สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติที่จัดตั้งขึ้นตามคำสั่งหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติที่ 46/2560 ได้เริ่มต้นดำเนินงานอย่างเป็นทางการแล้ว ว่ากันว่า เพื่อเปิดยุคใหม่แห่งการบูรณาการบริหารจัดการน้ำทั้งระบบของประเทศไทย

ทั้งนี้หลังจากที่มีคำสั่งหัวหน้าคสช.ที่ 46/2560 เรื่องจัดตั้งสำนักงานบริหารจัดการทรัพยากรน้ำแห่งชาติ เมื่อวันที่ 25 ต.ค. 2560 เพื่อทำหน้าที่สำคัญในการบูรณาการทุกหน่วยงานด้านน้ำเพื่อประโยชน์ในการกำหนดนโยบายบริหารจัดการทรัพยากรน้ำทั้งระบบให้เป็นเอกภาพหนึ่งเดียวกัน ต่อมา 22 ม.ค.2561 ได้เปลี่ยนชื่อเป็นสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ และย้ายนายสมเกียรติ ประจําวงษ์ อธิบดีกรมชลประทานมาเป็นเลขาธิการคนแรก นายสำเริง แสงภู่วงศ์จากรองอธิบดีกรมฝนหลวงและการบินเกษตร มาเป็นรองเลขาธิการ โดยหน่วยงานใหม่นี้ ขึ้นตรงกับนายกรัฐมนตรี

ล่าสุด พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีออกคำสั่งสำนักนายกรัฐมนตรีที่ 24/2561 เมื่อ 29 ม.ค.2561 แต่งตั้งคณะกรรมการทรัพยากรน้ำแห่งชาติ(กนช.)ชุดใหม่ ตามด้วยคำสั่งเมื่อ 31 ม.ค.2561 โอนย้ายข้าราชการ พนักงานราชการและลูกจ้างประจำกรมชลประทาน กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ 55 คน และจากกรมทรัพยากรน้ำ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอีก 26 คน รวมเป็น 81 คน มาปฏิบัติราชการในสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติเรียบร้อยแล้ว…สามารถเริ่มงานได้จริงๆ เสียที

สำหรับกนช.หรือคณะกรรมการทรัพยากรน้ำแห่งชาติชุดใหม่ ซึ่งมีนายกรัฐมนตรีเป็นประธาน พร้อมด้วยพล.อ.ฉัตรชัย สาริกัลยะ รองนายกฯ เป็นรองประธานฯ ส่วนกรรมการ มีอาทิ รมว.เกษตรฯ,รมว.ทรัพยากรธรรมชาติฯ,รมว.มหาดไทย ตลอดจนปลัดกระทรวงต่างๆและหัวหน้าส่วนราชการที่เกี่ยวข้อง เช่น อธิบดีกรมชลประทาน,อธิบดีกรมทรัพยากรน้ำฯ,กรมฝนหลวง,กรมอุตุนิยมวิทยา รวมถึงเลขาฯคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริกับเลขาธิการมูลนิธิปิดทองหลังพระสืบสานแนวพระราชดำริ ร่วมเป็นกรรมการ ทั้งนี้ ตัวเลขาฯสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติร่วมเป็นกรรมการและเลขานุการ….กนช.ก็ได้เรียกประชุมกันครั้งแรกทันทีเมื่อวันที่ 2 ก.พ.ที่ผ่านมา

ตามคำสั่งในการจัดตั้ง กนช.กำหนดอำนาจหน้าที่ อาทิ ปรับปรุงแผนยุทธศาสตร์บริหารจัดการทรัพยากรน้ำให้สอดคล้องกับแผนยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปีและขับเคลื่อนให้เป็นรูปธรรม มีประสิทธิภาพ กำหนดหลักเกณฑ์และเงื่อนไขในการจัดสรรและควบคุมการใช้ทรัพยากรน้ำในสภาวะวิกฤติ พร้อมกำกับ ติดตามประเมินผล บูรณาการแผนแม่บทและแผนงบประมาณบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ เป็นต้น

ผลประชุมนัดแรก มีมติกำหนดกรอบการทำงาน กนช.โดยปีนี้จะประชุมกัน 4 ครั้ง ห่างกันครั้งละ 3 เดือนซึ่งสอดคล้องกับสถานการณ์น้ำ และได้แบ่งมอบอำนาจหน้าที่ให้คณะอนุกรรมการ 4 คณะใน 4 ด้านได้แก่ การวิเคราะห์/ติดตามสถานการณ์น้ำ,การพัฒนาแหล่งน้ำขนาดใหญ่,การจัดทำ/ติดตามยุทธศาสตร์บริหารจัดการทรัพยากรน้ำ และการกลั่นกรอง/วิเคราะห์/ประเมินผลโครงการ

พล.อ.ฉัตรชัยกล่าวถึงการประชุม กนช.นัดแรกนี้ว่า นายกรัฐมนตรีอยากเห็นภาพการบริหารจัดการน้ำตลอดทั้งแผน,การแบ่งกลุ่มงบประมาณแต่ละปี ใช้ในส่วนไหนบ้าง โดยแบ่งเป็นงบฯปกติ เช่น การปรับปรุง ซ่อมบำรุง ขยายแหล่งน้ำที่มีอยู่และงบฯที่ใช้ในโครงการขนาดใหญ่ เช่น แผนสร้างคลองระบายน้ำหลากบางบาล-บางไทรที่ใช้งบฯกว่าหมื่นล้านบาท รวมถึงให้ชี้แจงถึงการใช้งบฯปกติ 5-6 หมื่นล้านบาท ตั้งแต่ปี 2557-2558 ทำอะไรไปแล้วบ้าง และต่อไปจะทำอะไรบ้าง ในส่วนโครงการขนาดใหญ่ที่แต่ละภาคเสนอมา 20-30 โครงการนั้น ต้องนำมาดูว่าจะใช้งบฯเท่าไหร่ ใช้เวลาเท่าไหร่

เอาเป็นว่า ตอนนี้การบริหารจัดการน้ำภายใต้การบูรณาการใหม่ โดยมีสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติเป็นตัวขับเคลื่อน ได้เริ่มขยับกันแล้ว ส่วนผลคงไม่ใช่จะเห็นได้ในทันที แต่ก็หวังว่า ในอีกไม่ช้าจะเกิดการ“บูรณาการจริงๆ”ให้งานของทุกหน่วยงานที่เกี่ยวกับ“น้ำ”ออกมาอย่างเป็นเอกภาพ ลดการซ้ำซ้อน ย้อนแย้ง เพื่อให้งบประมาณทุกบาททุกสตางค์จากเงินภาษีของประชาชนได้ใช้ประโยชน์อย่างเต็มประสิทธิภาพในการทำโครงการทั้งเพื่อการพัฒนาแหล่งน้ำและแก้ไขปัญหาเกี่ยวกับ“น้ำ”ทั้งหลาย

ไม่ใช่เหมือนในอดีตที่ผ่านมา ซึ่งมีการตั้งหน่วยงานหรือคณะกรรมการชุดแล้วชุดเล่า บอกจะมีบูรณาการการบริหารจัดการน้ำ แต่ก็เหลวเป๋วกันมาทุกที

สาโรช บุญแสง

นายสมชาย ชาญณรงค์กุล อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร กล่าวว่า ข้าวเป็นสินค้าเกษตรที่สำคัญของไทย ซึ่งมีพื้นที่ปลูกกว่า 65 ล้านไร่ แบ่งเป็นข้าวนาปี 58.7 ล้านไร่ และข้าวนาปรัง 6.3 ล้านไร่ มีผลผลิตรวมกว่า 29.1 ล้านตันข้าวเปลือก (พยากรณ์การผลิต ปี 2559/2560) สามารถส่งออกและทำรายได้เข้าประเทศประมาณปีละ 150,000 ล้านบาท มีเกษตรกรปลูกข้าวประมาณ 3.7 ล้านครัวเรือน หรือประมาณ 17 ล้านคน หรือคิดเป็นร้อยละ 26.15 ของประชากรทั้งประเทศ ซึ่งเกษตรกรเหล่านี้จะประสบปัญหาราคาข้าวเปลือกตกต่ำในช่วงที่ข้าวนาปีออกสู่ตลาด เนื่องจาก พ่อค้า หรือโรงสีต่างๆ ไม่สามารถรองรับผลผลิตที่ออกมทั้งหมดได้ จึงเกิดปัญหาการกดราคารับซื้อข้าวเปลือกจากเกษตรกร ดังนั้นกรมส่งเสริมการเกษตรจึงได้จัดทำโครงการสร้างมูลค่าเพิ่มสินค้าเกษตร (ข้าว) ในวิสาหกิจชุมชนขึ้นเพื่อสนับสนุนให้วิสาหกิจชุมชนที่เกิดจากการรวมตัวของเกษตรกรผู้ผลิตข้าว ซึ่งกระจายอยู่ในทุกภูมิภาคของประเทศ ให้สามารถเก็บรวบรวมผลผลิตข้าวไว้ได้เอง หรือสามารถแปรรูปเป็นข้าวสารเพื่อเพิ่มมูลค่าได้ จะสามารถช่วยให้เกษตรกรมีทางเลือกในการจำหน่ายข้าวเพิ่มมากขึ้น ส่งผลให้เกษตรกรสามารถจำหน่ายข้าวเปลือกและข้าวสารได้ในราคาที่เป็นธรรม ได้รับผลตอบแทนจากการปลูกข้าวเพิ่มมากขึ้น

สำหรับเป้าหมายดำเนินโครงการ 11 แห่ง 11 จังหวัดได้แก่ อุดรธานี อำนาจเจริญ นครสวรรค์ ร้อยเอ็ด สุรินทร์ หนองบัวลำภู นครราชสีมา บุรีรัมย์ พิษณุโลก สระแก้ว และจังหวัดกาฬสินธุ์ โดยเป็นวิสาหกิจชุมชนที่มีความพร้อมในการประกอบกิจการธุรกิจข้าว มีเงินทุนในการประกอบกิจการเบื้องต้น สามารถระดมทุนเพิ่มได้ รวมถึงสามารถสมทบค่าใช้จ่ายในการดำเนินการบางส่วนได้ เช่น การเดินสายไฟฟ้าเข้าโรงสี เงินทุนหมุนเวียน ค่าซ่อมบำรุงรักษาโรงสี เป็นต้น และต้องมีแผนการดำเนินกิจกรรมในการบริหารจัดการโรงสีข้าว รวมถึงแผนการตลาดข้าวสารของวิสาหกิจชุมชน ในส่วนของการสนับสนุนวิสาหกิจชุมชนที่ได้รับโครงการทั้ง 11 แห่ง ประกอบด้วย ลานตากข้าว ขนาด 1,000 ตารางเมตร เพื่อลดความชื้นข้าวเปลือกก่อนการเก็บรักษา ยุ้งฉางขนาด 500 ตันข้าวเปลือก เพื่อให้วิสาหกิจชุมชนสามารถเก็บรักษาข้าวเปลือกสำหรับรอการจำหน่าย หรือเพื่อใช้เป็นวัตถุดิบในการแปรรูปเป็นข้าวสาร เครื่องสีข้าวขนาด 6 ตันข้าวเปลือก/วัน เพื่อเพิ่มมูลค่าข้าวเปลือกโดยการแปรรูปเป็นข้าวสาร และสนับสนุนอุปกรณ์ที่จำเป็นสำหรับการดำเนินงานโรงสีข้าว เช่น เครื่องชั่ง เครื่องเย็บกระสอบข้าว เครื่องซิลสุญญากาศ เป็นต้น

นอกจากนี้ ยังอบรมให้ความรู้แก่สมาชิกวิสาหกิจชุมชนเรื่องการประกอบธุรกิจข้าว การบริหารจัดการโรงสี การตลาดข้าว มาตรฐานการผลิตข้าวสาร การจำหน่ายผ่านอินเตอร์เนตและอื่นๆ
ที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้วิสาหกิจชุมชนสามารถประกอบกิจการได้อย่างเหมาะสม

อธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์พานายกฯและครม.สัญจรจันทบุรี ดูงานสหกรณ์ แหล่งรวบรวมผลไม้คุณภาพภาคตะวันออก แปรรูป ส่งขายครบวงจร เตรียมผลักดันเป็นมหานครผลไม้ของโลก

6 ก.พ. 61 นายพิเชษฐ์  วิริยะพาหะ อธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ เปิดเผยถึงนายกรัฐมนตรี และคณะได้เดินทางมาที่สหกรณ์การเกษตรมะขาม จำกัด จังหวัดจันทบุรี ในการประชุม ครม. สัญจร  ตนได้นำเยี่ยมชมกระบวนการบริหารจัดการผลไม้ผ่านระบบสหกรณ์ โดยผลักดันให้ จังหวัดจันทบุรีสู่การเป็นมหานครผลไม้ของโลก ซึ่งสหกรณ์การเกษตรมะขาม จำกัด เป็นอีกหนึ่งสหกรณ์ระดับอำเภอ ที่ประสบความสำเร็จในการส่งเสริมเกษตรกรในพื้นที่ผลิตผลไม้คุณภาพ และมีระบบการบริหารจัดการผลไม้อย่างครบวงจร

นายพิเชษฐ์ กล่าวว่า สหกรณ์มีส่วนในการสนับสนุนเงินทุนให้เกษตรกรนำไปพัฒนาอาชีพ จัดหาปัจจัยการผลิตมาจำหน่ายให้สมาชิกในราคาเป็นธรรม ลดต้นทุนการผลิต มีการส่งเสริมการรวมกลุ่มสมาชิกเพื่อพัฒนากระบวนการผลิตผลไม้ให้ได้มาตรฐาน GAP มีตลาดรองรับ เกษตรกรอยู่ได้อย่างมั่นคง

“สหกรณ์การเกษตรมะขาม ดำเนินการมา 48 ปี มีสมาชิก 2,048  คน มีทุนดำเนินงาน 305.88  ล้านบาท ได้ส่งเสริมเกษตรกรจัดตั้ง กลุ่มผู้ผลิตผลเงาะคุณภาพ กลุ่มผู้ผลิตทุเรียนคุณภาพ กลุ่มผู้ผลิตมังคุดคุณภาพ จำนวน 4 กลุ่ม โดยมีการเตรียมความพร้อมพัฒนากลุ่มผู้ผลิตผลไม้คุณภาพสู่แปลงใหญ่ 2 พืช ได้แก่ กลุ่มมังคุด 112 ราย จำนวน 1,458 ไร่ และทุเรียน 54 ราย 817 ไร่” อธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ กล่าว

นายพิเชษฐ์ กล่าวว่า สำหรับปี 2561 จะให้สหกรณ์การเกษตรมะขาม เป็นแม่ข่ายศูนย์กลางการแปรรูปและส่งออกผลไม้ของภาคตะวันออก ที่มีเครือข่ายร่วมกับสหกรณ์การเกษตรเขาคิชฌกูฎ จำกัด และสหกรณ์นิคมสอยดาว จำกัด ซึ่งกรมฯได้สนับสนุนปัจจัยโครงสร้างพื้นฐาน และอุปกรณ์การตลาดให้กับสหกรณ์ทั้ง 2 แห่ง รวมมูลค่า 145 ล้านบาท นำเทคโนโลยีเครื่องมือที่ทันสมัยเข้ามาพัฒนาศักยภาพการผลิต และการแปรรูปผลไม้ของสหกรณ์ให้มีคุณภาพได้มาตรฐาน รวบรวมผลิตกว่า 35,000 ตัน จากเกษตรกรสมาชิก 5,000 ราย

ทั้งนี้ผลผลิตทุเรียนปีนี้ มีปริมาณเพิ่มสูงขึ้น ช่วงหลายปีได้ขยายพื้นที่ปลูกเพราะตลาดต้องการมากขึ้น โดยสหกรณ์กับจังหวัดจันทบุรีร่วมกันวางแผนรวบรวมผลผลิต 15,000 ตัน ทั้งทุเรียนสดและทุเรียน ไปแปรรูป จากสหกรณ์ 2 แห่ง เป็นการส่งเสริมการเพิ่มมูลค่าในรูปของทุเรียน Freeze Dry  กระจายผ่านตลาดในประเทศ ขึ้นห้างโมเดิร์นเทรด และเครือข่ายสหกรณ์ในจังหวัดต่าง  ๆ ส่งเสริมให้สหกรณ์ จับมือกับเอกชนจัดตั้งบริษัทเพื่อรวบรวมผลผลิตทุเรียนเพื่อการส่งออก โดยเบื้องต้นจะเน้นส่งออกสู่ตลาดในประเทศจีน และจะขยายผลสู่ประเทศอื่น ๆ

คำถาม ผมปลูกผักมาหลายปีแล้วครับ อยากจะลดการใช้สารเคมีลงบ้าง ขอทราบรายละเอียดเกี่ยวกับระบบเกษตรอินทรีย์ด้วยครับ

สถิตย์ อาริยะเรืองรอง

อ.เมือง จ.สิงห์บุรี

คำตอบ

ในการปลูกผักนั้น สภาพแวดล้อมและลักษณะดินที่เหมาะสมเป็นเรื่องที่สำคัญที่สุด พื้นที่ปลูกผักควรเป็นที่ราบ มีความสม่ำเสมอ ไม่ควรเป็นที่ต่ำ เพราะอาจมีน้ำท่วมขังได้ง่าย แต่ควรมีน้ำเพียงพอสำหรับใช้ตลอดปี หรือตลอดฤดูกาล ดินที่เหมาะสม ควรเป็นดินร่วน มีความอุดมสมบูรณ์สูง มีการระบายน้ำ และการถ่ายเทอากาศดี มีค่าความเป็นกรดเป็นด่าง ประมาณ 6.0-6.5 ดินล่างไม่ควรเป็นชั้นของดินดาน เพราะจะทำให้น้ำซึมผ่านไม่สะดวก พืชอาจเหี่ยวเฉาได้ในกรณีที่มีฝนตกหนัก หรือให้น้ำมากเกินไป

การเลือกพันธุ์ผัก ควรเลือกพันธุ์ที่มีความต้านทานต่อศัตรูพืชสูง ปราศจากเชื้อโรค ผลผลิตสูง และมีคุณภาพตรงตามที่ตลาดต้องการ รวมทั้งเลือกพันธุ์ที่เจริญเติบโตดีเหมาะสมกับฤดูปลูก และสภาพดินฟ้าอากาศที่ปลูก ควรแช่เมล็ดพันธุ์ผักในน้ำอุ่นที่มีอุณหภูมิ 50-55 องศาเซลเซียส นาน 10-15 นาที จะช่วยกำจัดเชื้อโรคพืชและเป็นการกระตุ้นให้เมล็ดพันธุ์งอกได้สม่ำเสมอ ช่วยลดปริมาณการใช้เมล็ดพันธุ์อีกด้วย

การเตรียมดิน ดังนี้

1. ให้ทำการปรับระดับพื้นที่ให้ราบเรียบ ไม่เป็นแอ่งขังน้ำ ไถเตรียมดิน ด้วยการไถดะ 1 ครั้ง ตากดินทิ้งไว้ 7 วัน เพื่อกำจัดแมลง โรค และวัชพืช แล้วทำการไถพรวน 1 ครั้ง จะทำให้ดินมีเนื้อละเอียด ร่วนซุย เหมาะแก่การปลูกพืชผัก ถ้าเป็นพื้นที่ที่มีปัญหาวัชพืช และเคยมีศัตรูพืชระบาดอย่างรุนแรงมาก่อน ควรจะตากดินทิ้งไว้อีก 7 วัน แล้วไถพรวนอีกครั้งหนึ่ง

2. หลังจากนั้น ให้ทำการยกร่องกว้างประมาณ 1.5 เมตร สูงประมาณ 25-30 เซนติเมตร เป็นอย่างน้อย จะช่วยในเรื่องการระบายน้ำได้ ระยะระหว่างร่อง 30-50 เซนติเมตร ให้หว่านปุ๋ยหมักอัตรา 4 ตันต่อไร่ หรือปุ๋ยคอก 2 ตันต่อไร่ ให้ทั่วพื้นที่ ผสมคลุกเคล้าให้เข้ากับดิน

3. ฉีดพ่นด้วยน้ำหมักชีวภาพ ที่ผลิตจากสารเร่ง พด.2 ของกรมพัฒนาที่ดิน ที่ได้รณรงค์แจกจ่ายให้ผู้สนใจนำไปใช้ โดยใช้ในอัตรา 5 ลิตรต่อไร่ เจือจาง 1:500 เพื่อเพิ่มธาตุอาหาร และสารเร่งการเจริญเติบโตแก่พืชและจุลินทรีย์ดิน

4. หว่านเชื้อจุลินทรีย์ควบคุมเชื้อสาเหตุโรคพืชที่ผลิตจากสารเร่ง พด.3 ของกรมพัฒนาที่ดิน ในอัตรา 100 กิโลกรัมต่อไร่ เพื่อป้องกันโรครากเน่าและโคนเน่าในช่วงแรกที่ปลูก แล้วจึงปลูกพืชผัก

การจัดการดินหลังเก็บเกี่ยว หลังจากเก็บเกี่ยวผลผลิตแล้ว ให้สับกลบเศษพืชผักลงดิน และปล่อยให้ย่อยสลาย 7 วัน แล้วจึงเตรียมดินดังที่ได้กล่าวมาแล้ว เพื่อปลูกพืชผักครั้งต่อไป การจัดการดิน เพื่อปลูกพืชผักโดยระบบเกษตรอินทรีย์ จะสามารถลดอัตราการใช้ปุ๋ยเคมีลงได้ ประมาณ 50 เปอร์เซ็นต์ หรือสามารถเพิ่มผลผลิตได้ประมาณ 20 เปอร์เซ็นต์ เมื่อเปรียบเทียบกับวิธีการเดิมของเกษตรกรนะครับ

นาย รัตวิ

นายวิณะโรจน์ ทรัพย์ส่งสุข เลขาธิการสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยถึงผลประเมินการพัฒนาเกษตรอินทรีย์ ปีงบประมาณ 2560 มีวัตถุประสงค์เพื่อเพิ่มพื้นที่ ปริมาณการผลิตเกษตรอินทรีย์ เพิ่มมูลค่าผลิตผล ผลิตภัณฑ์ด้านเกษตรอินทรีย์ และสินค้าที่ได้การรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ไทยเป็นที่ยอมรับในระดับสากล ซึ่งปีงบประมาณ 2560 ดำเนินการในพื้นที่ 77 จังหวัด

ผลการสำรวจเกษตรกรในพื้นที่ 4 ภาค 17 จังหวัด พบว่า มีเกษตรกรเข้าร่วมโครงการ 36,149 ราย รวมพื้นที่ 126,870 ไร่ เกษตรกรได้รับการถ่ายทอดความรู้ 14,928 ราย คิดเป็นร้อยละ 103 ของเป้าหมาย ความรู้ที่ถ่ายทอดให้เกษตรกร ได้แก่ การเข้าสู่มาตรฐานเกษตรอินทรีย์ การผลิตพืช/ปศุสัตว์/ประมงตามมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ การผลิตตามกระบวนการรับรองแบบมีส่วนร่วม การผลิตปุ๋ยอินทรีย์ชีวภาพ การผลิตและการใช้สารชีวภัณฑ์

เกษตรกรนำความรู้ไปปฏิบัติในการผลิตแบบเกษตรอินทรีย์แล้ว โดยได้รับการสนับสนุนปัจจัยการผลิต 2,346 ราย คิดเป็นร้อยละ 101 ของเป้าหมาย ได้แก่ ปุ๋ยหมักและวัสดุอุปกรณ์ที่ใช้ผลิตปุ๋ยอินทรีย์ พันธุ์หม่อน เมล็ดพันธุ์พืชปุ๋ยสด (ปอเทือง ถั่วพร้า) เมล็ดพันธุ์ผัก พันธุ์ไก่ไข่อินทรีย์ และวัสดุอุปกรณ์สำหรับสร้างโรงเรือนเลี้ยงไก่ไข่อินทรีย์ โดยมีการพัฒนาเกษตรกรสู่การรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ตามเป้าหมาย 180 ราย และตรวจรับรองมาตรฐาน 21,495 ราย ร้อยละ 120 ของเป้าหมาย

ด้านผลผลิต พบว่า เกษตรกรก่อนเข้าโครงการ ได้ผลผลิตข้าวแบบทั่วไป 405.10 กิโลกรัม/ไร่ และเมื่อเข้าร่วมโครงการปีแรกได้ผลผลิตข้าวอินทรีย์เฉลี่ย 303.85 กิโลกรัม/ไร่ แต่อย่างไรก็ตาม เมื่อเปรียบเทียบเกษตรกรที่มีประสบการณ์ผลิตข้าวอินทรีย์ในพื้นที่ใกล้เคียง ได้ผลผลิตสูงถึงเฉลี่ย 412.31 กิโลกรัม/ไร่ ซึ่งมากกว่าการผลิตข้าวแบบทั่วไป ดังนั้น จะเห็นได้ว่าเกษตรกรที่มีการปรับเปลี่ยนการผลิตเป็นข้าวอินทรีย์ในระยะต่อมาจะมีผลผลิตที่สูงขึ้นกว่าข้าวทั่วไป ด้วยเหตุนี้ จึงควรส่งเสริมให้เกษตรกรรายใหม่ให้มีความรู้ ความเข้าใจเกษตรอินทรีย์ และพัฒนาปรับปรุงบำรุงดินอย่างต่อเนื่องจนมีความอุดมสมบูรณ์ เนื่องจากจะส่งผลให้ผลผลิตสูงขึ้นอย่างแน่นอน และได้ราคาสูงกว่าราคาข้าวทั่วไปเฉลี่ย 2 – 8 บาท/กิโลกรัม ซึ่งขึ้นอยู่กับคุณภาพของข้าว

ด้านการพัฒนาต่อยอดการผลิตสู่ตลาด มีเกษตรกรได้หันมารวมกลุ่มแปรรูปผลผลิต ได้แก่ การแปรรูปข้าวเปลือกเป็นข้าวสาร การทำน้ำมัลเบอร์รี่ และแยมจากผลหม่อนสด เป็นต้น นอกจากนี้ ยังมีการพัฒนาตลาดสีเขียว 17 แห่ง พัฒนาโรงสีข้าวอินทรีย์ 2 แห่ง และจัดสัมมนาเชื่อมโยงเครือข่ายการผลิตและการตลาด ระหว่างเกษตรกรกับผู้ประกอบการใน 4 ภาค มีเกษตรกรเข้าร่วมสัมมนา 494 ราย ผู้ประกอบการ 23 แห่ง และผู้รวบรวมท้องถิ่น 15 ราย เกษตรกรมีมูลค่าการจำหน่ายสินค้า 2.856 ล้านบาท

ทั้งนี้ เกษตรกรส่วนใหญ่ มีความพึงพอใจต่อการดำเนินงานโครงการในระดับมาก ซึ่งการพัฒนาเกษตรอินทรีย์ในระยะต่อไป หน่วยงานในสังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์พร้อมบูรณาการงานโครงการร่วมกันยิ่งขึ้นในการคัดเลือกพื้นที่เป้าหมายเดียวกัน รวมทั้งส่งเสริม และสนับสนุนเกษตรกรให้ครอบคลุมครบถ้วนทุกด้าน นอกจากนี้ยังบูรณาการร่วมกับกระทรวงอื่น ได้แก่ กระทรวงพาณิชย์ กระทรวงสาธารณสุข กระทรวงอุตสาหกรรม กระทรวงวิทยาศาสตร์ฯ กระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงมหาดไทย และกระทรวงกลาโหม และยังมีแผนการประชาสัมพันธ์ประโยชน์ของสินค้าเกษตรอินทรีย์ให้ผู้บริโภครับทราบมากขึ้น ซึ่งเชื่อมั่นว่า จะส่งผลให้การผลิตและตลาดของเกษตรอินทรีย์กว้างขวางยิ่งขึ้นต่อไปทุกภูมิภาค