นายอนันต์ สุวรรณรัตน์ ปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยว่า จากสถานการณ์ไฟป่าและหมอกควันในภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือนายกฤษฎา บุญราช รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ สั่งการให้กำหนดแนวทางการแก้ปัญหาดังกล่าว ดังนี้ 1.ให้สำนักงานเกษตรจังหวัดเป็นหน่วยงานหลักเสนอแผนงานป้องกันแก้ปัญหาการเผาเศษซากพืชและเศษวัสดุการเกษตร 2.ให้สำนักงานเกษตรอำเภอจัดชุดปฏิบัติการร่วมกับหน่วยงานในสังกัดกระทรวงเกษตรฯประจำพื้นที่ เพื่อปฏิบัติการออกตรวจ ภายใต้การกำกับของนายอำเภอ 3.ให้อธิบดีสนับสนุนติดตามการดำเนินงานของหน่วยงานในพื้นที่ และ4.ให้ผู้ตรวจราชการทุกเขตตรวจติดตามการปฏิบัติงานด้วย

นอกจากนี้ เพื่อให้การป้องกันและเฝ้าระวังการเผาเศษซากพืช และเศษวัสดุการเกษตรในพื้นที่เกษตรมีประสิทธิภาพ มอบหมายหน่วยงานในสังกัดให้ดำเนินการ ดังนี้ 1.ให้กรมส่งเสริมการเกษตร มอบหมายเกษตรจังหวัดบูรณาการแผนงานโครงการป้องกันและแก้ปัญหา และประสานปฏิบัติการกับกองอำนวยการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัด และมอบเกษตรอำเภอร่วมกับหน่วยงานในสังกัดกระทรวงเกษตรฯ จัดชุดปฏิบัติการประจำพื้นที่ เพื่อออกตรวจป้องปราม ระงับเหตุเผาในพื้นที่เกษตร โดยมีเครือข่ายเกษตรกรศูนย์เรียนรู้การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินค้าเกษตร (ศพก.) ตำบล เป็นหน่วยเฝ้าระวังป้องและปลุกจิตสำนึกไม่เผาเศษซากพืช และวัสดุทางการเกษตร 2.มอบให้กรมส่งเสริมการเกษตร กรมพัฒนาที่ดิน กรมฝนหลวงและการบินเกษตร และสำนักงานปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมติดตาม ให้หน่วยงานระดับจังหวัดปฏิบัติการป้องกันและแก้ปัญหาไฟป่าและหมอกควัน ตามมาตรการ “4 พื้นที่ 5 มาตรการบริหารจัดการ” อย่างต่อเนื่อง

3.มอบหมายอธิบดีและหัวหน้าส่วนราชการสนับสนุนเจ้าหน้าที่ในพื้นที่จังหวัดต่างๆ ร่วมเป็นชุดปฏิบัติการป้องกันแก้ปัญหาเผาเศษซากพืชและเศษวัสดุการเกษตร สนับสนุนงบประมาณแก่เจ้าหน้าที่ในสังกัด พร้อมทั้งกำกับและติดตามการดำเนินการดังกล่าว 4.ให้หัวหน้าผู้ตรวจราชการกระทรวงเกษตรฯมอบหมายผู้ตรวจราชการทุกเขตลงพื้นที่ตรวจติดตามการปฏิบัติการงานแก้ปัญหา โดยประเมินจากจุดความร้อน (hot spot) และปริมาณฝุ่นละอองขนาดเล็กกว่า 10 ไมครอน (PM10) ในพื้นที่การเกษตร หากพบปัญหาอุสรรคให้รายงานเพื่อพิจารณาแก้ปัญหาต่อไป 5.ให้สำนักแผนงานและโครงการพิเศษ ติดตามสถานการณ์และรายงานผลการดำเนินการอย่างต่อเนื่อง

ดร.ณรงค์ฤทธิ์ วงศ์สุวรรณ ผู้อำนวยการองค์การส่งเสริมกิจการโคนมแห่งประเทศไทย (อ.ส.ค.) เปิดเผยว่า อ.ส.ค.ยังให้การสนับสนุนเกษตรกรฟาร์มโคนม และสหกรณ์ฟาร์มโคนมในการให้คำปรึกษาและให้การช่วยเหลือเกษตรกรที่จัดตั้งฟาร์มโคนมให้สำเร็จ ซึ่งต้องอาศัย 3 ปัจจัยหลัก คือ การจัดการฟาร์มโคนม การจัดการอาหารโคนม และการคัดเลือกพันธุ์โคนม ทั้ง 3 ปัจจัย จำเป็นต้องบริหารควบคู่กันให้สมดุล การบริหารจัดการฟาร์มที่จะทำให้การจัดตั้งฟาร์มโคนมพึ่งตนเองได้อย่างยั่งยืนนั้น ต้องมีความรู้ความเข้าใจอย่างถูกต้องในการจัดการฟาร์มโคนม ทั้ง 3 ด้าน คือ 1.การคัดเลือกพันธุ์โคนมดีทีมีการปรับปรุงพันธุ์โคนมให้ทนทานสภาพแวดล้อมได้ดี เพิ่มประสิทธิภาพและความสามารถผลิตน้ำนมได้เพิ่มขึ้น 2.จัดการอาหารที่สมดุลทั้งอาหารหยาบและข้น ให้เพียงพอต่อความต้องการทั้งคุณภาพและปริมาณที่ให้โคกิน เสริมวิตามินและแร่ธาตุ ทำให้ได้ผลผลิตน้ำนมดิบที่มีคุณภาพเพิ่มขึ้น 3.จัดการฟาร์มโคนม ให้ปลอดโปร่ง อากาศถ่ายเทสะดวก พื้นคอกแห้ง ตามหลักการดูแลสวัสดิภาพสัตว์ หรือ Animal Welfare เพื่อให้โคนมกินอาหารได้ดี ซึ่งจะส่งผลให้ผลผลิตน้ำนมได้เต็มที่ เพิ่มประสิทธิภาพ และลดต้นทุนการผลิตน้ำนมลง

“ส่วนที่ทำให้การจัดตั้งฟาร์มโคนมสำเร็จและอยู่ได้ยั่งยืน จำเป็นต้องพึ่งพาทั้ง 3 ปัจจัย ควบคู่กันไป และต้องบริหารจัดการให้สมดุล เพื่อให้ได้ผลผลิตน้ำนมดิบที่มีคุณภาพ” ดร.ณรงค์ฤทธิ์ กล่าว

นางสาวจริยา สุทธิไชยา เลขาธิการสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) เปิดเผยว่า สศก.วิเคราะห์ดัชนีเศรษฐกิจการเกษตรประกอบด้วย ดัชนีผลผลิตสินค้าเกษตร ดัชนีราคาสินค้าเกษตรที่เกษตรกรขายได้ และดัชนีรายได้เกษตรกร ช่วงไตรมาส 1 ปี 2562 พบว่า ดัชนีผลผลิตสินค้าเกษตรอยู่ที่ระดับ 146.09 เพิ่มขึ้นจากไตรมาส 1 ปี 2561 ซึ่งอยู่ที่ระดับ 145.17 หรือเพิ่มขึ้น 0.63% โดยดัชนีผลผลิตในหมวดพืชผล เพิ่มขึ้น 0.35% หมวดปศุสัตว์ เพิ่มขึ้น 1.54% และหมวดประมง เพิ่มขึ้น 1.16%

ส่วนดัชนีราคาสินค้าเกษตรที่เกษตรกรขายได้ ไตรมาส 1 ปี 2562 อยู่ที่ระดับ 127.73 ลดลงจากไตรมาส 1 ปี 2561 ซึ่งอยู่ที่ระดับ 128.73 ลดลง 0.77% โดยดัชนีราคาในหมวดพืชผลลดลง 4.20% และหมวดประมงลดลง 11.24% ในขณะที่หมวดปศุสัตว์เพิ่มขึ้น 15.34% ขณะที่ดัชนีรายได้เกษตรกร ไตรมาส 1 ปี 2562 อยู่ที่ระดับ 186.60 ลดลงจากไตรมาส 1 ปี 2561 ซึ่งอยู่ที่ระดับ 186.88 ลดลง 0.15% โดยดัชนีรายได้เกษตรกรในหมวดพืชผล ลดลง 3.87% และหมวดประมง ลดลง 10.21% หมวดปศุสัตว์ เพิ่มขึ้น 17.11%

เมื่อพิจารณาสินค้าที่สร้างรายได้ให้เกษตรกรในไตรมาส 1 ปี 2562 คือ กลุ่มธัญพืชและพืชอาหาร โดยข้าวเปลือก ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ มันสำปะหลัง สร้างรายได้ให้เกษตรกรเพิ่มขึ้น 10.80%,24.74%, 6.36%ตามลำดับ กลุ่มไม้ผลได้แก่ ทุเรียน สร้างรายได้เพิ่มขึ้น 8.64% ลำไย เพิ่มขึ้น15.65% และหมวดปศุสัตว์ สุกร ไก่เนื้อไข่ไก่ สร้างรายได้เพิ่มขึ้น 39.04%, 3.81% และ 7.32% ตามลำดับ สำหรับรายได้เกษตรกรในกลุ่มสินค้าที่เพิ่มขึ้นเป็นผลมาจากนโยบายและมาตรการของภาครัฐที่ออกมาเพื่อแก้ปัญหาราคาตกต่ำ ประกอบกับความต้องการสินค้าเกษตรทั้งตลาดภายในประเทศและภายนอกประเทศมีทิศทางเพิ่มขึ้น

ทั้งนี้ แนวโน้มดัชนีเศรษฐกิจการเกษตร ไตรมาส 2 ปี 2562 คาดว่าดัชนีรายได้เกษตรกรอยู่ที่ระดับ 148.39 เพิ่มขึ้น 1.10% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีที่ผ่านมา เป็นผลมาจากดัชนีผลผลิตสินค้าเกษตร เพิ่มขึ้น 0.24% และดัชนีราคาสินค้าเกษตรเพิ่มขึ้น 0.86% โดยมีปัจจัยบวกจากการดำเนินนโยบายด้านการเกษตรเพื่อปฏิรูปภาคเกษตรอย่างต่อเนื่อง ซึ่งเป็นความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชนและภาคประชาสังคม

ดร.ทองเปลว กองจันทร์ อธิบดีกรมชลประทาน เปิดเผยว่า ช่วงฤดูแล้งนอกจากกรมชลประทานจะให้ความสำคัญในการป้องกันและแก้ปัญหาขาดแคลนน้ำแล้ว มาตรการควบคุมความเค็มในแม่น้ำสายสำคัญ ทั้งแม่น้ำเจ้าพระยา แม่น้ำแม่กลอง แม่น้ำท่าจีน แม่น้ำบางปะกง-ปราจีนบุรีและแม่น้ำเพชรบุรีก็มีความสำคัญเช่นกัน โดยบริหารจัดการน้ำให้สัมพันธ์กับการขึ้นลงของน้ำทะเล พร้อมควบคุมการเปิดปิดประตูระบายน้ำตามคลองต่างๆไม่ให้น้ำเค็มไหลเข้าพื้นที่การเกษตร และตรวจวัดค่าความเค็มเป็นรายชั่วโมงจนกว่าจะสิ้นสุดฤดูแล้ง ส่วนปัญหาคุณภาพน้ำที่มักเกิดขึ้นช่วงฤดูแล้ง กรมชลประทานตรวจสอบต่อเนื่อง โดยเฉพาะในแม่น้ำ 5 สาย (เบญจสุทธิคงคา) ได้แก่ แม่น้ำเพชรบุรี แม่น้ำแม่กลอง แม่น้ำเจ้าพระยา แม่น้ำป่าสัก แม่น้ำบางปะกง ยังไม่พบปัญหาคุณภาพน้ำเสียแต่อย่างใด

สำหรับสถานการณ์น้ำนั้น กรมยืนยันว่าในพื้นที่เขตชลประทาน จะไม่ขาดแคลนน้ำแน่นอน แม้จะเกิดปรากฏการณ์เอลนิโญ่ที่ส่งผลกระทบให้ฤดูแล้งนานกว่าปกติก็ตาม ซึ่งปริมาณน้ำต้นทุนที่มีอยู่จะจัดสรรเพียงพอถึงเดือนพฤษภาคม และเพียงพอสำหรับสำรองใช้ช่วงต้นฤดูฝนอีกด้วย อย่างไรก็ตาม ในส่วนพื้นที่นอกเขตชลประทาน จากการวิเคราะห์ของสำนักทรัพยากรน้ำแห่งชาติ(สทนช.) พบว่ามีพื้นที่เสี่ยงขาดแคลนน้ำเพื่ออุปโภค-บริโภค 7 จังหวัดได้แก่ จ.กาญจนบุรี ชัยภูมิ เชียงใหม่ นครราชสีมา นครสวรรค์ ราชบุรี และเลย และพื้นที่เสี่ยงขาดแคลนน้ำเพื่อการเกษตรรวม 18 จังหวัด เช่น อุตรดิตถ์ กำแพงเพชร ขอนแก่น ซึ่งกรมชลประทานมีมาตรการรับมือและแนวทางช่วยเหลือ โดยใช้ศูนย์ปฏิบัติการน้ำอัจฉริยะเป็นเครื่องมือวิเคราะห์แนวโน้มสถานการณ์น้ำแต่ละภูมิภาค ทั้งในและนอกเขตชลประทานตลอด 24 ชั่วโมง ซึ่งแต่ละพื้นที่อาจได้รับผลกระทบต่างกัน เช่น ภาคเหนือเฝ้าระวังการขาดแคลนน้ำเพื่ออุปโภคบริโภค ภาคกลางเฝ้าระวังด้านรักษาระบบนิเวศ ป้องกันน้ำเค็มรุกล้ำ ภาคตะวันออก เฝ้าระวังเรื่องน้ำที่ใช้รักษาระบบนิเวศอุตสาหกรรม และการท่องเที่ยว

นายอนันต์ สุวรรณรัตน์ ปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยว่า ในปี 2562 นี้ มีเกษตรกร สถาบันเกษตรกร และสหกรณ์ดีเด่น ที่ได้รับการคัดเลือกจะได้เข้ารับพระราชทานโล่รางวัล ในงานพระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ ประจำปี พ.ศ. 2562 วันพฤหัสบดีที่ 9 พฤษภาคม 2562 ณ มณฑลพิธีท้องสนามหลวง ประกอบด้วย เกษตรกรดีเด่นแห่งชาติ จำนวน 16 สาขาอาชีพ สถาบันเกษตรกรดีเด่นแห่งชาติ จำนวน 12 กลุ่ม สหกรณ์ดีเด่นแห่งชาติ จำนวน 7 สหกรณ์ และปราชญ์เกษตรแห่งแผ่นดิน จำนวน 3 สาขา ดังต่อไปนี้

เกษตรกรดีเด่นแห่งชาติ ประจำปี พ.ศ. 2562 จำนวน 16 สาขาอาชีพ ได้แก่ 1) อาชีพทำนาได้แก่ นายขวัญชัย แตงทอง จ.ชัยนาท 2) อาชีพทำสวน ได้แก่ นายเรือง ศรีนาราง จ.ตราด 3) อาชีพทำไร่ ได้แก่ นายชัยยศ ตั้งนิยม จ.กําแพงเพชร 4) อาชีพไร่นาสวนผสม ได้แก่ นางสํารวย บางสร้อย จ.ร้อยเอ็ด 5) อาชีพปลูกหม่อนเลี้ยงไหม ได้แก่ นางโยธกา บุญมาก จ.สุรินทร์ 6) อาชีพเลี้ยงสัตว์ ได้แก่ นายชลอ เหลือบุญเลิศ จ.ชุมพร 7) อาชีพเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำจืด ได้แก่ นายไมตรี แย้มบางยาง จ.สุพรรณบุรี 8) อาชีพเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำกร่อย ได้แก่ นายโกศล หนูกลิ่น จ.สุราษฎร์ธานี  9) อาชีพเพาะเลี้ยงปลาสวยงามและพรรณไม้น้ำ ได้แก่ นายวุฒิไกร ช่างเหล็ก จ.หนองคาย 10) อาชีพปลูกสวนป่า ได้แก่ นายคํานึง เจริญศิริ จ.บุรีรัมย์ 11) สาขาบัญชีฟาร์ม ได้แก่ นายภูดิศ หาญสวัสดิ์ จ.ขอนแก่น 12) สาขาการพัฒนาที่ดินเพื่อเกษตรกรรม ได้แก่ นายสุริยา หงษ์ลอยวงษ์ จ.ยโสธร 13) สาขาการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีสำหรับพืช ได้แก่ นางอัมพร สวัสดิ์สุข จ.นครศรีธรรมราช 14) ที่ปรึกษายุวชนเกษตรกร ได้แก่ นายสมเกียรติ แซ่เต็ง จ.ตราด 15) สมาชิกกลุ่มยุวชนเกษตรกร ได้แก่ นายฉัตรชัย ดอยพนาวัลย์  จ.ลําพูน และ 16) สาขาเกษตรอินทรีย์ ได้แก่ นายรัฐไท พงษ์ศักดิ์  จ.จันทบุรี

สถาบันเกษตรกรดีเด่นแห่งชาติ ประจำปี 2562 จำนวน 12 กลุ่ม ได้แก่ 1) กลุ่มเกษตรกรทำนา ได้แก่ กลุ่มเกษตรกรทำนาเทพนคร จ.กำแพงเพชร 2) กลุ่มเกษตรกรทำสวน ได้แก่ กลุ่มเกษตรกรทำสวนบ้านนาปรังพัฒนา จ.สงขลา 3) กลุ่มเกษตรกรเลี้ยงสัตว์ ได้แก่ กลุ่มเกษตรกรเลี้ยงสัตว์หนองขาม จ.ชัยภูมิ 4) กลุ่มเกษตรกรทำประมงหรือกลุ่มเกษตรกรเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ได้แก่ กลุ่มอนุรักษ์ประมงพื้นบ้านบ้านในถุ้ง จ.นครศรีธรรมราช 5) กลุ่มเกษตรกรแปรรูปสัตว์น้ำ ได้แก่ วิสาหกิจชุมชนกลุ่มแปรรูปปลาสมุนไพรบ้านห้วยบง กลุ่ม 3 จ.หนองบัวลําภู 6) กลุ่มแม่บ้านเกษตรกร ได้แก่ กลุ่มแม่บ้านเกษตรกรบ้านหัวฝาย จ.ขอนแก่น 7) กลุ่มยุวเกษตรกร ได้แก่ กลุ่มยุวเกษตรกรโรงเรียนเขาน้อยวิทยาคม จ.ตราด 8) กลุ่มผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าว ได้แก่ กลุ่มผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวบ้านทุ่งรวงทอง จ.กําแพงเพชร 9) สถาบันเกษตรกรผู้ใช้น้ำชลประทาน ได้แก่ กลุ่มบริหารการใช้น้ำชลประทานรวมใจพัฒนา เมืองสามน้ำแพรกหนามแดง จ.สมุทรสงคราม 10) ศูนย์ส่งเสริมและผลิตพันธุ์ข้าวชุมชน ประเภท ข้าวหอมมะลิ ได้แก่ ศูนย์ข้าวชุมชนบ้านเขียบ จ.มหาสารคาม 11) ศูนย์ส่งเสริมและผลิตพันธุ์ข้าวชุมชน ประเภท ข้าวอื่นๆ ได้แก่ ศูนย์ข้าวชุมชนตําบลหนองฮี จ.นครพนม และ 12) วิสาหกิจชุมชน ได้แก่ วิสาหกิจชุมชนกลุ่มเกษตรกรทำนาหนองสาหร่าย จ.กาญจนบุรี

สหกรณ์ดีเด่นแห่งชาติ ประจำปี 2562 จำนวน 7 สหกรณ์ ได้แก่ 1) สหกรณ์การเกษตร ได้แก่ สหกรณ์การเกษตรคณทฑีพัฒนา จํากัด จ.กําแพงเพชร 2) สหกรณ์โคนม ได้แก่ สหกรณ์โคนมนครปฐม จํากัด จ.นครปฐม 3) สหกรณ์นิคม ได้แก่ สหกรณ์นิคมวังไทร จํากัด จ.ระยอง 4) สหกรณ์ออมทรัพย์ ได้แก่ สหกรณ์ออมทรัพย์โรงพยาบาลพัทลุง จํากัด จ.พัทลุง 5) สหกรณ์ร้านค้า ได้แก่ ร้านสหกรณ์โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา จํากัด จ.นครราชสีมา 6) สหกรณ์บริการ ได้แก่ สหกรณ์เดินรถแม่สอด จํากัด จ.ตาก และ 7) สหกรณ์เครดิตยูเนี่ยน ได้แก่ สหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนโพธิ์ลอยพัฒนา จํากัด จ.เพชรบุรี

ปราชญ์เกษตรของแผ่นดิน ประจำปี 2562 จำนวน 3 สาขา ได้แก่ 1) สาขาปราชญ์เกษตรเศรษฐกิจพอเพียง ได้แก่ นายสุริยะ ชูวงศ์ 2) สาขาปราชญ์เกษตรดีเด่น ได้แก่ นายอาทิตย์ มติธรรม และ 3) สาขาปราชญ์เกษตรผู้นำชุมชนและเครือข่าย ได้แก่ นายแรม เชียงกา

ทั้งนี้ ในวันพระราชพิธีพืชมงคลนับตั้งแต่ปี 2509 เป็นต้นมา คณะรัฐมนตรีลงมติให้เป็น “วันเกษตรกร” ประจำปีด้วย โดยปีนี้ตรงกับวันพุธที่ 8 พฤษภาคม 2562 จึงได้กำหนดให้จัดงานวันเกษตรกรควบคู่กับวันพระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ เพื่อบำรุงขวัญแก่เกษตรกรนับแต่นั้นเป็นต้นมา

ดร.สมเกียรติ ประจำวงษ์ เลขาธิการสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.) เปิดเผยว่า  สทนช.วางแผนบูรณาการพัฒนาแหล่งน้ำสำคัญๆของจ.สกลนคร ตั้งแต่ปี 2563-2565 จำนวน 6 โครงการ วงเงิน 7,525 ล้านบาท เมื่อดำเนินการแล้วเสร็จเพิ่มความจุเก็บกักรวม 54.80 ล้าน ลบ.ม. พื้นที่รับประโยชน์ 97,846 ไร่ และประชาชนรับประโยชน์ 23,168 ครัวเรือน ประกอบด้วย 1.โครงการประตูระบายน้ำ บ้านก่อ เริ่มดำเนินการ ปี 2562 วงเงิน 1,249 ล้านบาท เมื่อแล้วเสร็จเพิ่มความจุเก็บกักรวม 2.30 ล้าน ลบ.ม. พื้นที่รับประโยชน์ 10,000 ไร่ และประชาชนรับประโยชน์ 1,067 ครัวเรือน 2.โครงการระบบระบายน้ำหลักเพื่อบรรเทาปัญหาน้ำท่วมพื้นที่ชุมชนอากาศอำนวย อ.อากาศอำนวย จ.สกลนคร เริ่มดำเนินการ ปี 2564 วงเงิน 250 ล้านบาท เมื่อแล้วเสร็จเพิ่มพื้นที่รับประโยชน์ 2,231.25 ไร่ และประชาชนรับประโยชน์ 4,331 ครัวเรือน 3. โครงการประตูระบายน้ำ บ้านนาถ่อน เริ่มดำเนินการปี 2565 วงเงิน 700 ล้านบาท เสร็จแล้วเพิ่มพื้นที่รับประโยชน์ 6,000 ไร่ และประชาชนรับประโยชน์ 500 ครัวเรือน

4.โครงการประตูระบายน้ำ ลำน้ำพุง-น้ำก่ำและคลองผันน้ำ 4 สาย เริ่มดำเนินการ ปี 2562 วงเงิน 2,100 ล้านบาท เสร็จแล้วเพิ่มความจุเก็บกักรวม 2.50 ล้าน ลบ.ม. พื้นที่รับประโยชน์ 78,358 ไร่ และประชาชนรับประโยชน์ 10,857 ครัวเรือน 5.โครงการพัฒนาแหล่งน้ำธรรมชาติขนาดใหญ่ หนองหาร เริ่มดำเนินการ ปี 2564 วงเงิน 2,840 ล้านบาทเสร็จแล้วจะเพิ่มความจุเก็บกักรวม 50 ล้าน ลบ.ม. และ 6.โครงการระบบระบายน้ำหลักเพื่อบรรเทาปัญหาน้ำท่วมพื้นที่ชุมชนเมือสกลนคร จ.สกลนคร เริ่มดำเนินการ ปี 2564 วงเงิน 386 ล้านบาท เสร็จแล้วจะเพิ่มพื้นที่รับประโยชน์ 1,256.25 ไร่ และประชาชนรับประโยชน์ 6,413 ครัวเรือน เป็นต้น

สำหรับปี 2562 จ.สกลนครดำเนินโครงการพัฒนาแหล่งน้ำ 219 โครงการ วงเงิน 817 ล้านบาท ดำเนินการแล้วเสร็จเพิ่มความจุเก็บกักรวม 10.43 ล้าน ลบ.ม. พื้นที่รับประโยชน์ 6,340 ไร่ และประชาชนรับประโยชน์ 6,910 ครัวเรือน เช่น คลองผันน้ำห้วยยาง-ลำน้ำก่ำและอาคารประกอบ งานคันกั้นน้ำและอาคารประกอบพร้อมขุดลอก งานอนุรักษ์ฟื้นฟูแหล่งน้ำหนองเบ็นบ้านสามขา ซึ่งที่ผ่านมารัฐบาลให้ความสำคัญแก้ปัญหาเรื่องน้ำของจ.สกลนครมาตลอดช่วงปี 2557-2561 ดำเนินโครงการพัฒนาแหล่งน้ำ 738 โครงการ จาก 12 หน่วยงาน ที่เกี่ยวข้อง มีพื้นที่รับประโยชน์ 209,533 ไร่ และประชาชนรับประโยชน์ 56,555 ครัวเรือน

คำว่า “ใบ้กิน”  เป็นภาษาพูด หมายถึง นิ่งอึ้ง พูดไม่ออก ที่ผมยกมาในครั้งนี้ เป็นเรื่องราวที่ผมติดตามความเป็นไปของงานวิจัยและพัฒนาด้านพืชมาจากสื่อต่างๆ ยิ่งในช่วงที่การเมืองกำลังนัวเนียกันอยู่ ผมจึงมาทบทวนว่าตกลงงานวิจัยและพัฒนาด้านพืชจะไปทางไหนกันแน่ ยุคก่อนที่เทคโนโลยีจะพัฒนาแบบก้าวกระโดด ระบบงานวิจัยยังไม่ถูกครอบด้วยยุทธศาสตร์การวิจัยระดับชาติ ที่ว่ากันว่าเป็นการแบ่งงานกันทำ นักวิจัยของกรมวิชาการเกษตร นับว่ายืนอยู่แถวหน้าของนักวิจัยในประเทศ สามารถที่จะเป็นผู้นำและกำหนดทิศทางของงานวิจัยได้อย่างเฉียบขาดแหลมคม ยกตัวอย่างเช่น ดร.อาวุธ ณ ลำปาง เป็นนักวิจัยที่เชี่ยวชาญเรื่องถั่วเหลือง สามารถที่จะเป็นผู้นำในการวิจัยด้านถั่วเหลืองทั้งระบบ โดยดึงมหาวิทยาลัย กรมส่งเสริมการเกษตร และภาคเอกชนเข้ามาร่วมกันทำการวิจัย เพื่อตอบโจทย์การพัฒนาถั่วเหลืองของประเทศในยุคนั้นเรียกได้ว่า ถ้ากล่าวถึงถั่วเหลือง ให้นึกถึง ดร.อาวุธ ทันที

ในยุคต่อมาที่เริ่มนำระบบมาจับกับงานวิจัย มีการแบ่งงานออกเป็นส่วนๆ ให้แต่ละคนช่วยกันทำ งานใดที่ไม่ใช่งานในภารกิจของหน่วยงานก็จะไม่ได้รับการสนับสนุน เกิดการปรับตัวของนักวิจัยครั้งใหญ่ คิดงานง่ายๆ เห็นผลชัดเจน เปลี่ยน พ.ศ. ทำงานกันไป เพื่อให้ได้ตามตัวชี้วัด อันที่จริงต้องเข้าใจพื้นฐานกันก่อนว่างานวิจัยคืองานที่ต้องคิดล่วงหน้า เป็นงานที่ต้องคาดการณ์ว่า อีก 5 ปี 10 ปี ปัญหาใดจะเกิดขึ้น และงานวิจัยต้องพร้อมจะแก้ปัญหาเหล่านั้นได้ทันท่วงที ดังนั้นงานวิจัยจะพัฒนาไปได้ด้วยดีก็ต้องมีองค์ประกอบที่เข้าใจในพื้นฐานเดียวกันตั้งแต่ระดับนโยบายจนถึงนักวิจัยระดับปฏิบัติ รวมไปถึงงานสนับสนุนต่างๆ

เท่าที่ผมสังเกตเห็น นักวิจัยที่เก่งๆ จะคิดและทำในสิ่งที่เรียกว่าง่ายๆ ไม่ ยากๆ ทำ วิธีคิดวิเคราะห์ปัญหาจะไม่เหมือนนักวิจัยประเภทที่ทำตาม KPI ส่งผลให้การทำงานวิจัยแต่ละชิ้นงานต้องนำงบประมาณจากส่วนอื่นมาจัดสรรและดำเนินการ เพราะเมื่อเสนอของบประมาณมักจะเจอจุดสกัดประเภทว่า ไม่ใช่พืชเศรษฐกิจหลัก ไม่ใช่พืชที่หน่วยงานรับผิดชอบ เรียกว่าตกม้าตายตั้งแต่ยกแรก ดับฝันและดับไฟกันได้ในทันที ดังนั้น นักวิจัยเหล่านี้ จึงมักไม่ค่อยอยู่ในสายตาของนักบริหาร และมักจะเกษียณอายุราชการไปอย่างสงบเงียบ พร้อมทิ้งผลงานวิจัยอันทรงคุณค่าไว้เบื้องหลัง ให้ผู้ค้นพบได้นำมาใช้ประโยชน์กันต่อไป

นักวิจัยที่ผมรู้จักที่มีคุณสมบัติดังกล่าว คือ ดร.เพิ่มศักดิ์ สุภาพรเหมินทร์ นักวิจัยของศูนย์วิจัยพืชไร่เชียงใหม่ ผู้ทำงานวิจัยเกี่ยวกับปอสาให้ได้คุณภาพของเส้นใยที่ยาว และผู้ศึกษาการผลิตกัญชงเมื่อหลายปีก่อน ผมเองเคยตั้งประเด็นให้นักวิจัยพยายามศึกษาพืชสมุนไพรหลายชนิดในแง่ของการเขตเกษตรกรรม เพื่อให้ได้สารสำคัญตามความต้องการทางเภสัชกรรม เพราะการใช้ประโยชน์ทางเภสัชกรรมมีงานวิจัยทั้งในประเทศและต่างประเทศรองรับแล้ว ในขณะที่ภาคของการผลิตยังไม่ถึงไหน เอาง่ายๆ เช่น ฟ้าทะลายโจร จะปลูกอย่างไร ดูแลอย่างไร เพื่อให้สารสำคัญมากที่สุด มีความสม่ำเสมอ สิ่งเหล่านี้เป็นคำถามที่ยังรอคำตอบ ยังไม่ร่วมถึงนโยบายกัญชาที่กำลังจะตามมา หากจะต้องดำเนินการจริง ต้องนำเข้าเทคโนโลยีจากต่างประเทศเพื่อปลูกกัญชาไทยหรือ มันคือระบบหรือคนที่ไม่ตอบสนองประเด็นเหล่านี้ มองหน้ากัน แล้วใบ้กินครับ

สมชาย ชาญณรงค์กุล

นางดาเรศร์ กิตติโยภาส รองอธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร กล่าวว่า กรมส่งเสริมการเกษตร ร่วมกับกรมอุตุนิยมวิทยา จัดทำข้อมูลแจ้งเตือนเกษตรกรงดเผาในพื้นที่ทำการเกษตรรายสัปดาห์ จากการคาดการณ์สภาวะทางอุตุนิยมวิทยาล่วงหน้า ในช่วงวันที่ 29 มีนาคม – 4 เมษายน 2562 คาดว่า อากาศจะไหลเวียนไม่ดี ก่อให้เกิดการสะสมของฝุ่นละอองและหมอกควัน แม้อาจจะมีลมและฝนบ้างแต่ก็ยังไม่สามารถช่วยพัดฝุ่นละอองและหมอกควันออกจากพื้นที่ได้ และยังคงส่งผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนโดยตรง ซึ่งในพื้นที่ตอนบนของประเทศไทย อากาศร้อน มีลมอ่อน และฝนน้อย โดยเฉพาะในพื้นที่จังหวัดเชียงราย ลำพูน ลำปาง แพร่ น่าน เลย อุดรธานี หนองบัวลำภู และพื้นที่ภาคกลาง โดยเฉพาะจังหวัดราชบุรี ดังนั้นกรมส่งเสริมการเกษตรจึงขอความร่วมมือเกษตรกรงดเผาวัสดุการเกษตรในพื้นที่ดังกล่าวอย่างเด็ดขาดสำหรับพื้นที่จังหวัดอื่นตลอดจนภาคใต้ คาดว่าจะมีสภาพอากาศร้อน มีลมและฝนปานกลาง เกษตรกรไม่ควรเผาวัสดุการเกษตร เพื่อไม่ให้เกิดการสะสมของฝุ่นละอองและหมอกควันเพิ่มมากขึ้น ทั้งนี้ เกษตรกรหรือประชาชนทั่วไปสามารถติดตามข่าวสารสภาพอากาศล่วงหน้าได้ทุกสัปดาห์ ตลอดจนขอคำแนะนำในการกำจัดเศษวัสดุทางการเกษตรเพิ่มเติม ได้ที่ กรมส่งเสริมการเกษตร โทรศัพท์ 0-2579-0163 และสายด่วนกรมอุตุนิยมวิทยา 1182