โครงการป้องกันกำจัดศัตรูมะพร้าว (หนอนหัวดำ) ด้วยวิธีผสมผสานแบบครอบคลุมพื้นที่ โดยการมีส่วนร่วมอย่างยั่งยืน ประกอบไปด้วย 4 มาตรการ คือ การสร้างการรับรู้และการมีส่วนร่วม การจัดการศัตรูพืชโดยวิธีผสมผสาน มาตรการทางกฎหมาย และมาตรการเฝ้าระวังสำรวจติดตาม

นายประสงค์ ประไพตระกูล รองอธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร กล่าวว่า การแก้ปัญหาหนอนหัวดำมะพร้าวอย่างยั่งยืนจะเกิดขึ้นได้ต้องดำเนินการภายใต้มาตรการทั้ง 4 ด้านควบคู่กันไป และต้องดำเนินการตามแผนปฏิบัติงานที่กำหนด โดยเฉพาะการจัดการศัตรูพืชด้วยวิธีผสมผสานนั้น มีทั้งการตัดทางใบและเผาทำลาย การปล่อยแตนเบียนบราคอน การพ่นสารเคมีทางใบกรณีที่มะพร้าวมีความสูงน้อยกว่า 12 เมตร การฉีดสารเคมีเข้าต้นมะพร้าวในกรณีที่ต้นมีความสูงมากกว่า 12 เมตร ซึ่งการใช้สารเคมีเป็นเรื่องที่ต้องให้ความสำคัญอย่างยิ่ง นอกจากต้องใช้สารเคมีอย่างถูกต้องตามหลักวิชาการแล้วยังต้องใช้ในอัตราที่เหมาะสมเท่านั้น เพื่อความปลอดภัยต่อตัวผู้ใช้สารเคมี และความปลอดภัยต่อผลผลิตมะพร้าวด้วย

ทั้งนี้ กรมส่งเสริมการเกษตรได้จัดอบรมวิทยากรหลักการใช้สารเคมีควบคุมศัตรูมะพร้าว (หนอนหัวดำ) โดยเชิญ ดร.พฤทธิชาตปุญวัฒโท หัวหน้ากลุ่มงานวิจัยการใช้สารกำจัดศัตรูพืช กรมวิชาการเกษตรมาถ่ายทอดความรู้เรื่องการใช้สารเคมีควบคุมศัตรูมะพร้าวอย่างถูกต้องตามหลักวิชาการ พร้อมสาธิตวิธีการฉีดสารเคมีเข้าต้นและการพ่นสารเคมีทางใบ เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจให้กับเจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบงานอารักขาพืชสำนักงานเกษตรจังหวัด สำนักงานส่งเสริมและพัฒนาการเกษตร ศูนย์ส่งเสริมเทคโนโลยีการเกษตรด้านอารักขาพืชและเจ้าหน้าที่ส่วนกลาง ผู้ที่จะต้องเป็นวิทยากรไปถ่ายทอดให้กับผู้รับจ้างฉีดสารเคมีเข้าต้นและพ่นทางใบ ถึงขั้นตอน เทคนิควิธีการ รวมทั้งการป้องกันตัวเองให้ปลอดภัยจากสารเคมี เพื่อให้การใช้สารเคมีเกิดประสิทธิภาพสูงสุด สามารถควบคุมการระบาดของศัตรูมะพร้าวลดลง

การอบรมดังกล่าวเป็นการเตรียมความพร้อมให้กับเจ้าหน้าที่เพื่อเป็นวิทยากรหลัก Master Trainer ที่มีความรู้และเกิดความเชื่อมั่นในด้านวิชาการ สามารถนำความรู้ที่ได้ไปอบรมถ่ายทอดสู่เกษตรกรหรือผู้รับจ้างฉีดสารเคมีเข้าต้นและพ่นสารเคมีทางใบ เนื่องจากตามข้อกำหนดผู้รับจ้างต้องผ่านการอบรมตามหลักสูตรของกรมส่งเสริมการเกษตรเท่านั้น ซึ่งต่อจากนี้วิทยากรหลักของกรมส่งเสริมการเกษตรจะลงพื้นที่จัดอบรมให้กับผู้รับจ้างฉีดสารเคมีและพ่นสารเคมีตามแผนที่กำหนดต่อไป

นายประสงค์กล่าวเพิ่มเติมว่า พลเอกฉัตรชัย สาริกัลยะรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ มีความห่วงใยว่าเกษตรกรหรือผู้รับจ้างในพื้นที่จะมีความรู้ในการใช้สารเคมีอย่างถูกต้องหรือไม่รวมถึงถ้าสารเคมีส่งไปในพื้นที่แล้วจะมีความพร้อมในการนำไปใช้ได้ทันทีหรือไม่ เนื่องจากเกรงว่าหากดำเนินการช้าไปหรือไม่เป็นไปตามแผนจะส่งผลต่อสถานการณ์การระบาดของหนอนหัวดำเพิ่มขึ้นกรมส่งเสริมการเกษตร จึงได้เตรียมความพร้อมในทุกด้าน เมื่อการจัดซื้อสารเคมีเรียบร้อยและกระจายส่งมอบให้กับทางสำนักงานเกษตรจังหวัด ก็พร้อมที่แจกจ่ายและดำเนินการกำจัดหนอนหัวดำได้ทันที

สำหรับเกษตรกรที่กำลังประสบปัญหาหนอนหัวดำระบาดทำลายผลผลิตมะพร้าว ก็สามารถนำความรู้ที่ได้รับจากภาครัฐไปปฏิบัติในการช่วยเหลือตนเองเบื้องต้นก่อนได้ ทั้งการสำรวจแปลงตัดทางใบและเผาทำลาย การปล่อยแตนเบียนบราคอนโดยสามารถเข้าไปศึกษาเรียนรู้ได้จากศูนย์จัดการศัตรูพืชชุมชนใกล้บ้าน อย่างไรก็ตาม หากทุกฝ่ายร่วมมือกันอย่างจริงจังจะทำให้ปัญหาหนอนหัวดำมะพร้าวลดลงได้อย่างรวดเร็ว และหมดไปอย่างสิ้นเชิงได้ในที่สุด

“กระท้อน” ผลไม้ขายดีและสร้างกำไรงอกงามอีกชนิดหนึ่งของ นายสมชาย บุญก่อเกื้อ หมอดินอาสา ต.บ้านกร่ำ อ.แกลง จ.ระยอง ที่พลิกฟื้นพื้นที่ 23 ไร่จากสภาพดินที่เสื่อมโทรมและไม่เหมาะสมต่อการทำการเกษตร แต่หลังจากมีการพัฒนาดินตามกระบวนการที่ถูกต้องทำให้ผืนดินแห่งนี้กลายเป็นจุดเรียนรู้ทางการเกษตรที่ดีจุดหนึ่งให้กับเกษตรกรได้เข้ามาศึกษาการทำการเกษตรอย่างถูกต้อง

นายสมชายเล่าย้อนอดีตให้ฟังว่า เริ่มจากการปรับปรุงบำรุงดินตามกระบวนการที่ได้รับคำแนะนำจากหน่วยงานต่างๆ โดยเฉพาะกรมพัฒนาที่ดิน ด้วยการศึกษาการพัฒนาที่ดิน มีการใช้สารอินทรีย์เข้ามาร่วมในกระบวนการปรับปรุงดิน ทั้งปุ๋ยหมัก ปุ๋ยน้ำ แทนการใช้ปุ๋ยเคมี จากดินที่มีค่าความเป็นกรดสูงได้แก้ไขจนค่าความเป็นกรดลดลงตามลำดับ และจากผืนดินที่ไม่สามารถทำการเกษตรใดๆ ได้กลายมาเป็นสวนเกษตรที่มีคนเข้ามาเรียนรู้จำนวนมาก

นายสมชายเล่าต่ออีกว่า เมื่อก่อนตนใช้สารเคมีทำให้ต้นทุนสูง ปัจจุบันได้เปลี่ยนมาทำเป็นสวนอินทรีย์กว่า 70-80เปอร์เซ็นต์แล้ว และในอนาคตจะเปลี่ยนเป็นการปลูกแบบอินทรีย์ทั้งหมด โดยจะผลิตปุ๋ยอินทรีย์ใช้เองจากวัสดุตามธรรมชาติที่มีอยู่แล้ว เช่น กิ่งไม้ เศษไม้ต่างๆ และเก็บไว้ที่ธนาคารปุ๋ย แต่ที่ยังเหลือเป็นเคมีอยู่บ้างนั่นคือมังคุด เนื่องจากจะต้องส่งขายตลาดต่างประเทศยังต้องป้องกันศัตรูพืช ส่วนกระท้อนปลูกด้วยอินทรีย์ทั้งหมด และขายตลาดในประเทศอย่างเดียวเท่านั้น หากพูดถึงเรื่องรายได้เพิ่มจากเมื่อ 3-4 ปี ก่อนที่จะอยู่ที่ 5-6 แสนบาท ขณะนี้เพิ่มเป็นหลักล้านแล้ว

“สำหรับกระท้อนที่ปลูกอยู่มีทั้งหมด 200 ต้น เป็นพันธุ์ “ทองพูน” ซึ่งผลจะเป็นสีทอง รสชาติหวาน เนื้อในนุ่มอร่อยถูกใจผู้บริโภค โดยผลกระท้อนที่นี่จะแบ่งออกเป็นสองไซส์คือเอและบีและสามารถผลิตตามความต้องการได้ เช่น ลูกละ 1 กิโลกรัม ขายกิโลกรัมละ 100 บาท หากมีน้ำหนักลดลงก็จะขายอยู่ที่ กิโลกรัมละ 60 บาท คือขนาดบีหรือไซส์กลาง ผลผลิตที่นี่จะเก็บเกี่ยวปีละครั้งครั้งละ 15-20 ตัน หรือประมาณ 6 หมื่นถุงโดยระยะเวลาในการปลูกจะอยู่ที่ 120-130 วัน ก็เก็บผลผลิตได้ ส่วนความพิเศษของกระท้อนที่นี่ คือ แต่ละลูกจะถูกห่อด้วยถุงเพื่อป้องกันแมลงวันทองขณะที่ลูกยังเป็นสีเขียวเพราะเมื่อมีสีเหลืองแมลงชนิดนี้จะชอบสีและกลิ่น การขายจะขายเป็นลูก ลูกละ 50 บาท ทั้งนี้หมายถึงราคาโดยเฉลี่ย สำหรับการขายกระท้อนจะตั้งราคาเองและขายเฉพาะลูกค้ามารับเองไม่ขายให้กับพ่อค้าคนกลาง” นายสมชาย กล่าวทิ้งท้าย

ที่จังหวัดสุรินทร์ เกษตรกรเมืองช้างปลูกสับปะรดสายพันธุ์ปัตตาเวีย..สำเร็จ!! รสชาติไม่ต่างจากแหล่งกำเนิด ให้ผลผลิตดก เก็บขายสร้างรายได้งาม เฉลี่ยวันละ 1,500-2,000 บาท

ที่บ้านผือน้อย ม.7 ต.รัตนบุรี จ.สุรินทร์ ได้มีการปลูกสับปะรดพันธุ์ปัตตาเวียได้รสชาติหวานฉ่ำเป็นผลสำเร็จ ไม่ต่างจากแหล่งกำเนิดจากจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ … จนเก็บขายแทบไม่ทัน ซึ่งสวนสับปะรดที่ว่านี้เป็นของสองสามีภรรยา คือ นายอุดม เทพบุตร อายุ 54 ปี และนางสม เทพบุตร อายุ 50 ปี อยู่บ้านเลขที่ 7 ม.7 บ้านผือน้อย ต.รัตนบุรี อ.รัตนบุรี จ.สุรินทร์

โดยนางสม ได้เปิดเผยว่า แต่เดิมตนและสามีได้ไปทำงานรับจ้างดูแลสวนสับปะรดอยู่ที่จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เมื่อ 3 ปีก่อน แต่ต่อมาได้คิดที่จะพาครอบครัวกลับมาอยู่บ้านที่จังหวัดสุรินทร์ จึงได้นำเอาสับปะรดพันธุ์ปัตตาเวียกลับมาลองปลูกที่บ้าน ซึ่งต่อมาทางราชการได้มีโครงการแจกที่ทำกินให้กับราษฎรที่ไร้ที่ทำกิน ในโครงการปลูกป่าอนุรักษ์พันธุ์ไม้มีค่าประจำถิ่น “9 ตามรอยพระบาท ศาสตร์พระราชา” โดยใช้หลักสร้างป่าสร้างรายได้ ตามแนวพระราชดำริของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี โดยจัดสรรให้ราษฎรเข้าไปทำกินได้ครอบครัวละ 4 ไร่ โดยให้ปลูกป่าและร่วมกันดูแลรักษาป่าให้กับโครงการฯด้วย

โดยมีพื้นที่ว่างที่เหลือจากการปลูกป่า ก็ให้ราษฎรปลูกอะไรก็ได้เพื่อทำกิน ซึ่งส่วนใหญ่จะปลูกมันกัน แต่ตนคิดว่าน่าจะลองนำเอาสับปะรดพันธุ์ปัตตาเวียไปทดลองปลูกดู ซึ่งการปลูกในระยะแรกก็ยังไม่ได้ผล เพราะยังปรับสภาพดินไม่ได้ จึงทำให้สับปะรดมีรสชาติเปรี้ยว แต่ในปีต่อมาผลผลิตเริ่มดีขึ้น เนื่องจากตนได้ปรับสภาพดินให้เข้ากับสภาพที่สับปะรดสายพันธุ์นี้ต้องการได้เป็นผลสำเร็จ จึงทำให้สับปะรดพันธุ์ปัตตาเวียที่ตนปลูก มีรสชาติหวานฉ่ำเท่ากับแหล่งปลูกเดิมที่จังหวัดประจวบฯ และสามารถเก็บไปขายได้ราคาดีอีกด้วย

นางสม ยังได้กล่าวอีกว่า ทุกวันนี้ตนและสามีก็ได้เก็บเอาสับปะรดไปขายทุกวัน โดยเอาใส่รถมอเตอร์ไซค์พ่วงข้างไปขายตามหมู่บ้านต่างๆ  ในราคากิโลกรัมละ 15 บาท ทำให้มีรายได้เฉลี่ยวันละ 1,500 บาท ถึง 2,000 บาท โดยในช่วงแรกนี้ตนยังไม่ขายผ่านพ่อค้าคนกลาง เนื่องจากเพิ่งประสบผลสำเร็จและเริ่มจะมีผลผลิตออก โดยขณะนี้ตนได้ปลูกไปแล้วจำนวน 8,000 ต้น ในพื้นที่ 2 ไร่ ซึ่งกำลังให้ผลผลิตและกำลังจะขยายพื้นที่ปลูกเพิ่มอีก 2 ไร่ ให้เต็มพื้นที่ที่ได้รับจัดสรรมาและหากปลูกให้ถี่ขึ้นอีก ก็จะสามารถปลูกได้ถึง 2 หมื่นต้น  ซึ่งถ้าหากเป็นเช่นนั้น  ก็จะสามารถมีผลผลิตส่งให้กับพ่อค้าที่จะมารับซื้อถึงไร่ได้ โดยไม่ต้องเก็บไปขายเองทุกวันและยังจะสามารถมีเวลาเร่งให้สับปะรดมีผลผลิตออกได้เร็วและมากขึ้นกว่านี้อีกด้วย ซึ่งหากมีพ่อค้าสนใจที่จะมารับไปจำหน่ายต่อ ก็สามารถติดต่อมาได้ที่เบอร์ 087-1591185 (นางสม เทพบุตร)

กลุ่มยุวเกษตรกรโรงเรียนบ้านห้วยยาง เผยผลการดำเนินงานในกิจกรรมด้านเกษตรโดยนำปรัชญาของเศรษฐกิจพอพียงมาประยุกต์ใช้ในการทำงาน และเน้นการนำความรู้และเทคโนโลยีจากภูมิปัญญาท้องถิ่นมาใช้ มุ่งเน้นกระบวนการปฏิบัติจริงและเรียนรู้ร่วมกัน พร้อมทั้งฝึกฝนทักษะการเป็นผู้นำให้แก่สมาชิก ส่งผลให้ปัจจุบันเกิดความรักสำนักในอาชีพเกษตรกรรมด้วยการขยายผลกิจกรรมด้านการเกษตรจากโรงเรียนสู่ครอบครัว

นายสมชาย ชาญณรงค์กุล อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร เปิดเผยว่า การดำเนินงานพัฒนายุวเกษตรกร นับเป็นงานส่งเสริมอีกด้านหนึ่งที่กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ได้ดำเนินงานมาเป็นเวลาต่อเนื่องกว่า 65 ปี ที่ประเทศไทยดำเนินการส่งเสริมการรวมตัวกันของเด็กและเยาวชน พร้อมทั้งกรมส่งเสริมการเกษตรได้ถือว่าการพัฒนายุวเกษตรกรเป็นภารกิจหลักของกรมส่งเสริมการเกษตร โดยการรับสมัครเด็กและเยาวชน ช่วงอายุ 10 – 25 ปี มีความสนใจด้านการเกษตร  รวมกันเป็น “กลุ่มยุวเกษตรกร” เพื่อพัฒนาความรู้และทักษะอาชีพการเกษตร มุ่งหวังให้ยุวเกษตรกรมีความสามารถและมีความพร้อมในการสืบทอดอาชีพด้านการเกษตรอย่างมั่นคงและยั่งยืนในยุคดิจิตอล

สำหรับยุวเกษตรกรโรงเรียนบ้านห้วยยาง  ตำบลเขาขลุง  อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี ตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2543 ซึ่งนับเป็นอีกหนึ่งกลุ่มยุวเกษตรกรที่มีความก้าวหน้าในการดำเนินกิจกรรมได้เป็นที่น่าพอใจ นอกจากการน้อมนำปรัชญาของเศรษฐกิจพอพียงมาประยุกต์ใช้ พร้อมกับการบริหารจัดการกลุ่มอย่างเป็นระเบียบแบบแผน มีการแบ่งหน้าที่ความรับผิดชอบเกี่ยวกับการปฏิบัติอย่างชัดเจนตามความสนใจ และความถนัดของสมาชิกและยึดหลักการมีบทบาทส่วนร่วมตามแนวประชาธิปไตย โดยมีการจัดทำบัญชีรายรับ – รายจ่าย และการจัดสรรผลกำไรให้สมาชิกตามหลักสหกรณ์ ส่งผลให้สามารถขยายผลการดำเนินกิจกรรมด้านการเกษตรจากโรงเรียนไปสู่ครอบครัวของยุวเกษตรกรได้เป็นผลสำเร็จ รวมทั้งเด็กมีความเข้าใจและรักในอาชีพเกษตรกรรม

ปัจจุบันโรงเรียนดังกล่าวมีสมาชิกยุวเกษตรกรจำนวน 30 คน เป็นกลุ่มยุวเกษตรกรดีเด่นระดับจังหวัด ปี 2560 มีการดำเนินกิจกรรมทางการเกษตร ประกอบด้วย การทำนาข้าว การปลูกผักอินทรีย์  การทำปุ๋ยหมักชีวภาพ การทำน้ำหมักชีวภาพ การทำสมุนไพรไล่แมลง การเลี้ยงปลาดุกในบ่อขนาดเล็กปูด้วยพลาสติก การเพาะเห็ดฟางกองเตี้ย การเพาะเห็ดนางฟ้า การเพาะถั่วเขียว การเพาะเห็ดฟางตะกร้า การเพาะชำพืชสมุนไพร การเพาะเมล็ดพันธุ์พืชผักสวนครัว การผลิตข้าวกล้องไรซ์เบอรี่ การปลูกข้าวนาโยน และสีข้าว การแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร : ข้าวไรซ์เบอรี่ทำข้าวกล้อง ขนมครก ขนมดอกจิก แหนมเห็ด

นายสมชาย กล่าวเพิ่มเติมว่า ทั้งนี้ในปี 2560 กรมส่งเสริมการเกษตร ได้ร่วมกับมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน  จังหวัดนครปฐม เตรียมจัดงานชุมนุมยุวเกษตรกรและที่ปรึกษายุวเกษตรกรระดับประเทศ ประจำปี 2560 ขึ้น ระหว่างวันที่ 1 – 5 กรกฎาคม 2560 ณ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน จังหวัดนครปฐม  เพื่อรำลึกถึงความสำคัญของการดำเนินงานด้านการเกษตรศึกษา และการส่งเสริมงานด้านเยาวชนเกษตรที่ดำเนินงานมายาวนานกว่า 1 ทศวรรษ และสืบสานพระราชปณิธานในการพัฒนาด้านการเกษตรของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชการที่ 9 รวมถึงส่งเสริมกระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างกลุ่มยุวเกษตรกรตลอดจนขับเคลื่อนการพัฒนางานยุวเกษตรกรเชื่อมโยงภาคีเครือข่ายด้านการพัฒนางานเยาวชนในภาคการเกษตร

โดยวันงานจะจัดขึ้นระหว่างวันที่1-5 กรกฎาคม 2560 ณ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน ภายใต้หัวข้อ “I’m proud to be a 4-H’er”  กิจกรรมภายในงาน  ประกอบด้วย การจัดแสดงนิทรรศการเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร และสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี  การจัดแสดงนิทรรศการผลงานของกลุ่มยุวเกษตรกรต้นแบบ และหน่วยงานภาคีจากภาครัฐ ภาคเอกชน และสถาบันการศึกษาในด้านการพัฒนาเยาวชนในภาคการเกษตร ได้แก่ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน  มหาวิทยาลัยแม่โจ้  และมหาวิทยาลัยขอนแก่น  รวมถึงนิทรรศการของผู้เข้าร่วมงานค่ายเยาวชน (4-H Summer Camp) ในแถบภูมิภาคอาเซียนและเอเชียแปซิฟิกจำนวน 17 ประเทศ นอกจากนี้ ยังมีกิจกรรมประกวดแข่งขันด้านการเกษตร ได้แก่  การประกวดโครงการนวัตกรรมการเกษตร การประกวดคลิปวีดีโอแนะนำ 4-H Club การประกวดแข่งขันเรียงเมล็ดพืชเป็นภาพ การแข่งขันการพูดในที่ชุมชน การแข่งขันตอบปัญหาทางการเกษตร และการแข่งขันทักษะการปฏิบัติด้านการเกษตร รวมถึงเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ผลงานดีเด่นของกลุ่มยุวเกษตรกรต้นแบบและนำเสนอผลการดำเนินงานส่งเสริมและพัฒนายุวเกษตรกรของกรมส่งเสริมการเกษตร โดยมีสมาชิกยุวเกษตรกรและที่ปรึกษาจาก 77 จังหวัดรวมกว่า 750 คน

กรมส่งเสริมการเกษตร แจงผลการดำเนินการป้องกันกำจัดหนอนหัวดำ ศัตรูสำคัญของมะพร้าวมั่นใจ ศัตรูมะพร้าวเราเอาอยู่ เป็นไปตามขั้นตอนการกำจัด โปร่งใส ตรวจสอบได้ ภายใต้การทำงานอย่างต่อเนื่องจนถึงขณะนี้

นายสมชาย  ชาญณรงค์กุล  อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร เปิดเผยว่า พื้นที่ปลูกมะพร้าวของประเทศไทย มี 29  จังหวัด พื้นที่  1,113,590 ไร่ พบการระบาดของหนอนหัวดำ ณ วันที่ 15 พค 60 จำนวน 109,409 ไร่ คิดเป็น 9% ที่เป็นจุดไข่แดงของการระบาดมาก โดยใช้มาตรการ 5 มาตรการ ได้แก่ มาตรการในการสร้างการรับรู้ และการมีส่วนร่วม มาตรการจัดการศัตรูพืชผสมผสาน มาตรการทางกฎหมาย มาตรการเฝ้าระวังและสำรวจ  และมาตรการสร้างสวนใหม่และการปลูกพืชหลากหลาย  ในพื้นที่ที่พบการระบาดมาก โดนกรมฯได้จัดสัปดาห์รณรงค์ถ่ายทอดเทคโนโลยี เพื่อให้ เกษตรกรเจ้าของสวน ตระหนักถึงความสำคัญและเข้าใจวิธีการป้องกันและกำจัดอย่างถูกต้องและเหมาะสม รวมทั้งให้ความร่วมมือกับหน่วยงานราชการในการสำรวจและกำจัดอย่างจริงจัง

สำหรับการกำจัด ในระยะเร่งด่วน กรมฯได้ดำเนินการให้ความรู้เกษตรกรในการตัดทางใบมะพร้าวและเผาทำลาย เพื่อตัดวงจรการระบาดของหนอนหัวดำทำให้ลดและควบคุมการระบาดไปได้ในระดับหนึ่ง การผลิตแตนเบียน ศัตรูสำคัญของหนอนหัวดำมะพร้าว เป็นวิธีการควบคุมและกำจัดที่สำคัญ ซึ่งกรมฯ ได้ดำเนินการให้ ศูนย์จัดการศัตรูพืชชุมชนทั่วประเทศ ผลิตและขยายพันธ์ ดำเนินการครบทุกพื้นที่แล้ว โดยดำเนินการปล่อยไปแล้ว 31.4 ล้านตัว ในอัตราไร่ละ 200 ตัว ต่อเนื่อง 8 เดือน จะสิ้นสุดในเดือนเมษายน 2561 รวมแตนเบียนที่จะปล่อยทั้งสิ้นราว 286 ล้านตัว พบว่าวิธีการทั้งสองเห็นผลดี เช่น ในพื้นที่ ศพก อ.วัดเพลง จ.ราชบุรี

ทั้งนี้การดำเนินการในการซื้อสารเคมีฉีดเข้าลำต้น เพื่อทำลายให้สิ้นซาก ได้ปฏิบัติตามระเบียบอย่างเคร่งครัดด้วยการจ้างโดยวิธี e-biding  ซึ่งเป็นไปตามแผนการกำจัดที่ร่วมกันระหว่างกรมส่งเสริมการเกษตรกับกรมวิชาการเกษตร ในขณะเดียวกัน ได้ดำเนินการรับสมัครและอบรมเกษตรกร เตรียมฉีดสารเข้าลำต้น เพื่อให้เกิดความเชี่ยวชาญ และเกิดประสิทธิภาพสูงสุด พร้อมดำเนินการในทุกพื้นที่เป้าหมาย

สำหรับการป้องกัน อื่นๆ เช่น การดำเนินการสร้างสวนใหม่ทดแทนสวนเก่า กรมฯได้ดำเนินการมาอย่างต่อเนื่อง และกำชับเจ้าหน้าที่ดูแลเกษตรกรอย่างใกล้ชิด เพื่อให้เกษตรจัดการสวนให้ถูกต้อง หากพบการระบาด ให้แจ้งเจ้าหน้าที่เกษตรทันที หรือติดต่อ สำนักงานเกษตรอำเภอใกล้บ้านท่าน

ปัญหาการขาดแคลนแรงงานในภาคการเกษตรทุกวันนี้ สร้างความเดือดร้อนให้เกษตรกรเจ้าของไร่นาอยู่ไม่น้อย ทั้งการดูแลพืชผลตลอดระยะเวลาตั้งแต่เตรียมดิน เพาะปลูก ใส่ปุ๋ย พ่นยา ไปจนถึงเก็บเกี่ยว ลำพังแรงงานในครอบครัวก็คงทำได้ในพื้นที่ไม่กี่ไร่ ถ้าพื้นที่หลายสิบไร่ หลายร้อยไร่ จำเป็นต้องจ้างแรงงาน ไม่เฉพาะการเพาะปลูก แต่ยังรวมไปถึง การประมง และปศุสัตว์ ด้วย

แรงงานคนไทยยังพอทำเนา ยังพูดจาสื่อสารกันรู้เรื่อง ถ้าเป็นแรงงานต่างด้าวนอกจากสื่อสารกันไม่ค่อยจะรู้เรื่องแล้ว ยังเป็นแรงงานที่คุณภาพไม่ได้อย่างใจด้วย การแก้ปัญหาแรงงานในภาคเกษตรวิธีการหนึ่ง คือการนำเครื่องจักรกลมาใช้แทน ที่เห็นกันจนชินตาในนาข้าว เห็นจะเป็นแทรกเตอร์ขุดดิน เตรียมดิน และเครื่องคอมไบน์เกี่ยวข้าว บางพื้นที่อาจจะเห็นเกษตรกรใช้เครื่องดำนาอยู่บ้างแต่ยังไม่มากนัก รถแทรกเตอร์ และเครื่องจักรกลเหล่านี้ เจ้าของนามักจะใช้วิธีจ้างมาเป็นครั้งคราว เรียกว่าธุรกิจรับจ้างไถดิน รับจ้างเกี่ยวข้าวนี้รายได้ดีทีเดียว

มาถึงพ.ศ. นี้ ที่รัฐบาลกำลังเตรียมประเทศให้เข้าสู่ยุค “ไทยแลนด์ 4.0” พร้อมกับระดมสรรพกำลังด้านเทคโนโลยี และนวัตกรรมมาใช้ในด้านต่างๆ ด้านการเกษตรก็ไม่น้อยหน้า กำลังจะผันตัวเองไปสู่การเป็น “เกษตรแม่นยำสูง”
(Precision Farming) แน่นอนว่าความแม่นยำ ต้องอาศัยเครื่องมือ และกลไกทางอิเล็กทรอนิกส์ หรือ คอมพิวเตอร์เข้ามาช่วย จึงมีผู้คิดค้นนำอากาศยานไร้คนขับมาใช้ในการทำไร่ทำนา

อากาศยานไร้คนขับ หรือที่เราเรียกกันว่า“โดรน” นั้น เป็นอากาศยานขนาดเล็ก ถึงขนาดใหญ่ บังคับโดยอุปกรณ์ควบคุมในระยะไกล คล้ายๆ เครื่องบินบังคับวิทยุประมาณนั้น เดิมทีใช้ในภารกิจของทหาร แต่ต่อมามีการนำมาใช้ในการถ่ายภาพมุมสูง ใช้ช่วยตรวจสภาพการจราจร สำรวจภัยพิบัติต่างๆ และใช้ในการขนส่งสินค้าสำหรับบริษัทที่ขายสินค้าออนไลน์ด้วย

จำได้ว่าน้ำท่วมภาคใต้เมื่อต้นปีที่ผ่านมา โดรนของกรมชลประทานที่ใช้สำรวจพื้นที่ประสบอุทกภัยที่อำเภอพุนพิน จังหวัดสุราษฎร์ธานี บินหรือร่วงหายไปอย่างไร้ร่องรอย เดือดร้อนถึงเจ้าหน้าที่ผู้บังคับเครื่องต้องตามหาจ้าละหวั่น เพราะโดรนนั้นราคา 1 ล้านบาท และเป็นของหลวง ถ้าหามาคืนไม่ได้มีหวังใช้หนี้หัวโต สุดท้ายมีเจ้าหน้าที่มูลนิธิกู้ภัยในพื้นที่เก็บมาคืนให้ รอดตัวไป…

เมื่อปี 2556 คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้ออกมาให้ข่าวว่า ภาควิชาฯ ได้ร่วมกับภาคเอกชน ร่วมกันสร้างอากาศยาน(เฮลิคอปเตอร์)ไร้คนขับมาใช้ทางการเกษตร พร้อมกับยืนยันว่า อากาศยานที่ว่านี้มีความแม่นยำสูงในการหว่านเมล็ดพืช การให้ปุ๋ย และการพ่นยาฆ่าแมลง ซึ่งจะลดการฟุ้งกระจายทำให้เกษตรกรหรือผู้ใช้งานลดปริมาณการใช้ปุ๋ย ช่วยประหยัดค่าใช้จ่าย ลดต้นทุนการผลิต ลดความเสี่ยงในการใช้ยาฆ่าแมลง

ขณะเดียวกันก็เห็นบริษัทที่ร่วมงานกับคณะวิศวกรรมศาสตร์ของ มก. เผยแพร่ในโซเชียลมีเดีย ถึงประสิทธิภาพของเฮลิคอปเตอร์ไร้คนขับเพื่อใช้งานทางการเกษตรมาโดยตลอด จนล่าสุดเมื่อไม่กี่วันมานี้ก็ยังมีการสาธิตใช้ฉีดพ่นสารกำจัดวัชพืชในไร่สับปะรดด้วย

ปัจจุบันมีหลายบริษัทที่พยายามเผยแพร่การนำโดรนมาใช้ในการฉีดพ่นปุ๋ย หว่านเมล็ดพืช และฉีดพ่นสารเคมี สนนราคาของโดรนตั้งแต่ 8-9 หมื่นบาท จนถึง 4-5 แสนบาท ขึ้นอยู่กับความสามารถในการแบกรับน้ำหนัก ขณะเดียวกันก็มีบริษัทที่รับจ้างใช้โดรนในการฉีดพ่นปุ๋ย และสารเคมีให้กับเกษตรกร รวมทั้งมีบางบริษัทที่พยายามเข้ามาเลียบๆ เคียงๆ หาทางร่วมโครงการกับกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ด้วยเช่นกัน

มีผู้เชี่ยวชาญของต่างประเทศทำนายว่า อีก 10 ปีข้างหน้า ภาคการเกษตรจะมีความต้องการใช้โดรนมากขึ้น อาจถึง 80% ของการใช้โดรนในภารกิจต่างๆ ทั้งหมดเลยทีเดียว

สำหรับประเทศไทย คงต้องพิจารณาการใช้โดรนให้รอบคอบ โดยเฉพาะการใช้ฉีดพ่นสารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืช วัชพืชต่างๆ เพราะพื้นที่การเกษตรของไทยมักจะอยู่ภายในชุมชน หรือมีชุมชนอยู่โดยรอบ แถมยังใกล้กับแหล่งน้ำ การฉีดพ่นในระดับสูงจะทำให้สารเคมีฟุ้งกระจายไปไกล เป็นอันตรายต่อผู้คนและสิ่งแวดล้อม กระทรวงเกษตรฯ ควรพิจารณาให้รอบคอบ และมีมาตรการป้องกันเสียแต่เนิ่นๆ อย่ารอให้วัวหายแล้วมาล้อมคอกจะดีกว่า เดี๋ยวไทยแลนด์ 4.0 จะเหลือแค่ 0.4

แว่นขยาย 

จันทบุรี เป็นแหล่งผลิตผลไม้ขึ้นชื่ออย่างทุเรียน ลองกอง มังคุด เงาะ แต่ที่ผ่านมา เมื่อถึงช่วงเก็บผลผลิต บางปีผลผลิตล้นตลาดส่งผลให้ราคาตกต่ำ ถูกพ่อค้า หรือล้งกดราคา แต่ภายหลังดำเนินการตามนโยบายแปลงใหญ่ ส่งผลให้ผลผลิตมีราคาเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะทุเรียนที่แม้จะมีผลผลิตมากถึง 3.4 แสนตัน ซึ่งเพิ่มมากขึ้นกว่าปีที่ผ่านมา แต่ราคาซื้อขายนับตั้งแต่ต้นฤดูมาจนถึงปัจจุบันก็ยังไม่ลดลงแต่อย่างใด ยังเฉลี่ยอยู่ที่ 60-70 บาทต่อกก.

นายสำราญ สาราบรรณ์ รองอธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร เปิดเผยว่า จังหวัดจันทบุรี มีเกษตรแปลงใหญ่ 17 แปลง ใน 9 ชนิดสินค้า ได้แก่ ทุเรียน มังคุด ลองกอง ลำไย ชันโรง ยางพารา กุ้งขาว โคนม และ หญ้าเนเปียร์ รวมพื้นที่ 10,581 ไร่ เกษตรกร 956 ราย โดยมีตัวอย่างเกษตรแปลงใหญ่ที่ประสบความสำเร็จ เช่น แปลงใหญ่ทุเรียน ลดต้นทุนได้ร้อยละ 9.9 จาก 25,551 บาท/ไร่ เหลือ 22,996 บาท/ไร่ เพิ่มผลผลิต ได้ร้อยละ 11.0 จาก 1,461 กก./ไร่ เป็น 1,622 กก./ไร่ แปลงใหญ่มังคุด ลดต้นทุน ได้ร้อยละ 7.9 จาก 8,622 บาท/ไร่ เหลือ 7,939 บาท/ไร่ เพิ่มผลผลิต ได้ร้อยละ 20.0 จาก 900 กก./ไร่ เป็น 1,080 กก./ไร่ แปลงใหญ่ลำไย ลดต้นทุน ได้ร้อยละ 9.3 จาก 15,000 บาท/ไร่ เหลือ 13,600 บาท/ไร่ เพิ่มผลผลิต ได้ร้อยละ 10.0 จาก 2,000 กก./ไร่ เป็น 2,200 กก./ไร่ ซึ่งหัวใจที่สำคัญของเกษตรแปลงใหญ่ คือ การมุ่งสู่การผลิตสินค้ามีมาตรฐาน GAP ตรงความต้องการ ทำให้สินค้าเป็นที่เชื่อมั่น โดยเฉพาะสินค้าผลไม้ที่เป็นที่ต้องการของต่างประเทศมาก

สำราญ  สาราบรรณ์

“กระทรวงเกษตรฯ โดยกรมส่งเสริมการเกษตร ขับเคลื่อนนโยบายเกษตรแปลงใหญ่ ผ่านศูนย์เรียนรู้การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินค้าเกษตร (ศพก.) เพื่อเป็นเครื่องมือในการขับเคลื่อนให้เกิดการเรียนรู้แล้วนำไปสู่การปฏิบัติจริง เกิดการเปลี่ยนแปลงในการผลิตแก่เกษตรกรในพื้นที่ใกล้เคียงที่พร้อมจะรวมกันเป็นแปลงใหญ่ต่อไป ซึ่งกระทรวงเกษตรฯ สนับสนุนให้เกษตรกรที่ประสบความสำเร็จในอาชีพเป็นแหล่งเรียนรู้เพื่อถ่ายทอดประสบการณ์และองค์ความรู้ให้กับรายอื่น ซึ่งเมื่อเกษตรกรได้มีการเรียนรู้จากพี่น้อง จากเพื่อนบ้านที่มีบริบทเดียวกันหรือใกล้เคียงกัน โอกาสที่จะประสบความสำเร็จก็มีมากขึ้น จึงถือได้ว่าเป็นแนวทางการดำเนินงานที่เดินไปพร้อมกันระหว่างแปลงใหญ่ และ ศพก. โดยอาจจะถือว่าผลสำเร็จของแปลงใหญ่เป็นตัว
ชี้วัดของ ศพก.นั้นๆ ว่ามีประสิทธิภาพหรือไม่”นายสำราญ กล่าว

นายอุดม วรัญญรัฐ ประธานศูนย์เรียนรู้การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินค้าเกษตร (ศพก.) และประธานผู้ปลูกทุเรียนแปลงใหญ่ 85 ม.7 ต.ทุ่งเบญจา อ.ท่าใหม่ จ.จันทบุรี ซึ่งปลูกทุเรียน 200 ไร่ แบบครบวงจร บอกว่า นอกจากจะปลูกทุเรียนเป็นหลักแล้วยังปลูกผลไม้อื่นเสริมแต่ปริมาณไม่มาก ในส่วนของทุเรียนมีการบริหารจัดการที่เปลี่ยนแปลงไปจากเดิมด้วยการส่งเสริมจากภาครัฐตามนโยบายแปลงใหญ่ที่มีทั้งหมด 50 แปลง จากที่ในอดีตเมื่อถึงฤดูกาลผลิตเกษตรกรจะต่างคนต่างทำ ทำให้มีปัญหาเรื่องการรวบรวมผลผลิต สินค้าไม่มีมาตรฐาน ทำให้พ่อค้าคนกลางชี้นำเกษตรกรรายย่อยได้ แต่ภายหลังการดำเนินการนโยบายแปลงใหญ่ เกษตรกรมีการกลุ่มในการดูแลผลผลิต รวบรวมผลผลิตเพื่อจำหน่ายออกสู่ตลาด ทำให้พ่อค้าไม่สามารถชี้นำได้เพราะสินค้ามีมาตรฐานเดียวกัน เป็นไปในทิศทางเดียวกัน สำหรับราคาทุเรียน 2-3 ปีที่ผ่านมา ถือว่าดีมาก มีการสร้างเครือข่ายที่ขณะนี้มีสมาชิกหลายพื้นที่ เช่น ระยอง ตราด ชลบุรี ชุมพร กาญจนบุรี ศรีสะเกษ เพื่อดูแลเรื่องต้นทุน การตลาด ให้ได้คุณภาพมาตรฐานที่เหมือนกัน