รายงานพิเศษ : แนะเกษตรกรเตรียมสำรองน้ำด้วย‘บ่อจิ๋ว’

ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

http://www.naewna.com/local/221827

วันพุธ ที่ 22 มิถุนายน พ.ศ. 2559, 06.00 น.

“บ่อจิ๋ว” ในไร่นานอกเขตชลประทาน ตามโครงการที่กรมพัฒนาที่ดินได้ดำเนินการอยู่นั้น ถือเป็นแหล่งเก็บกักน้ำในพื้นที่ของเกษตรกรที่มีกระจายอยู่ทั่วประเทศ ที่สามารถช่วยสร้างความชุ่มชื้น และฟื้นคืนชีวิตเกษตรกร ให้สามารถทำการเพาะปลูกสร้างรายได้เลี้ยงครอบครัวได้

นายปราโมทย์ ยาใจ รองอธิบดีกรมพัฒนาที่ดิน กล่าวว่า ตามที่กรมฯ ได้ดำเนินการโครงการแหล่งน้ำในไร่นานอกเขตชลประทาน โดยการขุดสระน้ำในไร่นาขนาด 1,260 ลูกบาศก์เมตร หรือที่เรียกว่า “บ่อจิ๋ว” ในพื้นที่ที่มีเอกสารสิทธิและเกษตรกรมีส่วนร่วมในการออกค่าใช้จ่าย 2,500 บาท/บ่อกระจายอยู่ในพื้นที่ของเกษตรกร เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการกักเก็บน้ำไว้ใช้ในพื้นที่ทำการเกษตร นอกเขตชลประทานและในพื้นที่ที่ระบบส่งน้ำไปไม่ถึง เพื่อเป็นการบรรเทาปัญหาภัยแล้ง เพิ่มผลผลิตและรายได้ให้แก่เกษตรกร โดยเฉพาะพื้นที่ของเกษตรกรในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ซึ่งมักประสบปัญหาขาดแคลนน้ำ ฝนทิ้งช่วงและภัยแล้งอยู่เสมอ

สำหรับผลการดำเนินงานที่ผ่านมา กรมพัฒนาที่ดินได้จัดประชุมชี้แจงสถานีพัฒนาที่ดินทั่วประเทศ ให้ประชาสัมพันธ์ในเรื่องนี้ผ่านสื่อต่างๆ และประสานหน่วยงานในพื้นที่ เช่น องค์การบริหารส่วนตำบล หมอดินอาสาประจำหมู่บ้านในชุมชน ผู้นำท้องถิ่นเพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจกับเกษตรกรเกี่ยวกับเรื่องแหล่งน้ำในไร่นานอกเขตชลประทาน รวมทั้งสำรวจความต้องการของเกษตรกร ที่สนใจเข้าร่วมโครงการขุดแหล่งน้ำโดยความสมัครใจ และสถานีพัฒนาที่ดินจะทำการเรียงลำดับความต้องการของเกษตรกรและรวบรวมจัดทำบัญชีไว้

นายปราโมทย์กล่าวต่อไปว่า กรมพัฒนาที่ดิน ได้ดำเนินการขุดแหล่งน้ำในไร่นานอกเขตชลประทานอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2548 จนถึงปัจจุบัน ประมาณ 352,690 บ่อ ส่วนใหญ่กว่าร้อยละ 81 ดำเนินการกระจายอยู่ในพื้นที่ของเกษตรกรภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการใช้น้ำในพื้นที่เกษตรกรรม และในปี 2559 ได้ดำเนินการขุดบ่อจิ๋วตามงบประมาณที่ได้รับจัดสรรแล้วเสร็จอีก จำนวน 20,000 บ่อ และยังมีเงินงบประมาณเหลือจ่ายสามารถขุดบ่อจิ๋วให้แก่เกษตรกรที่มีความต้องการเพิ่มเติมได้อีก จำนวน 1,879 บ่อ ซึ่งได้ดำเนินการเสร็จเรียบร้อยแล้ว สำหรับในปีงบประมาณ 2560 ได้นำความต้องการของเกษตรกรเสนอตั้งเป็นคำของบประมาณเรียบร้อยแล้ว จำนวน 44,000 บ่อ

“ขณะนี้ประเทศไทยกำลังเข้าสู่ช่วงฤดูฝน โครงการพัฒนาแหล่งน้ำในไร่นานอกเขตชลประทานเพื่อเกษตรกร “บ่อจิ๋ว” มีความพร้อมแล้วที่จะรองรับน้ำฝนที่กำลังจะมาถึงนี้ จึงอยากจะฝากถึงเกษตรกรให้เตรียมสำรองเก็บน้ำในช่วงที่ฝนจะตกนี้ไว้ใช้ในการเพาะปลูกครั้งต่อไป และเกษตรกรที่สนใจเข้าร่วมโครงการแหล่งน้ำในไร่นานอกเขตชลประทาน สามารถแจ้งความจำนงได้ที่หมอดินอาสาใกล้บ้านหรือติดต่อกับสำนักงานพัฒนาที่ดินเขต 1-12 หรือสถานีพัฒนาที่ดินทุกจังหวัดทั่วประเทศ” นายปราโมทย์ กล่าวทิ้งท้าย

ปราโมทย์ ยาใจ

ส่องเกษตร : คนดีแม้ตาย….ก็ยังอยู่ คนชั่วอยู่ก็เหมือนตาย

ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

http://www.naewna.com/local/221826

449007

วันพุธ ที่ 22 มิถุนายน พ.ศ. 2559, 06.00 น.

วงการเกษตรสูญเสียผู้ทรงคุณค่าอีกท่านหนึ่งแล้วคือ ผู้ใหญ่ “วิบูลย์ เข็มเฉลิม” ผู้ได้รับการเชิดชูเป็นปราชญ์เกษตรของแผ่นดิน สาขาปราชญ์เกษตรเศรษฐกิจพอเพียงปี 2552 และได้รับการยกย่องคุณงามความดีด้วยรางวัลเกียรติยศต่างๆ มากมาย งานสวดศพจัดขึ้นที่“วนเกษตรบ้านห้วยหิน” อ.สนามชัยเขต จ.ฉะเชิงเทรา 13-21 มิ.ย.ก่อนบรรจุศพพุธที่ 22 มิ.ย.นี้ ผมจึงขออาศัยเนื้อที่คอลัมน์ ร่วมไว้อาลัย ณ ที่นี่

สำหรับเรื่องราวชีวิตและผลงานของผู้ใหญ่วิบูลย์ ขอบอกกล่าวเพื่อร่วมรำลึกถึงพอสังเขป โดยได้ข้อมูลจากเว็บไซต์กระทรวงเกษตรและสหกรณ์กับอีกหลายที่ ขอขอบพระคุณด้วย

ผู้ใหญ่วิบูลย์อาชีพเกษตรกรเกิด 29 ธ.ค.2479 ที่ต.เกาะขนนุ อ.พนมสารคาม จ.ฉะเชิงเทรา ตอนเสียชีวิตอายุเกือบ 80 ปี จบการศึกษามัธยมปลาย สมรสกับนางสมบูรณ์ เข็มเฉลิม มีบุตร 1 คน ธิดา 2 คน

ผลงานดีเด่น เคยมีตำแหน่งเป็นอนุกก.ดำเนินโครงการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้และสัตว์ป่าในพื้นที่รอยต่อ 5 จังหวัด (ภาคตะวันออก) อันเนื่องมาจากโครงการพระราชดำริ, หัวหน้าโครงการศึกษาพรรณพฤกษชาติและการใช้ประโยชน์ทรัพยากรป่าไม้ป่าตะวันออกอย่างยั่งยืน,สมาชิกวุฒิสภา,คณะกรรมการและผู้ทรงคุณวุฒิต่างๆ, สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ แต่ที่สำคัญกว่าตำแหน่งคือ เป็นผู้นำวิถีชีวิตเกษตรพึ่งตนเองและแนวทางวนเกษตร

ในวัยเด็ก เข้ามาเป็นแรงงานเด็กในเมืองฉะเชิงเทรา เรียนจนจบมัธยมปลาย ช่วงปี 2504-2524 ได้ทำการเกษตรเชิงธุรกิจ เป็นระบบที่ใช้เงินทั้งหมดตั้งแต่ซื้อพันธุ์ ไถดิน เตรียมดิน ถางหญ้า ให้ปุ๋ยให้สารเคมี จนถึงจ้างแรงงานขนไปขาย จึงเกิดหนี้สินมากมาย ถูกธนาคารฟ้องยึดที่ดิน 200-300 ไร่เพื่อใช้หนี้ จึงเปลี่ยนวิถีชีวิตมาสู่การเกษตรแบบพึ่งตนเองบนที่ดินที่เหลือแค่ 10ไร่ ทำการเกษตรบนพื้นฐาน ความรู้ความเข้าใจและการเรียนรู้ที่ถูกต้อง เข้าใจทรัพยากรและจัดการเป็น ทำให้ไร้หนี้สิน ไม่เดือดร้อน เพราะพออยู่พอกิน

จากผืนดิน 10 ไร่ ปลูกสารพัดพันธุ์ไม้กลายเป็นป่าย่อมๆแน่นขนัด กระทั่งสามารถให้ผลผลิต ศักยภาพการพึ่งตนเองก็เริ่มปรากฏชัดขึ้น ซึ่งผู้ใหญ่วิบูลย์เรียกวงจรพึ่งตนเองอิงอาศัยป่าเล็กๆนี้ว่า “วนเกษตร” หมายถึง การดำรงชีวิตมนุษย์อยู่เคียงคู่ป่าและความหลากหลายพรรณไม้ใหญ่น้อย เรียนรู้การหาอยู่หากินอย่างมีความสุข โดยวนเกษตรต้องมีความหลากหลาย ช่วยให้พรรณพืชเติบโตอย่างอิสระและสมบูรณ์ การเริ่มต้นต้องวางแผนจากพิจารณารูปที่ดิน ลักษณะผืนดิน ความลาดชัน ต้นไม้ดั่งเดิม จะเป็นรูปแบบสวนที่มีทั้งป่าไม้ยืนต้น ไม้ผล แปลงผักรวมอยู่ หรือเป็นไม้ยืนต้นปลูกรอบคันนา หรือกันพื้นที่พืชไร่ส่วนหนึ่งเป็นป่า สามารถยืนหยุ่นได้ไม่ตายตัว แต่ที่สำคัญคือ ต้องมีไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ ไม้ผลขนาดกลาง พืชผักสมุนไพร หลากหลายชนิด สามารถตอบสนองประโยชน์ใช้สอยได้ โดยปลูกคละเติบโตอยู่รวมกันในพื้นที่

ท่านยังเป็นนักสะสมพันธุ์กล้าไม้ป่าที่มีคุณค่า เพื่อแจกจ่ายให้ผู้คนที่เริ่มสนใจวนเกษตรได้ไปปลูกด้วย โดยผู้ใหญ่วิบูลย์เห็นว่า วนเกษตรคือรากฐานของชีวิต รากฐานของครัวเรือนไทยในชนบท และยังเป็นรากฐานของประเทศชาติ เป็นหนทางนำพาชีวิตให้หลุดพ้นบ่วงแห่งสังคมบริโภคนิยม แต่กระบวนการเรียนรู้เป็นเรื่องยากที่จะทำให้เกิดขึ้นในจิตใจประชาชนทั่วไป กว่าท่านเองจะค้นพบก็ผ่านการเรียนรู้ยาวนานและเจ็บปวด เมื่อพบและเชื่อมั่นหนทางนี้

ชีวิตที่เหลือจึงทุ่มเทให้กับการสร้างกระบวนการเรียนรู้วนเกษตรให้เกิดในสังคมไทย โดยมิได้ผลักดันเฉพาะในชนบท แต่ยังมีโอกาสผลักดันเข้าสำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ และผลักดันถึงในรัฐสภา ในการกำหนดกรอบนโยบายหลักของประเทศ และในปี 2549 ก็ผลักดันสู่นโยบายรัฐบาลได้สำเร็จ โดยเปลี่ยนชื่อเป็น“โครงการปลูกต้นไม้ใช้หนี้” และกลายเป็นวาระแห่งชาติของรัฐบาลในที่สุด

ใครสนใจเรื่องของผู้ใหญ่วิบูลย์โดยเฉพาะที่ท่านให้สัมภาษณ์แนวคิดดีๆจำนวนมากสามารถจะหาอ่านเพิ่มในเว็บไซต์ต่างๆ ได้ และตลอดงานศพ 9 วันมานี้ก็มีปราชญ์ผู้หลักผู้ใหญ่หลายๆคนไปพูดเสวนา “รู้จักและเรียนรู้ ผู้ใหญ่วิบูลย์ เข็มเฉลิม” ในงานศพทุกวัน

เป็นภาพสะท้อนว่า แม้จะตายจากโลกไปแล้ว แต่คนดีๆอย่างผู้ใหญ่วิบูลย์ยังมีชีวิตอยู่ในใจผู้คน และยังมีผู้คนมากมายสืบสานเจตนารมณ์ แนวทางเพื่อประโยชน์สุขของเกษตรกรไทยต่อไป

ไม่เหมือนอดีตรมว.เกษตรฯ-ชูชีพ หาญสวัสดิ์กับอดีตเลขานุการรมว.เกษตรฯ-วิทยา เทียนทอง ที่ต้องจบสิ้นชีวิตการเมืองที่เคยยิ่งใหญ่อย่างอัปยศในวัยชรา เพิ่งถูกศาลฎีกาฯตัดสินจำคุก 6 ปีโดยไม่รอลงอาญา ในคดีทุจริตจัดซื้อปุ๋ยอินทรีย์กว่า 300 ล้านบาท ซึ่งเป็นการโกงกินที่ทำร้ายเกษตรกร

ทำให้แม้ยังมีลมหายใจ แต่ก็ตายทั้งเป็นไปแล้ว

สาโรช บุญแสง

แจงสี่เบี้ย : การอนุรักษ์ดินและน้ำ (5)

ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

http://www.naewna.com/local/221825

227832

วันพุธ ที่ 22 มิถุนายน พ.ศ. 2559, 06.00 น.

วิธีการอนุรักษ์ดินและน้ำที่สำคัญ

2.มาตรการวิธีกล มาตรการอนุรักษ์ดินและน้ำโดยวิธีกล วิธีการและการใช้ประโยชน์

คันชะลอความเร็วของน้ำ เป็นสิ่งก่อสร้างที่สร้างขึ้นในพื้นที่ที่มีการชะล้างพังทลายของดินแบบร่องลึก เพื่อชะลอความเร็วของน้ำ และช่วยให้เกิดการตกตะกอนทับถมในร่องน้ำ ทำให้ร่องน้ำตื้นเขิน ช่วยให้พืชต่างๆ ในร่องน้ำที่เพิ่งงอกใหม่ไม่ถูกน้ำพัดพาไปสามารถเจริญเติบโตขึ้นปกคลุมร่องน้ำได้เร็วขึ้น โดยสร้างขวางเป็นช่วงๆ ในร่องน้ำที่มีการกัดเซาะ อาจสร้างด้วยเศษไม้ เศษพืชหิน ดิน หรือคอนกรีตก็ได้ หรือเป็นสิ่งก่อสร้างที่ช่วยลดปัญหาการกัดเซาะในทางระบายน้ำที่ปูด้วยหญ้า หรือใช้กับพื้นที่ที่มีการชะล้างพังทลายแบบร่องลึก หรือในทางระบายน้ำ

ทางระบายน้ำ เป็นสิ่งก่อสร้างที่สร้างขึ้นเพื่อรับน้ำจากพื้นที่ต่างๆ ที่ถูกเบนมา เพื่อให้น้ำไหลไปยังแหล่งที่ต้องการ เช่น อ่างเก็บน้ำ
ทุ่งหญ้าเลี้ยงสัตว์ และแหล่งธรรมชาติ เป็นต้น

บ่อน้ำในไร่นา เป็นพื้นที่ที่สร้างขึ้นโดยการขุดหรือทำคันดินล้อมรอบสำหรับเก็บกักน้ำไว้ใช้ในพื้นที่การเกษตร หรือถมดินขวางกั้นทางเดินน้ำหรือร่องน้ำ เพื่อรับน้ำจากคันดินแบบน้ำลงมากักเก็บและนำน้ำไปใช้ในพื้นที่ทำการเกษตรในช่วงที่มีฝนทิ้งช่วงและในช่วงฤดูแล้ง นอกจากนี้ยังใช้เพื่อการอุปโภค บริโภค เลี้ยงสัตว์ และลดปัญหาน้ำท่วม ใช้สำหรับพื้นที่ที่เป็นที่ลุ่มมีน้ำขังโดยขุดดินตรงจุดต่ำสุดเพื่อกักเก็บน้ำ กรณีที่มีคลองหรือลำธารอยู่ข้างเคียงพื้นที่ก็ใช้วิธีสูบน้ำหรือระบายน้ำมากักเก็บไว้ในบ่อที่สร้างขึ้นถ้าในบริเวณพื้นที่มีน้ำหรือตาน้ำที่ไหลมาจากน้ำพุที่เป็นน้ำสะอาดก็สามารถขุดบ่อเก็บกักน้ำไว้ใช้ได้ รวมทั้งพื้นที่ที่มีน้ำไหลมาก็ทำคันกั้นปิดน้ำมากักเก็บไว้

บ่อดักตะกอน เป็นบ่อขนาดเล็กที่สร้างขึ้นเพื่อดักตะกอนที่ไหลมาตามทางระบายน้ำก่อนลงสู่บ่อน้ำประจำไร่นา เพื่อดักตะกอนที่ไหลมาตามน้ำไม่ให้ไหลลงไปทับถมบ่อน้ำประจำไร่นา ทำให้อายุการใช้งานของบ่อน้ำยาวนานขึ้นและเป็นการรักษาคุณภาพน้ำ สร้างเนื้อพื้นที่อ่างเก็บน้ำ ก่อนที่น้ำจะพัดพาตะกอนดินไหลลงสู่อ่างเก็บน้ำ ซึ่งทำให้อ่างเก็บน้ำตื้นเขินอย่างรวดเร็ว

ทางลำเลียง ทางลำเรียงในไร่นา หมายถึง ทางลำเลียงที่สร้างโดยการทำคันดินให้มีขนาดใหญ่สำหรับใช้เป็นทางลำเลียงผลิตผลการเกษตรสู่ตลาด เพื่อความสะดวกในการขนส่งผลิตผลจากพื้นที่เกษตรสู่ตลาด และเพื่อเป็นถนนให้เครื่องจักรกลเข้าทำงานในพื้นที่เพาะปลูก ใช้ในพื้นที่ทำการเกษตรที่มีความลาดเท 2-12 เปอร์เซ็นต์

การไถพรวน การไถพรวนน้อยครั้ง เป็นการไถพรวนในขั้นตอนของการเตรียมดินสำหรับการปลูกพืชที่เน้นให้มีจำนวนครั้งของการไถพรวนน้อยที่สุด เพื่อป้องกันการชะล้างพังทลายของดินและการอัดแน่นเป็นแผ่นแข็งของผิวดินประหยัดพลังงาน และแรงงานในการเตรียมดินปลูกพืช เหมาะสมสำหรับพื้นที่ที่มีดินร่วน ดินร่วนปนทราย และมีการระบายน้ำดี และไม่เหมาะสมสำหรับพื้นที่ที่มีดินเนื้อละเอียด เช่น ดินร่วนปนดินเหนียว ดินทรายแป้ง และดินเหนียวที่มีการระบายน้ำไม่ดี

การปลูกพืชโดยไม่ไถพรวน เป็นการปลูกพืชโดยไม่มีการไถพรวนดินในขั้นตอนการเตรียมดินเลย ช่วยให้ปริมาณธาตุอาหารและอินทรียวัตถุยังคงอยู่ในดินไม่ถูกชะล้าง สงวนรักษาความชื้นของดิน และควบคุมอุณหภูมิบริเวณผิวดินในตอนกลางวันไม่ให้ร้อนจัดเกินไป รวมทั้งช่วยรักษาโครงสร้างทางกายภาพของดิน เช่น ความหนาแน่นของดินไม่ให้เกิดความแน่นทึบจากการใช้เครื่องจักรกลการเกษตร ซึ่งไม่เหมาะสมสำหรับดินที่มีความอุดมสมบูรณ์ต่ำ และดินควรมีการระบายน้ำดี ไม่เหมาะสมสำหรับการปลูกพืชที่มีหัวใต้ดิน ควรใช้หรือมีวัสดุดินจึงจะได้ผล รวมทั้งช่วงการปลูกพืช ดินควรมีความชื้นพอดีไม่เปียกแฉะจนเกินไป

ผู้ประกอบการพอใจด่านเกษตรชายแดน แนะเปิด‘One Stop Services’ให้บริการในจุดเดียว

ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

http://www.naewna.com/local/221823

วันพุธ ที่ 22 มิถุนายน พ.ศ. 2559, 06.00 น.

นายสุรพงษ์ เจียสกุล เลขาธิการสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) เปิดเผยว่า สศก.ได้ติดตามประเมินผลโครงการเพิ่มศักยภาพด่านสินค้าเกษตรชายแดนเพื่อรองรับการเข้าสู่ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน โดยลงพื้นที่ใน 5 จังหวัด ได้แก่ อ.อรัญประเทศ จ.สระแก้ว อ.เชียงแสน และ แม่สาย จ.เชียงราย อ.เมือง จ.มุกดาหาร อ.เมือง จ.หนองคาย และ อ.แม่สอด จ.ตาก พบว่าการดำเนินงานของด่านตรวจสอบการส่งออกนำเข้า ณ จุดผ่านแดนถาวร จุดผ่อนปรน ด่านประเพณี และจุดตรวจตามเส้นทางคมนาคม มีลักษณะแบบบูรณาการร่วมกันทั้งระหว่างด่านด้วยกันเอง และระหว่างด่านกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง อาทิ ด่านศุลกากร ด่านตรวจคนเข้าเมือง กองกำลังบูรพา หน่วยเรือรักษาความสงบเรียบร้อยตามลำแม่น้ำโขง (นรข.) และตำรวจตระเวนชายแดน

ขณะที่ผู้ประกอบการส่งออก นำเข้าและผู้ให้บริการขนส่ง พึงพอใจการดำเนินงาน เนื่องจากมีการให้บริการทุกวัน ไม่มีวันหยุด และมีการให้บริการนอกสถานที่ อาทิ ด้านปศุสัตว์ การไปตรวจสุขภาพโค กระบือ ฉีดวัคซีน ติดเบอร์หู และตีตราที่คอกกักของผู้ประกอบการ มีการให้บริการผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ ได้แก่ E-movement ของด่านกักกันสัตว์ Fisheries Single Window (FSW) ของด่านตรวจสัตว์น้ำ และ National Single Windows (NSW) ของด่านตรวจพืชมีความสะดวกรวดเร็ว ผู้ประกอบการไม่ต้องเดินทางไปที่ด่าน เพื่อรอขอใบอนุญาต สามารถติดต่อเจ้าหน้าที่ด่านเพื่อขอความช่วยเหลือได้ตลอดเวลา

อย่างไรก็ตาม ผู้ประกอบการภาคเอกชน ได้ให้ข้อเสนอแนะเพื่อพัฒนาการให้บริการของด่านและส่งเสริมการส่งออกนำเข้าสินค้าเกษตรในระยะต่อไปควรมีจุด One Stop Services (OSS) หรือ One roof ภายในพื้นที่ด่านพรหมแดน เพื่อให้ผู้ประกอบการสามารถติดต่อขอใช้บริการด่านทั้ง 3 ด่านได้ภายในจุดเดียวกัน และพัฒนาระบบอิเล็กทรอนิกส์ของแต่ละด่านให้มีลักษณะเดียวกัน รวมทั้งเพิ่มเติมความรู้ คำแนะนำเกี่ยวกับกฎหมายและกฎระเบียบการส่งออกนำเข้าของประเทศเพื่อนบ้าน และสร้างความร่วมมือกับประเทศเพื่อนบ้านให้มีแนวทางปฏิบัติเกี่ยวกับการส่งออกนำเข้าสินค้าเกษตรที่สอดคล้องกัน เพื่อเป็นการส่งเสริมการค้าระหว่างกัน

 

กรมชลฯผุดคูส่งน้ำแบบU-Shape กระจายน้ำในไร่นาช่วยปักธงชัย

ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

http://www.naewna.com/local/221735

วันอังคาร ที่ 21 มิถุนายน พ.ศ. 2559, 14.01 น.

21 มิ.ย.59 นายสิริวิชญ์ กลิ่นภักดี ผู้อำนวยการสำนักงานจัดรูปที่ดินกลาง กรมชลประทาน เปิดเผยว่า การพัฒนาระบบกระจายน้ำในไร่นาในพื้นที่โครงการอ่างเก็บน้ำลำสำลาย อำเภอปักธงชัย จังหวัดนครราชสีมา เป็นหนึ่งโครงการของสำนักงานจัดรูปที่ดินกลางที่จัดระบบน้ำเพื่อเกษตรกรรมประสบผลสำเร็จและเห็นผลเป็นรูปธรรมชัดเจน โครงการดังกล่าว เริ่มดำเนินการมาตั้งแต่ปี 2557 และได้ปรับปรุงคูน้ำเดิม ซึ่งเป็นเหมืองดิน โดยก่อสร้างเป็นคูส่งน้ำรูปสี่เหลี่ยมคางหมู และคูส่งน้ำแบบ U-Shape ซึ่งสามารถเพิ่มประสิทธิการกระจายน้ำจากอ่างเก็บน้ำลำสำลาย ไปสู่ไร่นาของเกษตรกรในพื้นที่ได้สูงขึ้นกว่า 5,050 ไร่ มีเกษตรกรได้รับประโยชน์ ประมาณ 300 ราย

ในปี 2559 นี้ โครงการฯ ได้จัดทำคูส่งน้ำแบบ U-Shape เพิ่มเติม จำนวน 1,526 ไร่ สามารถกระจายน้ำสู่แปลงเพาะปลูกของเกษตรกรได้อีกประมาณ 100 ราย และ สำนักงานจัดรูปที่ดินกลางได้มีแผนเร่งดำเนินการจัดระบบกระจายน้ำในไร่นาให้ครอบคลุมพื้นที่โครงการ จำนวน 17,200 ไร่ ภายในปี 2564 คาดว่า จะเอื้อประโยชน์ต่อเกษตรกรในพื้นที่ 2-3 ตำบลของอำเภอปักธงชัย ได้จำนวนมากโดยเฉพาะตำบลตะคุ และตำบลตะขบ เป็นต้น

สำหรับโครงการดังกล่าวนั้น นอกจากเพิ่มประสิทธิภาพการกระจายน้ำไปสู่ไร่นาได้สูงขึ้นแล้ว คูส่งน้ำที่สร้างใหม่นี้ ยังสามารถส่งน้ำไปยังพื้นที่เป้าหมายได้รวดเร็ว ช่วยประหยัดน้ำต้นทุนและลดการสูญเสียน้ำที่มีค่อนข้างจำกัดในช่วงหน้าแล้ง และสามารถนำน้ำไปใช้ประโยชน์ได้อย่างคุ้มค่าและเต็มประสิทธิภาพ ทั้งยังเพิ่มโอกาสในการผลิตสินค้าเกษตรป้อนตลาด และทำให้เกษตรกรมีรายได้เพิ่มขึ้น ขณะเดียวกันยังช่วยส่งน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภคให้กับประชาชนในพื้นที่ด้วย

ขณะที่ นายเทิดธรรม สุวรรณวัฒน์ ผู้อำนวยการโครงการปฏิบัติการจัดระบบน้ำเพื่อเกษตรกรรมที่  8 กรมชลประทาน กล่าวเพิ่มเติมว่า ภายหลังโครงการปฏิบัติการจัดระบบน้ำฯที่ 8 ได้พัฒนาระบบกระจายน้ำจากอ่างเก็บน้ำลำสำลายไปสู่ไร่นาของเกษตรกรในพื้นที่ ทำให้เกษตรกรมีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการทำเกษตรจากเดิมที่ทำนาปรังในช่วงฤดูแล้ง หันมาทำเกษตรแบบผสมผสาน ทำไร่นาสวนผสม สวนมะนาว สวนดาวเรือง ปลูกข้าวโพด พืชผัก และปลูกมะพร้าวน้ำหอม เป็นต้น

ขณะนี้มีเกษตรกรหลายรายประสบความสำเร็จและมีรายได้เพิ่มขึ้น เช่น นายเริงชัย โทสันเทียะ เป็นเกษตรกรในพื้นที่โครงการฯ ได้หันมาทำเกษตรผสมผสานตามนโยบายของ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี โดยแบ่งพื้นที่ที่มี 10 ไร่ ปลูกมะนาว ประมาณ 4 ไร่ ที่เหลือปลูกกล้วย มะเขือ และพืชสวนอื่นๆ ร่วมด้วย ซึ่งตั้งใจทำเพียง 11 เดือน ก็ประสบความสำเร็จ มะนาวเริ่มให้ผลผลิตแล้ว และมีผลผลิตพืชผักส่งจำหน่ายทุกวัน ทำให้มีรายได้วันละ 300-400 บาท หรือประมาณ 10,000-15,000 บาท/เดือน ถือเป็นรายได้ที่ดีมาก

รายงานพิเศษ : ‘บ้านหัวอ่างพัฒนา’ต้นแบบเทคโนโลยีผลิตมันสำปะหลังบนพื้นที่แปลงใหญ่

ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

http://www.naewna.com/local/221643

วันอังคาร ที่ 21 มิถุนายน พ.ศ. 2559, 06.00 น.

บ้านหัวอ่างพัฒนา ตำบลหนองไม้ไผ่ อำเภอหนองบุญมากจังหวัดนครราชสีมา มีเกษตรกรประกอบอาชีพปลูกมันสำปะหลังจำนวนมาก แต่ด้วยพื้นที่ที่ไม่มีแหล่งน้ำชลประทานต้องอาศัยน้ำฝน เกษตรกรปลูกแบบธรรมชาติ ผลผลิตที่ได้ก็เป็นไปตามธรรมชาติ และถ้าเจอสภาพภัยแล้งยิ่งเป็นตัวฉุดให้ผลผลิตตกต่ำลงได้

นายสุกิจ รัตนศรีวงษ์ ผู้เชี่ยวชาญด้านการจัดการผลิตพืชที่เหมาะสมกับพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตร เขตที่ 4 กรมวิชาการเกษตร เล่าว่าปัญหาของเกษตรกรผู้ปลูกมันสำปะหลังบ้านหัวอ่างพัฒนา ที่อาศัยน้ำฝนในการเพาะปลูก ผลผลิตที่ได้จะไม่สูงมากนัก จนกระทั่งเมื่อปี 2557 ภาครัฐโดยสำนักทรัพยากรน้ำบาดาลเขตที่ 5 จังหวัดนครราชสีมา ได้เข้าขุดเจาะน้ำบาดาลเพื่อการเกษตรกรสามารถนำน้ำไปใช้เพื่อปลูกมันสำปะหลังครอบคลุมพื้นที่ 400 ไร่เกษตรกรได้รับประโยชน์จำนวน 24 ราย ซึ่งจากการสำรวจพื้นที่พบว่าเกษตรกรได้ทำระบบน้ำหยดใช้ในแปลงมันสำปะหลัง แต่ยังขาดความรู้การควบคุมปัจจัยการผลิตด้านต่างๆ ที่จะช่วยเสริมให้การผลิตมีประสิทธิภาพมากขึ้น

ดังนั้น ด้วยความพร้อมของพื้นที่ที่มีแหล่งน้ำเป็นปัจจัยหลักอยู่แล้ว ทางสำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 4 จึงมีแนวคิดที่จะพัฒนาพื้นที่ดังกล่าวให้เป็นแปลงเรียนรู้เทคโนโลยีการผลิตมันสำปะหลังแปลงใหญ่ขึ้นที่บ้านหัวอ่างพัฒนา เพื่อเป็นแหล่งแลกเปลี่ยนเรียนรู้และถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตมันสำปะหลังให้กับเกษตรกร นักวิชาการ เจ้าหน้าที่ทั้งภาครัฐและเอกชน ตลอดจนผู้สนใจทั่วไป ภายใต้แนวคิดศูนย์แห่งการเรียนรู้ “Center of Knowledge” โดยบูรณาการผลงานวิจัยด้านการผลิตมันสำปะหลังของกรมวิชาการเกษตร กรมพัฒนาที่ดิน สำนักวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ผสานความร่วมมือกับผู้ประกอบการภาคเอกชนได้แก่ โรงแป้ง โรงงานเอทานอล สหกรณ์การเกษตร ผู้ผลิตปัจจัยการผลิตในนามคลัสเตอร์มันโคราช ตอบสนองนโยบายประชารัฐ เพื่อเป็นต้นแบบการทำงานแบบบูรณาการตลอดห่วงโซ่การผลิต และเพื่อพัฒนาต้นแบบเทคโนโลยีที่เหมาะสมในการลดการปลดปล่อยก๊าซเรือนกระจก ในระบบการผลิตมันสำปะหลัง เพื่อพัฒนาสู่เกษตรกรรมคาร์บอนต่ำ

การดำเนินงานมี 2 กิจกรรม ได้แก่ จัดทำแปลงเรียนรู้เทคโนโลยีการผลิตมันสำปะหลัง โดยคัดเลือกเทคโนโลยีจากงานวิจัยของกรมวิชาการเกษตรและหน่วยงานที่ร่วมบูรณาการ ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตให้กับเกษตรกร กิจกรรมที่สองคือถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตมันสำปะหลัง ประกอบด้วย 5 เทคโนโลยี คือ การจัดการพันธุ์ให้เหมาะสมกับพื้นที่ การจัดการระบบน้ำหยด การจัดการดิน การจัดการปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดิน และการอารักขาพืชทั้งด้านทฤษฎีและฝึกปฏิบัติจริง ผ่านการดูงานจากแปลงเรียนรู้ต้นแบบ รวมถึงการฝึกอบรมด้วย โครงการนี้มีระยะเวลาดำเนินงาน ตั้งแต่ปี 2559-2561 ในปีแรกดำเนินการในพื้นที่นำร่องของเกษตรกรจำนวน 10 ราย รายละ 5 ไร่ รวม 50 ไร่ ปีต่อไปขยายผลสู่เกษตรกรครบทั้ง 24 ราย ครอบคลุมพื้นที่ 400 ไร่

ในส่วนของเทคโนโลยีการผลิตมันสำปะหลังแปลงใหญ่ ที่กรมวิชาการเกษตรนำมาถ่ายทอดสู่เกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการ จะเน้นไปที่เทคโนโลยีที่สามารถตอบโจทย์ในการลดต้นทุนและเพิ่มผลผลิต โดยเฉพาะเมื่อมีระบบน้ำก็ส่งเสริมให้ทำระบบน้ำหยดที่เป็นการใช้น้ำอย่างประหยัดและรู้คุณค่า สามารถควบคุมปริมาณการใช้น้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งการให้น้ำในช่วงที่เหมาะสมจะช่วยเพิ่มผลผลิตได้ด้วย ขณะเดียวกันก็ส่งเสริมให้ใช้ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดิน โดยผสมไปในระบบน้ำหยด ลดการใช้ปุ๋ยได้ครึ่งหนึ่งไม่เพียงแต่ลดต้นทุนค่าปุ๋ย ยังลดต้นทุนค่าจ้างแรงงานในการหว่านปุ๋ยด้วยที่สำคัญการใช้ปุ๋ยในอัตราที่เหมาะสมไม่มากเกินความจำเป็น ช่วยลดปริมาณสารตกค้างในดิน ช่วยรักษาสภาพแวดล้อมได้อีกทางหนึ่ง

ขณะนี้สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 4 ได้ติดตั้งระบบท่อส่งน้ำ การให้ปุ๋ยร่วมกับระบบน้ำหยด การวัดปริมาณการใช้น้ำและประสิทธิภาพการใช้น้ำในระบบการผลิตมันสำปะหลังแปลงใหญ่ รวมถึงจัดทำโปรแกรมการถ่ายทอดความรู้ผ่านแปลงเรียนรู้ โดยคาดหวังว่าอย่างน้อยต้องช่วยให้เกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการสามารถบริหารได้อย่างมีประสิทธิภาพ และได้รับผลผลิตที่เพิ่มขึ้น 20-30% สร้างรายได้ที่ดีขึ้นตามลำดับ ทั้งนี้ เชื่อมั่นว่าแปลงเรียนรู้เทคโนโลยีการผลิตมันสำปะหลังแปลงใหญ่ที่บ้านหัวอ่างพัฒนา จะสามารถพัฒนาการผลิตมันสำปะหลังแบบบูรณาการเพื่อความมั่นคง มั่งคั่งและยั่งยืน ตามนโยบายประชารัฐ

คุณธิดารัตน์ รอดอนันต์ ประธานคลัสเตอร์มันโคราช กล่าวเสริมว่า มันสำปะหลังเป็นพืชเศรษฐกิจที่สำคัญ เนื่องจากเป็นทั้งพืชอาหารและพืชพลังงาน ซึ่งขณะนี้ปริมาณผลผลิตไม่เพียงพอต่อความต้องการ ฉะนั้นการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตของเกษตรกร ให้ได้ผลผลิตที่เพิ่มขึ้นจึงเป็นประโยชน์ทั้งต่อตัวเกษตรกรที่จะมีรายได้และอาชีพที่มั่นคง ขณะเดียวกันผู้ประกอบการโรงงานอุตสาหกรรมมันสำปะหลังเองก็จะได้ผลผลิตที่เพิ่มขึ้นเข้าสู่กระบวนการผลิตเพื่อไปขายแข่งขันในตลาดโลกได้

การบูรณาการความร่วมมือระหว่างภาครัฐ เอกชน และเกษตรกรในครั้งนี้ จะเป็นแนวทางที่จะช่วยให้เกิดความมั่นคงทางด้านอาหารและพลังงานควบคู่กันไป สำหรับกระบวนการถ่ายทอดเทคโนโลยีการเพิ่มผลผลิตมันสำปะหลังของกรมวิชาการเกษตรมีทั้งฝึกอบรม ให้ปฏิบัติจริงและจัดทำแปลงเรียนรู้เพื่อแก้ปัญหาในพื้นที่ร่วมกับเกษตรกร โดยหลังจากเก็บเกี่ยวก็จะมาสรุปผลว่าการใช้เทคโนโลยีกับวิธีดั้งเดิมของเกษตรกร แตกต่างกันอย่างไร เพื่อเป็นแนวทางในการขยายผลต่อไป อย่างไรก็ดีอยากให้เกษตรกรนำเทคโนโลยีของกรมวิชาการเกษตรไปปรับใช้ในพื้นที่ของตนเอง เช่น มีพื้นที่ 15 ไร่ ก็แบ่งมา 2 ไร่ทำตามแปลงต้นแบบ เพื่อเปรียบเทียบความแตกต่าง ถ้าดีก็ขยายให้ครบทั้งแปลง ซึ่งจะทำให้เทคโนโลยีเพิ่มผลผลิตนี้ขยายไปสู่มือชาวไร่มันสำปะหลังได้มากขึ้น

เสริมประสิทธิภาพ‘สับปะรดห้วยมุ่น’ สวพ.2สนับสนุนเทคโนโลยีผลิตรองรับจัด‘โซนนิ่ง’

ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

http://www.naewna.com/local/221641

วันอังคาร ที่ 21 มิถุนายน พ.ศ. 2559, 06.00 น.

นายกำพล เมืองโคมพัส ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรอุตรดิตถ์ สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 2 กรมวิชาการเกษตร เปิดเผยว่า จ.อุตรดิตถ์ มีผลผลิตสำคัญ คือ สับปะรดห้วยมุ่น โดยสามารถจำหน่ายเพื่อบริโภคสด และส่งเข้าแปรรูปเพื่อผลิตสับปะรดกระป๋อง

ดังนั้นในฐานะที่สับปะรดโรงงานเป็น 1 ใน 13 พืชเศรษฐกิจตามนโยบายจัดทำเขตเหมาะสมสำหรับการปลูกพืชเศรษฐกิจที่สำคัญ (Zoning Center) ซึ่งเป็นนโยบายสำคัญของรัฐบาล ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรอุตรดิตถ์ จึงได้จัดทำแปลงต้นแบบเพื่อถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตสับปะรดโรงงานอย่างถูกต้องและเหมาะสม ประกอบด้วย 3 กิจกรรม ได้แก่

1.การให้บริการทางวิชาการเทคโนโลยีการผลิตสับปะรดโรงงานอย่างถูกต้อง และเหมาะสมกับเกษตรกร เป็นการอบรมเกษตรกรที่ปลูกสับปะรด และเกษตรกรต้นแบบ เพื่อให้เกษตรกรมีความรู้เรื่องเทคโนโลยีการผลิตสับปะรดโรงงานอย่างถูกต้องและเหมาะสม ซึ่งเป็นเทคโนโลยีของกรมวิชาการเกษตร มีเกษตรกรเข้ารับการอบรม จำนวน 50 ราย

2.แปลงต้นแบบการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสับปะรดที่เหมาะสม วัตถุประสงค์ของการจัดทำแปลงต้นแบบ เพื่อให้เกษตรกรสามารถพัฒนาตัวเกษตรกรเองและสามารถลดต้นทุนการใช้ปัจจัยการผลิตทางการเกษตร สอดคล้องกับนโยบายลดต้นทุนของรัฐบาล การจัดทำแปลงต้นแบบเทคโนโลยีการผลิตสับปะรดโรงงานอย่างถูกต้องและเหมาะสมซึ่งดำเนินงานในแปลงของเกษตรกรเอง และเกษตรกรเป็นผู้ปฏิบัติงาน โดยมีนักวิชาการเกษตรเป็นที่ปรึกษาเรื่องของเทคโนโลยีได้แก่ พันธุ์สับปะรดที่เหมาะสมกับพื้นที่ การปลูกและการดูแลรักษา การจัดการปุ๋ยสับปะรดโรงงานตามค่าวิเคราะห์ดิน การป้องกันกำจัดโรคและแมลงศัตรูสับปะรดโรงงาน และวิทยาการหลังการเก็บเกี่ยว กิจกรรมแปลงต้นแบบดำเนินการในพื้นที่ของเกษตรกร หมู่ 2 ตำบลห้วยมุ่น อ.น้ำปาด จ.อุตรดิตถ์ จำนวน 3 แปลงละ 3 ไร่ และคาดว่าจะเก็บผลผลิตสับปะรดของแปลงต้นแบบภายในเดือนมิถุนายน 2559 ซึ่งในเบื้องต้นแปลงต้นแบบที่ปฏิบัติตามเทคโนโลยีของกรมวิชาการเกษตร จะมีการเจริญเติบโตที่ดีกว่าวิธีการของเกษตรกร

3.แปลงเรียนรู้เทคโนโลยีการผลิตสับปะรดโรงงานอย่างถูกต้องและเหมาะสม เป็นแปลงเรียนรู้ที่ดำเนินการภายในศูนย์วิจัยและพัฒนาการอุตรดิตถ์ เพื่อให้ผู้สนใจเข้ามาเรียนรู้ได้โดยตรง

สำหรับผู้ที่สนใจสามารถเข้ามาเยี่ยมชมหรือสอบถามความรู้เพิ่มเติมได้ที่ ศูนย์วิจัยและพัฒนาการอุตรดิตถ์ ตำบลชัยจุมพล อำเภอลับแลจังหวัดอุตรดิตถ์ เบอร์โทร.0-5543-6317 ในวันเวลาราชการ

ปัญหาเกษตร ที่นีมีคำตอบ : เกษตรอินทรีย์ช่วยโลกร้อน

ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

http://www.naewna.com/local/221638

วันอังคาร ที่ 21 มิถุนายน พ.ศ. 2559, 06.00 น.

คำถาม ในขณะที่โลกร้อน เราจะทำการเกษตรอย่างไร ที่จะสามารถช่วยโลกร้อนได้ครับ

รัตนชัย บวรมงคล

อ.มโนรมย์ จ.ชัยนาท

คำตอบ ภาคเกษตรจะได้รับผลโดยตรง และมากที่สุด จากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ แม้ว่าภาคเกษตรจะมีส่วนในการปล่อยก๊าซเรือนกระจก แต่ก็เป็นภาคเดียวที่เป็นแหล่งดูดซับก๊าซเรือนกระจกให้กลับมาหมุนเวียนในโลกได้อีก ซึ่งพบว่า การเกษตรแบบอินทรีย์ เป็นวิธีการทำการเกษตรที่ดีที่สุดที่ช่วยลดโลกร้อนได้ในขณะนี้ นักวิชาการทางด้านการเกษตร ได้ให้คำแนะนำไว้ พอสรุปได้ดังนี้

เกษตรอินทรีย์ เป็นเกษตรกรรมที่ใช้พลังงานน้อยกว่าเกษตรเคมี ช่วยลดการปล่อยก๊าซจากการใช้พลังงาน การเลิกใช้ปุ๋ยเคมีก็สามารถลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้ เกษตรอินทรีย์ ยังลดการเกิดก๊าซมีเธน ด้วยการส่งเสริมการใช้จุลินทรีย์ที่ใช้อากาศในการย่อยสลาย เปลี่ยนอาหารสัตว์ หลีกเลี่ยงการเผาอินทรียวัตถุ และลดการเกิดก๊าซไนตรัสออกไซด์ เนื่องจากไม่ใช้ปุ๋ยไนโตรเจน ซึ่งเป็นปุ๋ยเคมี ช่วยปรับโครงสร้างดินด้วยอินทรียวัตถุ ลดการสะสมของไนโตรเจนในดินที่เกินจำเป็น และลดการเกิดก๊าซไนตรัสออกไซด์ อีกทั้งการ
ลดการไถพรวน และการเพิ่มอินทรียวัตถุในดิน

ระบบเกษตรอินทรีย์ ยังช่วยเพิ่มความสามารถของดินในการตรึง และเก็บกักคาร์บอนไดออกไซด์ตามธรรมชาติ และช่วยรักษาหน้าดิน เป็นระบบเกษตรยั่งยืนที่เอื้อกับระบบนิเวศน์ของแต่ละท้องถิ่น โดยเน้นการรักษาความหลากหลายทางชีวภาพของพืชและสัตว์ การรักษาและคัดเลือกเมล็ดพันธุ์ที่เหมาะสมกับท้องถิ่น ยังช่วยรักษาสมดุลย์ของระบบนิเวศน์

ข้อดีของเกษตรกรรมอินทรีย์

-เกษตรกรรมอินทรีย์ เน้นการเพิ่มอินทรียวัตถุในดิน จะทำให้สามารถดูดซับน้ำได้มากขึ้น ป้องกันการชะล้างหน้าดิน และทนทานต่อสภาพความแห้งแล้งได้มากกว่า จึงสามารถรับมือกับการเปลี่ยนแปลงของภูมิอากาศได้ดีกว่า

-เน้นความหลากหลายทางชีวภาพในระบบการเกษตร ทำให้สามารถมีภูมิคุ้มกันต่อปัญหาการระบาดของโรคแมลง

-เกษตรอินทรีย์ ใช้พลังงานน้อยกว่า และมีประสิทธิภาพมากกว่าเกษตรเคมี โดยส่วนใหญ่เกิดขึ้นจากการไม่ใช้ปุ๋ยไนโตรเจน ไร่นาเกษตรอินทรีย์สามารถเพิ่มคาร์บอนไดออกไซด์ ในดินได้ ถ้าหากทำการปลูกข้าวโพดและถั่วเหลืองเป็นเกษตรอินทรีย์ได้ ก็จะสามารถลดก๊าซเรือนกระจกได้

-การจัดการผลผลิตเกษตรอินทรีย์ เพื่อการบริโภคในครอบครัวและในชุมชน จะลดการใช้พลังงานสำหรับการขนส่งและแปรรูป หรือบรรจุภัณฑ์ ซึ่งจะทำให้สามารถลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้มากขึ้น

-เกษตรอินทรีย์ เน้นการสร้างอินทรียวัตถุในดิน เป็นกระบวนการตรึงคาร์บอนไดออกไซด์ ในอากาศให้มาอยู่อินทรีย์สารในดิน เป็นการลดปริมาณคาร์บอนไดออกไซด์ในอากาศ

-เกษตรอินทรีย์ ไม่ใช้ปุ๋ยไนโตรเจน ทำให้ลดการปล่อยก๊าซไนตรัสออกไซด์ ซึ่งเป็นสาเหตุหนึ่งของการเกิดก๊าซเรือนกระจก

-เกษตรอินทรีย์ ไม่มีการเผาชีวมวล ทำให้ลดการปล่อยก๊าซมีเธน คาร์บอนไดออกไซด์ และไนตรัสออกไซด์ เมื่อเปรียบเทียบกับเกษตรที่เผาชีวมวล

-การไม่ใช้ไนโตรเจน ทำให้ไม่ต้องใช้พลังงาน เพื่อการผลิตปุ๋ยไนโตรเจน เป็นการลดการใช้ฟอสซิล ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของเรื่องโลกร้อน

-เกษตรอินทรีย์ เน้นการทำการเกษตรอย่างหลากหลาย และจัดการฟาร์มแบบผสมผสาน ไม่เกิดมูลสัตว์ส่วนเกินที่ทำให้เกิดปัญหาสภาวะแวดล้อม ในขณะที่ การเลี้ยงสัตว์อย่างหนาแน่นในระบบเกษตรทั่วไป ทำให้มีการปลดปล่อยก๊าซมีเธน ไนตรัสออกไซด์ และคาร์บอนไดออกไซด์ จากมูลสัตว์เป็นจำนวนมาก

ภาคเกษตรอินทรีย์ สามารถช่วยลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ในขณะเดียวกันก็เตรียมรับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศอย่างยั่งยืน และเป็นรูปธรรมได้ โดยที่รัฐควรส่งเสริมการเปลี่ยนผ่านภาคเกษตรของประเทศไปสู่เกษตรอินทรีย์ที่ยั่งยืน จึงต้องให้ความสำคัญกับการสร้างความหลากหลายทางชีวภาพ และการตั้งรับปรับตัวกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ส่งเสริมการอนุรักษ์และจัดการทรัพยากรน้ำ เพื่อการเกษตรอย่างเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมและชุมชนในพื้นที่ลุ่มน้ำ และคุ้มครองพื้นที่เกษตรกรรม และพื้นที่ผลิตอาหารไม่ให้ถูกคุกคามโดยอุตสาหกรรม

นาย รัตวิ

แจงสี่เบี้ย : การอนุรักษ์ดินและน้ำ (4)

ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

http://www.naewna.com/local/221636

227832

วันอังคาร ที่ 21 มิถุนายน พ.ศ. 2559, 06.00 น.

วิธีการอนุรักษ์ดินและน้ำที่สำคัญ

2.มาตรการวิธีกล มาตรการอนุรักษ์ดินและน้ำโดยวิธีกล วิธีการและการใช้ประโยชน์

คันดินฐานกว้าง เป็นคันดินที่มีลาดด้านหน้าและลาดด้านหลังน้อย เพื่อลดความยาวของความลาดเทของพื้นที่ ควบคุมอัตราการชะล้างพังทลายของดิน และอนุรักษ์ความชื้นในดินช่วยให้พืชเจริญเติบโตได้ดี ความกว้างของคันดินประมาณ 4 เมตร มีทั้งแบบระดับและลดระดับ ใช้สำหรับพื้นที่ที่มีความลาดเทไม่เกิน 8% และแบบระดับใช้กับดินซึมน้ำเร็วแต่แบบลดระดับใช้กับดินซึมน้ำช้ากว่าโดยลดระดับตั้งแต่ 0.1-0.6%

คันดินเบนน้ำ เพื่อเบนน้ำส่วนใหญ่ออกจากพื้นที่ไปยังร่องน้ำหรือทางน้ำธรรมชาติ ช่วยป้องกันพื้นที่ตอนล่างจากการไหลบ่าของน้ำ โดยมีการลดระดับเพื่อเบนน้ำที่ไหลบ่าลงมาจากพื้นที่ด้านบนไปยังทางระบายน้ำ ก่อสร้างตอนบนสุดของพื้นที่ ต้องออกแบบอย่างถูกต้อง ป้องกันความเสียหายให้คันดินส่วนล่าง

ขั้นบันไดดิน เพื่อลดความยาวและระดับของความลาดเท ป้องกันการไหลบ่าของน้ำและควบคุมการชะล้างพังทลายของดิน รวมทั้งเก็บกักน้ำไว้ใช้ ควรใช้ในบริเวณที่มีฝนตกน้อยกว่า 650 มิลลิเมตรต่อปี และดินลึกมีอัตราซาบซึมน้ำปานกลางถึงสูง สำหรับขั้นบันไดดินแบบเอียงเข้าในบริเวณที่ฝนตกมากกว่า 650 มิลลิเมตรต่อปี ดินลึก
ไม่มากและอัตราการซาบซึมน้ำปานกลางถึงต่ำ ขันบันไดดินแบบลาดเอียงออกใช้ในที่มีความลาดชันปานกลาง ฝนตกหนัก และดินลึกถึงลึกมาก

คูรับน้ำขอบเขา สร้างบริเวณขอบเขาตามแนวระดับหรือลดระดับเป็นรูปสามเหลี่ยมหรือสี่เหลี่ยมคางหมู เพื่อลดความยาวของความลาดเทสูงออกเป็นช่วงๆ สามารถเก็บกักน้ำหรือระบายน้ำไปในทิศทางที่ต้องการ เหมาะสำหรับพื้นที่ที่มีความลาดเทน้อยกว่า 40% ถ้าใช้ร่วมกับขั้นบันไดดินแบบลาดเอียงออก หรือแถบหญ้าแฝกจะสามารถใช้ได้ในพื้นที่ลาดเทมากกว่า 40% ถ้าพื้นที่ระหว่างคูรับน้ำขอบเขามีการปลูกหญ้าก็สามารถใช้ในพื้นที่ที่มีความลาดเทได้ถึง 55%

รายงานพิเศษ : อนาคตยางพาราไทย…รุ่งหรือร่วง?

ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

http://www.naewna.com/local/221405

วันจันทร์ ที่ 20 มิถุนายน พ.ศ. 2559, 06.00 น.

ยางพาราถือเป็นพืชเศรษฐกิจที่สำคัญของประเทศไทย สร้างรายได้ให้กับประเทศทั้งการส่งออกในรูปแบบของยางดิบ และแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์จากยางพารารวมมากกว่าปีละ 500,000 ล้านบาท มากที่สุดของพืชผลทางการเกษตรก็ว่าได้ ทำให้ประเทศไทยก้าวขึ้นสู่ประเทศผู้ผลิตยางพาราอันดับหนึ่งของโลก มีพื้นที่ปลูกยางมากกว่า 21 ล้านไร่ ครอบคลุม 60 จังหวัดทั่วประเทศ

อย่างไรก็ตาม แม้ประเทศไทยจะเป็นผู้ผลิตยางพารารายใหญ่ของโลกก็ตาม แต่ราคายางพารากลับไม่ได้เป็นผู้กำหนด ตลาดยังเป็นของผู้ซื้อผู้ซื้อยางจึงเป็นผู้กำหนดราคา หากผู้ซื้อมีความต้องการใช้ยางมากราคาก็สูงอย่างเช่น เมื่อครั้ง 7-8 ปีที่ผ่านมา ราคายางเคยพุ่งทะลุกิโลกรัมละ 150 บาท ก็มีให้เห็น แต่ถ้าผู้ซื้อมีความต้องการใช้ยางน้อยลง ราคาก็ตกต่ำอย่างเช่นในปัจจุบัน

ดังนั้นปัจจัยหลักในการกำหนดราคาจะเป็นไปตามภาวะเศรษฐกิจของโลก!

เป็นที่ทราบกันดีว่า ผลผลิตยางประมาณร้อยละ 60-70 นำไปใช้ในการแปรรูปเป็นยางล้อ ส่วนที่เหลือนำไปใช้ในอุตสาหกรรมอื่นๆ เช่น ถุงมือทางการแพทย์ ยางฟองน้ำ ถุงยางอนามัย ยางทางวิศวกรรม เป็นต้น ดังนั้นราคายางจึงเกี่ยวข้องโดยตรงกับอุตสาหกรรมยานยนต์ แต่เมื่อภาวะเศรษฐกิจโลกเริ่มถดถอยตั้งแต่ปี 2554 เป็นต้นมา อุตสาหกรรมรถยนต์ได้รับผลกระทบไปด้วย ยอดการผลิตรถยนต์ของค่ายต่างๆ ลดลงอย่างต่อเนื่อง ปริมาณการใช้ยางพาราก็ลดลงตามไปด้วย

นอกจากนี้ราคาน้ำมันในตลาดโลกก็ลดลง ส่งผลให้ราคายางสังเคราะห์ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์ที่มาจากน้ำมันและสามารถใช้ทดแทนยางพาราได้ก็มีราคาลดลงตามไปด้วย

ประกอบกับนโยบายของรัฐบาลก่อนหน้านี้ ได้ส่งเสริมให้เกษตรกรขยายพื้นที่ปลูกยางพาราทั่วประเทศ รวมทั้งประเทศเพื่อนบ้านไม่ว่าจะเป็น ลาว เวียดนาม กัมพูชา และพม่า หรือแม้แต่ประเทศจีน ก็หันมาปลูกยางพาราจำนวนมาก ส่งผลให้ปริมาณยางพาราที่ออกสู่ตลาด มากกว่าปริมาณความต้องการใช้ ราคาจึงลดลงอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปลายปี 2554 เป็นต้นมา ส่งผลกระทบต่อความเป็นอยู่ของเกษตรกรชาวสวนยาง และผู้ที่เกี่ยวข้องกับยางพาราตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำ จนถึงปลายน้ำ ซึ่งมีรุนแรงมากขึ้นตามลำดับ โดยเฉพาะในช่วงปี 2558 ที่ผ่านมา ยางราคา 3-4 กิโลกรัม 100 ก็มีให้เห็นมาแล้วเช่นกัน

รัฐบาลจึงต้องกำหนดนโยบายและมาตรการต่างๆ ให้ความช่วยเหลือเพื่อบรรเทาความเดือดร้อนที่เกิดขึ้นโดยได้ดำเนินโครงการสำคัญๆ โดยเฉพาะ โครงการสร้างความเข้มแข็งให้แก่เกษตรกรชาวสวนยาง โดยจ่ายเงินช่วยเหลือให้ทั้งเจ้าของสวนยางหรือผู้เช่าสวนยาง และคนกรีดยาง ที่มีสวนยางเปิดกรีดแล้วในอัตราไร่ละ 1,500 บาท ไม่เกินกว่า 15 ไร่ และโครงการส่งเสริมการใช้ยางในหน่วยงานภาครัฐ ซึ่งเริ่มรับซื้อยางจำนวน 100,000 ตัน จากเกษตรกรรายย่อยทั่วประเทศนั้น มีส่วนทำให้ราคายางพารากระเตื้องขึ้นอยู่บ้างอยู่ที่ประมาณ 60 บาทต่อกิโลกรัมในปัจจุบัน

ดร.ธีธัช สุขสะอาด

ดร.ธีธัช สุขสะอาด ผู้ว่าการการยางแห่งประเทศไทย (กยท.) กล่าวว่าการกำหนดราคายางของไทยในปัจจุบัน ปัจจัยหลักยังขึ้นอยู่กับตลาดต่างประเทศเป็นผู้กำหนด ซึ่งขึ้นอยู่กับภาวะเศรษฐกิจของโลกด้วย หากเศรษฐกิจโลกยังเป็นเช่นนี้ ราคายางไม่น่าจะเพิ่มขึ้นกว่่าที่เป็นอยู่ในปัจจุบันมากนัก แต่ถ้าต้องการให้ราคายางมีเสถียรภาพที่มั่นคงอย่างยั่งยืนจะต้องเพิ่มปริมาณการใช้ยางในประเทศ ลดการส่งออกวัตถุดิบ เพิ่มปริมาณการแปรรูป และส่งออกในรูปแบบผลิตภัณฑ์ ซึ่งมีมูลค่ามากกว่าแทน

ประเทศไทยผลิตยางได้ประมาณปีละ 4.2 ล้านตัน แต่นำไปแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆทั้งที่ใช้ในประเทศและส่งออกเพียงแค่ 550,000 ตันเท่านั้น หรือคิดเป็นร้อยละ 13 ของผลผลิต แต่กลับมีมูลค่าถึง 270,000 ล้านบาท ในขณะที่ส่งออกในรูปแบบยางดิบ เช่น ยางแท่ง ยางแผ่นรมควัน น้ำยางข้นยางคอมปาวด์ เป็นต้น ถึง 3.65 ล้านตัน หรือร้อยละ 87 ของผลผลิต แต่กลับมีมูลค่าเพียง 250,000 ล้านบาท

ดังนั้นหากประเทศไทยสามารถลดปริมาณการส่งออกยางพาราในรูปของยางดิบ แล้วหันมาเพิ่มการส่งออกในรูปแบบผลิตภัณฑ์จากยางแทน นอกจากจะทำให้ราคายางมีเสถียรภาพ ยกระดับรายได้ และคุณภาพชีวิตของเกษตรกรชาวสวนยางแล้ว ยังสามารถเพิ่มมูลค่าการส่งออกยาง ลดการขาดดุลทางการค้า และสร้างเศรษฐกิจของประเทศให้เข้มแข็งอีกด้วย

แม้ไม่ใช่เรื่องง่ายๆที่จะทำได้ แต่ก็ไม่ไกลเกินความเป็นจริง เพราะมีขณะนี้มีปัจจัยในประเทศหลายอย่างเกื้อหนุน อาทิ….

ปัจจัยแรก การตั้งการยางแห่งประเทศไทย(กยท.) โดยรวม 3 หน่วยงานด้านยางพารา คือ สำนักงานกองทุนสงเคราะห์การทำสวนยาง (สกย.) องค์การสวนยาง(อ.ส.ย.) และสถาบันวิจัยยาง (สวย.) ขึ้นมา โดยมีจุดประสงค์ข้อหนึ่งก็คือ เป็นองค์กรกลางที่รับผิดชอบดูแลบริหารจัดการยางพาราของประเทศทั้งระบบครบวงจร จะต้องดำเนินการส่งเสริม และสนับสนุนให้มีการใช้ยางในประเทศและส่งออกในรูปแบบผลิตภัณฑ์ต่างๆ มากขึ้น

ปัจจัยที่ 2 นโยบายของรัฐบาลก็สนับสนุนให้มีการใช้ยางพาราในประเทศมากขึ้น รวมทั้งยังส่งเสริมให้ผู้ประกอบธุรกิจเกี่ยวกับยางพัฒนาขยายกิจการแปรรูปผลิตภัณฑ์ยาง หรือลงทุนโรงงานแปรรูปผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ จากยางมากขึ้นเพื่อเพิ่มมูลค่ายางให้สูงขึ้น

และปัจจัยที่ 3 เป็นปรากฏการณ์ที่สำคัญสำหรับวงการยางพาราของไทยเมื่อ 4 หน่วยงานภาครัฐและเอกชน คือ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย และกยท. ได้ลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือเครือข่ายนวัตกรรมยางพาราอีกด้วย ซึ่งจะมีส่วนสำคัญที่จะเพิ่มปริมาณการใช้ยางในประเทศ และสร้างความเข่้มแข็ง เพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันให้กับยางพาราของไทย ตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำ ผลักดันให้ประเทศไทยเป็นผู้นำด้านอุตสาหกรรมยางพาราของภูมิภาคและของโลกอย่างแท้จริง

ผู้ว่าการ กยท. กล่าวว่า การร่วมมือดังกล่าวจะก่อให้เกิดการวิจัยพัฒนายางพาราครบวงจร เพื่อสร้างนวัตกรรมในรูปแบบต่างๆ ได้แก่ นวัตกรรมด้านผลิตภัณฑ์ยาง ด้านเทคโนโลยีการผลิตหรือการแปรรูปยางพารา ด้านการวิเคราะห์ การทดสอบยางและผลิตภัณฑ์ยางตามมาตรฐานสากล ทั้งในระดับต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำ รวมถึงข้อมูลสารสนเทศยางพารา และการพัฒนาบุคลากรด้านอุตสาหกรรมยางให้กับภาคเอกชน โดยบูรณาการการทำงานร่วมกัน ซึ่งจะสามารถผลักดันให้นวัตกรรมที่เกิดขึ้นไปใช้ประโยชน์อย่างเป็นรูปธรรม

โดยในส่วนของ กยท.นั้นมีภารกิจส่งเสริมและสนับสนุนให้มีการศึกษา วิเคราะห์ วิจัย และพัฒนาเพื่อสร้างนวัตกรรมด้านต่างๆ โดยเฉพาะการบริหารจัดการและการผลิตยางต้นน้ำ ตลอดจนสนับสนุนงบประมาณเพื่อสร้างนวัตกรรมการผลิต การแปรรูป การอุตสาหกรรม การตลาด และด้านอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องทั้งหมด

นายบวร วงศ์สินอุดม รองประธานสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (สอท.) กล่าวว่า ความร่วมมือของ 4 หน่วยงานดังกล่าวจะก่อให้เกิดการสร้างนวัตกรรมด้านยางพาราในรูปแบบต่างๆ ซึ่งจะมีส่วนสำคัญที่จะสร้างมูลค่าในการส่งออกผลิตภัณฑ์ยางพาราตามนโยบายของรัฐบาล ซึ่งจะส่งผลให้อุตสาหกรรมยางและผลิตภัณฑ์ยางเป็นกลไกในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจของประเทศ เพื่อก้าวไปสู่ผู้นำอุตสาหกรรมยางอย่างยั่งยืน โดย สอท. มีภารกิจในการผลักดันให้มีการใช้ยางในประเทศและนำยางมาแปรรูปเพื่อการส่งออกให้มากขึ้น พร้อมกำหนดโจทย์เพื่อให้มีการสร้างนวัตกรรมได้ตรงตามความต้องการของภาคอุตสาหกรรม

ดร.จุลเทพ ขจรไชยกูล ผู้อำนวยการศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (เอ็มเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ(สวทช.) กล่าวว่า ในส่วนของเอ็มเทคนั้นจะรับผิดชอบการวิจัยและพัฒนา เพื่อสร้างนวัตกรรมการบริหารจัดการและการผลิตยางพาราระดับกลางน้ำและปลายน้ำ เทคโนโลยีการผลิตและการแปรรูปยางพารา การวิเคราะห์ทดสอบวัตถุดิบและผลิตภัณฑ์ยางพารา รวมถึงมาตรฐานต่างๆ เพื่อตอบโจทย์ที่ไดัรับจาก กยท.และ สอท. รวมทั้งสนองความต้องการของภาคอุตสาหกรรม ซึ่งความร่วมมือครั้งนี้ จะทำให้ได้เห็นผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ ที่ใช้ยางพาราเป็นวัตถุดิบ มีคุณภาพที่ได้มาตรฐาน และถูกนำมาใช้งานในตลาดอย่างแพร่หลาย

“ที่ผ่านมา เอ็มเทคได้ให้ความสำคัญกับงานวิจัยและพัฒนาด้านยางพาราอย่างมาก โดยได้มีการจัดตั้งหน่วยเฉพาะทางด้านยางธรรมชาติขึ้นมา ซึ่งมีความเชี่ยวชาญในการพัฒนายางคอมปาวด์ การออกแบบและวิเคราะห์เชิงวิศวกรรมผลิตภัณฑ์ยาง และเทคโนโลยีน้ำยาง การพัฒนาเทคโนโลยีการออกแบบยางล้อรถ การพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตยางแท่งคุณภาพสูงระดับชุมชน เป็นต้น” ดร.จุลเทพกล่าว

รศ.ดร.ชูศักดิ์ ลิ่มสกุล อธิการบดีมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ กล่าวว่า มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ โดยคณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มีภารกิจและรับผิดชอบในการสร้างนวัตกรรมการผลิตและพัฒนาบุคลากรด้านเทคโนโลยียางพาราให้มีคุณภาพสูง ทั้งในรูปแบบหลักสูตรระยะสั้น และหลักสูตรปกติ พร้อมสนับสนุนงานทางด้านวิชาการตามความต้องการของทุกๆ ฝ่าย

เพียงแค่ 3 ปัจจัยหลักๆ น่าจะพอยืนยันสร้างความมั่นใจให้กับเกษตรกรชาวสวนยาง และผู้ที่เกี่ยวข้องกับยางพาราว่า ยางพาราก็ยังคงเป็นพืชที่มีส่วนสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจของประเทศในอนาคตให้เติบโตอย่างมั่นคง