มีการค้นหาคนไข้ในกลุ่มของโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูงก่อน ถ้าพบว่ามีค่าไตเสื่อมเราก็ส่งเข้ามาในคลินิก

ยังมีอีกกลุ่มที่พบได้คือ กลุ่มที่มีการใช้ยาแก้ปวดกลุ่ม เอ็นเสด (NSAID) การรักษาเน้นในเรื่องการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ปัญหาการใช้ผงชูรส เรื่องยาที่ควรหลีกเลี่ยง การออกกำลังกาย มีการจัดกิจกรรมโดยการให้ความรู้คนไข้อย่างต่อเนื่อง เมื่อก่อนคนไข้ไม่ยอมรับฟังข้อมูล แต่เมื่อคนไข้รู้สาเหตุและนำไปปรับเปลี่ยนแล้วผลที่ได้มันออกมาดีขึ้นเลยมีการรับฟังมากขึ้น

สำหรับคนไข้ที่ลดในเรื่องการใช้ผงปรุงรสได้แล้วก็ยังประสบปัญหาจากการซื้ออาหาร ซึ่งหลีกเลี่ยงไม่ได้ มีวิธีการแนะนำการเลือกซื้ออาหาร เช่น การไม่ปรุงอาหารเพิ่ม จะทำให้รู้ว่าควรจะกินอย่างไรให้ปลอดภัย มีอาสาสมัครประจำครอบครัว ลงพื้นที่ไปดูในเรื่องความดันโลหิตสูง สังเกตพฤติกรรมการกินอาหาร ไม่ได้ห้ามว่าห้ามกิน เพียงแต่ให้คนไข้ได้รู้ว่า กินแล้วจะเป็นผลอย่างไร เมื่อมีความใส่ใจในการเยี่ยมมากขึ้น คนไข้จะมีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเอง

วิธีการชะลอไตเสื่อมนี้มีการขยายไปคลินิกทั่วทั้ง จ.กำแพงเพชรแล้ว มีการเชิญผู้บริหารของทุกจังหวัด และผู้อำนวยการโรงพยาบาลมาศึกษาดูงาน สรุปได้ว่า การขยายกระจายคลินิกชะลอไตเสื่อมได้ดำเนินการไปถึงในชุมชนทั่วประเทศแล้ว เพื่อจะทำให้คุณภาพชีวิตของพี่น้องที่ป่วยเป็นเบาหวานความดัน ไม่ให้เกิดเรื่องของไตเสื่อมแล้วคิดว่าจะประหยัดเงินงบประมาณได้ถึง 1 หมื่นล้านบาท เลยทีเดียว

           จุดเริ่มต้นของการพัฒนาคุณภาพชีวิตที่สำคัญคือการให้น้ำหนักที่การดูแลเด็กตั้งแต่ปฐมวัย หรือตั้งแต่แรกเกิดจนถึง 6 ขวบ ซึ่งเป็นการสร้างภูมิคุ้มกันและถือเป็นการลงทุนด้านการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์อย่างคุ้มค่าที่สุด

การจัดการศึกษาในระดับปฐมวัยที่มีคุณภาพจึงมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการเรียนรู้และการพัฒนาทักษะอื่นๆ ในการดำรงชีวิตให้แก่เด็ก อย่างไรก็ตาม หากดูจากตัวเลขบัญชีรายจ่ายด้านการศึกษา ในปี 2556 จะพบว่าการลงทุนในเด็กปฐมวัยกลับอยู่ในลำดับรั้งท้าย โดยอันดับ 1 ประถมศึกษา 32.72% ตามด้วยอุดมศึกษา 21% มัธยมศึกษา 20.8% อนุบาล 10.94% อาชีวศึกษา 5.41% ขณะที่การศึกษาปฐมวัยหรือก่อนวัยเรียนอยู่ที่ 1.76%

คำถามที่เกิดขึ้นคือ หากภาครัฐจะกลับหัวการลงทุนโดยเริ่มต้นที่ “เด็กปฐมวัย” ทำอย่างไรถึงเป็นการลงทุนที่คุ้มค่า ในการประชุมคณะอนุกรรมการพัฒนาคุณภาพเด็กปฐมวัย เมื่อวันที่ 7 มีนาคม ที่สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา (สกศ.) มีการนำเสนอกรณีศึกษาการลงทุนที่คุ้มค่าของเด็กปฐมวัยผ่านศูนย์พัฒนาเด็กเล็กใน โครงการลดความเหลื่อมล้ำด้วยการศึกษาปฐมวัยที่มีคุณภาพ หรือ RIECE Thailand โดยการสนับสนุนของ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย (มกค.) ร่วมกับสำนักงานส่งเสริมสังคมแห่งการเรียนรู้และคุณภาพเยาวชน (สสค.) และมหาวิทยาลัยมหาสารคาม (มมส.)

ผศ.ดร.วีระชาติ กิเลนทอง หัวหน้าโครงการ เล่าว่า เป้าหมายของโครงการต้องการสร้างทุนมนุษย์ที่มีประสิทธิภาพให้แก่เด็กและเยาวชนในท้องถิ่น ซึ่งพบว่าการลงทุนตั้งแต่เด็กปฐมวัยถือเป็นการลงทุนที่คุ้มค่าและมีประสิทธิภาพสูง ในการลดความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจสังคม จึงเริ่มสนับสนุนศูนย์พัฒนาเด็กเล็กจำนวน 49 ศูนย์ โดยการทำงานร่วมกับองค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) จำนวน 29 แห่งใน จ.มหาสารคามและกาฬสินธุ์ ครอบคลุมเด็กปฐมวัย 2,000 คน โดยการพัฒนาการจัดการเรียนการสอนในหลักสูตรไฮสโคป

เนื่องจากผลการวิจัยของ ดร.เจมส์ เฮ็กแมน นักเศรษฐศาสตร์รางวัลโนเบล พบว่าเป็นรูปแบบการจัดการเรียนการสอนที่ได้ผลตอบแทนคืนกลับสู่สังคมไม่ต่ำกว่า 7 เท่า และสาเหตุที่เลือกในพื้นที่จ.มหาสารคามและกาฬสินธุ์ เพราะมีทีมวิชาการที่เข้มแข็งจากคณะศึกษาศาสตร์ ม.มหาสารคาม และถือเป็นภาพจำลองของชนบทไทยได้อย่างดี

“จ.มหาสารคาม ไม่ใช่เมืองใหญ่อย่างกรุงเทพฯ และไม่ใช่จ.แม่ฮ่องสอน แต่เป็นภาพสะท้อนของความเป็นชนบทไทยที่ดี จากการเก็บข้อมูลพบว่าเด็กจำนวนมากถึง 42.17% ไม่ได้อาศัยอยู่กับพ่อแม่ หรือเรียกว่าภาวะพ่อแม่ห่างลูกซึ่งสูงกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ โดยเฉลี่ยอยู่ที่ 30% ภาวะนี้จะส่งผลกระทบต่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตของเด็ก เนื่องจากขาดกิจกรรมทางวิชาการ กิจกรรมการเรียนรู้ผ่านการเล่น และการอ่าน โดยพบความแตกต่างของช่วงเวลาที่มีคุณภาพระหว่างเด็กที่อาศัยอยู่กับพ่อแม่กับเด็กที่ไม่ได้อาศัยอยู่กับพ่อแม่ การตั้งศูนย์พัฒนาเด็กเล็กเพื่อทำหน้าที่สร้างช่วงเวลาที่มีคุณภาพอย่างน้อย 6 ชั่วโมงต่อวัน ในการส่งเสริมทักษะการเรียนรู้ที่จะพัฒนาไปสู่ต้นทุนชีวิตและคุณภาพชีวิตในอนาคต”

สำหรับรูปแบบการสอนแบบไฮสโคป ดร.วีระชาติ ให้ข้อมูลว่า หัวใจของกระบวนการเรียนรู้แบบไฮสโคปเน้น 3 ขั้นตอนสำคัญ คือ 1.การวางแผน (Plan) เพื่อให้เด็กได้รู้จักกำหนดเป้าหมาย ทำงานอย่างเป็นระบบก่อนลงมือปฏิบัติ 2.การลงมือปฏิบัติ (Do) เป็นการฝึกให้เด็กรู้จักสำรวจ สร้างสรรค์จินตนาการ รู้จักเข้าสังคมและทำงานเป็นกลุ่ม และ 3.การนำเสนอ (Review) เพื่อทบทวนกิจกรรมที่ได้ลงมือปฏิบัติด้วยการนำเสนอหน้าชั้นเรียนซึ่งเป็นการฝึกการสื่อสารจากการเล่าประสบการณ์ เด็กจะกล้าแสดงออก รู้จักคิดตั้งคำถามและเป็นผู้ฟัง นอกจากนี้การจัดสภาพแวดล้อมในห้องเรียนที่เหมาะสมกับกระบวนการเรียนรู้ของเด็กวัย 2-4 ขวบ โดยมีโครงร่างหรือสัญลักษณ์รูปภาพสิ่งของที่วางไว้เพื่อให้เด็กสามารถนำกลับมาเก็บไว้ที่เดิม รวมถึงกิจกรรมกลุ่มใหญ่เพื่อเสริมประสบการณ์เพื่อให้เด็กรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของสังคม

“ผลจากการทำงาน 1 ปีที่ผ่านมาพบว่าเด็กรู้จักหน้าที่ของตนเอง มีระเบียบวินัย มีสมาธิและทักษะการสื่อสารที่ดีภายในเวลาเพียง 9 เดือน สิ่งสำคัญในการพัฒนาศูนย์เด็กเล็กที่มีคุณภาพคือการอบรมครูประจำศูนย์เด็กเล็กด้วยวิธีฝึกปฏิบัติจริง พร้อมกับการเป็นพี่เลี้ยงให้คำปรึกษาแก่ครู นอกจากนี้ยังมีการตามเก็บข้อมูลเด็กและครอบครัวอย่างต่อเนื่อง โดยโครงการคาดหวังอยากให้มีการเชื่อมต่อระบบการสอนเด็กที่เน้นการส่งเสริมทักษะทางพฤติกรรมไปยังโรงเรียนอนุบาลและการศึกษาขั้นพื้นฐาน ซึ่งส่วนใหญ่อยู่ในสังกัด สพฐ. รวมถึงการขยายผลสู่พื้นที่อื่นๆ ต่อไป เพราะการลงทุนในเด็กปฐมวัยยิ่งลงทุนเร็วเท่าไหร่ยิ่งคุ้มค่าที่สุด และมีประสิทธิภาพสูงในการลดความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจสังคม หวังว่าการใช้งบประมาณของภาครัฐต่อหัวหลังจากนี้จะเป็นการลงทุนที่ให้ความสำคัญแก่เด็กปฐมวัยเป็นอันดับ 1”

ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้เชี่ยวชาญด้านนโยบายเศรษฐศาสตร์การศึกษา สสค. ย้ำว่า การเรียนรู้ในช่วงเด็กปฐมวัยถือเป็นยุคทองของช่วงเวลาที่สมองเปิดรับได้ดีที่สุด โดยเฉพาะทักษะด้านพฤติกรรม (non-cognitive skills) เช่น ความรับผิดชอบ ความมีวินัย ความมุ่งมั่นตั้งใจ ความพยายาม ความอดทนอดกลั้น และความสามารถในการคิด ซึ่งทักษะเหล่านี้เป็นทักษะพื้นฐานที่จะต่อยอดไปสู่การพัฒนาทักษะการเรียนรู้ที่สูงขึ้น เช่น ทักษะการแก้ไขปัญหาที่ซับซ้อน การคิดวิเคราะห์ ความคิดสร้างสรรค์ ซึ่งเป็นทักษะที่ตลาดแรงงานทั่วโลกต้องการในปี 2020 หากพ้นช่วงเวลาที่สำคัญนี้ไปจะเป็นการทำลายโอกาสการพัฒนาทักษะสำคัญในการเรียนรู้และการดำเนินชีวิตที่ประสบความสำเร็จ

รศ.นิตยา คชภักดี ประธานอนุกรรมการพัฒนาคุณภาพเด็กปฐมวัย สะท้อนว่า รูปแบบการพัฒนาศูนย์พัฒนาเด็กเล็กโดยใช้กระบวนการจัดการเรียนการสอนแบบไฮสโคปเป็นสิ่งที่ดี โดยเฉพาะผลที่พิสูจน์ได้ว่าเด็กมีพฤติกรรมสนใจใฝ่รู้และเด็กมีส่วนร่วมในการวางแผนการเรียนรู้ตั้งแต่เริ่มต้น ซึ่งเป็นการฝึกให้รู้จักวางแผนซึ่งเป็นทักษะที่คนไทยยังขาดอยู่ ทั้งนี้หากมีการเชื่อมโยงกับโปรแกรมเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย หรือ DSPM ของกระทรวงสาธารณสุข ซึ่งเป็นระบบการเก็บข้อมูลพัฒนาการที่สมวัยของเด็กเล็กโดยโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลทั่วประเทศ หากนำมาเป็นข้อมูลพื้นฐานให้โครงการในการเจาะลึกที่จ.มหาสารคามและกาฬสินธุ์ จะเป็นฐานข้อมูลสำคัญในการศึกษาถึงความเชื่อที่ผิดของพฤติกรรมการเลี้ยงดูของพ่อแม่และผู้ปกครองในชนบทไทย ซึ่งปัจจุบันเด็กเล็กมากกว่า 40% ไม่ได้ถูกเลี้ยงดูโดยพ่อแม่ เพื่อแก้ปัญหาได้ตรงจุดและยั่งยืนต่อไป

              สืบเนื่องมาจาก สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินมาปฏิบัติพระราชกรณียกิจในพื้นที่ จ.ตาก ระหว่างวันที่ 28-30 ธันวาคม 2541 และพระราชทานพระราชกระแสรับสั่งแก่กองกำกับการตำรวจตระเวนชายแดน (กก.ตชด.) ที่ 34 และ กก.ตชด.ที่ 34 ได้ประสานงานกับศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียนอำเภอพบพระ ได้เสนอข้อมูลขอจัดตั้ง ที่บ้านผ้ากะเจ้อ ต.พบพระ อ.พบพระ จ.ตาก เมื่อวันที่ 19 มีนาคม 2542 เป็นต้นมา

โดยพระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์เป็นค่าก่อสร้าง ค่าตอบแทนครูผู้สอน และค่าวัสดุอุปกรณ์การเรียนการสอนบางส่วน และเสด็จพระราชดำเนินมาปฏิบัติพระราชกรณียกิจ ณ ศูนย์การศึกษาชุมชนชาวไทยภูเขา (ศศช.) “แม่ฟ้าหลวง” บ้านผากะเจ้อ เมื่อวันที่ 28 ธันวาคม 2544 ปัจจุบัน ศศช.บ้านผากะเจ้อมีเด็กนักเรียน 46 คน และครูผู้สอน  2 คน

เพื่อให้นักเรียนในเขตพื้นที่สูงภาคเหนือได้รับโอกาสทางการศึกษาเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดี พรทิพ ทองสูบ ครูศูนย์การศึกษาชุมชนชาวไทยภูเขา (ศศช.) “แม่ฟ้าหลวง” บ้านผากะเจ้อ เป็นศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย อ.พบพระ จ.ตาก สังกัดสำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยจังหวัดตาก กล่าวว่า เด็กๆ เหล่านี้เป็นเด็กยากจน ขาดแคลนทุนที่จะสนับสนุนการศึกษา ส่วนใหญ่พ่อแม่มีอาชีพรับจ้างทั่วไป รายได้น้อยไม่เพียงพอที่จะนำมาเป็นทุนการศึกษาให้ลูก

ศศช. บ้านผากะเจ้อ จัดโครงการทุนการศึกษาเด็กสภาวะยากลำบาก ในเขตพื้นที่สูงภาคเหนือ โดย กศน.อำเภอพบพระ ได้รับทุนทั้งหมด 2 ทุน

ซึ่งทุนการศึกษาที่เด็กๆ ได้รับสอดคล้องกับกิจกรรมตามโครงการพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ประกอบด้วยกิจกรรม 5 ด้าน ได้แก่

1.ด้านพัฒนาคุณภาพการศึกษา ศศช.บ้านผากะเจ้อ มีนักเรียนทั้งหมด 46 คน ประกอบด้วย ระดับชั้นเตรียมความพร้อม และระดับประถมศึกษาปีที่ 1-6 จัดกิจกรรมการเรียนการสอนตามหลักสูตรการศึกษานอกระบบระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ.2551 และสำหรับศูนย์การศึกษาชุมชนชาวไทยภูเขา (ศศช.) “แม่ฟ้าหลวง” ใช้ทักษะ การพูด การฟัง การเขียน และการอ่าน เน้นการใช้ภาษาในชีวิตประจำวัน จัดทำแผนการเรียนรู้ให้เข้ากับภูมิปัญญาท้องถิ่นในชุมชน

2.ด้านโภชนาการ มีการจัดโครงการเกษตรเพื่ออาหารกลางวัน โครงการส่งเสริมภาวะโภชนาการและอนามัยแม่และเด็กในถิ่นทุรกันดาร ซึ่งเป็นการจัดกิจกรรมเพื่อทำให้เข้าถึงเด็กและเยาวชนได้ง่ายและครอบคลุมได้ทั้งหมด ซึ่งจะง่ายต่อการดำเนินงาน โดยมีครูเป็นแกนสำคัญในการถ่ายทอดความรู้ให้เด็กและเยาวชน ได้พัฒนาความรู้และทักษะต่างๆ เน้นให้เด็กและเยาวชนเป็นผู้ลงมือปฏิบัติเอง เพื่อให้ได้รับความรู้และฝึกฝนทักษะ เพื่อนำไปใช้ในชีวิตจริง นอกจากนี้ยังเปิดโอกาสให้ประชาชนในชุมชนเข้าร่วมกิจกรรมด้วย เพื่อให้เกิดการเรียนรู้ร่วมกัน

3.กิจกรรมการฝึกอาชีพ มีการจัดกิจกรรมส่งเสริมอาชีพให้แก่เด็กนักเรียนและชาวบ้าน ได้แก่ กิจกรรมการปลูกผักปลอดสารพิษ ซึ่งเป็นการรณรงค์ให้ชาวบ้านและนักเรียนได้ปลูกผักปลอดสาร ใช้ปุ๋ยชีวภาพ ปุ๋ยหมัก สารกำจัดแมลงที่ได้จากธรรมชาติ ซึ่งจะเป็นการประหยัดและยังตรงกับหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง และกิจกรรมการเลี้ยงสัตว์ ได้แก่ การเลี้ยงไก่ไข่ การเลี้ยงปลาดุก ฝึกให้เด็กทำบัญชีรายรับรายจ่ายของตนเอง ด้วยการจดบันทึก เพื่อให้เด็กนำความรู้ที่ได้ไปต่อยอดต่อไป

4.กิจกรรมด้านสิ่งแวดล้อม มีโครงการสร้างป่า สร้างอาชีพ มีการดำเนินงานโดยรับสมัครผู้ที่สนใจในการปลูกไม้ป่าและไม้ผลในพื้นที่ เพื่อสร้างผืนป่าให้กลับมาและยังมีรายได้ในผืนป่าของตนเองอีกด้วย

5.กิจกรรมด้านวัฒนธรรมและการอนุรักษ์ มีการส่งเสริมและสนับสนุนกิจกรรมและพิธีกรรมต่างๆ ของชนเผ่า เช่น พิธีการแต่งงาน งานศพ ประเพณีการมัดมือ ประเพณีการทำบุญเจดีย์ โดยครูได้นำนักเรียนเข้าร่วมพิธีกรรมทุกครั้งที่มีโอกาส พร้อมทั้งให้ความรู้เรื่องการอนุรักษ์วัฒนธรรมของชนเผ่าให้นักเรียนได้เข้าใจ

ด.ช.ภูชิต แสนเจริญลาภ นักเรียนชั้น ป.5 ศศช.บ้านผากะเจ้อ ผู้ขอรับทุนการศึกษา เป็นชาวไทยภูเขากลุ่มชาติพันธุ์กะเหรี่ยง เป็นเด็กที่ครอบครัวมีฐานะยากจน ทำให้ความเป็นอยู่ของครอบครัวไม่ค่อยดีนัก พ่อแม่มีอาชีพรับจ้างทั่วไป พ่อแม่ข้ามไปรับจ้างทำไร่ฝั่งพม่า การเดินลำบาก บางครั้งพ่อแม่ต้องไปรับจ้างทำงานที่กรุงเทพฯ เขาและน้องๆ ต้องอยู่กับยาย อยากให้ครอบครัวมีรายได้เพิ่มขึ้น ซึ่งทุนการศึกษาที่ได้รับจะนำไปเป็นทุนในการเลี้ยงหมู เพราะคิดว่าเลี้ยงง่าย โตเร็ว และสามารถขายเป็นรายได้ให้แก่ครอบครัวได้

ส่วน ด.ญ.พิมพิไล ลักขณาแจ่มจรัส  นักเรียนชั้น ป.5 ศศช.บ้านผากะเจ้อ เช่นกัน เป็นชาวไทยภูเขากลุ่มชาติพันธุ์กะเหรี่ยง ครอบครัวมีฐานะยากจน พ่ออายุมากแล้ว ไม่ได้ทำงาน มีแม่ทำงานเพียงคนเดียว และมีน้องอีก 2 คน ที่กำลังเรียนหนังสือในตัวเมืองอำเภอพบพระ ไม่ได้ไปเรียนเพราะทางบ้านไม่มีเงิน ทุนการศึกษาที่ได้มาอยากจะนำไปลงทุนเลี้ยงหมู เพราะอาหารสำหรับเลี้ยงหมูหาได้ง่าย ที่บ้านมีต้นกล้วยเยอะ และอยากให้ครอบครัวมีรายได้เพิ่ม

เด็กชาวเขาในพื้นที่สูงภาคเหนือหากได้รับการศึกษาเท่าเทียมกับเด็กคนอื่นๆ ตามนโยบายรัฐบาลสนับสนุนผู้ยากไร้หรือผู้อยู่ในสภาวะยากลำบากให้ได้รับการศึกษาและเพิ่มโอกาสในการศึกษาต่อเพื่อนำสู่การยกระดับมาตรฐานคุณภาพชีวิตที่ดี สามารถพึ่งตนเองได้ การมอบโอกาสที่ดีให้พวกเขาเปรียบเสมือนการสร้างถนนสายใหม่ ที่สะดวกและปลอดภัยให้แก่เขาเหล่านั้น เมื่อเขาได้เดินไปในทางที่สะดวกกว่าเขาจะสามารถไปถึงเป้าหมายชีวิตได้เร็วเช่นกัน เชื่อว่าในอนาคตเด็กๆ เหล่านี้จะเป็นกำลังสำคัญที่จะพัฒนาท้องถิ่น ชุมชนและประเทศชาติต่อไป

           “มีนาคม” เดือนแห่งการสมัครสอบเข้าเรียนของเด็กไทย กลายเป็นปัญหาทุกๆ ปี เมื่อพ่อแม่ผู้ปกครองต้องการให้ลูกได้สิทธิ์เข้าเรียนโรงเรียนดี เด่น ดัง ต้องวิ่งเต้น เส้นสาย จ่ายเงิน เพื่อแลกรับผลประโยชน์กับการเข้าเรียน หรือแป๊ะเจี๊ยะ ประหนึ่งโจรเรียกค่าไถ่จากพ่อแม่ผู้ปกครอง กลายเป็นปัญหาฝังรากลึกสังคมไทย จนเมื่อวันที่ 3 มีนาคม 2559 “นายมงคล กิตติ์ สุขสินธารานนท์” เลขาธิการมูลนิธิเครือข่ายต่อต้านทุจริตคอร์รัปชั่น (มตช.) ได้เข้าพบ “รศ.นพ.กำจร ตติยกวี” ปลัดกระทรวงศึกษาธิการ (ศธ.) ซึ่งได้รับมอบหมายจาก “พล.อ.ดาว์พงษ์  รัตนสุวรรณ” รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ เพื่อหารือแนวทางแก้ปัญหาแป๊ะเจี๊ยะ

ล่าสุด “นายมงคลกิตติ์” ได้ยื่นหนังสือ  มตช. 018/2559  ซึ่ง ศธ. กลุ่มบริหารงานกลาง สอ.สป. ลงเลขที่ลับ 77 วันที่ 7 มีนาคม 2559 เวลา 15.09 น. ยื่นข้อเสนอ 3 ข้อ ผ่านปลัด ศธ. ถึง รมว.ศึกษาธิการ ดังนี้ 1.ข้อเสนอแนวทางการแก้ไขปัญหาแป๊ะเจี๊ยะปี 2559 (กราฟฟิก) 2.ข้อเสนอแนวทางการแก้ไขปัญหาการเก็บค่าบำรุงการศึกษา และ 3.มาตรการติดตามตรวจสอบเฝ้าระวังและการบังคับใช้กฎหมาย

การเข้าศึกษาต่อในระดับอนุบาล 1 (อ.1), ประถมศึกษาปีที่ 1 (ป.1), มัธยมศึกษาปีที่ 1 (ม.1), มัธยมศึกษาปีที่ 4 (ม.4) ของโรงเรียนแข่งขันปานกลางถึงโรงเรียนแข่งขันสูง ช่วงรับนักเรียนจะมีปัญหาเรื่องราวร้องเรียนทุกปี และเกิดขึ้นจริง แต่ทุกรัฐบาลไม่สามารถแก้ปัญหานี้ได้ เนื่องจากอดีตผู้บริหารที่ผ่านมาจากฝ่ายการเมือง  พรรคการเมือง   ส.ส.  ส.ว. หัวคะแนน  ร่วมมือกับข้าราชการประจำใน ศธ. ระดับสูง ระดับกลาง  อ.ก.ค.ศ.เขตพื้นที่การประถมศึกษา  อ.ก.ค.ศ.เขตพื้นที่การมัธยมศึกษา กรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน  ผู้อำนวยการโรงเรียน ผู้มีอิทธิพลในพื้นที่ (ผู้ว่าฯ/นายก อบจ./นายกเทศมนตรี/นายก อบต./ประธานหอการค้าจังหวัด) อัยการ  ผู้พิพากษา นายตำรวจ  นายทหาร เจ้าหน้าที่ฝ่ายตรวจสอบ (ป.ป.ช./สตง./ป.ป.ท./ดีเอสไอ/ปปง.) สื่อมวลชน คนใกล้ชิดผู้บริหารโรงเรียน สมาคมครูและผู้ปกครองนักเรียน สมาคมศิษย์เก่า ร่วมกันรับผลประโยชน์/แชร์ประโยชน์ที่จะได้รับ อาทิ รูปแบบเงินสด   การช่วยเหลือให้ได้มาซึ่งตำแหน่ง ผอ.โรงเรียนขนาดใหญ่ การคุมฐานคะแนนเสียงของนักการเมือง การช่วยเหลือทางคดี รวมเป็นสิทธิประโยชน์อื่นๆ ประมาณการ 1.5-2.5 หมื่นล้านบาทต่อปีการศึกษา

สิ่งเหล่านี้เป็นต้นเหตุของการทุจริตคอร์รัปชั่น ซึมซับและเรียนรู้ตั้งแต่เป็นนักเรียน เมื่อจะสอบเข้ารับราชการ อาทิ   สอบบรรจุครูผู้ช่วย  สอบเข้านักเรียนนายสิบ ทหาร บก-เรือ-อากาศ  สอบเข้าโรงเรียนนายอำเภอ  สอบเข้าพยาบาล สอบเข้าบรรจุเป็นข้าราชการ ก.พ. ฯลฯ ล้วนจ้างมือปืนยิงข้อสอบแทบทั้งสิ้น  เมื่อบุคคลเหล่านี้เข้าไปรับราชการ พนักงานบริษัท ก็จะหาช่องทางทุจริตประพฤติมิชอบแทบทั้งสิ้น  ทำให้ประเทศไทยปัจจุบันมีหนี้สาธารณะประมาณ  6.005 ล้านล้านบาท คิดเป็น 44.36% ของจีดีพี

การทุจริตคอร์รัปชั่น เป็นสาเหตุสำคัญของการเข้าควบคุมอำนาจในการบริหารราชการแผ่นดิน ตั้งแต่ 22 พฤษภาคม 2557 จนถึงปัจจุบัน ของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ซึ่งการแก้ไขปัญหาการทุจริตคอร์รัปชั่น ภายใต้การนำของรัฐบาล “พล.อ.ประยุทธ์  จันทร์โอชา”  หัวหน้า คสช.และนายกรัฐมนตรี มีความตั้งใจจริงในการแก้ไขปัญหา แต่ถ้าได้แก้ปัญหาต้นตอแห่งการทุจริต คือแป๊ะเจี๊ยะ มีเสนอแนวทางการแก้ไขปัญหาแป๊ะเจี๊ยะปีการศึกษา 2559 (ดูกราฟฟิกประกอบ)

2.ข้อเสนอแนวทางการแก้ไขปัญหาการเก็บค่าบำรุงการศึกษา เนื่องจากมีเหตุจำเป็นเพราะรัฐบาลได้จัดสรรงบอุดหนุนรายหัว  ค่าหนังสือเรียน  ค่ากิจกรรมพัฒนาผู้เรียน  ค่าเครื่องแบบนักเรียน  ไม่เพียงพอต่อการจัดการศึกษาของแต่ละโรงเรียน  ทำให้ผู้ปกครองรับภาระประมาณ 67% ของงบประมาณรายจ่ายของแต่ละโรงเรียนใน 1 ปีการศึกษา ทำให้โรงเรียนมีรายรับประมาณ 33% ของรายจ่ายประจำทั้งหมด

รายจ่ายส่วนเกินของแต่ละโรงเรียน มีดังนี้ 1.ค่าครูอัตราจ้าง 2.ค่าครูชาวต่างประเทศ 3.ค่าเจ้าหน้าที่ธุรการ 4.ค่า รปภ. 5.ค่าภารโรง 6.ค่าน้ำ-ไฟฟ้า  7.อื่นๆ ซึ่งเป็นสาเหตุที่ต้องเก็บค่าบำรุงการศึกษารายเทอมต่อคน ประมาณ 1,700-7,200 บาท หรือตกปีละ 4-4.5 หมื่นล้านบาท แต่ละเทอมจะมีผู้ปกครองไม่สามารถชำระค่าบำรุงการศึกษาประมาณ 20-30% เป็นสาเหตุทำให้โรงเรียนเก็บค่าบำรุงการศึกษาสูงขึ้น เพื่อให้พอกับรายจ่ายประจำ

ปีการศึกษา 2559 “พล.อ.ประยุทธ์” และ “พล.อ.ดาว์พงษ์” ประกาศนโยบายชัดเจนในการแก้ไขปัญหาการทุจริตคอร์รัปชั่น โดยการรับนักเรียนปีการศึกษา 2559 ต้องไม่มีแป๊ะเจี๊ยะ เป็นเหตุให้ผู้บริหารสถานศึกษากังวลว่าจะไม่มีเงินพอรายจ่าย “มตช.” มีข้อเสนอวิธีการแก้ไขดังนี้

จากการประมาณการค่าใช้จ่ายที่จะเพียงพอต่อการจัดการศึกษาเรียนฟรี 12 ปี ต้องใช้เงินกว่าปีละ 4-4.5 หมื่นล้านบาท รัฐบาลควรสั่งการ กระทรวงการคลังให้เสนอมาตรการจัดเก็บภาษีการศึกษา เช่นเดียวกันกับการเก็บภาษีน้ำมัน  ภาษีบาป  ภาษีล้อเลื่อน  ซึ่งจะเป็นการแก้ไขปัญหาที่ถูกจุด และปัญหานี้จะหมดไป การทุจริตคอร์รัปชั่นตั้งแต่เยาว์วัยจนถึงวัยผู้ใหญ่ก็จะไม่เกิดขึ้น  ข้าราชการ  นักการเมืองระดับชาติ  นักการเมืองระดับท้องถิ่น ฯลฯ จะไม่เกิดความสัมพันธ์เชิงอุปถัมภ์ ค่าความโปร่งใสนานาชาติของประเทศไทยจะดีขึ้นอย่างทันตา

3.มาตรการติดตามตรวจสอบเฝ้าระวังและการบังคับใช้กฎหมาย เพื่อการดำเนินงานให้สัมฤทธิผลมีประสิทธิภาพ “พล.อ.ดาว์พงษ์” ควรเสนอ “กรอบอำนาจ” จาก คสช.ผ่านมาตรา 44 ตามรัฐธรรมนูญชั่วคราว 2547 ให้ “อำนาจ” รมว.ศึกษาธิการแต่งตั้งโยกย้ายผู้บริหาร ตั้งแต่ระดับ 8, 9, 10, 11 รวมถึงคณะกรรมการรับนักเรียน ที่ถูกร้องเรียนแป๊ะเจี๊ยะ “ให้ออกจากตำแหน่ง” หรือ “หยุดการปฏิบัติหน้าที่” ขณะเดียวกันให้อำนาจ “รมว.ศึกษาธิการ” ตั้งคณะกรรมการแก้ไขปัญหาแป๊ะเจี๊ยะปี 2559 2.ตั้งคณะทำงานติดตามตรวจสอบแก้ไขปัญหาการเก็บค่าบำรุงการศึกษาปี 2559 และ 3.กำหนดอัตราสำรองราชการในตำแหน่งเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานระดับ (ระดับ 11), ผอ.สำนักงานเขตพื้นที่การประถมศึกษา (ระดับ 9), ผอ.สำนักงานเขตพื้นที่การมัธยมศึกษา (ระดับ 9), ผู้อำนวยการโรงเรียน ระดับ 8-9

เหนื่ออื่นใด เมื่อหัวหน้า คสช.ให้อำนาจ “พล.อ.ดาว์พงษ์” แบบเบ็ดเสร็จก็จะสามารถเปิดยุทธการกระชับพื้นที่ “ปราบแป๊ะเจี๊ยะ” ทั่วประเทศไทยให้สิ้นซาก!!!

            9มี.ค.2559 พล.ร.อ. ณรงค์ พิพัฒนาศัย รองนายกรัฐมนตรี ด้านสังคม ในฐานะประธานบอร์ดคณะกรรมการกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) เปิดเผยว่า เมื่อวันที่ 8 มี.ค.ที่ผ่านมา พล.อ.ชาตอุดม ติตถะสิริ ประธานคณะกรรมการติดตามตรวจสอบการใช้จ่ายงบประมาณภาครัฐ (คตร.) ได้ยื่นหนังสื่อการยกเลิกคำสั่งที่ให้ คตร. เข้าไปควบคุมและตรวจสอบการเบิกจ่ายงบประมาณของ สสส. ให้แก่ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีแล้ว ทั้งนี้เพื่อให้การใช้จ่ายงบประมาณของ สสส.สามารถกลับมาดำเนินอนุมัติงบประมาณได้ตามปกติ คาดว่านายกฯจะลงนามอนุมัติมาในเร็วๆนี้ เพื่อให้เกิดการใช้จ่ายงบประมาณอย่างต่อเนื่อง

            9มี.ค.59 พล.อ.สุรเชษฐ์ ชัยวงศ์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ พร้อมด้วย “โค้ชซิโก้”ร.ต.ท.เกียรติศักดิ์์์ เสนาเมือง ผู้ฝึกสอนทีมฟุตบอลชายทีมชาติไทย ในฐานะผู้เชี่ยวชาญพิเศษ สำนักพัฒนาการศึกษาเขตพัฒนาพิเศษเฉพาะกิจจังหวัดชายแดนภาคใต้ ได้เดินทาง ลงพื้นที่ จ.นราธิวาส เพื่อตรวจเยี่ยมศูนย์การศึกษาพิเศษ ประจำ จ.นราธิวาส และเปิดคลินิกฟุตบอลในโครงการ “สานฝันการกีฬาสู่ระบบการศึกษาจังหวัดชายแดนใต้”ณ สนามกีฬาองค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) นราธิวาส ซึ่งได้รับความสนใจจากเด็กและเยาวชนในพื้นที่เป็นจำนวนมาก

พล.อ.สุรเชษฐ์ กล่าวว่า ตามนโยบายของ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี ที่ได้ให้พิจารณาสนับสนุนความสามารถของเยาวชนในพื้นที่จังหวัดชายแดนใต้ ที่ให้ความสนใจและมีความสามารถในการกีฬาประเภทต่างๆ กระทรวงศึกษาธิการเล็งเห็นว่า หากนำกิจกรรมด้านกีฬามารวมเข้ากับการศึกษาอย่างเป็นระบบถือได้ว่าเป็นการส่งเสริมศักยภาพของเยาวชนอันจะนำไปสู่การพัฒนาคน และพัฒนาชาติได้อย่างยั่งยืนต่อไป จึงได้เร่งขับเคลื่อนโครงการสานฝันการกีฬาสู่ระบบการศึกษาในจังหวัดชายแดนใต้ โดยมีวัตถุประสงค์หลักคือ เพื่อสนับสนุนความสนใจและความสามารถด้านกีฬาของเด็กและเยาวชนให้มีความสามารถควบคู่กับการศึกษาเพื่อให้เกิดความมั่นคงยั่งยืน อีกทั้งเป็นการตอบสนองทางเลือกในการศึกษาต่อ และการประกอบอาชีพในอนาคตให้กับเด็กและเยาวชนด้วย

ขณะที่ร.ต.ท.เกียรติศักดิ์เล่าถึงความเป็นมาตั้งแต่สมัยที่เตะฟุตบอลอยู่ที่บ้านเกิด จ.ขอนแก่น ก่อนที่จะเดินทางมาเป็นนักฟุตบอลอาชีพที่ กทม. จนประสบความสำเร็จติดทีมชาติ ตลอดจนประสบการณ์การไปค้าแข้งในต่างแดน เช่น อังกฤษ สิงคโปร์ และเวียดนาม กระทั่งได้รับการแต่งตั้งให้เป็นหัวหน้าโค้ชทีมชาติไทยในปัจจุบัน ซึ่งการจะประสบความสำเร็จนั้นอาศัยความมุ่งมั่นตั้งใจและอุตสาหะในการฝึกซ้อม พร้อมกันนี้ร.ต.ท.เกียริตศักดิ์ยังได้สอนเทคนิคการและโชว์การเล่นฟุตบอลให้เด็กๆเพื่อเป็นกำลังใจ และสร้างแรงบันดาลใจให้แก่เด็กและเยาวชน

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ยังมีการแถลงข่าวแนวทางการดำเนินโครงการสานฝันกีฬาสู่ระบบการศึกษาจังหวัดชายแดนใต้ โดยมีผู้แทนจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้าร่วม อาทิ นายพะโยม ชิณวงศ์ รองเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) นายวณิช อ่วมศรี รองเลขาธิการคณะกรรมการอาชีวศึกษา (กอศ.)สำหรับแนวทางการดำเนินโครงการสานฝันกีฬาสู่ระบบการศึกษาจังหวัดชายแดนใต้ได้มีข้อสรุปร่วมกันดังนี้ กระทรวงศึกษาธิการได้แบ่งการดำเนินงานออกเป็น 3 ระยะ ได้แก่ระยะสั้น จัดให้มีมหกรรมแข่งขันกีฬาในช่วงปิดภาคเรียนฤดูร้อน เพื่อส่งเสริมเยาวชนได้ใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ โดยจัดการแข่งขันทั่วทุกจังหวัด จัดนักกีฬาจากสถานศึกษาทุกสังกัดของกระทรวงศึกษาธิการ ซึ่งได้รับความร่วมมือจากทุกจังหวัด กอ.รมน.ภาค 4 ส่วนหน้า ตลอดจนองค์กรต่างๆในพื้นที่ โดยมีการแข่งขันกีฬา ดังนี้ ฟุตบอล,ฟุตซอล,เซปักตะกร้อ,วอลเลย์บอล และวิ่ง 31 ขา

ระยะกลาง จะมีกิจกรรมหลักๆ คือ จัดให้มีการเรียนการสอน โปรแกรมวิทย์-กีฬา/ศิลป์-กีฬา ในโรงเรียนต้นแบบ ที่ได้กำหนดไว้คือ โรงเรียนเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี อ.เมือง จ.ยะลา ได้ทำการเปิดรับสมัครรุ่นแรกจำนวน 80 คน เมื่อช่วงเดือน พ.ค.58 ที่ผ่านมา

ระยะยาว กระทรวงศึกษาธิการและ สกอ.ประสานความร่วมมือจากสถาบันอุดมศึกษาทั้งในและนอกพื้นที่ร่วมสนับสนุนโควตา และทุนการศึกษาให้กับเยาวชนในโครงการให้มีโอกาสได้ศึกษาต่อในคณะต่างๆ เพื่อสนับสนุนให้เกิดความยั่งยืน ต่อเนื่องของการศึกษาในระดับอุดมศึกษารวมถึงการประกอบอาชีพในอนาคต

            “คนอยู่ได้ พระอยู่ได้ คนอดอยากพระก็อดอยาก คนกินอะไรพระก็ฉันอันนั้น ถ้าชาวบ้านไม่มีเงินไม่มีรายได้ เขาจะเอาอะไรมาใส่บาตรให้พระฉัน จึงต้องหาวิธีการให้ชาวบ้านได้มีกินมีใช้จะได้มีข้าวปลาอาหารมาใส่บาตรได้บ้าง” พระครูวินัยธรธีระพงษ์ ธีระปัญโญ  วัย 32 ปี เจ้าอาวาสวัดป่าทุ่งกุลาเฉลิมราช อ.เกษตรวิสัย จ.ร้อยเอ็ด กล่าว

พระครูวินัยธรธีระพงษ์ จึงได้ไปปรึกษากรมวิชาการเกษตรว่าจะปลูกพืชอย่างไรในพื้นที่วัด ซึ่งมี 300 ไร่และมีแหล่งน้ำลึก 5 เมตรที่พระธรรมฐิติญาณ เจ้าคณะภาค 10 ขุดคลองไว้ล้อมรอบวัด ได้ความว่าดินขาดสารอาหารมากต้องทำการปรับปรุงดินเสียก่อน จึงจะทำการเพาะปลูกได้ จากนั้นได้ไปขอข้อมูลการรับซื้อผักจากห้างเทสโก้ โลตัส จนได้คำตอบว่า “ผักบุ้ง” เป็นที่ต้องการของตลาด

จากนั้นเดือนเมษายน 2558 เจ้าอาวาสวัดป่าทุ่งกุลาเฉลิมราช พระลูกวัด และชาวบ้านบางส่วนได้ร่วมกันปรับปรุงดินและทดลองปลูกผักบุ้ง โดยได้รับการสนับสนุนจาก “ดร.อุดม คำชา” ผู้อำนวยการสำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 4  กรมวิชาการเกษตร กระทั่งไปมีโอกาสพูดคุยกับ “พรเพ็ญ นาถพิริยรัตน์” รองประธานกรรมการฝ่ายกำกับดูแลคุณภาพสินค้า เทสโก้ โลตัส ที่เลื่อมใสวัดป่าทุ่งกุลาเฉลิมราช จนพัฒนาความร่วมมือเป็นโครงการ “ปลูกผักบุ้งกลางนา ทุ่งกุลาฯ ยิ้มได้” ในเวลาต่อมา

“สิ่่งที่ยากที่สุดคือการทำให้ชาวบ้านเชื่อว่าดินในทุ่งกุลาสามารถปลูกอย่างอื่นได้นอกเหนือจากข้าว แรกๆ ก็ต้องทำให้ดูเป็นตัวอย่างว่าทำได้ และพยายามรณรงค์ชักชวนชาวบ้านให้รวมกลุ่มกันมาปลูกผักบุ้ง เพราะมีห้างเทสโก้โลตัสรับซืื้อผลผลิตอยู่แล้ว ตอนนี้ทำประมาณ 13-14 ไร่ ชาวบ้านจะมีรายได้เสริมเดือนละประมาณ 4-5 พันบาทต่อการตัดผักบุ้งแต่ละรอบ ทำให้พวกเขาเชื่อว่าดินทุ่งกุลาปลูกอย่างอื่นได้ เมื่อชาวบ้านมีรายได้เพิ่ม มีความเป็นอยู่ดีขึ้น มีเงินเหลือพอที่จะเข้าวัดทำบุญพระก็ได้ฉันอาหารตามชาวบ้านเช่นกัน” พระครูวินัยธรธีระพงษ์ กล่าว

สมัยที่เรียนคณะเทคโนโลยีสารสนเทศ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลสกลนคร “พระครูวินัยธรธีระพงษ์” เป็นนายกสโมสรนักศึกษา ประธานค่ายอาสาพัฒนาชนบท ช่วยเหลือชาวบ้านมาโดยตลอด หลังเรียนจบได้บวชตามประเพณีชายไทย โดยมีพระอาจารย์ต้นบุญ เป็นพระอุปัชฌาย์ จำพรรษาอยู่วัดที่จ.สกลนคร เมื่อบวชได้ 1 พรรษา พระอาจารย์ได้ชวนมาดูแลวัดป่าทุ่งกุลาเฉลิมราชแห่งนี้จนถึงปัจจุบัน และกำลังเรียนด้านรัฐศาสตร์ที่ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชและมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย

วัดแห่งนี้มีพระ 12 รูป แม่ชี 2 รูป ชีปะขาว 3 คน ถือศีลอาศัยอยู่ในวัดบนพื้นที่ 300 ไร่ บ้านเรือนชาวบ้านที่อาศัยอยู่ใกล้ๆ มีแค่ 13 ครัวเรือนที่ห่างออกไปอีก 2  กิโลเมตรถึงจะมีหมู่บ้านโพนตูมอีก 1  หมู่บ้าน ชาวบ้านส่วนใหญ่ทำนา พอหมดหน้านาก็ไม่มีอะไรทำ ยิิ่งมาปีนี้แล้งมากและข้าวก็ไม่ได้ราคา ทำให้ชาวบ้านไม่มีเงินทอง เมื่อชาวบ้านยากจน ก็ส่งผลกระทบกับพระไปด้วย พอมีโครงการ “ปลูกผักบุ้งกลางนา ทุ่งกุลาฯ ยิ้มได้” ทำให้ชาวบ้านมีความเป็นอยู่ดีขึ้นตั้งแต่ต้นปีที่ผ่านมาที่เริ่มโครงการ

“กรแก้ว กาญจนสอน” อายุ 59 ปี ประธานกลุ่มชาวบ้านที่ร่วมโครงการบอกว่า การปลูกผักเสริมทำให้ชาวนาใช้เวลาว่างมาสร้างรายได้เพิ่มขึ้นได้ ช่วยบรรเทาความเดือดร้อนไปได้ เพราะปีนี้แล้งมากข้าวไม่ได้ราคา ปีก่อนหน้านี้เขาทำนา 80 ไร่ลงทุนไม่ต่ำกว่า 2 แสนขายข้าวได้ประมาณ 2 เท่าที่ลงทุนประมาณ 4 แสนบาท แต่ปีนี้ลงทุนเท่าเดิมแต่ขาดทุนย่อยยับเพราะขายได้แค่ 1 แสนบาทเท่านั้น

ทั้งนี้การปลูกผักบุ้ง ทางวัดจะแบ่งพื้นที่ให้ 1 งานมีประมาณ 6-7 แปลงและต่อระบบน้ำไว้ให้รดน้ำ ซึ่งวัดลงทุนประมาณ 5 แสนบาท ปลูกผักบุ้งประมาณ 20-25 วันผักใบยาว 30 เซนติเมตร ไม่เกิน 65 เซนติเมตร เส้นผ่าศูนย์กลาง 0.5 เซนติเมตรก็ตัดผักส่งห้างเทสโก้ โลตัสได้เฉลีี่ยรายได้ประมาณ 4-5 พันบาทต่อครั้ง จากนั้นต้องปรับปรุงดินและพักไว้ประมาณ 5 วันค่อยเริ่มปลูกใหม่อีกรอบ ซึ่งชาวบ้านจะแบ่งกันดูแลแปลงผักและแบ่งรายได้ตามความสมัครใจ ที่ผ่านมาเคยขายได้ถึงกิโลกรัมละ 10-14 บาท เพิ่มหรือลดโดยอิงตามราคาตลาด

“พรเพ็ญ นาถพิริยรัตน์” รองประธานกรรมการฝ่ายกำกับดูแลคุณภาพสินค้า เทสโก้ โลตัส บอกว่า ปัจจุบันเทสโก้โลตัสรับซื้อผักบุ้งอยู่ประมาณวันละ 300 กิโลกรัม ในอนาคตจะเพิ่มปริมาณเป็น 500 กิโลกรัม และในอนาคตมีแนวคิดว่าจะร่วมกับชาวบ้านพัฒนาปลูกผักชนิดอื่นที่เป็นที่ต้องการของตลาด เช่น คะน้า กวางตุ้ง  หรือผลไม้ โดยจะมีนักวิชาการจากมหาวิทยาลัยเกษตรมาช่วยพัฒนาอีกทางหนึ่งด้วย เพื่อให้ผลผลิตตรงตามความต้องการของตลาด และเพิ่มรายได้ให้ชาวบ้านมากขึ้นอีกทางหนึ่ง

ทั้งนี้โครงการปลูกผักกลางนา ทุ่งกุลาฯ ยิ้มได้ เป็นไปตามโมเดลประชารัฐ ต่อสู้ปัญหาภัยแล้งร่วมกันอย่างยั่งยืน โดยเทสโก้ โลตัสรับซื้อผลผลิตทั้งหมด ตลอดจนเตรียมวางแผนพัฒนาสู่การปลูกผักชนิดอื่นๆ ต่อเนื่องต่อไป

           “ปิดทองหลังพระถูกสร้างขึ้นมาเพื่อน้อมนำแนวพระราชดำริมาเป็นแนวทางหลักในการบริหารและพัฒนาประเทศ โดยเริ่มต้นการทำงานที่ จ.น่าน ซึ่งประสบปัญหาเขาหัวโล้นอย่างรุนแรง โดยเริ่มต้นดำเนินงานมาตั้งแต่ปี พ.ศ.2553 ได้ขยายผลการดำเนินงานไปสู่ จ.อุดรธานี กาฬสินธุ์ เพชรบุรี และอุทัยธานี รวมทั้งสิ้น 5 จังหวัด ถือเป็นพื้นที่ต้นแบบ จนถึงปัจจุบันเป็นระยะเวลา 5 ปี ที่มูลนิธิปิดทองหลังพระ ร่วมกับภาคีทั้งภาคการศึกษา ภาคสังคม ขับเคลื่อนการทำงานจนเกิดผลสัมฤทธิ์อย่างเป็นรูปธรรม โดยเฉพาะการพัฒนาระบบน้ำ ที่มีความสำคัญต่อวิถีชีวิตของชุมชน” ม.ร.ว.ดิศนัดดา ดิศกุล เลขาธิการมูลนิธิปิดทองหลังพระ สืบสานแนวพระราชดำริ เล่าถึงความเป็นมาและการทำงานของมูลนิธิ

ม.ร.ว.ดิศนัดดา กล่าวอีกว่า การพัฒนาแหล่งน้ำและพื้นที่รับน้ำถือเป็นงานสำคัญ ซึ่งมูลนิธิได้ดำเนินการในพื้นที่ต้นแบบ 5 จังหวัดอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในปี 2558 ที่ประสบปัญหาภัยแล้งอย่างหนัก มูลนิธิได้รับมอบหมายจากคณะกรรมการส่งเสริมเศรษฐกิจพอเพียงภาคเกษตรและชนบทให้ช่วย จึงเร่งดำเนินการในพื้นที่ต้นแบบและขยายผลไปยังพื้นที่ใกล้เคียง เพื่อบรรเทาทุกข์ให้แก่ชาวบ้าน ล่าสุดการทำงานดังกล่าวครอบคลุมประชากร 3,948 ครัวเรือน เกิดพื้นที่รับน้ำการเกษตรเพิ่มขึ้น 17,379 ไร่ เกิดพื้นที่สีเขียวสวยงามเพิ่มมากขึ้น

อย่างไรก็ตาม การทำงานในแต่ละพื้นที่มีความก้าวหน้าน้อยบ้าง มากบ้าง แต่สำคัญที่สุดคือ มูลนิธิจะทำงานบนพื้นฐานความต้องการของชุมชนเป็นที่ตั้ง การแก้ไขปัญหาต่างๆ ก็เกิดจากการสำรวจสอบถามจากชาวบ้านในพื้นที่ทุกหลังคาเรือน ไม่ใช่แค่ฟังจากผู้นำชุมชน ผู้ใหญ่บ้าน หรือหน่วยงานราชการในพื้นที่

ย้อนเวลาไปสู่การทำงานช่วง 5 ปีในพื้นที่ 5 ต้นแบบ คุณชายดิศ ชี้ชัดว่า ความเหลื่อมล้ำถือเป็นปัญหาสำคัญที่ต้องเร่งแก้ไขจริง เพราะเป็นรากฐานสำคัญที่นำประเทศไปสู่วิกฤติทางสังคม เศรษฐกิจ และการเมือง โดยมูลนิธิมีความมั่นใจว่า แนวทางและวิธีการของปิดทองหลังพระจะช่วยทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในเชิงโครงสร้างอย่างมีนัยสำคัญ

เพราะฉะนั้นการทำงานที่ผ่านมาประกอบด้วย 3 ด้านหลัก ได้แก่ 1.ด้านเศรษฐกิจ การจัดการน้ำอันเป็นเรื่องใหญ่ แต่ที่ผ่านมากลับไม่มีรัฐบาลใดประกาศให้เรื่องน้ำเป็นวาระแห่งชาติ ที่ผ่านมาภาคอีสานประสบปัญหาขาดแคลนน้ำไม่มีน้ำรองรับไว้ใช้ มูลนิธิจึงพยายามแก้ไขปัญหาดังกล่าว โดยร่วมมือกับมหาวิทยาลัยและดำเนินการตามแผนงานโครงการเศรษฐกิจพอเพียง ทำให้เกิดพื้นที่รับน้ำสำหรับเกษตรกรใน 5 จังหวัดพื้นที่ต้นแบบเพิ่มขึ้น 7.5 เท่า จากพื้นเริ่มต้น 21,418 ไร่ ปัจจุบันเป็น 160,890 ไร่

2.ด้านสังคม พัฒนาและส่งเสริมอาชีพและพืชเศรษฐกิจใหม่ อาทิ พริกซูเปอร์ฮอท สตรอเบอร์รี่ กล้วยเหลืองนวล การเลี้ยงหมูเหมยซาน เป็ดอี้เหลียง เป็นต้น เพื่อเป็นทางเลือกสร้างรายได้เสริม ขณะที่พืชบางชนิดเป็นทางเลือกใหม่ ที่สามารถปลูกทดแทนข้อจำกัดในการปลูกข้าวของบางพื้นที่ เช่น บ้านโป่งลึก-บางกลอย จ.เพชรบุรี โดยมุ่งให้ความรู้และต่อยอดไปสู่ความเข้มแข็งจากระดับครัวเรือนไปสู่ระดับชุมชน และต่อยอดมาสู่การรวมกลุ่มบริหารจัดการ ซึ่งเป็นตัวชี้วัดความก้าวหน้าสังคมชนบท โดยเวลานี้มีกลุ่ม/กองทุนชาวบ้านที่จัดการตนเองได้แล้ว 33 กลุ่ม/กองทุน มีงบประมาณ 3.6 ล้านบาท

เลขาธิการมูลนิธิ กล่าวต่อว่า และสุดท้ายด้านสิ่งแวดล้อม ได้ร่วมกับมูลนิธิแม่ฟ้าหลวงในพระบรมราชูปถัมภ์ ซึ่งได้รับมอบหมายจากรัฐบาล ร่วมกับกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และชุมชนฟื้นฟูป่าหัวโล้นของ จ.น่าน ด้วยการสร้างป่าชุมชนและป่าเศรษฐกิจ เช่น ส่งเสริมปลูกหวาย งาม้อน มะม่วงหิมพานต์ จนคืนพื้นที่ได้แล้ว 87,865 ไร่ และยังได้รับการสนับสนุนจากภาคประชาชนร่วมกันปลูกต้นไม้และไม้เศรษฐกิจไปแล้วไม่น้อยกว่า 7.5 ล้านต้น นับเป็นการคืนความสมบูรณ์ทางธรรมชาติและสร้างรายได้แก่ชาวบ้านระยะยาว

สำหรับบทบาทใหม่ของปิดทองหลังพระจากนี้ ม.ร.ว.ดิศนัดดา กล่าวว่า ในปีที่ 6 ของมูลนิธิ หรือในช่วงปีงบประมาณ 2559-2563 จะเพิ่มบทบาทการกระจายความรู้สู่สังคม การขับเคลื่อนงานมุ่งสู่สาธารณะ อันเป็นแนวทางที่จะนำ “ศาสตร์ของพระราชา” สู่การพัฒนาประเทศดังที่ตั้งใจไว้ โดยนำองค์ความรู้ ประสบการณ์ที่ได้จากพื้นที่ต้นแบบ ไปสร้างความรู้ความเข้าใจกับหน่วยงานราชการให้เข้าใจและแปลงให้เกิดเป็นนโยบายรัฐบาล อันจะนำไปสู่การปฏิบัติ เมื่อนั้นความมุ่งมั่นนี้จะเกิดขึ้น

“ในช่วงต้นปิดทองหลังพระจะร่วมกับมหาวิทยาลัยขอนแก่นจัดการความรู้ ออกแบบหลักสูตร สร้างนักพัฒนาหลักสูตร โดยใช้พื้นที่ ต.ทุ่งโป่ง อ.อุบลรัตน์ จ.ขอนแก่น เป็นพื้นที่ต้นแบบ และในอนาคตจะขยายไปสู่จังหวัดอื่นๆ ทั่วภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ที่ผ่านมาในการพัฒนาพื้นที่ต้นแบบทั้ง 5 จังหวัด มูลนิธิได้ร่วมมือกับสถาบันอุดมศึกษาหลายแห่ง อาทิ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี (มจธ.) มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี ทำงานมาต่อเนื่อง และจากนี้ยังคงร่วมมือต่อไป เพราะมหาวิทยาลัยทุกแห่งก็มีเป้าหมายที่จะสนับสนุนให้นิสิตนักศึกษาของตนได้นำองค์ความรู้ที่มีมาร่วมต่อยอดในการพัฒนาในทุกพื้นที่มีความเจริญมั่นคง ซึ่งความร่วมมือจากภาคีทุกส่วนถือว่ามีความสำคัญที่สุดในการทำงาน” ม.ร.ว.ดิศนัดดา กล่าวในตอนท้าย