นางสาวเสริมสุข  สลักเพ็ชร์  อธิบดีกรมวิชาการเกษตรเปิดเผยว่า ถั่วลิสงเป็นพืชตระกูลถั่วที่ปลูกได้ตลอดปี เป็นพืชที่มีอายุเก็บเกี่ยวสั้น ปลูกได้ทั้งต้นฤดูฝน ปลายฤดูฝน และฤดูแล้ง เพื่อเสริมสร้างความมั่นคงของรายได้ให้เกษตรกร และเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ของดิน โดยมีพื้นที่ปลูกสำคัญคือ ภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ซึ่งผลผลิตถั่วลิสงใช้ประโยชน์ได้หลากหลายรูปแบบ ทั้งเป็นแหล่งอาหารโปรตีน ต้นใช้เลี้ยงสัตว์และปรับปรุงบำรุงดิน

ประเทศไทยนิยมใช้ถั่วลิสงเพื่อบริโภคโดยตรงหรือแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์  ซึ่งในกลุ่มถั่วลิสงใช้เมล็ดนี้จัดกลุ่มตามขนาดเมล็ดคือ กลุ่มเมล็ดโต มีน้ำหนัก 100 เมล็ดมากกว่า 60 กรัมพันธุ์มาตรฐานในกลุ่มนี้ ได้แก่ ขอนแก่น 6 กลุ่มเมล็ดปานกลางมีน้ำหนัก 100 เมล็ด 35 -60 กรัม พันธุ์มาตรฐานในกลุ่มนี้ ได้แก่ ไทนาน 9 และขอนแก่น 5 โดยในกลุ่มที่มีขนาดเมล็ดปานกลางเกษตรกรต้องการพันธุ์ที่มีฝักและเมล็ดที่มีขนาดใหญ่ขึ้นซึ่งเหมาะกับการบริโภค  ซึ่งพันธุ์มาตรฐานที่นิยมปลูกในปัจจุบัน ได้แก่ พันธุ์ไทนาน 9 ยังมีขนาดเมล็ดค่อนข้างเล็ก  และถึงแม้จะมีพันธุ์ขอนแก่น 5 ทีมีขนาดเมล็ดโตกว่าพันธุ์ไทนาน 9 แต่ก็ยังปรับปรุงพันธุ์ถั่วลิสงให้มีขนาดโตและให้ผลผลิตที่สูงขึ้นได้อีก

อธิบดีกรมวิชาการเกษตรกล่าวว่า ศูนย์วิจัยพืชไร่ขอนแก่น กรมได้พัฒนาพันธุ์ถั่วลิสงในกลุ่มที่มีขนาดเมล็ดปานกลาง เพื่อให้ได้พันธุ์ที่มีขนาดเมล็ดโตขึ้นและให้ผลผลิตสูงกว่าพันธุ์มาตรฐานไทนาน 9 และ ขอนแก่น 5 เพื่อพิจารณาเป็นพันธุ์แนะนำให้เกษตรกรได้เลือกปลูก โดยคัดเลือกพันธุ์ในปี 2540 ที่ศูนย์วิจัยพืชไร่ขอนแก่น และแปลงทดลองห้วยหลวง อ.กุดจับ จ.อุดรธานี และประเมินผลผลิตทั้งในแปลงทดลองและแปลงของเกษตรกรตามขั้นตอนปรับปรุงพันธุ์  จนได้ถั่วลิสงพันธุ์ใหม่ที่มีคุณสมบัติที่ต้องการใช้ชื่อพันธุ์ว่า “ถั่วลิสงพันธุ์ขอนแก่น 9” เป็นพันธุ์ที่คัดได้จากการผสมระหว่างสายพันธุ์ KKFC4000-1 กับพันธุ์ไทนาน 9

ถั่วลิสงพันธุ์ขอนแก่น 9 มีลักษณะเด่นคือ ขนาดเมล็ดโตกว่าพันธุ์มาตรฐานที่อยู่ในกลุ่มขนาดเมล็ดปานกลาง โดยมีน้ำหนัก 100 เมล็ดเท่ากับ 52.8 กรัม  ซึ่งขนาดเมล็ดโตกว่าถั่วลิสงพันธุ์ไทนาน 9 ที่มีน้ำหนัก 100 เมล็ด 44.2 กรัม และขอนแก่น 5 จำนวน 48.5 กรัม รวมทั้งถั่วลิสงพันธุ์ขอนแก่น 9 ยังให้ผลผลิตฝักแห้ง 264 กิโลกรัมต่อไร่ สูงกว่าถั่วลิสงพันธุ์ไทนาน 9 ที่ให้ผลผลิตฝักแห้ง 247 กิโลกรัมต่อไร่  และขอนแก่น 5  ให้ผลผลิตฝักแห้ง 250 กิโลกรัมต่อไร่

“จากการสัมภาษณ์เกษตรกรส่วนใหญ่ยอมรับคุณสมบัติของถั่วลิสงพันธุ์ขอนแก่น 9 มากกว่าพันธุ์ไทนาน 9 โดยลักษณะที่เกษตรกรยอมรับมากที่สุดคือ ผลผลิตและการงอก รองลงมาเป็น ขนาดฝัก และการเก็บเกี่ยว การติดฝัก ขนาดเมล็ด และการปลิดฝัก  โดยรวมเกษตรกรชอบพันธุ์ขอนแก่น 9 ที่ให้ผลผลิตสูงฝักดก ขนาดฝักและเมล็ดโต ปลิดฝักง่าย  ซึ่งถั่วลิสงพันธุ์ขอนแก่น 9 นี้ถือเป็นงานวิจัยและปรับปรุงพันธุ์พืชของกรมวิชาการเกษตรที่ตอบสนองนโยบายรัฐบาล ที่ส่งเสริมให้เกษตรกรปลูกพืชใช้น้ำน้อยทดแทนการทำนาปรังในช่วงสถานการณ์ภัยแล้งที่ประเทศกำลังเผชิญอยู่ขณะนี้ เพราะถั่วลิสงจัดอยู่ในกลุ่มพืชไร่ที่ใช้น้ำน้อย  โดยในปี 2563 ศูนย์วิจัยพืชไร่ขอนแก่น มีเมล็ดพันธุ์คัด เมล็ดพันธุ์หลัก และเมล็ดพันธุ์ขยายเพื่อให้เกษตรกรใช้ปลูกในฤดูแล้งได้ คิดเป็นพื้นที่ปลูก 50 ไร่ ” อธิบดีกรมวิชาการเกษตร กล่าว

นายชาตรี บุญนาค รองอธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร เปิดเผยว่า ประเทศไทยเป็นประเทศที่ประชากรส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตร และมีรายได้จากการจำหน่ายผลผลิตด้านการเกษตร งานด้านการส่งเสริมการเกษตรจึงนับเป็นภารกิจสำคัญยิ่งในการขับเคลื่อนภาคการเกษตรไทย เพื่อให้เกษตรกรมีรายได้มั่นคงยั่งยืน

ทั้งนี้ จุดมุ่งหมายของการส่งเสริมการเกษตรคือ ส่งเสริมให้เกษตรกรมีคุณภาพชีวิตที่ดีและมั่นคงในการประกอบอาชีพ ผ่านโครงการนโยบายสำคัญ รวมถึงส่งเสริมอาชีพของกลุ่มเกษตรกรและเครือข่าย ภายใต้การบูรณาการทำงานร่วมกันของหน่วยงานสังกัดกรมส่งเสริมการเกษตร โดยการดำเนินงานในส่วนภูมิภาคนอกจากสำนักงานเกษตรจังหวัดและสำนักงานเกษตรอำเภอ จะเป็นหน่วยงานหลักขับเคลื่อนงานส่งเสริมการเกษตรแล้ว ยังมีศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาอาชีพการเกษตร เป็นแหล่งเรียนรู้และทำหน้าที่เชื่อมโยงการทำงานระหว่างหน่วยงานส่วนกลางกับส่วนภูมิภาค หน่วยงานสังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และหน่วยงานอื่นในพื้นที่ โดยร่วมกันขับเคลื่อนงานผ่านศูนย์เรียนรู้การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินค้าเกษตร (ศพก.)และเครือข่าย ซึ่งเป็นแหล่งเรียนรู้ในชุมชน ต่อยอดสู่แปลงใหญ่และกลุ่มวิสาหกิจชุมชน เชื่อมโยงสู่การท่องเที่ยวเชิงเกษตร เป็นการสร้างมูลค่าเพิ่มให้ภาคเกษตรเป็นอย่างดีและจะส่งผลดีต่อความยั่งยืนของภาคเกษตรโดยเฉพาะอย่างยิ่งงานโครงการพระราชดำริ ซึ่งถือเป็นภารกิจสำคัญที่กรมส่งเสริมการเกษตรดำเนินงานสนองพระราชดำริมาอย่างต่อเนื่องตามพื้นที่ต่างๆ ทั่วประเทศ

ด้านนายบุญรอด  คำทะริ  ผู้อำนวยการศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาอาชีพการเกษตรจังหวัดเลย (เกษตรที่สูง) กล่าวว่า ศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาอาชีพการเกษตรจังหวัดเลย(เกษตรที่สูง) มีแนวทางส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงเกษตรทั้งภายในศูนย์ฯที่มีแปลงเรียนรู้ให้ผู้สนใจเข้าศึกษาเยี่ยมชม และสร้างเครือข่ายด้านการท่องเที่ยวเชิงเกษตรให้กลุ่มเกษตรกร  ด้วยการส่งเสริมการทำเกษตรดีที่ปลอดภัย ส่งเสริมและสนับสนุนการสร้างเมืองแห่งสุขภาพดีร่วมกับกลุ่มเกษตรกรและเครือข่ายในจ.เลย เพื่อเป็นการประชาสัมพันธ์การท่องเที่ยวเชิงเกษตรจากแปลงเรียนรู้ที่มีชีวิตของศูนย์ฯ เชื่อมโยงสู่กลุ่มเกษตรกรและเครือข่ายการท่องเที่ยวเชิงเกษตรที่มีศักยภาพของจ.เลย จึงจัดกิจกรรม “27 ปี สืบสานงานพระราชดำริ ตามแนววิถีเกษตรพอเพียง  พร้อมเพรียงพัฒนาหญ้าแฝก เพื่ออนุรักษ์ดินและน้ำ นำศูนย์และชุมชนเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตรอย่างยั่งยืน”ขึ้น โดยมีพิธีเปิดวันที่ 9 มกราคม 2563 ณ ศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาอาชีพการเกษตรจังหวัดเลย (เกษตรที่สูง) อำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย

คำถาม ที่ไร่ของผมส่วนใหญ่เป็นดินปนหินและดินลูกรังครับ จะปลูกอะไรก็ไม่ค่อยขึ้น ขอทราบวิธีแก้ปัญหานี้ด้วยครับ ขอบคุณมากครับ

ขจรศักดิ์ สุวรรณอัปสร

อ.ขามทะเลสอ จ.นครราชสีมา

คำตอบ

ดินปนหินและดินลูกรังเป็นดินที่มีปริมาณของหน้าดินน้อยมีธาตุอาหารต่ำ ไม่เหมาะสมกับการปลูกพืชใดๆ เลย การปลูกพืชในดินลูกรังจึงเป็นไปได้ยาก จะต้องมีการลงทุนปรับปรุงบำรุงดินให้มีคุณภาพเสียก่อน จึงจะมีความเหมาะสมต่อการปลูกพืชได้

แนวทางปรับปรุงบำรุงดินปนหินและดินลูกรังมีวิธีดังนี้

1. หาแหล่งน้ำในการทำการเกษตรเพราะพื้นที่ดินลูกรังส่วนใหญ่จะเป็นเป็นพื้นที่เขาซึ่งขาดน้ำ จึงต้องขุดสระกักเก็บน้ำไว้ใช้ในฤดูแล้งเป็นลำดับแรก

2. งดใช้สารเคมีในการกำจัดวัชพืชโดยเด็ดขาดและให้ใช้ปุ๋ยคอกและปุ๋ยหมักเท่านั้นเพราะปุ๋ยเคมีจะทำให้ดินยิ่งเสื่อมหนักไปกว่าเดิม

3. กำจัดวัชพืช โดยใช้วิธีการตัดหรือถาง แล้วนำเศษวัชพืชมาทำเป็นปุ๋ยหมักเพื่อใส่ต้นพืชที่จะปลูกต่อไป

4. ปลูกพืชตระกูลถั่วคลุมดิน เพื่อสร้างพื้นดินให้ไส้เดือนสามารถอยู่ได้จะได้ช่วยปรับปรุงบำรุงดินให้ดีขึ้น

5. ปลูกต้นกล้วย เพื่อสร้างร่มเงาให้กับไม้ยืนต้นที่จะปลูกก่อนเป็นพืชแรก

6. รดน้ำและใช้น้ำอย่างประหยัด เพื่อรักษาความชื้นของดิน

7. ปลูกไม้ยืนต้นและไม้ผลต่างๆ เมื่อต้นกล้วยโตแล้ว โดยต้องขุดหลุมให้กว้างกว่าปกติแล้วรองก้นหลุมด้วยปุ๋ยหมักหรือปุ๋ยคอก จากนั้นให้คลุมโคนต้นด้วยเศษหญ้าเพื่อรักษาความชื้นของดิน

8. ปลูกพืชแบบผสมผสานเพื่อให้ต้นไม้พึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน

9. ทำการกำจัดวัชพืช เมื่อวัชพืชต่างๆ สูงขึ้นมากเกินไป ให้ทำการทับให้วัชพืชนั้นๆ ล้มลงไป เพื่อให้หญ้าและวัชพืชต่างๆ ยังคงรักษาความชื้นในดินได้และเศษหญ้ายังย่อยสลายกลายเป็นหน้าดินต่อไป

10. งดให้น้ำเป็นบางช่วงเมื่อต้นไม้เริ่มโตขึ้นแล้ว ให้งดให้น้ำบ้าง เพื่อหัดให้ต้นไม้สามารถหากินได้เอง แต่ต้องทำการใส่ปุ๋ยให้ปีละประมาณ 2-3 ครั้ง

การจัดการดินปนหินและดินลูกรังให้เหมาะสมต่อการปลูกพืช มีหลักที่สำคัญคือ การรักษาความชื้นในดินโดยการปลูกพืชคลุมดินการคืนชีวิตให้กับดินโดยการเลี้ยงไส้เดือนดิน การใช้ปุ๋ยหมักการสร้างหน้าดินโดยการทับหญ้าให้หญ้าย่อยสลายกลายเป็นหน้าดินและการปรับปรุงฟื้นฟูสภาพดินปนหินและดินลูกรัง จำเป็นอย่างยิ่งต้องมีการลงทุน ต้องทำอย่างค่อยเป็นค่อยไป ใจต้องรักและอดทนนะครับ

นาย รัตวิ

นายระพีภัทร์ จันทรศรีวงศ์ เลขาธิการสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) เปิดเผยว่า จากกรณีนายเฉลิมชัย ศรีอ่อนรมว.เกษตรและสหกรณ์ แถลงข่าว “มอบของขวัญปีใหม่ การขับเคลื่อนภาคการเกษตร ปี 2563” เมื่อวันที่ 3 มกราคมที่ผ่านมา โดยเน้นทุกหน่วยงานทำงานเชิงรุก แก้ปัญหาปากท้องเกษตรกรครบทุกมิติ ซึ่งประกอบด้วยประเด็นสำคัญ อาทิ การบริหารจัดการแหล่งน้ำทั้งระบบ การส่งเสริมการเกษตรปลอดภัยและเกษตรอินทรีย์ การใช้ระบบตลาดนำการผลิต เพื่อแก้ปัญหาราคาสินค้าเกษตรตกต่ำ/ล้นตลาด ลดต้นทุนการผลิต บริหารจัดการประมงอย่างยั่งยืน แก้ปัญหาเฉพาะหน้าให้เกษตรกร จัดทำข้อมูลสารสนเทศด้านการเกษตรแห่งชาติ (National AgricultureBigData) และศูนย์เทคโนโลยีทางการเกษตร (Agri-technology and innovation center : AIC) พัฒนาศูนย์เรียนรู้การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินค้าเกษตร (ศพก.) รวมไปถึงจัดทำงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ 2564 ของกระทรวงเกษตรฯ ล่าสุด รมว.เกษตรฯสั่งการให้สศก.แจ้งทุกหน่วยงาน เพื่อเร่งจัดทำรายละเอียดแผนปฏิบัติการ (Action plan)ขับเคลื่อนงานสำคัญปี 2563 ให้เร็วที่สุด พร้อมประชาสัมพันธ์ แผนปฏิบัติการให้เกษตรกรและประชาชนทราบทุกช่องทางสื่อสาร แบบเชิงรุก

อย่างไรก็ตาม ส่วนการรับมือสถานการณ์ภัยแล้งปีนี้ ทุกหน่วยงานของกระทรวงเกษตรฯ ต้องติดตามสถานการณ์ และสรุปความเสียหายจากสถานการณ์ภัยแล้งที่เกิดขึ้น และผลกระทบที่คาดว่าจะเกิดขึ้นในปี 2563 อย่างรวดเร็วและทันสถานการณ์ โดยรวบรวมมาตรการช่วยเหลือภัยแล้งที่เกี่ยวข้องกับหน่วยงาน อาทิ การบริหารจัดการแหล่งน้ำ พัฒนาฟื้นฟูแหล่งน้ำ ปลูกพืชใช้น้ำน้อย ทำปศุสัตว์ หรือปล่อยปลาในแหล่งน้ำเพื่อเป็นอาหาร ทั้งนี้ สศก. จะเร่งรวบรวมแผนปฏิบัติการของทุกหน่วยงานให้เสร็จภายในมกราคม และรายงานรมว.เกษตรฯ ซึ่งสศก.จะเร่งดำเนินการในส่วนที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะการวิเคราะห์สถานการณ์และผลกระทบด้านเศรษฐกิจ ภัยแล้ง ที่มีผลต่อภาคเกษตร เพื่อเสนอแนะนโยบายและมาตรการช่วยเหลือเกษตรกร รวมทั้งเร่งตั้งศูนย์ Big Data ด้านการเกษตร (National Agricultural Big Data Center : NABC) นอกจากนี้ สศก. พร้อมเดินหน้าบูรณาการขับเคลื่อนงานตามแผนปฏิบัติการกับทุกหน่วยงานให้เป็นรูปธรรม และติดตามผลดำเนินงานต่อเนื่อง เชื่อมั่นว่าปี 2563 ภาคเกษตรของไทยจะยังเติบโตได้อย่างมีศักยภาพแม้ต้องเผชิญสถานการณ์ภัยแล้ง และความผันผวนของเศรษฐกิจโลก