นายสมเดช คงกระพัน เกษตรจังหวัดปทุมธานี กล่าวว่า การดำเนินงานส่งเสริมและพัฒนายุวเกษตรกร ถือเป็นภารกิจสำคัญของเจ้าหน้าที่เกษตรจังหวัดทุกจังหวัดทั่วประเทศ โดย จ.ปทุมธานี มีการดำเนินการส่งเสริมมาอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้เด็กไทยที่เป็นรากฐานของประเทศในอนาคตทุกโรงเรียนเป็นแหล่งกำเนิดและปลูกฝังเด็กไทยให้รักในอาชีพเกษตรกรรม และประกอบอาชีพโดยเน้นการพึ่งพาตนเองเป็นสำคัญ ซึ่งกิจกรรมดังกล่าวนอกจากมีส่วนช่วยพัฒนาด้านจิตสำนึกที่ดีให้กับเด็กรุ่นใหม่ที่พร้อมจะสืบทอดในอาชีพเกษตรกรรมแล้ว กลุ่มยุวเกษตรกรยังเป็นสื่อกลาง การถ่ายทอดความรู้ไปยังเกษตรกรทั่วไป และสิ่งสำคัญไปกว่านั้น การใช้เวลาว่างทำกิจกรรมร่วมกันยังส่งผลให้เด็กมีภูมิคุ้มกันที่ดีจากสังคมในยุคปัจจุบันอีกด้วย

ปัจจุบัน จ.ปทุมธานี มีโรงเรียนเข้าร่วมโครงการยุวเกษตรกรทั้งหมด 23 โรงเรียน โดยยุวเกษตรกร รร.สุนราเมตตาประชาสรรค์ อ.ลาดหลุมแก้ว จ.ปทุมธานี นั้น จัดเป็นอีกหนึ่งตัวอย่างที่ประสบความสำเร็จในระดับที่ดี ทั้งนี้เป็นผลมาจากคณะครูอาจารย์ และอาจารย์ที่ปรึกษาโครงการค่อนข้างมีความเข้มแข็งและมีความเป็นหนึ่งเดียวกัน มีกิจกรรมที่ครบวงจรแบ่งเป็นฐานการเรียนรู้ มีความหลากหลายในกิจกรรมจึงทำให้เด็กมีความสนใจและมองเห็นภาพที่แท้จริงในการทำอาชีพเกษตรกรรม จนทำให้โรงเรียนแห่งนี้เป็นที่1 ของเขตภาคกลาง โดยในปี 2560 ได้รับรางวัลกลุ่มยุวเกษตรที่เป็นที่ปรึกษาได้ลำดับที่ 2 ระดับประเทศ และกลุ่มยุวเกษตรที่เป็นเยาวชนยังได้รางวัลชมเชยส่วนรางวัลที่ 3 ก็ได้รับรางวัลชมเชยระดับประเทศเช่นกัน ซึ่งจุดนี้เหมาะกับการเป็นต้นแบบการส่งเสริมยุวเกษตรกรตลอดจนการศึกษาดูงานเป็นอย่างยิ่ง

ด้าน นายชนพันธ์ ทรัพย์ศิริ ผู้อำนวยการโรงเรียนสุนราเมตตาประชาสรรค์กล่าวเพิ่มเติมว่า โรงเรียนได้เข้าร่วมโครงการดังกล่าวของ กรมส่งเสริมการเกษตร เพราะเล็งเห็นและตระหนักถึงความสำคัญในการส่งเสริมและพัฒนาเด็กผ่านกิจกรรมในโครงการยุวเกษตรกรนอกเหนือจากการเรียนในห้องเรียน เรียนรู้ในภาคสนามที่ไม่ได้เน้นเพื่อเป็นการสอบวัดระดับ แต่เป็นการเน้นสร้างอาชีพและเลี้ยงตนเองจากอาชีพเกษตรกรรมซึ่งเป็นอาชีพที่สำคัญของคนไทย ซึ่งจากการเข้าร่วมโครงการดังกล่าวได้ทำให้เห็นความเปลี่ยนแปลงที่ดีขึ้นอย่างเด่นชัด สังเกตจากจากพฤติกรรมของเด็กเป็นตัวชี้วัดที่สำคัญ ได้แก่ เด็กมีความรับผิดชอบมากขึ้น มีความสามัคคีมากขึ้น เด็กจะรักในกิจกรรมของตนเองมากขึ้น และมีความเผื่อแผ่มากขึ้นมีแบ่งปันจนทำให้เกิดการพัฒนาทางด้านจิตสำนึกอย่างเห็นได้ชัดด้วย

สัปดาห์ที่แล้ว ผมเขียนถึงเรื่อง“มรดกบาป”โครงการจำนำข้าวใกล้สิ้นสุดแล้ว โดยว่าถึงการระบายข้าว“สต๊อกรัฐ”กว่า 18 ล้านตันที่กำลังจะหมดในไม่กี่เดือนนี้ หมดสิ้นภาระแรงกดดันสำคัญที่ทำให้ข้าวไทยราคาตกต่ำมาหลายปีเสียที ทั้งยังวาดหวังผลลัพธ์ที่สาสมสำหรับคดีที่อดีตนายกฯยิ่งลักษณ์ ชินวัตร โดนข้อหาทำผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ กรณีปล่อยปละ ไม่ระงับยับยั้งโครงการรับจำนำข้าว จนรัฐเสียหายกว่า 5 แสนล้านบาทและคดีทุจริตระบายข้าว “จีทูจีเก๊” ที่ 2 อดีตรัฐมนตรีพาณิชย์“บุญทรง เตริยาภิรมย์ -ภูมิ สาระผล”กับพวก 28 รายตกเป็นจำเลย ทั้ง 2 คดีต่างก็จะสิ้นสุดการไต่สวนพยานภายในก.ค.นี้ คาดว่า ศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองจะมีคำพิพากษาราวก.ย.หรือภายในปีนี้

ตามความเข้าใจเดิมเมื่อศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองพิพากษาแล้ว ก็เป็นอันสิ้นสุดภายใน “ศาลเดียว”เหมือนเช่นคดีอื่นๆที่ผ่านมา แต่เพราะรัฐธรรมนูญฯพ.ศ.2560 ฉบับล่าสุดที่มีผลบังคับใช้แล้วตั้งแต่เดือนเม.ย.ที่ผ่านมา ได้มีมาตรา 195 ที่ปรับเปลี่ยนให้“จำเลย”สามารถอุทธรณ์คำตัดสินศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองได้ภายใน 30 วัน ต่อที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกา และการพิจารณาอุทธรณ์ให้ดำเนินการโดยองค์คณะของศาลฎีกาที่ประกอบด้วยผู้พิพากษาศาลฎีกาซึ่งดํารงตําแหน่งไม่ต่ำกว่าผู้พิพากษาหัวหน้าคณะในศาลฎีกา หรือผู้พิพากษาอาวุโสซึ่งเคยดํารงตําแหน่งไม่ต่ำกว่าผู้พิพากษาหัวหน้าคณะในศาลฎีกา ซึ่งไม่เคยพิจารณาคดีนั้นมาก่อน

ก็หมายความว่า ทั้งคดีอดีตนายกฯยิ่งลักษณ์และคดีนายบุญทรงกับพวก ยังสามารถ“ดิ้นรน”เฮือกสุดท้าย ในการยื่นอุทธรณ์ได้ ซึ่งเท่ากับยื้อเวลาออกไปอีก

แต่กระนั่นก็ตามคำพิพากษาของศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองที่คาดว่าจะออกมาภายในปีนี้ ก็ยังคงเป็นตัว“ชี้ชะตา”ที่มีความสำคัญเป็นอย่างยิ่งทั้งต่อ“ชีวิต”ของอดีตนายกฯยิ่งลักษณ์กับพวกเอง และต่อสถานการณ์ความเป็นไปของการเมืองไทย

ประจวบกับช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา ได้เกิดปรากฏการณ์ทะแม่งๆขึ้นมา เมื่อรองนายกฯวิษณุ เครืองาม เนติบริกร ผู้ดูแลด้านกฎหมายให้กับรัฐบาล คสช.ออกมาชี้แจงความคืบหน้าในการยึดทรัพย์อดีตนายกฯยิ่งลักษณ์ 3.5 หมื่นล้านเพื่อชดใช้ค่าเสียหายโครงการจำนำข้าว โดยระบุว่า แม้กรมบังคับคดีสามารถเดินหน้ายึดทรัพย์ตามคำสั่งทางปกครองที่รัฐบาลประกาศไป แต่ยังไม่รู้ว่าจะยึดอะไรที่ไหน เพราะไม่เจอว่า อดีตนายกฯยิ่งลักษณ์มีอะไรบ้าง “จึงได้หยุดไว้ก่อน”

ซึ่งไม่เพียงการยึดทรัพย์“ยิ่งลักษณ์”เท่านั้น การยึดทรัพย์คดีทุจริต“จีทูจี”ก็หยุดไว้ก่อนเช่นกัน

จึงก่อให้เกิดเสียงวิพากษ์วิจารณ์ ด่าทอกันอึงคะนึงไปทั้งเมือง และเห็นว่า ที่รองนายกฯวิษณุบอก ต้องหยุดการยึดทรัพย์ไว้ก่อนเพราะไม่รู้จะไปหาทรัพย์สินของอดีตนายกฯยิ่งลักษณ์ที่ไหนนั้น เป็นการอ้างที่ “ไม่เข้าท่า” หรือจะเรียกว่าอ้าง “ชุ่ยๆ” ก็ได้ เพราะทั้งช่วงรับตำแหน่ง จนถึงหลังพ้นจากตำแหน่งนายกรัฐมนตรีของ“ยิ่งลักษณ์”นั้น ต้องมีการยื่นแสดงบัญชีทรัพย์สินและหนี้สินไว้ที่ป.ป.ช.ตลอด การสืบหาทรัพย์สิน จึงไม่ใช่เรื่องยากเลย

การออกมาพูดเช่นนี้ของรองนายกฯวิษณุเลยกลายเป็นเรื่องที่ถูก“ตีความ”ว่า มีอะไรที่ไม่ชอบมาพากล หรือมีเจตนาอะไรกันแน่ ทั้งๆที่การใช้อำนาจปกครองในการเรียกค่าเสียหาย 3.5 หมื่นล้านจากอดีตนายกฯยิ่งลักษณ์ ก็เป็นวิธีการที่รองนายกฯวิษณุเป็นผู้เสนอเอง แถมก่อนหน้านี้ที่ถูก“ยิ่งลักษณ์”กับพลพรรคระบอบทักษิณพากันรุมโจมตี คัดค้านการเรียกค่าเสียหายดังกล่าว รองนายกฯวิษณุก็เคยขึงขังตอบโต้ทำนองว่า เมื่อออกคำสั่งทางปกครองไปแล้ว เพียงแจ้งเจ้าตัวทราบ ก็สามารถยึดทรัพย์ได้ทันที

แล้วไฉนตอนนี้มามีท่าทีเหมือนเป็นการ“กลับลำ”ซะอย่างนั้น

อย่างไรก็ตาม ก็ยังมีการมองกันในแง่ดีอยู่ว่า รองนายกฯวิษณุอาจต้องการให้เกิดความชัวร์ในการยึดทรัพย์ จึงอยากรอผลพิพากษาของศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองออกมาเสียก่อน เพราะถ้า“คดีพลิก”เกิดศาลฯตัดสินว่าอดีตนายกฯยิ่งลักษณ์ไม่ได้ทำผิดในการปล่อยปละละเลย ทำให้โครงการจำนำข้าวเสียหายกว่า 5 แสนล้านละก็ ที่ไปยึดทรัพย์เอามาชดใช้ความเสียหายไว้ก่อน ก็มีสิทธิจะแพ้คดีในศาลปกครองที่“ยิ่งลักษณ์”ได้ไปฟ้องขอให้ยกเลิกคำสั่งเรียกค่าเสียหายนี้ก็ได้ จะทำให้เสียรังวัดไปอีก

ก็หวังว่า ท่าทีรองนายกฯวิษณุคงไม่ได้มีอะไรไม่ชอบมาพากล อย่างที่คนระแวงก็แล้วกัน ส่วนชาวบ้านเราๆท่านๆคงต้องทำ“ใจร่ม”ไว้ก่อน รอดูผลต่อไปอีกสักนิดก็แล้วกัน

สวนผลไม้เมืองแกลง จ.ระยอง โชว์เทคนิคบริหารจัดการสวนไม้ผลคุณภาพ เน้นทำการเกษตร แบบพึ่งพาตนเอง บริหารจัดการแปลงอย่างเป็นระบบ พร้อมทำตลาดในรูปแบบขายตรง กำหนดราคาได้เอง สร้างมูลค่าจากสวน ตัดวงจรพ่อค้าคนกลาง

นายสมชาย บุญก่อเกื้อ หมอดินอาสาประจำตำบลกร่ำ อำเภอแกลง จังหวัดระยอง เปิดเผยว่า เดิมมีพื้นที่เป็นสวนผลไม้ 23 ไร่ ดินมีสภาพเป็นกรดไม่เหมาะสมการเพาะปลูก จึงได้ตรวจวิเคราะห์สภาพดินในพื้นที่ พร้อมได้รับคำแนะนำจากเจ้าหน้าที่สถานีพัฒนาที่ดินระยอง กรมพัฒนาที่ดิน ให้ทำการปรับปรุงบำรุงดินโดยใช้วัสดุปูนโดโลไมค์ปรับปรุงดิน โดยที่ผ่านมามีการลดการใช้สารเคมีในสวนผลไม้ถึงร้อยละ 80 โดยเปลี่ยนมาใช้ปุ๋ยหมักใช้ฮอร์โมนเร่งการเติบโต รวมถึงการผลิตสารขับไล่แมลง

มีการลดต้นทุนการผลิต โดยเน้นการทำปุ๋ยหมักกลับกองและปุ๋ยหมักเติมอากาศ พร้อมนำใช้ในพื้นที่จริงทำให้ดินเกิดความอุดมสมบูรณ์มากยิ่งขึ้น สำหรับการใช้ปุ๋ยหมักในสวนนั้นจะมีการใส่ปุ๋ยหมักหลังจากเก็บผลผลิตไปแล้ว โดยจะใส่ปุ๋ยหมักรอบทรงพุ่ม
ประมาณ 5 กิโลกรัมต่อต้น และมีการพ่นสารเร่งซุปเปอร์พด.2 เร่งการเติบโตของต้นไม้ผ่านระบบสปริงเกอร์ โดยพ่นรอบให้ต้นไม้ในปริมาณ 5 ลิตรต่อ 10 ต้น โดยนำสารเร่งดังกล่าวเจือจางในน้ำเพื่อลดความเข็มข้นของสารไม่ทำให้ต้นไม้ตาย

นอกจากการทำผลผลิตให้ได้ผลดีแล้ว ยังมีการจัดการกระบวนการผลิตเพื่อให้ได้ผลผลิตคุณภาพตามหลักวิชาการ ปลอดภัยจากสารพิษตกค้าง การเก็บเกี่ยวและการปฏิบัติหลังการเก็บเกี่ยว รวมถึงการศึกษาตลาด การนำเอาผลไม้ที่ปลูกได้ทำตลาดขายเองโดยไม่ผ่านพ่อค้าคนกลาง หรือแปรรูปเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มและเป็นทางเลือกที่หลากหลายให้แก่ผู้บริโภคได้เลือกสรรและยังเป็นการถนอมอาหารอีกด้วย

นายสมชาย ชาญณรงค์กุล อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร เปิดเผยว่า กรมส่งเสริมการเกษตร ได้พัฒนา “ระบบส่งเสริมการเกษตร: T & V System (Training and Visit System)” ซึ่งเป็นระบบฝึกอบรมเยี่ยมเยียน ที่มีการนำมาปรับปรุงมุ่งให้เกิดการขับเคลื่อนการดำเนินงานของเจ้าหน้าที่ทุกระดับทั่วประเทศ ให้สามารถปฏิบัติและดำเนินภารกิจให้เป็นไปในทิศทางและเป้าหมายเดียวกัน และคาดว่าจะมีส่วนช่วยให้เกิดประโยชน์ทั้งเกษตรกรและเจ้าหน้าที่ที่ปฏิบัติงาน สะท้อนให้เห็นถึงความต้องการที่แท้จริงของพี่น้องเกษตรกร เพื่อให้ภาครัฐสามารถให้ความช่วยเหลือที่ทันท่วงที อีกทั้งยังเกิดประโยชน์ต่อเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงาน ในทุกระดับที่จะได้ดำเนินงานถ่ายทอดองค์ความรู้วิธีการทำงาน มีแผนการดำเนินงานที่เป็นระบบ มีประสิทธิภาพ และมีเป้าหมายที่ชัดเจนแน่นอน ซึ่งก็จะส่งผลให้การปฏิบัติงานตามภารกิจต่างๆ ของกรมส่งเสริมการเกษตร ประสบความสำเร็จเห็นผลเป็นรูปธรรมมากยิ่งขึ้นทั้งสามารถพัฒนาภาคการเกษตรของประเทศไทยทั้งระบบไปสู่การยอมรับจากนานาประเทศ ที่เป็นการทำงานที่ยั่งยืนร่วมกับหน่วยงานต่างๆ ตามแนวทางประชารัฐ ที่พร้อมขับเคลื่อนประเทศไทยก้าวสู่ยุค Thailand 4.0 ต่อไป

นายสมชาย กล่าวว่า สำหรับรายละเอียดในการปฏิบัติงานด้วยระบบดังกล่าว กรมส่งเสริมการเกษตรได้วางแผนโดยในรอบสัปดาห์ทุกวันจันทร์ เจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตรจะมีการวางแผนเยี่ยมเยียนเกษตรกร และลงพื้นที่จริงในช่วงวันอังคาร-พฤหัสบดี ซึ่งในวันพฤหัสบดีจะลงพื้นที่ในรูปแบบการบูรณาการทุกหน่วยงานของกระทรวงเกษตรฯ ทั้งเรื่อง ดิน น้ำ พืช ประมง ปศุสัตว์ เพื่อเข้าไปแก้ไขปัญหาให้แก่เกษตรกรให้ตรงจุดในเวลาเดียวกัน จากนั้นในวันศุกร์ก็จะมานั่งทบทวนประเด็นปัญหาที่เกิดขึ้นของเกษตรกรในพื้นที่เพื่อทำการแก้ไขร่วมกับหน่วยงานเกี่ยวข้องอย่างรวดเร็ว ก็จะทำให้การแก้ไขปัญหาเป็นไปในทิศทางเดียวกันกับความต้องการของเกษตรกรจริงๆ

อย่างไรก็ตาม จากการนำระบบ กรมส่งเสริมการเกษตรคาดว่า การนำระบบ T & V System (Training and Visit System) มาใช้ในการกำหนดรอบการปฏิบัติลงเยี่ยมเยียนเกษตรกร จะช่วยให้เจ้าหน้าที่มีความตื่นตัวและมีความชัดเจนในการปฏิบัติงานมากขึ้น ซึ่งเป็นอีกปัจจัยที่ทำให้ระบบการส่งเสริมมีประสิทธิภาพ รวมถึงทำให้ตัวตนความเป็นนักส่งเสริมการเกษตรขับเคลื่อนพัฒนาไปมากกว่าในอดีตที่ผ่านมา สามารถพัฒนาการเกษตรได้อย่างมั่นคง ภายใต้การติดตาม ประเมินผลและรายงานผลการดำเนินงาน
มายังกรมส่งเสริมการเกษตรทุกๆ 3 เดือน ส่งผลให้การพัฒนาภาคการเกษตรของไทยดำเนินไปอย่างต่อเนื่องทันยุคทันสมัยต่อไป

นายมงคล จอมพันธ์ เกษตรจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ กรมส่งเสริมการเกษตร เปิดเผยว่า จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เป็นจังหวัดที่ประสบปัญหาการระบาดของหนอนหัวดำมะพร้าวมากที่สุดในประเทศไทย คิดเป็น 80% ของพื้นที่ระบาดทั้งหมด ซึ่งการดำเนินการภายใต้โครงการป้องกันกำจัดศัตรูมะพร้าว (หนอนหัวดำ) ด้วยวิธีผสมผสานแบบครอบคลุมพื้นที่ โดยการมีส่วนร่วมอย่างยั่งยืน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ได้สร้างความรู้ความเข้าใจเกษตรกรเจ้าของสวนมะพร้าวให้มีส่วนร่วมในการแก้ปัญหาดังกล่าว ไม่ว่าจะเป็นการหมั่นสำรวจทำลายแหล่งที่อยู่อาศัยของหนอนหัวดำด้วยการตัดทางใบและเผาทำลาย หรือการปล่อยแตนเบียนบราคอน โดยอาศัยการรวมพลังศูนย์จัดการศัตรูพืชชุมชนที่มีศักยภาพกว่า 50 แห่ง ผลิตและขยายแตนเบียนบราคอนพร้อมปล่อยอย่างต่อเนื่องตามแผนที่กำหนด

ส่วนการใช้สารเคมีฉีดเข้าต้นและพ่นทางใบนั้น มีพื้นที่เป้าหมายที่ต้องดำเนินการ แบ่งเป็น การใช้สารเคมีฉีดเข้าต้น จำนวน 2,341,368 ต้น และพ่นทางใบ จำนวน 934,899 ต้น ซึ่งขณะนี้ได้จัดอบรมถ่ายทอดความรู้เรื่องการใช้สารเคมีอย่างถูกต้องตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตรให้กับผู้รับจ้างฉีดสารเคมีและพ่นทางใบ เพื่อเตรียมความพร้อมในทุกด้าน เมื่อสารเคมีได้ส่งมาถึงจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ก็พร้อมดำเนินการในพื้นที่เป้าหมายได้ทันที โดยคาดว่าจะสามารถทำการฉีดสารเคมีเข้าต้นและพ่นทางใบเสร็จภายในระยะเวลาประมาณ 1 เดือน

“ช่วงที่รอขั้นตอนการจัดซื้อสารเคมีในโครงการอยู่นั้น เกษตรกรสามารถพึ่งพาตนเองได้ก่อน โดยเฉพาะตัดทางใบเผาทำลาย และปล่อยแตนเบียนเพื่อคุมประชากรหนอนหัวดำไม่ให้ขยายพันธุ์เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว หรือแม้แต่การซื้อสารเคมีมาใช้เองก็สามารถทำได้ เพื่อลดความเสียหายรุนแรงที่อาจจะเกิดขึ้น แต่การใช้สารเคมีต้องใช้ตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตรอย่างเคร่งครัด ได้แก่ มะพร้าวต้นสูงกว่า 12 เมตรขึ้นไป ให้ใช้สาร emamectin benzoate เบนโซเอต 1.92% EC (อิมาเม็กติน) เท่านั้น ส่วนมะพร้าวต่ำกว่า 12 เมตร รวมทั้งมะพร้าวน้ำหอม มะพร้าวกะทิ และมะพร้าวทำน้ำตาลทุกระดับความสูง แนะนำให้ใช้สาร cholrantraniliprol 5.17% SC (คลอแรนทรานิลิโพรล) หรือสาร flubendiamide 20% WG (ฟลูเบนไดอะไมด์)” นายมงคล กล่าว

จากปัญหาการนำพื้นที่ที่ไม่เหมาะสมไปใช้ประโยชน์ในการทำการเกษตร รวมถึงการใช้ประโยชน์ที่ดินที่ไม่ถูกต้องตามหลักวิชาการ ทำการเกษตรอย่างต่อเนื่องเป็นระยะเวลานาน โดยขาดการจัดการที่ถูกวิธีและขาดการดูแลรักษาที่เหมาะสม จนทำให้ดินเกิดความเสื่อมโทรม ความอุดมสมบูรณ์ต่ำ ส่งผลให้พืชที่ปลูกให้ผลผลิตลดลง โดยเฉพาะอย่างยิ่งการทำเกษตรสมัยใหม่ที่เน้นใช้ปุ๋ยเคมีและสารเคมีทางการเกษตร ทำให้สารเคมีตกค้างในดิน น้ำ พืช สิ่งมีชีวิตและมนุษย์ นับว่าเป็นอันตรายต่อผู้ผลิตผู้บริโภค และสิ่งแวดล้อมเป็นอย่างมาก

กรมพัฒนาที่ดิน จึงได้มอบนโยบายให้สำนักงานพัฒนาที่ดินเขตทั้ง 12 แห่ง สถานีพัฒนาที่ดินทุกจังหวัด ตลอดจนหมอดินอาสาทั่วประเทศ ให้รณรงค์ส่งเสริมการปรับปรุงบำรุงดินที่ทำได้ง่ายและมีต้นทุนต่ำ คือ การใช้ปุ๋ยพืชสด ซึ่งเป็นปุ๋ยอินทรีย์ชนิดหนึ่งที่ได้จากการปลูกพืชปุ๋ยสด เช่น พืชตระกูลถั่วต่างๆ ปลูกแล้วให้ทำการไถกลบหรือตัด สับ ต้น ใบ ส่วนต่างๆ ลงดินในขณะที่พืชยังเขียวสดอยู่ มีธาตุอาหารและน้ำหนักสูงสุด และควรไถกลบขณะที่ต้นถั่วเริ่มออกดอก ไปจนถึงระยะที่ดอกบานเต็มที่ เนื่องจากระยะนี้ต้นถั่วเจริญงอกงามสูงสุด เมื่อไถกลบจะทำให้ปริมาณอินทรียวัตถุ ธาตุไนโตรเจนสะสม และธาตุอื่นๆ อยู่ในดินสูงด้วย ทิ้งไว้ให้ย่อยสลายผุพัง จึงปลูกพืชหลักตามหลังได้หลังไถกลบประมาณ 7-15 วัน

การใช้ประโยชน์จากดินนั้น ควรมีวิธีการและหลักการใช้ดินอย่างถูกต้องเหมาะสม เพื่อลดความสูญเสียที่จะตามมาทรัพยากรดินก็เหมือนกับทรัพยากรอื่นๆ แม้ว่าจะใช้แล้วไม่ได้หมดไป แต่เมื่อมีการใช้ประโยชน์ในการเพาะปลูกเป็นเวลานาน ย่อมเสื่อมโทรมลง โดยเฉพาะในด้านความอุดมสมบูรณ์ของดิน เพื่อความยั่งยืนในการใช้ประโยชน์จากดินที่จะส่งผลต่อความยั่งยืนทางเศรษฐกิจ ต้องมีหลักการ และวิธีการทำการเกษตรที่ถูกต้องเหมาะสม มีการอนุรักษ์และการจัดการดินควบคู่ไปกับการใช้ดิน การใช้ดินให้ถูกต้องเหมาะสมตามศักยภาพของดินเอง ล้วนแต่เป็นวิธีการที่จะทำให้เกิดความยั่งยืน หรือกล่าวอีกอย่างหนึ่งว่า สามารถใช้ประโยชน์จากดินได้นานที่สุดเท่าที่จะทำได้ ซึ่งย่อมสร้างความเป็นอยู่ที่ดีต่อประชากรในประเทศ ตั้งแต่สภาพเศรษฐกิจในระดับครัวเรือน ไปจนถึงเศรษฐกิจของคนในระดับประเทศที่จะมีผลต่อสภาพเศรษฐกิจของประเทศในที่สุด

คำถาม เกษตรธรรมชาติคืออะไรครับ ขอทราบความหมาย และวิธีปรับใช้ในไร่นาด้วยครับ

ครองบุญ สมบูลย์เจริญ

อ.พนมสารคาม จ.ฉะเชิงเทรา

คำตอบ เกษตรธรรมชาติ เป็นการทำการเกษตรที่ไม่ใช้ปุ๋ยเคมี และสารเคมีทางการเกษตรทุกชนิด แต่จะให้ความสำคัญของดินเป็นอันดับแรก ด้วยการปรับปรุงดินให้เหมือนกับดินในป่าที่มีความอุดมสมบูรณ์ตามธรรมชาติ โดยการนำทรัพยากรธรรมชาติที่มีอยู่อย่างจำกัดมาใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด เป็นวิธีการที่ไม่ก่อให้เกิดผลเสียต่อสภาพแวดล้อม ไม่เป็นอันตรายต่อเกษตรกรและผู้บริโภค สามารถให้ผลผลิตที่มีทั้งปริมาณและคุณภาพ เป็นระบบเกษตรที่มีความยั่งยืนถาวร และเป็นอาชีพที่มั่นคง

เกษตรกรสามารถเลียนแบบป่าได้ โดยการใช้ปุ๋ยอินทรีย์ เช่น ปุ๋ยหมัก น้ำหมักชีวภาพ และปุ๋ยพืชสด ทดแทนการใช้ปุ๋ยเคมี ใบไม้และเศษพืชที่ปกคลุมผิวดิน สามารถนำมาคลุมผิวหน้าดินไว้ ป้องกันการสูญเสียความชื้นภายในดิน ทำให้หน้าดินร่วนซุย สะดวกต่อการไชชอนของรากพืช

ต้นไม้ในป่า สามารถเจริญเติบโตแข็งแรง ต้านทานโรคและแมลงได้ดี โดยไม่มีการใช้ยาฆ่าแมลง ในป่ามีระบบนิเวศทางธรรมชาติ จะเป็นตัวควบคุมโรคและแมลง ถึงแม้จะมีโรคและแมลงรบกวนบ้าง แต่ก็ไม่ถึงขั้นเสียหาย และยังสามารถให้ผลผลิตได้ตามปกติ นั่นก็หมายถึง ต้นไม้ที่ขึ้นอยู่บนดินที่มีความอุดมสมบูรณ์ จะสามารถต้านทานโรคและแมลงได้ พืชในป่ามีความหลากหลายทางชีวภาพ มีพืชหลากหลายชนิด ทำให้มีแหล่งอาหารที่หลากหลายของแมลง ทั้งที่เป็นแมลงศัตรูธรรมชาติของแมลงศัตรูพืช จึงเกิดสมดุลตามธรรมชาติ โอกาสที่แมลงศัตรูพืชจะระบาดจนเกิดความเสียหายจึงมีน้อย ดังนั้นเกษตรกรจึงสามารถปรับสภาพป่าไว้ในไร่นา โดยการปลูกพืชให้หลากหลายชนิด

ในการเจริญเติบโตของพืชนั้น มาจากดิน โดยมีน้ำและแสงแดด เป็นส่วนเสริมการเจริญเติบโตของพืช ขึ้นอยู่กับคุณสมบัติของดิน การเพาะปลูกพืช จึงต้องปรับปรุงดินให้มีคุณภาพดี วิธีการปรับปรุงดิน ที่ถูกวิธี จะช่วยเพิ่มคุณภาพของดิน หลักเกษตรธรรมชาติ จึงเป็นหลักการที่เลียนแบบมาจากป่าที่สมบูรณ์นั่นเอง ประกอบด้วยการปฏิบัติการทางการเกษตรที่คำนึงถึงดิน พืช และแมลง มีวิธีการดังนี้

1.ปรับปรุงดินให้มีความอุดมสมบูรณ์ ให้ปรับปรุงดิน โดยใช้ปุ๋ยอินทรีย์ และปุ๋ยชีวภาพ ทดแทนปุ๋ยเคมี ปุ๋ยอินทรีย์ ได้แก่ ปุ๋ยหมัก น้ำหมักชีวภาพ และปุ๋ยพืชสด ส่วนปุ๋ยชีวภาพ ได้แก่ ไรโซเบียม ไมโคไรซ่า ปุ๋ยเหล่านี้ จะให้ทั้งธาตุอาหารหลักและธาตุอาหารรองแก่พืชอย่างครบถ้วน

2.การใช้วัสดุคลุมดิน ให้ใช้เศษพืชต่างๆ ที่มีอยู่ในไร่นา เช่น ฟาง หญ้าแห้ง ต้นถั่ว ใบไม้ ขุยมะพร้าว กระดาษหนังสือพิมพ์ พลาสติกคลุมดิน หรือวัสดุที่เป็นเศษเหลือทิ้งจากไร่นา

3.การปลูกพืชคลุม จะช่วยป้องกันการชะล้างของหน้าดิน และรักษาความชุ่มชื้นของดิน เป็นการอนุรักษ์ดินและน้ำ ช่วยทำให้หน้าดินร่วนซุย สะดวกต่อการไชชอนของรากพืช ช่วยรักษาอุณหภูมิของดินมิให้เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ช่วยป้องกันวัชพืช ช่วยกระตุ้นให้จุลินทรีย์ที่มีประโยชน์เพิ่มขึ้น ทั้งชนิดและปริมาณ เมื่อเศษพืชคลุมดินย่อยสลาย และปลดปล่อยธาตุอาหารให้แก่ดิน จะช่วยส่งเสริมให้พืชเจริญเติบโตดีและให้ผลผลิตดี ในการคลุมดินควรคลุมดินให้หนาพอควร จะช่วยป้องกันวัชพืชได้เป็นอย่างดี

4.การอนุรักษ์แมลงที่มีประโยชน์ ทำได้โดยไม่ใช้สารเคมี เพราะสารเคมีทำลายทั้งแมลงศัตรูพืชและแมลงศัตรูธรรมชาติที่มีประโยชน์ การที่ไม่ใช้สารเคมีทำให้มีศัตรูธรรมชาติ พวกตัวห้ำและตัวเบียนมากขึ้นในพื้นที่บริเวณนั้น ซึ่งศัตรูธรรมชาติเหล่านี้ จะช่วยควบคุมแมลงศัตรูพืชอีกด้วย

การปลูกดอกไม้สีสดๆ ที่ปลูกขึ้นง่ายไม่ต้องดูแลมาก เช่น บานไม่รู้โรย ดาวกระจาย โดยปลูกไว้รอบแปลง หรือปลูกแซมลงในแปลงเพาะปลูก จะช่วยให้เกิดความหลากหลายทางธรรมชาติ สีของดอกไม้ จะดึงดูดแมลงนานาชนิด ทั้งที่เป็นแมลงศัตรูธรรมชาติด้วย จึงเป็นการเพิ่มจำนวนแมลงศัตรูธรรมชาติในแปลงเพาะปลูก ซึ่งจะช่วยควบคุมแมลงศัตรูพืชให้แก่เกษตรกรอีกทางหนึ่งด้วย