กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้เน้นการส่งเสริมเกษตรแบบแปลงใหญ่ เป็นนโยบายสำคัญของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ที่ต้องเร่งขับเคลื่อนการดำเนินงานให้เกิดเป็นรูปธรรมมากยิ่งขึ้น โดยเน้นให้ความสำคัญในเรื่องการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตข้าว ลดต้นทุนการผลิตและเพิ่มผลผลิตข้าวคุณภาพดี การเพิ่มสมรรถนะในการบริหารจัดการการผลิตข้าวของชุมชนแบบครบวงจรตั้งแต่การผลิต การจัดการคุณภาพ และการจัดการด้านการตลาดเพื่อให้ชุมชนมีความเข้มแข็งพึ่งพาตนเองได้ ซึ่งสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) ได้ศึกษาเรื่อง “ต้นทุนการผลิต ประสิทธิภาพเชิงเทคนิคของการผลิตข้าวแบบแปลงใหญ่ กรณีศึกษาพื้นที่แปลงใหญ่ข้าวในพื้นที่จังหวัดขอนแก่น กาฬสินธุ์ ร้อยเอ็ด และมหาสารคาม” ในปีงบประมาณ 2561

นางสาวทัศนีย์ เมืองแก้ว รองเลขาธิการสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร เปิดเผยว่า การศึกษาดังกล่าว มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและเปรียบเทียบต้นทุนการผลิตประสิทธิภาพเชิงเทคนิคของการผลิตข้าวในพื้นที่แปลงใหญ่ และนอกพื้นที่แปลงใหญ่
ให้เป็นแนวทางในการเสนอแนะมาตรการ นโยบาย ในการบริหารจัดการการผลิตข้าวแบบนาแปลงใหญ่

สำหรับโครงการเกษตรแปลงใหญ่ กระทรวงเกษตรฯ ได้เริ่มดำเนินการตั้งแต่ปี 2559 เกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการตั้งแต่ปี 2559-2560 ใน 4 จังหวัด (ขอนแก่น กาฬสินธุ์ ร้อยเอ็ด และมหาสารคาม) รวม 25,313 ราย แบ่งเป็น ขอนแก่น 12 อำเภอ เกษตรกร 12,737 ราย กาฬสินธุ์ 10 อำเภอ เกษตรกร 2,608 ราย มหาสารคาม 10 อำเภอ เกษตรกร 3,473 ราย และร้อยเอ็ด 20 อำเภอ เกษตรกร 6,495 ราย

จากผลการศึกษา พบว่า ต้นทุนและผลตอบแทนของเกษตรกรผู้ปลูกข้าวในพื้นที่ส่งเสริมการเกษตรแบบแปลงใหญ่ มีต้นทุนเฉลี่ย 3,755 บาท/ไร่ เกษตรกรมีผลตอบแทนเฉลี่ย 4,165 บาท/ไร่ เกษตรกรมีรายได้หลังหักต้นทุน 410 บาท/ไร่ ในขณะที่ต้นทุนและผลตอบแทนของเกษตรกรนอกพื้นที่ส่งเสริมการเกษตรแบบแปลงใหญ่ มีต้นทุนเฉลี่ย 4,478 บาท/ไร่ เกษตรกรมีผลตอบแทนเฉลี่ย 3,798 บาท/ไร่ ส่งผลให้เกษตรกรขาดทุนอยู่ 680 บาท/ไร่ สำหรับการวิเคราะห์ประสิทธิภาพการผลิตข้าวเชิงเทคนิค จะวัดจากปริมาณการใช้เมล็ดพันธุ์ ปัจจัยการผลิต ได้แก่ แรงงานคน แรงงานเครื่องจักร ปริมาณการใช้ปุ๋ยเคมี ปริมาณการใช้สารเคมีป้องกันกำจัดวัชพืช และศัตรูพืช ผลจากการศึกษาพบว่า เกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการยังมีค่าส่วนเกินปัจจัยการผลิตในส่วนของเมล็ดพันธุ์ รวมทั้งแรงงานสูง และค่าประสิทธิภาพการผลิตสูงกว่าเกษตรกรนอกโครงการเพียงเล็กน้อย

ดังนั้น ควรส่งเสริมและสนับสนุนให้เกษตรกรใช้เครื่องจักร เครื่องทุนแรงทางการเกษตรให้มากขึ้น อาทิ รถเกี่ยว เครื่องพ่นปุ๋ย การปลูกโดยใช้เครื่องหยอดเมล็ด ซึ่งจะช่วยลดปริมาณการใช้เมล็ดพันธุ์ และช่วยทดแทนแรงงานของครัวเรือนที่ค่อนข้างสูงอายุ และมีจำนวนน้อย รวมทั้งควรเพิ่มองค์ความรู้ในด้านต่างๆ แก่เกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการให้มากขึ้น เช่น การวางแผนการผลิตจนถึงการจำหน่ายผลผลิต การบริหารจัดการในรูปแบบของกลุ่มให้เหมาะสมกับขนาดของพื้นที่และจำนวนสมาชิก ตลอดจนการดำเนินงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับผลิตภัณฑ์ของกลุ่ม ซึ่งจะช่วยเพิ่มมูลค่าและอำนาจต่อรองให้กับเกษตรกรได้ นอกจากนี้ควรเน้นให้ความรู้ด้านการวางแผนการผลิต วิธีเพิ่มคุณภาพผลผลิต การแปรรูปผลิตภัณฑ์เพื่อเพิ่มมูลค่า การใช้เครื่องจักรกลทดแทนแรงงาน และการวางแผนการจำหน่ายสินค้าล่วงหน้าซึ่งจะช่วยลดปัญหาสินค้าล้นตลาด ทั้งนี้ เกษตรกรที่สนใจผลการศึกษา หรือต้องการสอบถามข้อมูลเพิ่ม สามารถติดต่อได้ที่สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตรที่ 4 โทร. 0-4326-1513 ต่อ 17 หรืออี-เมล zone4@oae.go.th

นายสำราญ สาราบรรณ์ รองอธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร เปิดเผยว่า มันสำปะหลังเป็นพืชที่ปลูกได้ตลอดทั้งปี ส่วนมากนิยมปลูกในช่วงต้นฝนคือ ช่วงเดือนเมษายนถึงมิถุนายน ซึ่งจะให้ผลผลิตหัวมันสดในปริมาณที่สูง โดยฤดูกาลปลูกมันสำปะหลังที่จะถึงในปี 2562 นี้ กรมส่งเสริมการเกษตร วางแนวทางให้ศูนย์ขยายพันธุ์พืชของกรมส่งเสริมการเกษตรที่อยู่ในพื้นที่ปลูกมันสำปะหลังของประเทศไทย จำนวน 6 ศูนย์ ผลิตขยายท่อนพันธุ์มันสำปะหลังปลอดโรคไว้เพื่อเป็นแหล่งพันธุ์สะอาดที่มีคุณภาพและได้มาตรฐานให้เกษตรกรนำไปผลิตขยายพันธุ์เพื่อการเพาะปลูกต่อไป

กรมส่งเสริมการเกษตร มีศูนย์ขยายพันธุ์พืชอยู่ในภูมิภาคต่าง ๆ ของประเทศ รวม 10 ศูนย์ ในจังหวัดต่าง ๆ ได้แก่ ตรัง นครศรีธรรมราชสุพรรณบุรี นครราชสีมา อุดรธานี บุรีรัมย์ มหาสารคาม ลำพูน และพิษณุโลก ซึ่งเป็นฐานการผลิตพันธุ์พืชคุณภาพดีให้เพียงพอกับความต้องการของเกษตรกร จัดตั้งขึ้นเพื่อสนองนโยบายรัฐบาลในการแก้ปัญหาการขาดแคลนพันธุ์พืชที่มีคุณภาพและราคาแพง ช่วยลดต้นทุนการผลิตให้แก่เกษตรกร สำหรับการปลูกมันสำปะหลังของไทย มีพื้นที่ปลูกในบริเวณภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคกลาง ซึ่งในพื้นที่นั้นๆ มีศูนย์ขยายพันธุ์พืชตั้งอยู่ รวม 6 ศูนย์ ขณะนี้อยู่ในระหว่างการผลิตขยายดูแลพันธุ์มันสำปะหลังสะอาด โดยบางศูนย์ได้รับความร่วมมือในการผลิตขยายจากเกษตรกรเครือข่ายด้วย ได้แก่ ศูนย์ขยายพันธุ์พืชที่ 1 จ.ชลบุรี มีแปลงพันธุ์มันสำปะหลังสะอาด จำนวน 30 ไร่ ศูนย์ขยายพันธุ์พืชที่ 3 จ.นครราชสีมา จำนวน 10 ไร่ ศูนย์ขยายพันธุ์พืชที่ 5 จ.บุรีรัมย์ จำนวน 15 ไร่ ศูนย์ขยายพันธุ์พืชที่ 6 จ.พิษณุโลก จำนวน 12 ไร่ ศูนย์ขยายพันธุ์พืชที่ 7 จ.มหาสารคาม จำนวน 20 ไร่ และศูนย์ขยายพันธุ์พืชที่ 10 จ.อุดรธานี จำนวน 45 ไร่ รวมทั่วประเทศมีพันธุ์มันสำปะหลังสะอาดแล้วราว 132 ไร่ คิดเป็นจำนวน 528,000 ลำ สามารถนำไปใช้สนับสนุนได้ 2,640,000 ท่อน ในอัตราการปลูก 1,600-2,000 ท่อน/ไร่ รวมพื้นที่ทั้งหมดประมาณ 1,650 ไร่ ซึ่งท่อนพันธุ์เหล่านี้จะพร้อมสนับสนุนการปลูกมันสำปะหลังได้ตั้งแต่เดือนมีนาคม 2562 เป็นต้นไป

นายกฤษณพงศ์ ศรีพงษ์พันธุ์กุล รักษาการในตำแหน่งอธิบดีกรมการข้าว เปิดเผยความคืบหน้าโครงการเชื่อมโยงตลาดข้าว GAP ครบวงจรว่า ล่าสุดมีการจับคู่และทำบันทึกข้อตกลง (MOU) ระหว่างผู้ประกอบการค้าข้าวที่ขอรับจัดสรรโควตา EU กับกลุ่มเกษตรกร จำนวน 8 จังหวัด จาก 12 ผู้ประกอบการ แยกเป็นข้าวอินทรีย์ 11 ผู้ประกอบการ และข้าว GAP 3 ผู้ประกอบการ ทั้งหมดอยู่ระหว่างการตรวจสอบเอกสารของเจ้าหน้าที่กรมการข้าว ทั้งนี้ ผู้ประกอบการแต่ละรายสามารถทำ MOU กับกลุ่มเกษตรกรได้ในหลายจังหวัด ซึ่งขณะนี้อยู่ในช่วงเก็บเกี่ยวผลผลิต หากเกษตรกรเก็บเกี่ยวข้าวแล้วเสร็จก็จะไปสู่ขั้นตอนการซื้อขายข้าวระหว่างผู้ประกอบการค้าข้าวกับกลุ่มเกษตรกรต่อไป

โครงการเชื่อมโยงตลาดข้าว GAP เป็นโครงการภายใต้แผนการผลิตและการตลาดข้าวครบวงจร เพื่อเชื่อมโยงรองรับผลผลิตระหว่างผู้ประกอบการค้าข้าวและกลุ่มเกษตรกรผู้ผลิตข้าว GAP ในระบบส่งเสริมการเกษตรแบบแปลงใหญ่ (นาแปลงใหญ่) เพื่อให้เกษตรกรขายข้าวที่ได้มาตรฐาน GAP ได้ในราคาที่สูงขึ้นตามคุณภาพ โดยตั้งเป้า 5 ปี (ปีการผลิต 2560-2564) ชาวนาจะผลิตข้าวที่ได้รับรอง GAP ของโครงการส่งเสริมนาแปลงใหญ่ได้ไม่น้อยกว่า 10.30 ล้านตันเปลือก ส่วนข้าวอินทรีย์ในโครงการส่งเสริมการผลิตข้าวอินทรีย์ไม่น้อยกว่า 594,000 ตันข้าวเปลือก ขณะเดียวกันผู้ประกอบการรับซื้อข้าวจากชาวนาที่เข้าร่วมโครงการเชื่อมโยงตลาดข้าวในราคาที่สูงกว่าราคาตลาดเฉลี่ย 4% เช่น ข้าวหอมมะลิ GAP ราคารับซื้อสูงกว่าราคาตลาดไม่น้อยกว่า 500 บาท/ตัน ข้าวหอมปทุม 400 บาท/ตัน ข้าวเจ้า 300 บาท/ตัน ส่วนข้าวอินทรีย์ที่อยู่ในระยะ T1 คือข้าวที่ผ่านการเตรียมความพร้อมแล้ว T2 คือข้าวที่ผ่านระยะการปรับเปลี่ยนแล้ว จะรับซื้อในราคาสูงกว่าราคาตลาดไม่น้อยกว่า 4% แต่ถ้าเป็น T3 คือข้าวที่ได้รับการรับรองมาตรฐาน Organic Thailand จะรับซื้อสูงกว่าราคาตลาดถึง 15% หรือเฉลี่ย 1,200-2,000 บาท/ตัน ขึ้นอยู่กับชนิดข้าว ดังนั้น จึงเชื่อมั่นว่าโครงการเชื่อมโยงตลาดข้าวอินทรีย์และข้าว GAP ครบวงจร จะเป็นแรงผลักดันให้ชาวนาผลิตข้าวที่มีคุณภาพมากขึ้น สอดคล้องกับความต้องการของตลาด มุ่งเน้นการใช้ตลาดนำการผลิต เพื่อสร้างรายได้และความมั่นคงในอาชีพ

นายอนันต์ ดาโลดม นายกสมาคมพืชสวนแห่งประเทศไทย ในฐานะผู้ประสานงานเครือข่าย GAP Net ซึ่งเป็นการรวมตัวกันขององค์กรที่เกี่ยวข้องกับการเกษตรเพื่อดำเนินการนำเสนอข้อมูล และข้อคิดเห็นด้านการเกษตรต่างๆ เพื่อสนับสนุนภาครัฐในการกำหนดทิศทาง นโยบาย กฎหมายและมาตรการด้านการเกษตร รวมทั้งให้ข้อมูลที่ถูกต้องแก่สาธารณชน เพื่อเสริมสร้างความเชื่อมั่นในกระบวนการผลิตสินค้าเกษตรไทยให้มีคุณภาพและความปลอดภัยตามมาตรฐานสากล ทั้งนี้การนำเสนอข้อมูลหรือข้อคิดเห็นของ GAP Net อยู่บนพื้นฐานของข้อเท็จจริง ข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ที่ผ่านการสังเคราะห์อย่างรอบคอบจากสมาชิกของเครือข่าย เพื่อ
เป้าหมายในการพัฒนาภาคเกษตรของไทย

ทั้งนี้กิจกรรมแรกของ GAP Net ได้มีการจัดเสวนาเรื่อง “ทิศทาง นโยบาย และกฎหมายการเกษตรไทย และการมีส่วนร่วมของภาคการเกษตร” โดยประเด็นที่หยิบยกขึ้นมาเสวนาเป็นเรื่องที่กำลังมีการจัดทำนโยบายและพิจารณากฎหมายหลายฉบับที่มีผลกระทบต่อภาคการเกษตรทั้งในระยะสั้นและระยะยาว GAP Net จึงควรมีส่วนร่วมในกระบวนการจัดทำและพิจารณากฎหมายด้วยการรวบรวม กลั่นกรอง วิเคราะห์ผลดี ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากนโยบายและกฎหมายเหล่านั้นอย่างรอบด้าน เพื่อนำเสนอข้อมูล ข้อเท็จจริงด้านวิชาการ และความเป็นจริงทางการเกษตรครอบคลุมทุกด้าน อย่างเป็นระบบ เพื่อประกอบการตัดสินใจของภาครัฐ

“นอกจากนี้ การเสวนาในครั้งนี้ ยังเป็นการเชิญชวนสมาคม ชมรม องค์กร ทางการเกษตรที่ยังไม่ได้เข้าร่วมเครือข่ายกับ GAP Net ได้พิจารณาเข้าร่วมเป็นสมาชิก GAP Net เพื่อร่วมกันขับเคลื่อนพัฒนาภาคการเกษตรด้วยการนำเสนอข้อมูลที่ถูกต้องให้แก่สังคมได้รับทราบ” ผู้ประสานงานเครือข่าย GAP Net กล่าว

นายอดิศร พร้อมเทพ อธิบดีกรมประมง เปิดเผยว่า จากกรณีข่าวชาวประมงเรียกร้องให้รัฐบาลแก้ปัญหาราคาหมึกตกต่ำ เนื่องจากไทยเปิดให้มีการนำเข้าสินค้าสัตว์น้ำแบบเสรีจากประเทศเพื่อนบ้าน ซึ่งข้อเท็จจริงจากกรณีดังกล่าวเนื่องจากประเทศไทยเป็นสมาชิกของอาเซียน ซึ่งภายใต้ข้อตกลงทางการค้าเสรีอาเซียน หรือ AFTA ส่งผลให้ภาษีนำเข้าสำหรับสัตว์น้ำเป็น “ศูนย์” ตั้งแต่ปี พ.ศ.2553 ซึ่งเป็นการเปิดเสรีทางการค้าตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา ทำให้ภาครัฐไม่สามารถกำหนดหรือควบคุมปริมาณการนำเข้าสินค้าสัตว์น้ำและราคาได้ ขณะที่ประเทศไทยมีการนำเข้าสัตว์น้ำเพื่อการบริโภคอย่างต่อเนื่อง โดยในปีนี้พบว่าปริมาณการนำเข้าสัตว์น้ำประเภทแช่เย็นแช่แข็งเพื่อการบริโภคมีปริมาณลดลงเมื่อเทียบกับปีที่ผ่านมา อย่างไรก็ตาม การนำเข้าหมึกจากเมียนมากลับมีปริมาณเพิ่มขึ้นจากปีก่อน ร้อยละ 11 ทำให้ปริมาณหมึกในภาพรวมเพิ่มมากขึ้นตามไปด้วย ส่งผลให้ราคาในช่วงเดือนสิงหาคม 2561 ฉุดตัวลงร้อยละ 3.5 เมื่อเปรียบเทียบกับช่วงเดือนเดียวกันของปีก่อน ซึ่งเป็นไปตามกลไกตลาด

ส่วนประเด็นการแก้ไขพระราชกำหนดการประมง พ.ศ. 2558 เพื่อให้การนำเข้าสัตว์น้ำมีความชัดเจนนั้น ปัจจุบันประเทศไทยได้มีการกำหนดมาตรการด้านสุขอนามัยและสุขอนามัยพืช (Sanitary and Phytosanitary Measures) เพื่อตรวจสอบสารตกค้างและสารปนเปื้อนของสินค้าสัตว์น้ำที่นำเข้าอย่างเคร่งครัดอยู่แล้ว อีกทั้ง ยังมีมาตรการในการควบคุมการนำเข้าสินค้าสัตว์น้ำให้ปราศจากทำประมงที่ผิดกฎหมาย ขาดการรายงาน และไร้การควบคุม ซึ่งเป็นไปตามกฎระเบียบ IUU เพื่อรักษาคุณภาพและมาตรฐานของสัตว์น้ำให้มีความปลอดภัยสำหรับผู้บริโภค สามารถแปรรูปเพื่อการส่งออกได้ในตลาดโลก ซึ่งมาตรการดังกล่าวมีความน่าเชื่อถือและเป็นที่ยอมรับในระดับสากล นอกจากนี้ เพื่อเป็นการอำนวยความสะดวกให้กับผู้ประกอบการ กรมประมงยังได้นำระบบอิเล็กทรอนิกส์เข้ามาใช้เพื่อลดความยุ่งยากในการจัดทำเอกสารต่างๆ เช่น การดำเนินการออกหนังสือกำกับการซื้อขายสินค้าสัตว์น้ำ (Marine Catch Purchasing Document : MCPD) เพื่อให้การสืบค้นแหล่งที่มาของสัตว์น้ำมั่นใจได้ว่าไม่ได้มาจากการทำประมงผิดกฎหมาย เป็นต้น

อย่างไรก็ดี กรมประมงได้นัดประชุมหารือร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ได้แก่ สมาคมการประมงแห่งประเทศไทย สมาคมอาหารแช่เยือกแข็งไทย และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในสัปดาห์หน้า เพื่อหาแนวทางในการแก้ไขปัญหาดังกล่าวร่วมกันต่อไป

นายภาสันต์ นุพาสันต์ ผู้ช่วยเลขาธิการสภาเกษตรกรแห่งชาติ เปิดเผยว่า จากการนำปฏิรูปภาคการเกษตรของสภาเกษตรกรแห่งชาติ โดยให้เกษตรกรแปรรูปผลผลิตแล้วจึงขาย เป้าหมายต่อไปคือการตลาดของผลิตภัณฑ์ที่แปรรูป ซึ่งเห็นว่าการทำให้พื้นที่การเกษตรเป็นแหล่งท่องเที่ยว เป็นการตลาดที่ดีช่องทางหนึ่งจึงประสานงานกับสำนักงานสภาเกษตรกรจังหวัดชลบุรีเพื่อเรียนรู้การบูรณาการร่วมกับองค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (องค์การมหาชน) หรือ อพท. ที่วิสาหกิจชุมชนตะเคียนเตี้ย (บ้านร้อยเสา) อ.บางละมุง จ.ชลบุรี ซึ่งได้พัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม ชุมชนสามารถใช้ภูมิปัญญาสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์จากมะพร้าวได้หลากหลายและที่สร้างชื่อให้กับชุมชนคือ
“แกงไก่กะลา”

นางอภิญญา ทิพนาค อายุ 54 ปี ชาวบ้าน ผู้ปลูกมะพร้าวพันธุ์หมูสี ซึ่งเป็นพันธุ์พื้นเมือง เปิดเผยว่า มะพร้าวหมูสีเป็นพันธุ์ดั้งเดิมของที่นี่ เป็นพันธุ์กินผลอ่อน น้ำมีรสชาติหวานแต่ไม่หอม ที่รอบหัวจุกมะพร้าวจะเป็นสีขาวเมื่อดึงขั้วจุกออกจะมีสีชมพูยังไม่มีเนื้อมะพร้าวเป็นกะลาอ่อนรสชาติกรุบ กรอบ มัน หวานอ่อน หอมมะพร้าวอ่อน อร่อย หากรอบขั้วจุกมะพร้าวเป็นสีเขียวจะมีเนื้อมะพร้าวใช้กินไม่ได้เพราะกะลาจะมีรสฝาด คนในชุมชนตะเคียนเตี้ยกินกะลามะพร้าวอ่อนกันมานาน และขายเป็นมะพร้าวกินผลอ่อน โดยนำกะลามาบริโภคเป็นอาหารราคาขายอยู่ที่ลูกละ 25-30 บาท ซึ่งกะลามะพร้าวอ่อนจะเก็บได้เมื่อลูกมะพร้าวออกทะลาย 2-3 เดือน ใน 1 ปีจะมีผลผลิต 12 ทะลายต่อต้น หากเป็นมะพร้าวที่แก่กว่านี้ราคาขายอยู่ที่ลูกละ 4-5 บาท ใช้แปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์อื่นๆแทน ผลผลิตกะลามะพร้าวอ่อนมีทุกวันและยอดสั่งจองก็มีทุกวันเช่นเดียวกัน ในการผลิตกะลามะพร้าวอ่อนเพื่อการบริโภคนั้นจะนำส่วนกะลาอ่อนมาหั่นเป็นชิ้นเล็กๆ 1 รอบการผลิตใช้มะพร้าว 50 ลูก ได้ผลผลิตประมาณ 2 กิโลกรัม เนื้อกะลามะพร้าวอ่อนสีไม่คล้ำ เคล็ดลับคือเมื่อฝานเนื้อกะลาแล้วนำแช่ในน้ำหมักมะนาวที่ผสมกับน้ำตาลทรายแดง โดยตั้งราคาขายไว้ที่กรัมละ 1 บาท กิโลกรัมละ 1,000 บาท มียอดสั่งจองจากร้านอาหารเส้นถนนสาทร ครัวขึ้นชื่ออีกหลายแห่งในกรุงเทพฯจนผลิตไม่ทัน นักท่องเที่ยวที่มาเยือนชุมชนตะเคียนเตี้ย เมนูที่ต้องลองคือ แกงไก่กะลา, ผัดฉ่ากะลาอ่อนใส่กุ้ง สูตรพื้นถิ่นด้วยส่วนประกอบสำคัญคือกะเพรา 100 ปี พันธุ์ดั้งเดิมที่อนุรักษ์ปลูกเฉพาะชุมชนตะเคียนเตี้ยด้วยกลิ่นหอม ฉุน ซึ่งผู้ที่สนใจท่องเที่ยวเชิงเกษตรชุมชนบ้านตะเคียนเตี้ย สามารถติดต่อได้ที่หมายเลขโทรศัพท์ 09-8412-1712

สัปดาห์ก่อน ผมเขียนกระตุ้นอีกครั้ง ให้เร่งดูแลปัญหาคุณภาพข้าวหอมมะลิ โดยเฉพาะเรื่อง “ความหอม” ที่น้อยลง กระทั่งทำให้ปีนี้ เราต้องเสียแชมป์ข้าวอร่อยที่สุดในโลกให้ข้าวหอม “อังกอร์” กัมพูชา ทั้งถูกข้าวหอมมะลิ “เวียดนาม” แซงขึ้นที่ 2 จนหอมมะลิไทยตกไปอยู่อันดับ 3 เป็นสัญญาณไม่ดีต่อข้าวระดับพรีเมียมไทย ที่จะถูกเพื่อนบ้านคู่แข่งแย่งตลาดไปได้ โดยเฉพาะตลาดสำคัญอย่างจีน ด้วยข้าวหอมกัมพูชาและเวียดนาม คุณภาพไล่ขึ้นมาตีคู่ ขณะที่ราคาถูกกว่าถึง
ตันละ 200 ดอลลาร์

ก็มีข้อมูลอัพเดทเพิ่มเติมที่นายชูเกียรติ โอภาสวงศ์ นายกกิตติมศักดิ์สมาคมผู้ส่งออกข้าวไทย เปิดเผยว่า ตอนนี้การส่งออก“ข้าวหอม”ของเวียดนามแซงไทยแล้ว! โดยจากช่วง 10 ปีที่แล้ว เวียดนามส่งออกข้าว“พรีเมียม”ระดับแค่หมื่นตัน แต่มาถึงปีนี้ 2561 คาดว่า จะส่งออกทั้งปีได้มากถึง 1.95 ล้านตัน มากกว่าไทยที่ส่งออกข้าว “พรีเมียม” ปีนี้ได้ราว 1.7 ล้านตันเท่านั้น…ส่วนข้าวหอมกัมพูชาที่เคยส่งออกไม่เท่าไหร่ ปีนี้ก็ส่งออกพุ่งสูงถึง 7 แสนตัน!

เป็นสัญญาณ“อันตราย”ต่อตลาดข้าวพรีเมียมไทย ที่กำลังถูกแย่งส่วนแบ่งตลาด“ข้าวพรีเมียม” มากขึ้นแล้ว

ทั้งยังมีคู่แข่งอีกหลายชาติ โดยเฉพาะมหาอำนาจที่เทคโนโลยีการผลิตที่ทันสมัยเพียบพร้อมอย่างสหรัฐก็วิจัยได้ 3 พันธุ์ข้าวหอมใหม่จัสมิน“Aroma17”-จัสมิน“CLJ 01”และจัสมิน “Calaroma 201” ที่ล้วนมีคุณภาพและกลิ่นหอมทัดเทียมหอมมะลิไทย แต่ให้ผลผลิตต่อไร่สูงกว่าหลายเท่า หรือจีนเอง ตอนนี้ก็มีข้าวหอมพันธุ์ “อู๋ ชาง (Wu Chang Rice)” ที่ตอบสนองรสนิยมคนจีนแทนหอมมะลิได้ดี เป็นที่ภาคภูมิใจของชาวจีนด้วย…จากเดิม 2 ประเทศนี้เคยเป็นตลาดสำคัญของไทย เวลานี้ไม่เพียงลดนำเข้าลง ซ้ำในอนาคตอาจส่งออกข้าวเหล่านี้มาแข่ง-แย่งตลาดโลกกับข้าวไทยอีกด้วย ดังที่ผมเคยเขียนเล่าไปแล้ว

ถึงจุดนี้ต้องตอกย้ำอีกครั้งว่า แม้ภาพรวมปีนี้ไทยยังครองแชมป์ส่งออกข้าวทุกชนิดสูงถึง 11 ล้านตันและยังมีความต้องการข้าวหอมมะลิไทยสูง ออเดอร์สั่งซื้อต่อเนื่อง จนข้าวหอมมะลิไทยราคาสูงเป็นประวัติการณ์ ส่งผลดีต่อชาวนา…แต่ถ้าชะล่าใจ ไม่เร่งรัดทั้ง“รักษา” และ“ยกระดับ”คุณภาพบวกความหอมของข้าว ให้อยู่ดี ยั่งยืน อนาคตข้าวพรีเมียมไทย อาจ“สลด”ลงได้ในอีกไม่ช้า ก็เป็นได้

ก็ต้องฝากย้ำอีกครั้ง ทั้งหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ โดยเฉพาะกรมการข้าว ที่ต้องดูแลให้ดี จนถึงพี่น้องชาวนาไทยเอง ที่ต้องพิถีพิถันในการผลิตอย่างเต็มที่

ว่าจะเขียนเรื่อง“ข้าว”สั้นๆ กลายเป็นยาวไปไม่น้อย เหลือที่ให้เขียนถึงพืชสำคัญอีก 2 ตัวคือยางพาราและปาล์มน้ำมันไม่มากนัก เอาเป็นสรุปๆ เท่าที่มีเนื้อที่ก่อน แล้วค่อยขยายกันต่อสัปดาห์หน้า

ปีนี้ทั้งปาล์มน้ำมันและยางพารา ล้วน“ไม่ดี” โดยเฉพาะราคายางพารานับว่า“จมจ่อม”อย่างยิ่ง

ตั้งแต่นายกฤษฎา บุญราช ขึ้นเป็นรมว.เกษตรฯพร้อมอีก 2 รมช.คนใหม่เดือนธันวาคมปีที่แล้ว ก็ประกาศจะเร่งรัดมาตรการต่างๆ เพื่อดึงราคายางฯที่ตกต่ำมานานให้ขึ้นถึง กก.ละ 60 บาทให้ได้ ตอนแรกประกาศจะเริ่มเห็นผลบ้างภายใน 3 เดือน แต่ผ่านมาเกือบครบปี ราคายางฯก็ยัง“ทรง”กับ“ทรุด” เฉลี่ยแต่ละเดือนๆ อยู่ที่ กก.ละ 42-43 บาท ยิ่งล่าสุดเดือนตุลาคมนี้ปริ่มๆ อยู่ที่ 40 บาทเท่านั้น

มาตรการดูแลเสถียรภาพราคายางฯที่กระทรวงเกษตรฯผลักดันผ่านครม. เพื่อดึงราคาขึ้น จนถึงบัดนี้ก็ยังไม่คืบหน้าเท่าที่ควร เช่น โครงการส่งเสริมการใช้ยางของหน่วยงานภาครัฐ 4 กระทรวง คือ กระทรวงเกษตรฯ คมนาคม กลาโหม และมหาดไทย เพื่อเพิ่มปริมาณการใช้ในประเทศ ภายใต้โครงการไทยนิยมยั่งยืน ช่วง 9 เดือนแรก(ม.ค.-ก.ย.) เพิ่งรับมอบยางฯแค่ 1,129.10 ตัน ยังไม่รับมอบ 40,607.38 ตัน จากเป้าหมาย 145,500 ตัน…โครงการอื่นๆก็ “อืด”เช่นกัน

ส่วนราคาปาล์มน้ำมันปีนี้ นับว่า ตกต่ำที่สุดในรอบ 10 ปีเลยทีเดียว ดูจากตัวเลขของสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตรตั้งแต่ปี 2551 เป็นต้นมา ราคาผลปาล์มน้ำมันที่ชาวสวนขายได้ เฉลี่ยแต่ละปีอยู่ที่ 4-5 บาทกว่า บางปีที่ต่ำกว่า 4 บาทก็ยังอยู่ในระดับ 3.50 บาทขึ้นไป แต่ปีนี้ตั้งแต่ม.ค.ถึงก.ย.ได้เฉลี่ยแค่กก.ละ 3.02 บาทเท่านั้น!

ทั้งยางฯและปาล์มเป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญของภาคใต้ พื้นที่อ่อนไหว ผู้คนตื่นตัวทางการเมืองสูง การเคลื่อนไหวประท้วงราคาที่ตกต่ำไม่เคยขาด แต่เพราะยุครัฐบาล คสช.เข้มงวดกฎหมาย จึงขยับไม่ได้มาก แต่สถานการณ์หลังเลือกตั้งปีหน้า ทั้งม็อบยางฯ, ม็อบปาล์ม น่าห่วงแน่! จึงต้องว่ากันต่อสัปดาห์หน้า

สาโรช บุญแสง