ต้องบอกว่าลุ้นกันตัวโก่งมาหลายสัปดาห์ติดต่อกัน ในส่วนตำแหน่งปลัดกระทรวงเกษตรฯ หลังจากที่รมว.เกษตรฯ  “พลเอกฉัตรชัย  สาริกัลยะ” มีการเขี่ยฝนร่วงจากกระทรวงเกษตรฯ ปลดปลัด “ธีรภัทร ประยูรสิทธิ”ออกจากตำแหน่ง หลังจากมีข่าวว่ากระทรวงเกษตรฯเป็นกระทรวงที่โลกลืมทำงานไม่เข้าตา เมื่อโพลล์หลายโพลล์ออกมาบอกว่ากระทรวงเกษตรฯ เป็นอันดับต้นๆ ที่ไร้ผลงาน

ซึ่งเมื่อถูกโหวตออกจากตำแหน่งท่านปลัดกระทรวงเกษตรฯ ก็ออกมาร่ายเอกสาร แจงในโซเชียลให้กับกลุ่มข้าราชการว่า ตลอดเวลา 2 ปี ที่ผ่านมา ท่านทำอะไรไว้บ้าง  ซึ่งก็ตามคาดมีทั้งภาพและเอกสาร ที่บรรจงพิมพ์สรุปใจความว่า ข้าทำงานมาตลอด ไม่เคยหยุด เสาร์-อาทิตย์  ก็ยังทำงาน แบบว่า “ป๊าดติโธ่ อะไรจะขยันปานนั้น” แต่ผลงานมันดันไม่เข้าตาสังคม งานนี้ต้องบอกว่า  โถๆๆๆๆๆๆ ก็ท่านไปไหนมาไหน ปิดข่าวกันให้แซด…..ข่าวก็ไม่มีให้เห็น วันเสาร์อาทิตย์ แอบท่อมๆ เดินดงลงทุ่งแบบไร้จุดมุ่งหมาย ใครเล่าเขาจะรู้ว่าท่านทำงาน และที่สำคัญ ใครจะบอกจะเตือนอะไร ท่านก็รับบทพระเอกในนิยายไปเสียหมด โลกสวยว่า ตนเองเก่งและคุมคนอยู่ แต่หารู้ไม่ คนเกษตรส่วนใหญ่เขาเดินก้มหน้าแทบไม่ได้ เพราะเขี้ยวลากดิน ว่ากันว่า วันใดในที่ประชุม ถ้าปลัดฝนเป็นประธาน แทนรมว.วันนี้เลือดซิบ ยังจะมาบอกว่า เอาอยู่ แต่เอาหละวันคืนย้อนคืนไม่ได้ อย่างไงก็คงเป็นบทเรียนกับใครหลายคน นะขอรับ ชีวิตต้องเดินหน้า

สัปดาห์นี้ก็ต้องมาลุ้นกันต่อไปว่า ใครจะเข้ามานั่งเป็นปลัดกระทรวงเกษตรฯที่ได้มาอย่างยากเข็ญเพราะที่ผ่านมา มีการลุ้นกันยกใหญ่ว่า ปลัดคนใหม่ จะ“ลิง”หรือ“เสือ” เพราะส่ง“เสือ”เข้าไปในสัปดาห์แรก ก็กินแห้วกลับมา เพราะมีคนบอกว่า มีรอยเลือดติดไปด้วย เพราะคดีของ“เสือ”ยังมีเยอะที่รอให้เคลียร์ งานนี้จึงถูกโหวตออกและตามมาด้วยการส่ง “ลิง” เข้าไปแทนว่างั้น และก็แว่วอีกว่า ที่ผ่านมามีฝูงลิงไปฉลองกันยกใหญ่ สุดท้ายก็แห้ว ส่วนจะแห้วจริงหรือไม่ ลุ้นกันต่อในสัปดาห์นี้ เพราะใต้โลกสีเขียวอะไรก็เกิดขึ้นได้ เพราะว่า ถึงวันนี้เริ่มมีชื่อแพลมๆ ออกมาว่า “พี่หมู” จะหวนคืนสังเวียนยุทธจักรเกษตรอีกครั้ง จะเข้มแข็งแค่ไหน ต้องมารอลุ้นกัน เพราะเฮียหมูคนนี้ เคยทำงานเข้าขากับทางทีมสีเขียวมาก่อน และที่สำคัญ รู้ว่าคนในกระทรวงเกษตรฯใครเป็นใครแบบรู้ไส้รู้พุง งานนี้หากเป็นจริงดังว่า งานที่เงอะๆ งะๆ งึกๆๆงักๆๆ มันน่าจะเข้าตาเสียที

และที่สำคัญไปกว่านั้นมันน่าจะหมดยุคที่จะหาแพะ อ้างคนกระทรวงเกษตรฯทำงานไม่เข้าตาต้องใจ รัฐมนตรีเสียที เพราะแว่วกันว่า ท่านๆอธิบดีที่กำลังจะถูกปรับออกจากตำแหน่งที่ไม่รวมเกษียณอายุราชการส่วนใหญ่ ล้วนเป็นกรมที่รมช.ดูแล และส่วนใหญ่ก็เป็นไม้เบื่อไม้เมากับท่านรมช. สมัยนั่งแถว พาณิชย์มาก่อน จึงทำอะไรไม่ถูกตาต้องใจ ไม่มีข่าวไม่มีผลงานหากมองให้ลึกถึงแก่นแท้ ต้องบอกว่าวันนี้ สังคมแทบไม่รู้ว่าใครคือ รมช.เกษตรฯ เพราะอะไร ไปคิดดูกันเองนะขอรับว่า ทำไมไม่มีข่าวของรมช. ว่างๆ ลองทำโพลล์ถามสังคมดู เผื่ออะไรกระจ่างมากขึ้น จะได้ไม่ต้องหาแพะ ย้ายคนโน้นคนนี้

ราชดำเนิน

ได้อ่านคำชี้แจงของอธิบดีกรมชลประทาน สัญชัย เกตุวรชัย ผ่านทางโซเชียลมีเดีย เรื่องอ่างเก็บน้ำห้วยทรายขมิ้น จังหวัดสกลนคร เมื่อวันที่ 29 กรกฎาคม 2560 ที่ผ่านมา ให้รู้สึกว่าทำไมหน่วยราชการจึงไม่ชี้แจง หรือพูดอะไรให้ประชาชนธรรมดาๆ เข้าใจง่ายๆ ทำไมต้องอธิบายอะไรเสียยืดยาว

กรณีอ่างเก็บน้ำห้วยทรายขมิ้น จังหวัดสกลนคร นี้ ประเด็นที่ประชาชนอยากรู้คือ อ่างแตกใช่หรือไม่ จึงทำให้น้ำจากอ่างเก็บน้ำไหลบ่าท่วมชุมชนที่อยู่ใกล้เคียง แม้ท่านอธิบดีจะพยายามชี้แจงว่า อ่างไม่แตกแต่น้ำไหลเข้าอ่างมากเกินความจุที่อ่างจะรับไว้ได้ น้ำจึงไหลล้นสันเขื่อน และจากการตรวจสอบด้วยสายตาของเจ้าหน้าที่พบว่ามี “การกัดเซาะ” สันเขื่อนลึก 4 เมตร กว้าง 20 เมตร เป็นเหตุให้น้ำไหลออกจากอ่าง

ในทางเทคนิคของการชลประทานอาจจะใช้ว่า “กัดเซาะ” แต่ในความรู้สึกและความเข้าใจของประชาชน มันคือ “อ่างแตก” เพราะสภาพที่สันเขื่อนแตกร้าวลึก 4 เมตร ยาว 20 เมตรนี้ไม่ใช่กัดเซาะธรรมดา แถมยังทำให้น้ำไหลออกจากอ่างนับล้านลูกบาศก์เมตรก็ไม่ธรรมดาอีกเช่นกัน ปริมาณน้ำที่ไหลออกจากอ่าง กับปริมาณที่น้ำเหลืออยู่ในอ่าง สภาพคงไม่ต่างจาก“อ่างแตก” เท่าไรนัก จึงไม่จำเป็นต้องยืนกรานกระต่ายขาเดียวว่าอ่างไม่แตก…

ที่สำคัญกว่านั้นควรชี้แจงสาเหตุ และสิ่งที่จะดำเนินการต่อไปอย่างสั้นๆ เป็นข้อๆ ตามลำดับเหตุการณ์ให้ชัดเจน ไม่ต้องเท้าความ หรืออ้างอะไรให้มากมายเกินไป เช่น บอกว่า ดำเนินการพร่องน้ำจากอ่างเก็บน้ำเพื่อรองรับปริมาณน้ำฝนที่จะมีมากตามนโยบายของอธิบดีกรมชลประทานแล้ว หรือบอกว่า จะติดตั้งเครื่องผลักดันน้ำ 26 เครื่อง ซึ่งได้ติดตั้งไปแล้ว 4 เครื่อง เหลืออีก 22 เครื่อง….นี่ก็จริงใจเกินไป ทำให้ประชาชนแทบหมดหวัง เพราะไม่รู้ว่าอีก 22 เครื่องเมื่อไรจะติดตั้งเสร็จ พอดีน้ำลด….

ชื่ออธิบดี เป็นผู้ชี้แจง แต่ไม่ทราบว่าใครเป็นคนเขียนข้อมูลให้อธิบดี แม้จะเป็นเรื่องเร่งด่วนที่ต้องชี้แจงข้อกล่าวหาภายใน 24 ชั่วโมง ตามกฎกติกาของรัฐบาลที่กำหนดให้หน่วยราชการต้องชี้แจงทำความเข้าใจกับประชาชนผ่านทางสื่อมวลชนต่างๆ กรณีที่มีการนำเสนอข่าวเชิงลบที่เกี่ยวกับหน่วยงานนั้นๆ แต่อธิบดีควรต้องตรวจสอบให้ดีว่าสิ่งที่ชี้แจงไปจะทำให้สังคมสับสนมากขึ้นหรือไม่….

อย่างไรก็ตาม ในความเป็นจริงของอ่างเก็บน้ำห้วยทรายขมิ้นนี้ ทราบมาว่าเป็นอ่างเก็บน้ำที่สร้างขึ้นที่ตำบลพังขว้าง อำเภอเมืองสกลนคร ตามโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ที่ต้องการให้เกษตรกรมีน้ำใช้เพื่อการเกษตรและอุปโภคบริโภค ความจุของอ่างรับน้ำได้ 2.4 ล้านลูกบาศก์เมตร ทุกปีที่ผ่านมาน้ำไม่เคยเต็มอ่าง หรือแม่แต่ปีนี้ก็มีปริมาณน้ำก่อนที่จะเข้าสู่ฤดูฝนเพียง 1.4 ล้านลูกบาศก์เมตร หรือ 60% ของความจุอ่างเท่านั้น

พอเข้าสู่ฤดูฝน ก็ได้ทำการพร่องน้ำเพื่อรองรับปริมาณฝนที่จะตกมาใหม่ แต่ปีนี้ภาคตะวันออก เฉียงเหนือตอนบนมีฝนตกมากกว่าทุกปีที่ผ่านมา ทำให้มีน้ำไหลเข้าอ่างห้วยทรายขมิ้นเป็นจำนวนมาก จนถึงปลายเดือนพฤษภาคม มีปริมาณน้ำเต็มอ่าง ซึ่งทำให้ต้องทำการพร่องน้ำออกจากอ่างผ่านคลองส่งน้ำฝั่งซ้าย และฝั่งขวา รวมกันประมาณวันละ 80,000 ลูกบาศก์เมตร แต่ปรากฏว่ามีฝนตกท้ายอ่างเก็บน้ำ ทำให้การพร่องน้ำต้องลดปริมาณลง มิเช่นนั้นน้ำจะท่วมพื้นที่ท้ายอ่าง การพร่องน้ำจึงลดปริมาณลงเหลือเพียงวันละ 24,000 ลูกบาศก์เมตร

ปัญหาคงจะไม่เกิดถ้าไม่มีพายุโซนร้อนตาลัส และเซินกา ที่เกิดขึ้นมาไล่ๆ กันในช่วงกลางเดือนกรกฎาคม 2560 เป็นต้นมาจนถึงขณะนี้ พายุทั้ง 2 ลูกนี้มีอิทธิพลทำให้ฝนตกหนักในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทยและส่งผลให้มีน้ำไหลเข้าเต็มอ่างเก็บน้ำห้วยทรายขมิ้นอย่างรวดเร็ว ประกอบกับในวันที่ 26 กรกฎาคมที่ผ่านมา ภายในเวลาเพียง 20 ชั่วโมง มีน้ำหลากลงสู่อ่างเก็บน้ำห้วยทรายขมิ้นถึง 3.75 ล้านลูกบาศก์เมตร เกินกว่าความจุของอ่างถึง 1.35 ล้านลูกบาศก์เมตร น้ำจึงล้นข้ามสันเขื่อน และทำให้สันเขื่อนแตกร้าวหรือที่กรมชลประทานเรียกว่า “กัดเซาะ”ดังที่กล่าวมาแล้ว

ถ้าจะว่าไป ก็เป็นเหตุสุดวิสัย ที่ไม่มีใครอยากจะให้เกิดขึ้น หรือแม้จะมีการประกาศเตือนภัยให้เฝ้าระวังสถานการณ์สักเท่าไร แต่จะมีสักกี่คนที่สนใจและเตรียมตัวพร้อมเผชิญสถานการณ์…. เพราะน้ำไม่เคยท่วมสกลนคร… เหมือนอย่างที่ครั้งหนึ่ง เรามั่นใจว่าน้ำคงไม่ท่วมสนามบินดอนเมือง…. แต่แล้วที่สกลนคร พ.ศ. นี้ น้ำท่วมมิดหลังคารถ เหมือนอย่างที่พ.ศ.นั้น น้ำท่วมเครื่องบินที่สนามบินดอนเมืองนั่นแล…..

เอวัง….ก็มีด้วยประการฉะนี้…..

แว่นขยาย

นายสุรัตน์ สงวนทรัพย์ ผู้อำนวยการสำนักงานส่งเสริมและพัฒนาการเกษตรที่ 1 จ.ชัยนาท กรมส่งเสริมการเกษตรเปิดเผยว่าจากนโยบายกระทรวงเกษตรฯปี 2559 ที่เป็นปี“ลดต้นทุนการผลิตและเพิ่มโอกาสการแข่งขันสินค้าเกษตร” ซึ่งโครงการระบบส่งเสริมการเกษตรแบบแปลงใหญ่เป็น 1 ใน 6 มาตรการ ขับเคลื่อนนโยบายของกระทรวงเกษตรฯ โดยมอบให้กรมส่งเสริมการเกษตรเป็นเจ้าภาพหลักดำเนินงานร่วมกับหน่วยงานภาคีเพื่อแก้ปัญหาการเกษตรที่ผ่านมา เนื่องจากเกษตรกรส่วนใหญ่เป็นรายย่อยมีพื้นที่ขนาดเล็ก ทำการเกษตรในลักษณะต่างคนต่างทำ ทำให้ต้นทุนการผลิตสูง ขาดอำนาจต่อรอง

โดยภาพรวมการดำเนินงานแปลงใหญ่ของเขต 1 ที่ประกอบด้วยพื้นที่ 9 จังหวัด มีความก้าวหน้าการดำเนินโครงการระบบส่งเสริมการเกษตรแบบแปลงใหญ่ ซึ่งมีแปลงใหญ่ที่ผ่านการรับรองของคณะกรรมการ SC. รวม 173 แปลง พื้นที่ 256,737.18 ไร่เกษตรกร 12,698 ราย ผลิตสินค้า 17 ชนิด (ข้อมูล ณ วันที่ 18 กรกฎาคม 2560) ในส่วนการดำเนินงานแปลงใหญ่มันสำปะหลังในพื้นที่เขต 1 ปัจจุบันมีการดำเนินการแปลงใหญ่มันสำปะหลัง 3 จังหวัดได้แก่ ชัยนาท ลพบุรีและสระบุรี รวม 16 แปลง พื้นที่ 29,637.25 ไร่ เกษตรกร 1,328 ราย

แปลงใหญ่มันสำปะหลังต.ดงดินแดง อ.หนองม่วง จ.ลพบุรี มีพื้นที่ปลูกมันสำปะหลัง 6,276.25 ไร่ เกษตรกร 306 ราย ประธานกลุ่มแปลงใหญ่คือ นางทิพาเอ โปร่งแสง เป็นแปลงต้นแบบที่ผลิตมันสำปะหลังคุณภาพได้ผลผลิตดี มีจุดเด่นคือ ใช้พันธุ์ดี เหมาะกับสภาพดิน ได้แก่ พันธุ์ระยอง ผลิตปุ๋ยอินทรีย์ใช้เองอัตรา 300 กก./ไร่ ผลิตฮอร์โมนไข่เพื่อช่วยเพิ่มผลผลิต ใช้ปุ๋ยเคมีลดลงหันมาใช้ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดินเพิ่มขึ้น ในขั้นตอนผลิตใช้วิธีไถระเบิดดินดาน ใช้ระบบน้ำหยด ใช้ระบบพลังงานแสงอาทิตย์สูบน้ำ การเก็บเกี่ยวผลผลิตใช้เครื่องขุดมันสำปะหลังลดค่าใช้จ่ายเรื่องค่าแรง และรวมกลุ่มซื้อท่อนพันธุ์ทำให้ได้ราคาถูกลง โดยรวมกลุ่มเข้มแข็งพร้อมทำตลาดด้วยการรวมกลุ่มกันขาย ทำ MOU กับบริษัท ผลิตเอทานอล (บ.ทรัพย์ทิพย์) เพื่อรวมผลผลิตส่งขายในปริมาณที่บริษัทกำหนด มีตลาดรองรับผลผลิตที่แน่นอน

นายสุรเดช เตียวตระกูล อธิบดีกรมพัฒนาที่ดินเปิดเผยว่า ในกระแสโลกที่เปลี่ยนแปลงรวดเร็ว มีความก้าวหน้าของการพัฒนาเทคโนโลยีแบบก้าวกระโดด ขณะที่ประเทศมีแนวโน้มปัญหาขาดแคลนทรัพยากร ดินเสื่อมโทรม ป่าไม้ถูกทำลาย ผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ภัยธรรมชาติมีความถี่และรุนแรง รัฐบาลจึงมีแนวคิดปฏิรูปภาคเกษตรของไทยสู่เกษตร 4.0 : เกษตรกรมั่งคั่ง ประเทศมั่นคงด้านอาหารและเกษตรกรรมยั่งยืน สอดคล้องกับโมเดลไทยแลนด์ 4.0 การปรับเปลี่ยนโครงสร้างเศรษฐกิจที่ขับเคลื่อนด้วยนวัตกรรม เน้นใช้เทคโนโลยี ความคิดสร้างสรรค์และการบริการเป็นเลิศ เพื่อเพิ่มขีดความสามารถภาคเกษตรของไทย โดยพัฒนาเทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตและลดปัจจัยต้นทุนการผลิตการเกษตร ให้ใช้ปุ๋ยอย่างมีประสิทธิภาพ กรมพัฒนาที่ดินร่วมกับสมาคมดินและปุ๋ยแห่งประเทศไทย และสมาคมอนุรักษ์ดินและน้ำแห่งประเทศไทย จัดประชุมวิชาการดินและปุ๋ยแห่งชาติ ครั้งที่ 5 หัวข้อ “ขับเคลื่อนนวัตกรรมด้านดินและปุ๋ย ก้าวสู่เกษตร 4.0” ระหว่างวันที่ 1-2 สิงหาคมที่ผ่านมาที่ โรงแรมเซ็นทรา บาย เซ็นทาราศูนย์ราชการและคอนเวนชั่นเซ็นเตอร์ ถ.แจ้งวัฒนะ กรุงเทพฯ เป็นเวทีเผยแพร่งานวิจัย แลกเปลี่ยนความรู้ประสบการณ์ในสาขาวิชาด้านดินและปุ๋ย สร้างความเข้มแข็งให้เกษตรกร

ด้าน ดร.พิทยากร ลิ่มทอง นายกสมาคมดินและปุ๋ยแห่งประเทศไทยกล่าวว่า การประชุมครั้งนี้ มีผลงานวิจัยที่ทดลองทดสอบจนประสบผลสำเร็จ รวมทั้งมีนวัตกรรมเด่นๆ มานำเสนอหลายเรื่อง เช่น มหาวิทยาลัยแม่โจ้ นำเศษวัสดุเหลือใช้จากไฟฟ้าฝ่ายผลิตมาใช้ประโยชน์ภาคเกษตร เช่น นำยิปซัมมาใช้ในภาคเกษตร การวิจัยเชื้อจุลินทรีย์ในดิน การใช้ปุ๋ยอินทรีย์มาปรับปรุงบำรุงดิน ซึ่งสภาพดินทางการเกษตรของไทยปัจจุบัน เราจำเป็นต้องใช้ปุ๋ยอินทรีย์ร่วมกับปุ๋ยเคมีปริมาณเหมาะสมจึงจะเกิดประโยชน์สูงสุด

นางวิลาวัลย์ วงษ์เกษม ผู้อำนวยการสำนักส่งเสริมและจัดการสินค้าเกษตร กรมส่งเสริมการเกษตร กล่าวว่า โครงการระบบส่งเสริมการเกษตรแบบแปลงใหญ่ (แมลงเศรษฐกิจ) กรมส่งเสริมการเกษตร ในฐานะเป็นหน่วยงานภาครัฐเพียงแห่งเดียวที่ส่งเสริมสนับสนุนการเลี้ยงแมลงเศรษฐกิจ ให้ช่วยผสมเกสรให้พืชผลการเกษตร เช่น ผึ้งพันธุ์ ผึ้งโพรง ชันโรง และได้ผลพลอยได้เป็นผลผลิต เช่น น้ำผึ้ง เกสร ไขผึ้ง พรอพอลิส รวมไปถึงแมลงที่นำมาเลี้ยงและบริโภคได้ เช่น จิ้งหรีด ซึ่งปัจจุบันเป็นอาหารทางเลือกใหม่ (Novel Food)ที่มีโปรตีนสูง สามารถส่งออกไปจำหน่ายต่างประเทศ สร้างอาชีพและมีรายได้จากผลผลิตของแมลงเศรษฐกิจที่มีมูลค่าทางเศรษฐกิจทั้งระดับชุมชนและระดับประเทศ

ในปี 2559 กรมส่งเสริมการเกษตรนำผึ้งพันธุ์ ผึ้งโพรง ชันโรง เข้าไปช่วยผสมเกสรพืชเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตในแปลงใหญ่ไม้ผล และปี 2560 ได้นำระบบส่งเสริมการเกษตรแบบแปลงใหญ่เข้ามาใช้อย่างเป็นทางการโดยคัดเลือกพื้นที่ที่มีศักยภาพด้านพืชอาหาร ความพร้อมกลุ่มเกษตรกรในการบริหารจัดการแบบรวมกันผลิตเป็นกลุ่ม เพื่อลดต้นทุนการผลิต โดยร่วมกันหาปัจจัยการผลิตที่มีคุณภาพ ราคาถูก นำเทคโนโลยีมาใช้พัฒนาการเลี้ยงแมลงเศรษฐกิจ การแปรรูปเพื่อเพิ่มผลผลิตมูลค่าผลผลิต การเชื่อมโยงการตลาดให้เกิดการบริหารจัดการโซ่อุปทาน (Supply chain) อย่างมีประสิทธิภาพ สร้างอำนาจต่อรองให้เกษตรกรและวัดผลได้เป็นรูปธรรมในสินค้าแมลงเศรษฐกิจ 4 ชนิดได้แก่ ผึ้งพันธุ์ ผึ้งโพรง ชันโรง จิ้งหรีด 25 แปลง เกษตรกร 980 ราย 19 จังหวัด ได้แก่ จันทบุรี สระแก้ว มหาสารคาม ขอนแก่น กาฬสินธุ์ ชุมพร ตรัง พัทลุง สงขลา ระนอง แพร่ ตราด พิจิตร นครศรีธรรมราช เชียงใหม่ เชียงราย อุตรดิตถ์ น่านและลำพูน

ผู้ใหญ่สาย เปร็นรัมย์ ประธานแปลงใหญ่แมลงเศรษฐกิจ (จิ้งหรีด) ต.หนองแวง อ.โคกสูง จ.สระแก้วกล่าวว่า ตนและคนในหมู่บ้านมีอาชีพเลี้ยงจิ้งหรีดมาตั้งแต่ปี 2552 จากประสบการณ์ที่ผ่านมาจิ้งหรีดเป็นแมลงชนิดหนึ่งที่ตลาดตอบรับดี เลี้ยงง่าย ต้นทุนไม่สูงมาก เหมาะทำเป็นอาชีพหลักและอาชีพเสริม ปัจจุบันในอ.โคกสูง จ.สระแก้ว มีเกษตรกรที่เลี้ยงจิ้งหรีด 60 ราย แต่ที่เข้าร่วมโครงการแปลงใหญ่มี 50 ราย ส่วนใหญ่เป็นเกษตรกรที่เลี้ยงจิ้งหรีดเป็นอาชีพหลัก เฉลี่ยรายได้หลักหมื่นขึ้นไปขึ้นอยู่กับปริมาณที่เลี้ยง ใครมีพื้นที่เยอะสามารถเลี้ยงเยอะได้ ส่วนด้านการตลาดกลุ่มแปลงใหญ่จิ้งหรีดจะทำตลาดด้วยการขายตัวสด ตัวนึ่งและแปรรูปเป็นจิ้งหรีดอัดกระป๋อง โดยเน้นเป็นจิ้งหรีดไข่ เพราะมีรสชาติดี คุณค่าอาหารสูง และเป็นที่ต้องการของตลาดมากกว่าจิ้งหรีดธรรมดา

สำหรับเกษตรกรที่เข้าร่วมแปลงใหญ่จิ้งหรีด กลุ่มของอ.โคกสูงเข้าร่วมโครงการดังกล่าวตั้งแต่ปี 2560 และมีกิจกรรมพัฒนาความรู้ในการผลิตจิ้งหรีดต่อเนื่อง มีการอบรมไปดูงานใครมีปัญหามาพูดคุยกัน ในส่วนภาครัฐนำเทคนิคการเลี้ยงจิ้งหรีดให้มีคุณภาพมาส่งเสริมให้เกษตรกร แนะวิธีลดต้นทุนการผลิต เช่น รวมกลุ่มซื้ออาหารเพื่อได้วัตถุดิบราคาถูกมากขึ้น ซึ่งปัจจุบันกลุ่มของเราลดต้นทุนการผลิตได้รายละ 1,000 บาท/เดือน และคาดว่าในอนาคตการเลี้ยงจิ้งหรีดจะขยายช่องทางตลาด รวมถึงสร้างมูลค่าเพิ่มได้มากขึ้น เป็นผลจากการพัฒนาคุณภาพผลผลิตจิ้งหรีดให้มีความหลากหลายของสินค้าเป็นที่ต้องการของตลาดนั่นเอง

เกษตรจังหวัดลำปางเผยผลดำเนินงานแปลงใหญ่ ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ สามารถลดต้นทุน เพิ่มผลผลิต พัฒนาคุณภาพผลผลิตและการตลาด ภายใต้การบริหารจัดการกลุ่มอย่างเข้มแข็งด้วยการเน้นทำเกษตรยั่งยืน

นายสุรพล ทองเที่ยง เกษตรจังหวัดลำปาง กล่าวว่า จ.ลำปางมีพื้นที่ปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ 197,276 ไร่ เกษตรกร 14,725 ราย มีพื้นที่เพาะปลูกมีเอกสารสิทธิ 53,864 ไร่ พื้นที่ปลูกไม่มีเอกสารสิทธิ 143,412 ไร่ โดยที่ผ่านมาเกษตรกรส่วนใหญ่ประสบปัญหาผลผลิตและราคาตกต่ำและผลผลิตขาดคุณภาพ ดังนั้น ภาครัฐจึงส่งเสริมการทำเกษตรรูปแบบแปลงใหญ่ ตามนโยบายของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ซึ่งได้รวมกลุ่มแปลงใหญ่ตั้งแต่ปี 2559 พร้อมขับเคลื่อนส่งเสริมการเกษตรในรูปแบบแปลงใหญ่ ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ 1 แปลง ในอ.งาว มีเกษตรกรเข้าร่วมโครงการ 499 ราย พื้นที่ 1,922.25 ไร่

โดยมีแนวทางขับเคลื่อนโครงการส่งเสริมการเกษตรในรูปแบบแปลงใหญ่ ด้วยการใช้ศูนย์เรียนรู้การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินค้าเกษตรเป็นเครื่องมือส่งเสริมการเกษตร มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้เรื่องเทคโนโลยีการเกษตรที่เหมาะสม สามารถช่วยแก้ปัญหาชุมชนตอบสนองประเด็นการพัฒนาในพื้นที่ และสอดคล้องความต้องการของเกษตรกร มีรูปแบบการทำงานส่งเสริมการเกษตรแบบบูรณาการในพื้นที่ที่มีการบริหารจัดการในลักษณะแปลงใหญ่ที่เหมาะสมกับสภาพแต่ละพื้นที่ โดยมีเจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตรทำหน้าที่เป็นผู้จัดการพื้นที่

สำหรับผลดำเนินงานแปลงใหญ่ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ (หลังนา) ในพื้นที่แปลงใหญ่ของอ.งาว ทั้งสิ้น เกษตรกร 499 ราย ด้วยแนวทางการดำเนินงานและเป้าหมายการดำเนินงานเพื่อพัฒนาแปลง 5 ด้าน ประกอบด้วย การลดต้นทุนการผลิต ซึ่งเกษตรกรสามารถลดต้นทุนการผลิตจากเดิม 4,532 บาท/ไร่ เป็น 3,618 บาท/ไร่ ลดการใช้ปุ๋ยเคมีจาก 50 กก./ไร่ เป็น 30 กก./ไร่ โดยเตรียมดิน ใช้ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดิน และลดใช้สารเคมี โดยใช้สารชีวภัณฑ์ทดแทน ทำให้ต้นทุนการผลิตโดยรวมลดลง 914 บาท/ไร่ (ลดลงร้อยละ 20.16) การเพิ่มผลผลิต เกษตรกรใช้เมล็ดพันธุ์ดี มีการปรับปรุงบำรุงดินก่อนเพาะปลูก ใช้ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดิน และเก็บเกี่ยวในช่วงระยะเวลาที่เหมาะสม ทำให้ผลผลิตเพิ่มขึ้นจากเดิม 860 กิโลกรัม/ไร่ เป็น 1,030 กิโลกรัม/ไร่ (ร้อยละ 19.77) การพัฒนาคุณภาพผลผลิต สามารถปรับปรุงคุณภาพผลผลิตให้มีความชื้นไม่เกิน 15% การบริหารจัดการกลุ่ม สมาชิกแปลงใหญ่ได้รวมกลุ่มเป็นวิสาหกิจแปลงใหญ่อ.งาว และจัดตั้งกองทุนหมุนเวียน เพื่อเป็นเงินออมในกลุ่ม ปัจจุบันมีเงินออมทั้งหมด 120,000 บาท โดยออมทุกวันที่ 15 ของเดือน การตลาด ได้เชื่อมโยงการตลาดที่รับซื้อผลผลิตของเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการผ่านกลไกของสหกรณ์/สหกรณ์การเกษตรเพื่อการตลาดลูกค้า ธ.ก.ส. (สกต.)/และบริษัทเอกชนในพื้นที่ ในราคาสูงกว่าท้องตลาดทั่วไป

“ในภาพรวมเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการลดต้นทุนได้ 20% มีผลผลิตเพิ่มขึ้นต่อไร่ 20% และสินค้าผ่านการประเมินรับรองมาตรฐานเบื้องต้นทุกแปลง อย่างไรก็ตาม ปี 2560 ได้ส่งเสริมการเกษตรรูปแบบแปลงใหญ่ ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์เพิ่มอีก 1 แปลง ในอ.แม่ทะ เกษตรกรเข้าร่วมโครงการ 50 ราย พื้นที่ 1,111.75 ไร่ และมีแผนจะขยายพื้นที่แปลงใหญ่ในปี 2561 อีก 5 แปลง ในอ.เมืองลำปาง เกษตรกร 55 ราย พื้นที่ 561.75 ไร่ อ.แม่เมาะ เกษตรกร 50 ราย พื้นที่ 658.25 ไร่ อ.เสริมงาม เกษตรกร 118 ราย พื้นที่ 1,002 ไร่ อ.เมืองปาน เกษตรกร 148 ราย พื้นที่ 956.25 ไร่ อ.วังเหนือ เกษตรกร 49 ราย พื้นที่ 512 ไร่ เพื่อสร้างความเข้มแข็งให้เกษตรกรอย่างยั่งยืนในระบบปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ต่อไป”นายสุรพล กล่าว

ดร.สมเกียรติ ประจำวงษ์ รองอธิบดีกรมชลประทาน เปิดเผยว่า กรมชลประทานร่วมดำเนินงานโครงการแหล่งผลิตอาหารลุ่มน้ำชี-มูล ตามนโยบายรัฐบาล ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดทำเกษตรแปลงใหญ่แบบประชารัฐของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ วัตถุประสงค์เพื่อแก้ปัญหาพื้นที่น้ำท่วมนานอกอ่างหน้าเขื่อนราษีไศล ในจ.ศรีสะเกษ และสุรินทร์ 14 แห่ง ในการดำเนินงานพล.อ.อ.ประจิน จั่นตอง รองนายกรัฐมนตรี ในฐานะประธานคณะกรรมการแก้ปัญหาผลกระทบจากการสร้างเขื่อนราษีไศลมอบให้ทุกหน่วยงานวางแผนหลักการดำเนินงานให้เสร็จภายในเดือนสิงหาคมนี้ โดยใช้กลยุทธ์“สร้างวิกฤติเปลี่ยนเป็นโอกาส” ด้วยการปรับสภาพการใช้ประโยชน์ของประชาชนที่มีที่ดินติดคันพนังของเขื่อนราษีไศลได้รับผลกระทบจากการถูกน้ำท่วมขังเปลี่ยนจากทำนาไปเป็นทำประมงแทน พร้อมนำการทำการเกษตรแบบผสมผสานตามทฤษฎีใหม่ของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ 9 มาใช้สร้างเสริมให้เกิดความยั่งยืนในการประกอบอาชีพ

ทั้งนี้ โครงการแหล่งผลิตอาหารลุ่มน้ำชี-มูล มีโครงการส่งน้ำและบำรุงรักษามูลล่าง กรมชลประทาน เป็นหน่วยงานหลักขับเคลื่อนประสานงาน ซึ่งปี 2560 เป็นปีแรกในการดำเนินโครงการ จะนำร่องในพื้นที่ของกลุ่มนายทองดี อาจสาลี ผู้ใหญ่บ้านดงแดง ต.ด่าน อ.ราษีไศล จ.ศรีสะเกษ และพื้นที่อื่นอีก 4-5 จุด จากนั้นจะขยายให้ครบทุกจุดภายในระยะเวลา 3 ปี

“กรมชลประทานมั่นใจว่า การดำเนินโครงการดังกล่าวจะแก้ปัญหาน้ำท่วมซ้ำซากในพื้นที่นานอกอ่างเหนือเขื่อนราษีไศลได้อย่างมีประสิทธิภาพ เกิดการปรับเปลี่ยนสภาพการใช้ประโยชน์ของพื้นที่ริมคันพนังกั้นน้ำ จากการทำการเกษตรแบบเชิงเดี่ยว
ที่ปลูกเฉพาะข้าว มาเป็นการเกษตรแบบผสมผสานในโครงการเกษตรแบบทฤษฎีใหม่ และที่สำคัญเป็นการดำเนินการแก้ปัญหาผลกระทบจากการสร้างเขื่อน โดยยึดหลักการตามแนวนโยบายสำคัญของรัฐบาลมาปรับใช้ให้สอดคล้องกับพื้นที่ และเกิดความยั่งยืนอย่างเป็นระบบ” ดร.สมเกียรติกล่าว