นายประสงค์ ประไพตระกูล รองอธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร เปิดเผยว่า กรมส่งเสริมการเกษตรมีนโยบายการถ่ายทอดความรู้ด้านการเกษตรไปสู่เกษตรกรภายใต้ระบบส่งเสริมการเกษตร (Training and Visit System : ระบบการอบรมและเยี่ยมเยียน) ภารกิจในการเยี่ยมเยียนเกษตรกรเพื่อการถ่ายทอดความรู้ ถือเป็นบทบาทภารกิจหน้าที่สำคัญ โดยขับเคลื่อนผ่านกระบวนการโรงเรียนเกษตรกร ที่มุ่งเน้นให้เกษตรกรมีส่วนร่วมในการเรียนรู้ แลกเปลี่ยนประสบการณ์ซึ่งกันและกัน เนื่องจากกระบวนการโรงเรียนเกษตรกร เป็นกระบวนการที่กระตุ้นให้เกษตรกรเกิดกระบวนการคิด วิเคราะห์ อย่างถูกต้องและเหมาะสม จนเกิดความเชื่อมั่นในการตัดสินใจของตนเอง นำมาสู่การเปลี่ยนวิธีการปฏิบัติของเกษตรกร โดยมีการดำเนินกิจกรรมตลอดฤดูกาลเพาะปลูก ครอบคลุมทุกระยะพัฒนาการของพืช รวมทั้งการปฏิบัติและการจัดการที่เกี่ยวข้องทั้งหมด

โรงเรียนเกษตรกร จึงเป็นเครื่องมือและแหล่งเรียนรู้นอกระบบที่จะไปพัฒนาเกษตรกรให้เป็น Smart Farmer ด้านอารักขาพืช เพราะหลักการของโรงเรียนเกษตรกรคือการฝึกคนให้ปฏิบัติจริง ในพื้นที่จริง ได้เรียนรู้ในแปลงปลูกพืช เกี่ยวกับการจัดการศัตรูพืชแบบผสมผสาน (IPM) ตลอดฤดูกาลเพาะปลูก โดยมีนักวิชาการส่งเสริมการเกษตรเป็นพี่เลี้ยง ปัจจุบันโรงเรียนเกษตรกรจึงเป็นนโยบายให้นำมาใช้เป็นเครื่องมือในการถ่ายทอดความรู้ทุกระดับ โดยเฉพาะในระดับพื้นที่มีศูนย์จัดการศัตรูพืชชุมชน (ศจช.) เป็นเครือข่ายภายใต้ศูนย์เรียนรู้การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินค้าเกษตร (ศพก.) ทำหน้าที่ถ่ายทอดความรู้ด้านอารักขาพืชเพื่อสนับสนุนและส่งเสริมการผลิตพืชแบบแปลงใหญ่ ในปีที่ผ่านมาดำเนินการในพื้นที่แปลงใหญ่ข้าวทั่วประเทศ จำนวน 417 แปลง

นางจิระนุช ชาญณรงค์กุล ผู้อำนวยการกองส่งเสริมการอารักขาพืชและจัดการดินปุ๋ย (กอป.) กล่าวเพิ่มเติมว่า กอป.เป็นหน่วยงานหลักของกรมส่งเสริมการเกษตรที่รับนโยบายมาดำเนินการเรื่องดังกล่าวร่วมกับสำนักงานเกษตรจังหวัดผ่านกลไกของ ศจช. ในพื้นที่ อย่างกรณีของจังหวัดชัยนาท ซึ่งเป็นจังหวัดนำร่องในการนำกระบวนการโรงเรียนเกษตรกรมาใช้เป็นแห่งแรก และปัจจุบันยังดำเนินการอย่างต่อเนื่อง อย่างน้อยอำเภอละ 1 กลุ่ม จำนวนเกษตรกรกลุ่มละ 20-25 ราย เพื่อฝึกให้เป็นเกษตรกรผู้นำระดับอำเภอและได้ประสบผลสำเร็จ เช่น ศูนย์จัดการศัตรูพืชชุมชนบ้านดอนซาก ม.6 ต.ห้วยงู อ.หันคา เน้นกิจกรรมลดอัตราการใช้เมล็ดพันธุ์ข้าวเหลือ 5 กิโลกรัมต่อไร่ จากเดิมใช้เมล็ดพันธุ์ข้าว 25 กิโลกรัมต่อไร่มีการผลิตชีวภัณฑ์และน้ำหมักสมุนไพรในการจัดการศัตรูพืชทดแทนการใช้สารเคมีลดการใช้ปุ๋ยเคมีโดยใสปุ๋ยให้ถูกสูตร ถูกอัตรา และถูกเวลา เป็นต้นทั้งนี้ หลังจากได้รับการส่งเสริมตามกระบวนการโรงเรียนเกษตรกรจะพบว่า เกษตรกรมีความรู้ พึ่งพาตนเองได้มากขึ้น ที่สำคัญสามารถลดต้นทุนการผลิตจากเดิมประมาณ 5,836 บาทต่อไร่เหลือ 3,975 บาทต่อไร่

กรมส่งเสริมการเกษตร มีพันธกิจที่สำคัญคือ การส่งเสริมพัฒนาเกษตรกร ครอบครัวเกษตรกร องค์กรเกษตรกร และวิสาหกิจชุมชน ให้มีความเข้มแข็ง สามารถพึ่งพาตนเองได้ มีขีดความสามารถในการผลิตและการจัดการสินค้าเกษตรตามความต้องการของตลาด โดยงานส่งเสริมกลุ่มแม่บ้านเกษตรกรและเคหกิจเกษตร เป็นอีกแนวทางหนึ่งที่จะช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตให้กับชุมชน สร้างงาน สร้างรายได้ ให้ชุมชนมีความอยู่ดีกินดี

ว่าที่ร้อยตรี สมสวย ปัญญาสิทธิ์ รองอธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร เปิดเผยว่า งานส่งเสริมสถาบันเกษตรกร ไม่ว่าจะเป็นกลุ่มเกษตรกร กลุ่มแม่บ้านเกษตรกร หรือ วิสาหกิจชุมชน ล้วนเป็นงานหลักสำคัญของกรมส่งเสริมการเกษตรที่มีการดำเนินงานมาเป็นระยะเวลานาน จนถึงปัจจุบัน มีกลุ่มแม่บ้านเกษตรกรหลายกลุ่มที่สามารถยืนอยู่ได้บนความสามัคคีของสมาชิก จนก่อให้เกิดความเข้มแข็ง ดังเช่น กลุ่มแม่บ้านเกษตรกรแปรรูปเกษตรท้องถิ่น ตำบลแหลมรัง อำเภอบึงนาราง จังหวัดพิจิตร ที่สามารถดำเนินกิจกรรมอย่างต่อเนื่อง จนสามารถสร้างรายได้ให้กับสมาชิกได้จวบจนถึงปัจจุบัน ซึ่งนับเป็นอีกกลุ่มที่สามารถเป็นต้นแบบให้กลุ่มอื่นได้ โดยกรมส่งเสริมการเกษตรจะพยายามพัฒนาและสร้างความเข้มแข็งให้กับสถาบันเกษตรกรอย่างต่อเนื่อง พร้อมกับดำเนินการแก้ไขปัญหาอันจะเป็นอุปสรรคในการดำเนินงานส่งเสริมกลุ่มแม่บ้านเกษตรกรไปพร้อมๆ กัน ทั้งนี้ก็เพื่อผลักดันและส่งเสริมให้กลุ่มแม่บ้านเกษตรกรเหล่านี้มีความเข้มแข็งและสามารถสร้างอาชีพในระดับชุมชนและพึ่งพาตนเองให้ได้มากยิ่งขึ้นไป

ด้าน นางฉนิช วรบัณฑิต ประธานกลุ่มแม่บ้านเกษตรกรแปรรูปเกษตรท้องถิ่น ตำบลแหลมรัง อำเภอบึงนาราง จังหวัดพิจิตร เปิดเผยว่าสมาชิกกลุ่มแม่บ้านเกษตรกรแปรรูปเกษตรท้องถิ่น ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพทำนา ทำสวนกล้วย ทำไร่อ้อย ข้าวโพด ถั่วเขียว สมาชิกกลุ่มแม่บ้านเกษตรกรส่วนใหญ่จะเป็นคนภาคอีสาน ที่อพยพกันมาจับจองซื้อที่ดินเพื่อทำการเกษตร เมื่อประมาณ ปี 2521 โดยมาอยู่ตามไร่นาของตัวเองที่จับจองไว้ เมื่ออยู่หลายครอบครัวจึงตั้งเป็นหมู่บ้าน ชื่อ “บ้านสุขเกษม” อาชีพหลักคือทำนา และปลูกกล้วยน้ำว้าตามหัวไร่ปลายนา ด้วยสภาพดินที่มีความอุดมสมบูรณ์กล้วยน้ำว้าจึงให้ผลผลิตที่ดีและมีพ่อค้าเข้ามารับซื้อถึงในหมู่บ้าน เกษตรกรจึงทำสวนกล้วยเพิ่มมากขึ้น เมื่อผลผลิตมากขึ้น พ่อค้าจึงกดราคา ผู้นำแม่บ้านในขณะนั้นจึงได้ปรึกษาหารือกัน เพื่อแก้ไขปัญหาพ่อค้ากดราคากล้วยน้ำว้า จึงได้รวบรวมสมาชิกได้ 12 คน จัดตั้งกลุ่ม “แม่บ้านเกษตรกรแปรรูปเกษตรท้องถิ่น” โดยมีเกษตรอำเภอบึงนาราง และเกษตรตำบลแหลมรัง เป็นที่ปรึกษา วัตถุประสงค์เพื่อ สร้างมูลค่าเพิ่มให้กับสินค้าการเกษตร ส่งเสริมอาชีพและสร้างรายได้ให้แก่สมาชิกและคนในชุมชน ส่งเสริมการออมทรัพย์และผลิตอาหารที่ปลอดภัย

โดยเมื่อรวมกลุ่มได้แล้วจึงระดมทุนโดยการถือหุ้น หุ้นละ 200 บาท รวม 20 หุ้น เป็นเงิน 4,000 บาท เพื่อนำเงินมาซื้อ น้ำมัน น้ำตาล และวัสดุที่จำเป็นในการทำกล้วยฉาบเค็ม ฉาบหวาน สำหรับสินค้าที่กลุ่มผลิตจะขายในชุมชน ชุมชนใกล้เคียง และออกร้านจำหน่ายผลิตภัณฑ์ของกลุ่ม เมื่อการดำเนินกิจกรรมของกลุ่มดีขึ้นจึงได้ยื่นจดทะเบียนวิสาหกิจชุมชนกลุ่มแม่บ้านแปรรูปเกษตรท้องถิ่น เมื่อวันที่ 11 กันยายน 2550 ปัจจุบันมีสมาชิก จำนวน 24 คน และร่วมกำหนดวิสัยทัศน์และพันธกิจร่วมกันคือ สร้างรายได้เสริม เพิ่มมูลค่าสินค้าเกษตรผลิตของดีที่ปลอดภัย โดยในปี พ.ศ. 2552 สำนักงานเกษตรจังหวัดพิจิตร ได้พิจารณาสนับสนุนงบประมาณจากโครงการแปรรูปผลผลิตเกษตร เสมือนเป็นจุดเริ่มต้นให้กลุ่มได้มีกำลังใจในการร่วมดำเนินกิจกรรมของกลุ่มให้เข้มแข็งขึ้น ปัจจุบันผลิตภัณฑ์ของกลุ่มได้รับรองมาตรฐาน อย. ในผลิตภัณฑ์ กล้วยอบน้ำผึ้ง กล้วยกวน กล้วยทอดกรอบรสหวาน กล้วยทอดกรอบรสเค็ม กล้วยฉาบสมุนไพรใบเตย กล้วยตาก ส่วนกล้วยอบน้ำผึ้ง ได้รับรางวัล OTOP 3 ดาว ซึ่งกรมส่งเสริมการเกษตรได้ให้การสนับสนุนโครงการพัฒนาศักยภาพและยกระดับมาตรฐานด้วยการพัฒนากล่องบรรจุภัณฑ์กล้วยตาก พร้อมทั้งสนับสนุนอุปกรณ์การผลิตเพื่อเข้าสู่มาตรฐานการผลิต Primary GMP อีกด้วย

“จุดเด่นของกลุ่มแม่บ้านเกษตรกรแปรรูปเกษตรท้องถิ่น คือสามารถแก้ปัญหาราคากล้วยตกต่ำได้ สร้างมูลค่าเพิ่มให้กับสินค้าเกษตร โดยการแปรรูปเป็นสินค้าใหม่ เพิ่มรายได้ ลดรายจ่าย ส่งเสริมการออม และเกิดทุนหมุนเวียนในชุมชน เป็นแหล่งเรียนรู้ด้านการเกษตร และการแปรรูปผลผลิตเกษตร สร้างงานให้แก่สมาชิกและคนในชุมชน ส่งเสริมการดำเนินชีวิตตามแนวทางปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง และสร้างความมั่นคงด้านอาหาร โดยมีหน่วยงานภาครัฐเข้ามาให้การสนับสนุน โดยเฉพาะอย่างยิ่งกรมส่งเสริมการเกษตร ที่เป็นหน่วยงานหลักในการบูรณาการร่วมกับหน่วยงานอื่นๆ เช่น กรมการพัฒนาชุมชน กรมการปกครอง องค์การบริหารส่วนตำบลแหลมรัง สำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดพิจิตร ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์ ธนาคารออมสิน เป็นต้น” นางฉนิช กล่าว

ด้วยขณะนี้เข้าสู่ช่วงฤดูฝนแล้ว หลายพื้นที่ข้าวส่วนใหญ่อยู่ในระยะกล้าถึงแตกกอ ประกอบกับในช่วงนี้มีฝนตกอย่างต่อเนื่อง สภาพอากาศมีความชื้นสูง นอกจากโรคไหม้ข้าวแล้ว การระบาดของโรคขอบใบแห้งข้าวก็เพิ่มมากขึ้นด้วยเช่นเดียวกัน โดยเฉพาะพื้นที่ปลูกข้าวในแถบภาคกลาง ภาคเหนือ และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

เชื้อสาเหตุสำคัญของโรคขอบใบแห้งข้าว คือ เชื้อแบคทีเรีย  Xanthomonas oryzae pv. oryzae (ex Ishiyama)  Swings et al. โดยการทำลายของโรคขอบใบแห้งข้าว สามารถพบได้ตั้งแต่ระยะกล้า แตกกอ จนถึงฺออกรวง โดยระยะกล้าจะมีจุดเล็กๆ ลักษณะช้ำที่ขอบใบของใบล่าง ต่อมาประมาณ 7 – 10 วัน จุดช้ำนี้จะขยายเป็นทางสีเหลืองยาวตามใบข้าว ใบที่เป็นโรคจะแห้งอย่างรวดเร็ว และสีเขียวจะจางลงเป็นสีเทาอาการในระยะปักดำจะแสดงหลังจากปักดำแล้วประมาณหนึ่งเดือนถึงหนึ่งเดือนครึ่ง ใบที่เป็นโรคขอบใบมีรอยขีดช้ำ ต่อมาจะเปลี่ยนเป็นสีเหลืองที่แผลมีหยดน้ำสีครีมคล้ายยางสนกลม ๆ ขนาดเล็กเท่าหัวเข็มหมุด ต่อมาจะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลและหลุดร่วงและลอยไปตามน้ำ ซึ่งจะทำให้โรคสามารถระบาดไปยังพื้นที่อื่นได้ แผลจะขยายไปตามความยาวของใบ บางครั้งขยายเข้าไปข้างในตามความกว้างของใบ ขอบแผลมีลักษณะเป็นขอบลายหยัก แผลนี้เมื่อนานไปจะเปลี่ยนเป็นสีเทา ใบที่เป็นโรคขอบใบจะแห้งและม้วนตามความยาว ในกรณีที่ต้นข้าวมีความอ่อนแอต่อโรค และเชื้อโรคมีปริมาณมาก จะทำให้ท่อน้ำท่ออาหารอุดตัน ต้นข้าวจะเหี่ยวเฉาและแห้งตายทั้งต้นอย่างรวดเร็ว เรียกอาการของโรคนี้ว่า ครีเสก (kresek)

โรคขอบใบแห้งข้าวสามารถแพร่ระบาดไปกับน้ำในสภาพแวดล้อมที่มีความชื้นสูง และสภาพที่มีฝนตก ลมพัดแรง จะทำให้โรคสามารถแพร่ระบาดได้อย่างกว้างขวางรวดเร็วมากยิ่งขึ้น ซึ่งพบค่อนข้างมากในนาน้ำฝน นาในเขตชลประทาน ในแถบภาคกลาง ภาคเหนือ และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

ในส่วนของแนวทางการแก้ไขปัญหาการระบาดของโรคขอบใบแห้งข้าวนั้น กรมส่งเสริมการเกษตร แนะนำให้เกษตรกรสำรวจแปลงนาอย่างสม่ำเสมอ อย่างน้อยสัปดาห์ละครั้ง ปลูกข้าวพันธุ์ต้านทาน เช่น กข5 กข7 กข14 กข17 กข21 กข23 กข25 กข29 (ชัยนาท 80) กข31 (ปทุมธานี 80) กข37 กข39 พิษณุโลก 60-1พิษณุโลก 60-2 สันป่าตอง1 สุพรรณบุรี 1 สุพรรณบุรี 2 สุพรรณบุรี 3 และสุพรรณบุรี 90 หรือเมื่อพบการระบาดของโรคในแปลงไม่ควรระบายน้ำจากแปลงไปสู่แปลงอื่น ใช้สารชีวภัณฑ์ในการป้องกันการเกิดโรค เช่น Bacillus subtilis หากการระบาดรุนแรงให้พ่นทุก 7 วัน หรือคลุกเมล็ดก่อนการปลูก อัตราตามคำแนะนำในฉลากหรือหากมีความจำเป็นต้องใช้สารเคมี พ่นด้วยสารเคมี แบคบิเคียว , ไอโซโพรไทโอเลน , คอปเปอร์ไฮดรอกไซด์ , เสตร็พโตมัยซินซัลเฟต + ออกซีเตทตราไซคลินไฮโดรคลอร์ไรด์ และไตรเบซิคคอปเปอร์ซัลเฟต ควรพ่นตั้งแต่พบอาการเริ่มแรก อัตราตามฉลากแนะนำในฉลาก

อย่างไรก็ตาม เมื่อเกษตรกรเริ่มพบใบข้าวมีลักษณะเป็นแผลช้ำที่ขอบใบของใบล่าง หรือแผลเป็นทางสีเหลืองยาวตามใบข้าว ให้รีบแจ้งสำนักงานเกษตรอำเภอ หรือสำนักงานเกษตรจังหวัด เพื่อดำเนินการควบคุมและป้องกันกำจัดทันที

ทั้งนี้ สามารถสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ กลุ่มพยากรณ์และเตือนการระบาดศัตรูพืช กองส่งเสริมการอารักขาพืช และจัดการดินปุ๋ย กรมส่งเสริมการเกษตร หมายเลขโทรศัพท์ 0-2955-1514 , 0-2955-1626 หรือ https://www.doae.go.th/doae/upload/files/Bacterial_Leaf_Blight_Disease_300561.pdf

นายประสงค์ ประไพตระกูล รองอธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร เปิดเผยว่า ปัจจุบันสถานการณ์การระบาดของศัตรูพืช เป็นปัญหาสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อภาคการเกษตรและเกษตรกรเป็นอย่างมาก กรมส่งเสริมการเกษตร จึงได้จัดให้มีแปลงติดตามสถานการณ์ศัตรูพืชในทุกอำเภอ ภายใต้การดำเนินงานของศูนย์จัดการศัตรูพืชชุมชน ซึ่งมีมากกว่า 1,764 แห่งทั่วประเทศ เพื่อติดตามสถานการณ์ศัตรูพืช สามารถพยากรณ์หรือคาดการณ์แนวโน้มของศัตรูพืชที่จะเกิดการระบาดขึ้น และแจ้งเตือนภัยแก่เกษตรกรได้ทันท่วงที นำไปสู่การเลือกวิธีการจัดการศัตรูพืชอย่างเหมาะสมและมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ ยังเป็นแหล่งเรียนรู้ให้เกษตรกรสามารถจัดการศัตรูพืชได้ด้วยตนเอง และเป็นแปลงต้นแบบของการสำรวจติดตามสถานการณ์ศัตรูพืชและเฝ้าระวังศัตรูพืชในระดับท้องถิ่น

แปลงติดตามสถานการณ์ศัตรูพืชจะคัดเลือกแปลงจากชนิดพืชที่เป็นพืชเศรษฐกิจ หรือเป็นพืชที่สำคัญในพื้นที่นั้นๆ โดยเมื่อเริ่มการปลูกพืชจะเริ่มการสำรวจศัตรูพืช ศัตรูธรรมชาติ และสภาพแวดล้อมในแปลงปลูก และเก็บข้อมูลการเจริญเติบโตของศัตรูพืช ศัตรูธรรมชาติทุกระยะ (ระยะไข่ ตัวอ่อน และตัวเต็มวัย) ตลอดจนอาการความผิดปกติต่างๆ ที่เกิดขึ้นกับต้นพืชในขณะนั้นอย่างน้อยสัปดาห์ละครั้งตลอดฤดูการปลูกพืช บันทึกข้อมูลเพื่อเก็บเป็นสถิตินำมาวิเคราะห์แนวโน้มสถานการณ์การระบาดของศัตรูพืชในฤดูปลูกต่อไป นอกจากนั้นแปลงติดตามสถานการณ์ศัตรูพืชยังใช้เพื่อติดตามเฝ้าระวังศัตรูพืชไม่ให้เกิดการระบาดจนกระทบต่อผลผลิตของเกษตรกร และเฝ้าระวังการรุกรานของศัตรูพืชจากแหล่งอื่นที่อาจส่งผลกระทบต่อพื้นที่นั้นๆ

“ข้อมูลจากแปลงติดตามสถานการณ์ศัตรูพืชมีความสำคัญอย่างมาก โดยเฉพาะเมื่อเริ่มมีการระบาดของศัตรูพืช จะสามารถใช้เป็นข้อมูลในการแจ้งเตือนการระบาดศัตรูพืชแก่เกษตรกรในหมู่บ้านและบริเวณใกล้เคียง ให้ดำเนินการป้องกันกำจัดตามวิธีการที่เหมาะสมและทันท่วงที ไม่ให้เกิดความเสียหายกับผลผลิตทางการเกษตร อย่างไรก็ตาม เกษตรกรควรหมั่นสำรวจติดตามสถานการณ์ศัตรูพืชและเฝ้าระวังศัตรูพืชในแปลงปลูกพืชของตนเองอย่างสม่ำเสมอ เพื่อลดความสูญเสียที่อาจจะเกิดขึ้นด้วย” รองอธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร กล่าวย้ำ

นายสมคิด เฉลิมเกียรติ ผู้อำนวยการศูนย์ส่งเสริมเทคโนโลยีการเกษตรด้านอารักขาพืชจังหวัดสุพรรณบุรี (ศทอ.สุพรรณบุรี) เปิดเผยว่า สำนักงานส่งเสริมและพัฒนาการเกษตรที่ 2 (สสก.2) จังหวัดราชบุรี โดย ศทอ.สุพรรณบุรี ได้ติดตามสถานการณ์การระบาดของโรคขอบใบแห้ง (Bacterial Leaf Blight or Bacterial) ในพื้นที่ 8 จังหวัดภาคตะวันตก พบว่า ขณะนี้ได้มีการระบาดของโรคขอบใบแห้ง ในข้าวระยะแตกกอ ในพื้นที่จังหวัดสุพรรณบุรี กาญจนบุรี นครปฐม ราชบุรี เพชรบุรี และประจวบคีรีขันธ์ เนื่องจากช่วงนี้มีฝนตกและความชื้นในอากาศสูงเหมาะกับการระบาดของโรคดังกล่าว

สำหรับอาการของโรคนี้เป็นได้ตั้งแต่ระยะกล้า แตกกอ จนถึงออกรวง มีลักษณะช้ำที่ขอบใบของใบล่าง ต่อมาประมาณ 7-10 วัน จุดช้ำนี้จะขยายกลายเป็นทางสีเหลืองยาวตามใบข้าว ขอบแผลมีลักษณะเป็นขอบลายหยัก ใบที่เป็นโรคจะแห้งเร็ว แผลอาจมีหยดน้ำสีครีมคล้ายยางสนกลมๆ ขนาดเล็กเท่าหัวเข็มหมุด หลุดไปตามน้ำหรือฝน ซึ่งจะทำให้โรคสามารถระบาดต่อไปได้

เกษตรกรสามารถป้องกันกำจัดได้โดยการใช้พันธุ์ข้าวที่ต้านทาน เช่น ในภาคกลางใช้พันธุ์สุพรรณบุรี 60 สุพรรณบุรี 90 สุพรรณบุรี 1 สุพรรณบุรี 2 และกข 23 ใช้เชื้อราไตรโคเดอร์ม่าเพื่อเพิ่มความแข็งแรงให้กับลำต้น ไม่ควรใส่ปุ๋ยไนโตรเจนมากในดินที่อุดมสมบูรณ์อยู่แล้ว ไม่ควรระบายน้ำจากแปลงที่เป็นโรคไปสู่แปลงอื่น ควรเฝ้าระวังการเกิดโรคโดยเฉพาะถ้าปลูกข้าวพันธุ์ที่อ่อนแอต่อโรคนี้ เช่น พันธุ์ขาวดอกมะลิ 105 กข 6 เหนียวสันป่าตอง พิษณุโลก 2 และถ้าจำเป็นต้องใช้สารเคมีแนะนำให้ใช้ สารเสต็พโตมัยซินซัลแฟต+ออกซีเตทตราไซคลินไฮโดรคลอร์ไรด์
(แคงเกอร์เอ็กซ์) หรือคอปเปอร์ไฮดรอกไซด์(ฟังกูราน) หรือไอโซโปรไธโอเลน(ฟูจิ-วัน) หรือไตรเบซิคคอปเปอร์ซัลเฟต เมื่อเริ่มพบอาการของโรคบนใบข้าว สิ่งสำคัญคือเกษตรกรควรหมั่นสำรวจแปลงนาอย่างสม่ำเสมอ เมื่อพบโรคจะได้รีบหาวิธีการป้องกันกำจัดได้อย่างทันท่วงที ลดผลกระทบที่อาจสร้างความเสียหายต่อผลผลิตและรายได้ของเกษตรกร

นายวิณะโรจน์ ทรัพย์ส่งสุข เลขาธิการสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) เปิดเผยว่า กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ให้ความสำคัญกับการผลิตโดยมุ่งเน้นการสร้างความร่วมมือจากภาครัฐและเกษตรกร จึงให้มีการจัดกิจกรรมวันถ่ายทอดเทคโนโลยีเพื่อเริ่มต้นฤดูกาลผลิตใหม่ (Field Day) อันเป็นส่วนสำคัญที่จะช่วยเตรียมความพร้อมของพี่น้องเกษตรกรก่อนเข้าสู่การเริ่มต้นฤดูกาลผลิตใหม่ ปี 2561 โดยจัดกิจกรรม ณ ศูนย์เรียนรู้การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินค้าเกษตร (ศพก.) ในพื้นที่สำคัญทั่วประเทศ ซึ่ง ศพก.ตำบลท่าโรงช้าง อ.พุนพิน จ.สุราษฎร์ธานี เป็นพื้นที่หนึ่งที่จัดกิจกรรม Field Day โดยการจัดงานได้รับความร่วมมือจากหน่วยงานต่างๆ ทั้งจากกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กระทรวงสาธารณสุข สถาบันการศึกษา และหน่วยงานภาคเอกชนเพื่อร่วมจัดนิทรรศการเผยแพร่ความรู้ และมีการจำหน่ายสินค้าผลิตภัณฑ์ทางการเกษตรจากกลุ่มเกษตรกร สถาบันเกษตรกร และวิสาหกิจชุมชนอีกด้วย

นอกจากนี้ ไฮไลท์สำคัญภายในงาน คือ การจัดถ่ายทอดเทคโนโลยีให้แก่เกษตรกร ซึ่งทาง ศพก. ได้ประยุกต์ฐานเรียนรู้หลากหลายด้านมาถ่ายทอดให้แก่เกษตรกรแบบของจริง 6 สถานีเรียนรู้ ประกอบด้วย สถานีการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พื้นที่และการพัฒนาคุณภาพผลผลิตปาล์มน้ำมัน สถานีการลดต้นทุนการผลิตจากการใช้ปุ๋ยเคมี สถานีการลดต้นทุนการผลิตจากการใช้ปุ๋ยอินทรีย์ สถานีการใช้น้ำอย่างรู้คุณค่า สถานีการวิเคราะห์ดิน และสถานีเศรษฐกิจพอเพียง

ทั้งนี้ อำเภอพุนพิน มีพื้นที่การเกษตรทั้งหมด 464,699 ไร่ แบ่งเป็นพืชเศรษฐกิจที่สำคัญ ได้แก่ ยางพารา 293,799 ไร่ ปาล์มน้ำมัน 158,310 ไร่ ส่วนที่เหลือ 12,590 ไร่ เป็นพืชไร่ พืชผัก ไม้ผล และไม้ยืนต้น ปัจจุบันมีการขับเคลื่อนและขยายฐานการดำเนินงาน ศพก. ออกไป ด้วยการจัดตั้ง ศพก. เครือข่าย ครบทุกตำบลรวม 16 แห่ง โดยแบ่งเป็นศูนย์เรียนรู้และให้บริการแก่เกษตรกรด้านปาล์มน้ำมัน 13 แห่ง และยางพารา 3 แห่ง