8 ก.ค. 59 พล.อ.ฉัตรชัย สาริกัลยะ รมว.เกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยว่าเตรียมเสนอแผนข้าวครบวงจร ที่ผ่านคณะกรรมการนโยบายและบริหารจัดการข้าว (นบข.) แล้วเข้าขอความเห็นชอบจากครม.ปลายเดือนนี้ ที่กำหนดปริมาณข้าวปี59/60 มีพื้นที่ปลูกข้าวทั้งประเทศ 68.98 ล้านไร่ จากนาปี  55.37 ล้านไร่ ส่งเสริมปลูก 54.80 ล้านไร่  นาปรัง 11.81 ล้านไร่ ส่งเสริมให้ปลูก 7.32 ล้านไร่  ปริมาณข้าวเปลือก 27 ล้านตันลดจากเดิม 33 ล้านตัน โดยคิดเป็นข้าวสารเกือบ 20 ล้านตัน ส่งออก 9 ล้านตัน บริโภคในประเทศ 10 กว่าล้านตัน ซึ่งขอให้ชาวนาที่ปลูกข้าวเป็นหลักเข้าสู่แผนงดปลูกข้าวนาปรังรอบสอง 5 ล้านไร่ ส่วนรอบแรกปลูกตามปกติ

“ของบจากครม.ช่วยเหลือชาวนางดปลูกข้าวนาปรังรอบ2 หากปลูกยิ่งเสียหายต้นทุนสูงผลผลิตต่ำ ผมตั้งใจมากมีมาตรการส่งเสริมปลูกพืชอื่นให้มีรายได้ไร่ละ 3 พันบาท และอีก 5.7แสนไร่เลิกปลูกข้าวสภาพดินไม่เหมาะสมจะจ่ายเงินชดเชยให้เลิกปลูก สนับสนุนโครงการเกษตรผสมผสาน 4.2แสนไร่ โครงการส่งเสริมการเลี้ยงสัตว์ 1.5แสนไร่ จะสอดรับกับปริมาณน้ำอาจจ่ายเงินสดช่วงระยะเวลาที่เปลี่ยนจะขาดรายได้ อาจเรียกว่า จ้างเลิก เพราะหลายประเทศทำกัน ก็เป็นแนวคิดยังไม่ได้ข้อยุติ”พล.อ.ฉัตรชัย กล่าว

จากนโยบายส่งเสริมเกษตรแปลงใหญ่ของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ที่มุ่งการบริหารจัดการเกษตรร่วมกัน เพื่อให้เกิดการประหยัดทางเศรษฐกิจ เรียกว่า economy of scale

นางสาวจริยา สุทธิไชยา รองเลขาธิการสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) กล่าวว่า เรื่องสำคัญของการส่งเสริมเกษตรแปลงใหญ่คือ การลดต้นทุนการผลิตของเกษตรกรรายบุคคล มาเป็นเกษตรกรรายกลุ่ม เพราะฉะนั้นมันเกิดจากการประหยัดค่าใช้จ่าย อีกประการคือทำให้เกิดการเรียนรู้ซึ่งกันและกัน ในการที่จะเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต เพิ่มผลผลิตต่อหน่วย นอกจากนี้ กระทรวงเกษตรฯ มีความพยายามที่จะทำคุณภาพสินค้าในกลุ่มแปลงใหญ่ให้เป็นมาตรฐานเดียวกัน

เพราะว่าเวลาที่มีความต้องการของตลาดจะได้รวมกลุ่มกันขายสินค้าที่มีคุณภาพเหมือนกัน ที่สำคัญคือเรื่องการเก็บเกี่ยว ถ้าเกษตรกรรวมกลุ่มกันแล้ว พอนำเครื่องจักรกลลงมาที่แปลงเกษตรกรแต่ละรายก็จะรวมกลุ่มพร้อมกันเลย ผลผลิตจะเก็บเกี่ยวและสุกพร้อมกัน ส่งผลให้ระบบการจัดการของเกษตรกรที่เกิดจากการรวมกลุ่มแปลงใหญ่มีความแตกต่างกันกับเกษตรกรรายเดี่ยว โดยเฉพาะต้นทุนการผลิตที่ลดลงและผลผลิตต่อหน่วยเพิ่มขึ้น คุณภาพเป็นที่ต้องการของตลาด

สหกรณ์โคนมไทยมิลค์ อ.มวกเหล็ก จ.สระบุรี เป็นสหกรณ์ต้นแบบที่มีการปรับโครงสร้างการผลิตและลดต้นทุนการผลิตน้ำนมโคของเกษตรกร ภายใต้แนวคิดเกษตรแปลงใหญ่ด้านปศุสัตว์ ที่เกษตรกรมีการรวมกันบริหารจัดการการผลิตแปลงหญ้าขนาดใหญ่ มีการนำเทคโนโลยีเครื่องจักรกลขนาดใหญ่มาใช้ในแปลงหญ้า Motor Pool เพื่อลดต้นทุนการผลิตลดปัญหาขาดแคลนแรงงาน มีการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตด้วยระบบบริหารจัดการอย่างเป็นระบบและรวดเร็ว เริ่มตั้งแต่การจัดหาปัจจัยการผลิต มีศูนย์ผลิตอาหารโคนม และมีแปลงหญ้าอาหารสัตว์แปลงใหญ่ การผสมสูตรอาหารสัตว์ที่ได้คุณภาพมาตรฐานเพื่อให้น้ำนมดิบที่ดี

การพัฒนาองค์ความรู้ของเกษตรกร การพัฒนาศูนย์รวบรวมน้ำนมดิบ และการพัฒนาคุณภาพของน้ำนมดิบทั้งระบบมีการจัดการอย่างมีประสิทธิภาพจนกระทั่งการแปรรูป ออกมาเป็นผลิตภัณฑ์นมพร้อมดื่ม ทั้งเข้าสู่โครงการนมโรงเรียนและนมพาณิชย์ โดยขณะนี้สหกรณ์โคนมไทยมิลค์ มีเกษตรกรเป็นสมาชิก 1,000 กว่าครัวเรือน มีผลผลิตสามารถผลิตน้ำนมดิบได้ 140 ตันต่อวัน และมีเป้าหมายที่จะขยายกำลังการผลิตเพิ่มขึ้นอีกในอนาคต

สหกรณ์โคนมไทยมิลค์ถือเป็นต้นแบบ ที่สหกรณ์อื่นหรือกลุ่มเกษตรกรสามารถจะใช้เป็นต้นแบบและถอดบทเรียนเพื่อนำไปปรับใช้กับกลุ่มของตนเองได้ ทั้งนี้ สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร ได้เข้าไปติดตามประเมินผลของการดำเนินกิจการของสหกรณ์โคนมไทยมิลค์รวมถึงเกษตรกรที่เป็นสมาชิกสหกรณ์ โดยเฉพาะการลดต้นทุนการผลิตและเพิ่มโอกาสในการแข่งขัน ซึ่งมีตัวชี้วัดได้แก่ ต้นทุนการผลิตลดลง คุณภาพน้ำนมดิบดีขึ้น ความเข้มแข็งของเกษตรกร ความสามารถในการชำระหนี้ เป็นต้น เพื่อนำมาเป็นข้อมูลใช้เป็นแบบอย่างในการพัฒนาสหกรณ์โคนมประเภทเดียวกัน หรือปรับใช้ให้เหมาะสมกับกิจกรรมอื่นต่อไป

จากการติดตามประเมินผลการดำเนินโครงการส่งเสริมเกษตรแปลงใหญ่ มั่นใจว่าการรวมกลุ่มกันทำการผลิตสินค้าเกษตรอย่างไรก็ดีกว่าการแยกกันทำ ทั้งในเรื่องของประสิทธิภาพการผลิต การลดต้นทุนการผลิต และการพัฒนาคุณภาพสินค้า ฉะนั้น สิ่งที่ต้องดำเนินการต่อไปคือ การสรุปผลให้เห็นอย่างชัดเจนว่า เกษตรแปลงใหญ่ทำได้จริง เพราะมีการจัดระบบแปลงใหญ่ที่ดูทั้งเรื่องกายภาพ ความเหมาะสมของสภาพดิน ฟ้า อากาศ ความเหมาะสมของพื้นที่ ความพร้อมของเกษตรกร ประกอบกับเชิงเศรษฐกิจ เรื่องต้นทุนการผลิต และความต้องการของตลาด

โดยเป้าหมายของกระทรวงเกษตรฯ ที่จะดำเนินการส่งเสริมเกษตรแปลงใหญ่ 650 แปลง และเป็นแปลงต้นแบบของจังหวัด 76 จังหวัด 76 แปลง ซึ่งขณะนี้ได้พัฒนามาเป็นแปลงใหญ่ประชารัฐเกษตรสมัยใหม่ 44 แปลง แบ่งเป็นแปลงของสินค้าเกษตรจำนวน 11 สินค้า ซึ่งทั้งหมดเกิดจากความร่วมมือกันของหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน รวมถึงผู้ประกอบการธุรกิจแปรรูป และเกษตรกรที่อยู่ในแปลงใหญ่ ซึ่งจะนำไปสู่การลดต้นทุนการผลิตสินค้าเกษตรในภาพรวมของประเทศ เพิ่มผลผลิตต่อไร่ เพิ่มประสิทธิภาพการผลิต สามารถยกระดับมาตรฐานการผลิตให้มีคุณภาพและปลอดภัยตามมาตรฐาน GAP เข้าสู่กระบวนการแปรรูปตามระบบมาตรฐาน GMP สร้างโอกาสในการแข่งขันและการยอมรับของสินค้าเกษตรทั้งในและต่างประเทศได้ดียิ่งขึ้น

นายรัฐพล ชูยอด ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรเพชรบูรณ์ สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 2 กรมวิชาการเกษตร เปิดเผยว่า ปัจจุบันประเทศไทยมีพื้นที่ปลูกข้าวโพดประมาณ 7 ล้านไร่ โดย จ.เพชรบูรณ์ มีพื้นที่ปลูกมากที่สุดเป็นอันดับ 1 ประมาณ 1,000,000 ไร่ ต้องใช้เมล็ดพันธุ์ข้าวโพดไม่ต่ำกว่า 3,000 ตันต่อปี โดยราคาเมล็ดพันธุ์ข้าวโพดลูกผสมในตลาดราคาสูงถึง 150-180 บาท/กิโลกรัม กรมวิชาการเกษตร จึงมีแนวคิดส่งเสริมเกษตรกรผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวโพดใช้เอง เนื่องจากมีพันธุ์ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์พันธุ์ดีของกรมที่ได้รับการรับรอง คือ ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ลูกผสมพันธุ์นครสวรรค์ 3 ซึ่งให้ผลผลิตสูง ทนทานแล้งในระยะออกดอก มีความต้านทานโรคราน้ำค้าง ยืนต้นนาน ขั้วไม่เหนียว หักฝักง่าย

ดังนั้น ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรเพชรบูรณ์ จึงร่วมกับ สถาบันวิจัยพืชไร่และพืชทดแทนพลังงาน กรมวิชาการเกษตร ดำเนินโครงการหมู่บ้านเมล็ดพันธุ์ข้าวโพด เพื่อกระจายพันธุ์ข้าวโพดให้เกษตรกรใช้อย่างกว้างขวางในราคาไม่แพง โดยมีเกษตรกรเป็นเครือข่ายการผลิต ซึ่งจะเป็นการเพิ่มศักยภาพเกษตรกรให้สามารถผลิตเมล็ดพันธุ์สู่ชุมชน สร้างรายได้ และความยั่งยืนในการผลิต

ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรเพชรบูรณ์ ได้ดำเนินงานโครงการหมู่บ้านเมล็ดพันธุ์ข้าวโพดตั้งแต่ปี 2553 ในหมู่บ้านต่างๆ ของ อ.เมือง หนองไผ่ ศรีเทพ บึงสามพัน และชนแดน โดย กรมวิชาการเกษตรสนับสนุนพ่อแม่พันธุ์ข้าวโพดราคาถูก พร้อมถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวโพดลูกผสมผ่านแปลงต้นแบบ และเป็นพี่เลี้ยงให้คำแนะนำกับเกษตรกรอย่างใกล้ชิดตลอดฤดูการผลิต จากผลการดำเนินงาน พบว่า เกษตรกรให้ความสนใจที่จะผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวโพดใช้เองเพิ่มมากขึ้นทุกปี เนื่องจากเกษตรกรมีความพึงพอใจมากต่อเมล็ดพันธุ์ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์พันธุ์นครสวรรค์ 3 ที่ผลิตได้ เนื่องจากมีคุณภาพดี มีความงอกสูง ให้ผลผลิตในเกณฑ์ดี และที่สำคัญเกษตรกรสามารถลดต้นทุนเรื่องค่าเมล็ดพันธุ์ลงได้มาก จากที่ต้องซื้อกิโลกรัมละ 150 บาท เมื่อผลิตเมล็ดพันธุ์ใช้เองต้นทุนค่าเมล็ดพันธุ์อยู่ที่ 54 บาทต่อกิโลกรัม หรือลดลงถึง 96 บาทต่อกิโลกรัม คิดเป็นต้นทุนค่าเมล็ดพันธุ์ที่ลดลงถึง 64%

โดยในช่วงปีการผลิต 2553/54 – 2556/58 เกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการของ จ.เพชรบูรณ์ สามารถผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์คุณภาพดีได้ถึง 60,800 กิโลกรัม เกษตรกรเก็บเมล็ดพันธุ์ไว้ปลูกเอง 15,992 กิโลกรัม ส่วนที่เหลือนำไปจำหน่ายให้เพื่อนบ้านหรือเกษตรกรผู้ปลูกข้าวโพดที่สนใจ 44,808 กิโลกรัม ทำให้มีรายได้จากการจำหน่ายเมล็ดพันธุ์ 2.69-4.48 ล้านบาท เมล็ดพันธุ์ที่ผลิตได้สามารถนำไปปลูกต่อในพื้นที่ 20,266 ไร่

ประเทศไทยมีการปลูกกาแฟอาราบิก้าตั้งแต่ปี 2393 กระทั่งปี 2517 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เสด็จพระราชดำเนินที่สวน นายพะโย่ ตาโย บ้านหนองหล่ม อ.จอมทอง จ.เชียงใหม่ เพื่อทอดพระเนตรต้นกาแฟ และ ต่อมาปี 2518 โครงการหลวงพัฒนาชาวเขา ได้วิจัยกาแฟอาราบิก้าเพื่อทดแทนการปลูกฝิ่นของชาวไทยภูเขาภาคเหนือ ภายใต้ความร่วมมือจากกองวิจัยโรคพืชและชีววิทยา สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตรดำเนินการคัดเลือกสายพันธุ์ที่เหมาะสมกับสภาพพื้นที่สูงของภาคเหนือ

เมื่อไม่กี่วันมานี้ มีข่าวจากกรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศว่า ยักษ์ใหญ่อย่างสหรัฐอเมริกา และประเทศเงียบๆ ที่อยู่ติดกันอย่างแคนาดา ได้ออกมาตรการคุมปริมาณสารพิษตกค้างของสารกำจัดศัตรูพืชในสินค้าเกษตรที่นำเข้าจากต่างประเทศ โดยกำหนดค่าปริมาณสูงสุดที่ยอมให้มีได้ในผลผลิต หรือที่เรียกว่าค่า MRL (Maximum Residue Limited) สูงกว่าที่คณะกรรมาธิการโครงการมาตรฐานอาหาร หรือ โคเด็กซ์ (CODEX) กำหนดไว้เสียอีก เรียกว่ามาตรฐานของ 2 ประเทศนี้ สูงกว่ามาตรฐานสากลที่ทั่วโลกเขายอมรับกัน อะไรจะขนาดนั้น

ถ้าเป็นเช่นนั้นจริง ต้องดูสินค้าในประเทศที่ทั้ง 2 ประเทศนี้ผลิตด้วยว่า มีค่า MRL เท่าที่กำหนดกับสินค้านำเข้าหรือไม่ ถ้ากำหนดเป็นมาตรฐานเดียวกันก็แล้วไป แต่เข้มงวดเฉพาะกับสินค้าที่นำเข้า โดยไม่เข้มงวดกับสินค้าที่ผลิตในประเทศ…งานนี้มีเคือง..อาจจะมีการฟ้องกันถึงองค์การการค้าโลก หรือ WTO เพราะถือเป็นมาตรการกีดกันทางการค้าที่ไม่เป็นธรรม ยิ่งถ้ากีดกันเฉพาะบางประเทศยิ่งเหมือนการกลั่นแกล้ง

หันมาดูประเทศอื่น ประเทศจีนซึ่งเป็นลูกค้ารายใหญ่ที่ใกล้ที่สุดของไทย โดยเฉพาะตลาดผลไม้ไทยในประเทศจีนเป็นตลาดที่ใหญ่มาก ส่งอะไรเข้าไปก็กระจายไปได้หมด เพราะประชากรจีนมีมากมายมหาศาล ความต้องการบริโภคมีมาก ยิ่งผลไม้ไทยยิ่งรสชาติถูกปากชาวจีน ทั้ง มะม่วง ลำไย ทุเรียน มังคุด ชมพู่ เงาะ ความต้องการมีมาก ไม่เช่นนั้นปัญหาผู้ประกอบการรวบรวมผลผลิต หรือ “ล้ง” รวบรวมผลไม้ ที่ นายกรัฐมนตรี พลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา เคยพูดในรายการคืนความสุข คงไม่เกิดขึ้น

ที่นายกรัฐมนตรีพูดถึง “ล้ง” เพราะ ล้งเหล่านี้มีชื่อคนไทยเป็นเจ้าของในการจดทะเบียนจัดตั้ง แต่ทุนเป็นของคนต่างชาติ โดยเฉพาะคนจีน พ่อค้า หรือนักลงทุนจีนเข้ามาเป็น นอมินี หรือผู้ประกอบการอำพราง มีกลวิธีการรับซื้อผลไม้ในราคาต่ำ แต่ไปจำหน่ายในราคาสูง มีการซื้อล่วงหน้าแบบเหมาสวน บ้างก็ว่า เกษตรกรได้ประโยชน์ แต่ถ้าดูให้ดี คิดให้ลึก ก็จะเห็นว่า ผู้ส่งออกของไทยแทบหมดอาชีพ วิธีการดังกล่าวเป็นการทำลายกลไกของตลาด ไม่ต่างไปจากการจำนำข้าวสักเท่าไรเพียงแต่ผลไม้นี้เกษตรกรขายขาด ไม่ได้เอาไปจำนำเหมือนข้าวล้งเหล่านี้มีตลาดเป้าหมายที่แน่นอนคือ จีน

กลับเข้ามาเรื่องกีดกันทางการค้า ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนก็ใช่เบา ในการกำหนดมาตรการต่างๆ สำหรับสินค้านำเข้า ที่ทำให้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ของไทยระส่ำระสายก็หลายครั้ง ไม่ว่าจะเป็นซัลเฟอร์ไดออกไซด์ที่ใช้รมลำไย ซึ่งผู้บริโภคของจีนอ้างว่าทำให้ปากเจ่อ หรือทุเรียนที่ชุบขมิ้นและป้ายสารเร่งสุกที่ขั้วผล ที่มีการเขียนโจมตีในโซเชียลมีเดียว่าเป็นอันตรายทำให้ถึงแก่ชีวิต สืบไปสืบมาก็ทราบว่าเป็นการดิสเครดิตทางการค้ากัน

นี่ยังไม่รวมศัตรูพืช เช่น แมลงวันผลไม้ในชมพู่ และมะม่วง เพลี้ยและมดที่ขั้วผลลำไย หรือที่ผลทุเรียน ที่หน่วยงานควบคุมของจีนแจ้งกลับมาให้ฝ่ายไทยทราบ ทำให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องของไทยต้องเร่งเจรจาและหาทางแก้ไขกันหัวปั่น เพราะจีนเป็นตลาดใหญ่ ถ้าจีนไม่สั่งซื้อชาวสวนของไทยก็เดือดร้อนออกมาร้องเรียนให้ช่วยเหลือ แต่เกษตรกร หรือผู้ส่งออกไม่ทำตามกฎกติกาทำให้เกิดปัญหาไม่เห็นมีใครร้องเรียน

ผลไม้จากต่างประเทศที่เข้ามายังประเทศไทย ไม่ทราบว่าเรามีมาตรการเข้มงวดกวดขัน เรื่องสารพิษตกค้างเกินค่า MRL หรือ มีศัตรูพืชชนิดที่บ้านเราไม่มีติดมาบ้างหรือเปล่า ที่เคยเห็นแน่ๆ คือ ส้มมีใบ ที่เข้ามาวางขายเป็นกอง เป็นตะกร้า เกลื่อนตลาดแอปเปิ้ล สาลี่ พลับ ทับทิม กีวี องุ่น ที่นำเข้า ไม่ทราบว่าเคยมีใคร หรือหน่วยงานไหนไปสุ่มตรวจบ้างว่ามีสารตกค้างเกินค่าความปลอดภัยหรือไม่ ไทยแพนที่ชอบสุ่มตรวจสินค้าเกษตร พืชผัก ผลไม้ในห้าง น่าจะลองสุ่มตรวจพืชผักผลไม้นำเข้าบ้าง เผื่อจะได้ข้อมูลใหม่ๆ มาเล่าสู่กันฟัง

ถ้าตรวจไม่พบ ก็แสดงว่า หน่วยงานควบคุมการนำเข้าของเราทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ และอีกประการหนึ่งคือ เกษตรกรและผู้ส่งออกของเขามีการทำตามกฎกติกามารยาท มีความรับผิดชอบต่อตนเอง และผู้บริโภค……น่าชื่นชม

‘แว่นขยาย’