“กฤษฎา”สั่งกรมส่งเสริมสหกรณ์ เตรียมแผนรับมือลำไยล้นตลาด หลังอินโดนีเซียระงับนำเข้าลำไย9หมื่นตันจากไทย เล็งใช้กลไกสหกรณ์เร่งระบายผลผลิตกระจายสู่ตลาด ปรับแผนเตรียมรับปัญหาลำไยล้นตลาด เล็งคัดลำไยคุณภาพ3,000ตันมูลค่า90ล้านบาท ใช้กลไกสหกรณ์เร่งกระจายสู่ผู้บริโภคภายในประเทศ สั่งซื้อโดยตรงที่สหกรณ์และสั่งซื้อผ่านไปรษณีย์ไทย

8 มิ.ย.61 นายเชิดชัย พรหมแก้ว รองอธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ เปิดเผยว่า นายกฤษฎา บุญราช รมว.เกษตรและสหกรณ์ สั่งการให้เตรียมมาตรการช่วยเหลือเกษตรกรในการแก้ปัญหาลำไยราคาตกต่ำ โดยปีนี้ลำไยภาคเหนือคาดว่าจะมีปริมาณผลผลิตออกมาจำนวนมาก ซึ่งอาจส่งผลทำให้ราคาปรับตัวลดลงอย่างรวดเร็ว อีกทั้งประเทศอินโดนีเซีย ซึ่งไทยได้ส่งลำไยไปขายอินโดนีเซียปีละประมาณ 90,000 ตัน แต่ปีนี้ทางอินโดนีเชียห้ามนำลำไยสดจากประเทศไทย

ทั้งนี้ ได้ปรับแผนกระจายผลิตออกนอกพื้นที่โดยสหกรณ์ที่รวบรวมลำไยสดใน 6 จังหวัดภาคเหนือ จำนวน 15 แห่ง วางแผนในการรวบรวมลำไยสด และส่งกระจายผ่านช่องทางตลาดต่างๆ โดยกระทรวงพาณิชย์จะมีงบอุดหนุนให้กับสหกรณ์ในการระบายผลผลิต และสนับสนุนเงินกู้ดอกเบี้ยต่ำ เพื่อให้สหกรณ์รวบรวมลำไยไว้แปรรูปเป็นลำไยอบแห้งเพื่อรอการจำหน่ายในฤดูกาลหน้า เพื่อดึงพ่อค้าที่ต้องการซื้อลำไยอบแห้งเข้ามา คาดว่าน่าจะทำตลาดได้ดีกว่าขายเป็นลำไยสด

“เป้าหมายสหกรณ์ในการรวบรวมผลผลิตลำไยแบบสดคาดว่าจะดำเนินการได้ประมาณ 3,000 ตัน มูลค่า 90 ล้านบาท เพื่อทำตลาดลำไยสดช่อคุณภาพ ลูกสม่ำเสมอ ซึ่งขณะนี้มีสหกรณ์ 7 แห่ง ใน 3 จังหวัดภาคเหนือ คือ พะเยา เชียงใหม่ และน่าน ได้ส่งเสริมสมาชิกให้ผลิตลำไยคุณภาพอย่างต่อเนื่องและพยายามรักษาตลาดเดิมเอาไว้ เพื่อให้ผู้บริโภคในประเทศได้รับประทานลำไยรสชาติดีมีคุณภาพ โดยทางบริษัท ไปรษณีย์ไทย จะเปิดรับออเดอร์จากผู้บริโภคปลายทาง แล้วแจ้งยอดการสั่งซื้อลำไยกับทางสหกรณ์ ซึ่งดูดซับลำไยบางส่วนออกมาจากพื้นที่ นำมาคัดเกรดเป็นลำไยสดช่อคุณภาพดี ขนาดไม่เกิน 80 ลูกต่อกิโลกรัม มีสัดส่วนขนาด AA:A 70:30 ก้านช่อยาวไม่เกิน 6 นิ้ว และบรรจุลงตะกร้า ขนาด 10 กก. , ตะกร้าขนาด 3 กก.และกล่องกระดาษขนาด 10 กก.ราคาขายจะเป็นราคารับซื้อจากเกษตรกรบวกค่าบริหารจัดการตามระยะทาง ที่กำหนดในเบื้องต้นราคาจำหน่ายลำไยคุณภาพสดช่อถึงมือผู้บริโภค 30 – 34 บาทต่อกิโลกรัม และจะมีการรับประกันสินค้าด้วย” นายเชิดชัย กล่าว

ทั้งนี้ ภาพรวมตลาดลำไยของ 7 สหกรณ์ ผลผลิตส่วนใหญ่นำไปอบแห้งทั้งเปลือก ส่งขายตลาดในประเทศจีนเป็นหลัก ซึ่งการทำตลาดลำไยรูดอบแห้งสัดส่วนอยู่ที่ประมาณ 70% ของปริมาณผลผลิตทั้งหมด ซึ่งการขายลำไยอบแห้งจะขายได้ดีกว่าลำไยสด และคุ้มค่ากับต้นทุนมากกว่า ซึ่งสหกรณ์จะแบ่งตลาดชัดเจน ลำไยสดจะขายตลาดในประเทศ ลำไยอบแห้งส่งขายประเทศจีน เนื่องจากคนจีนนิยมลำไยอบแห้งเพราะเขาใช้ลำไยอบไปเซ่นไหว้ และกินเป็นยาอายุวัฒนะ ที่ผ่านมา ราคาลำไยสดจะขึ้นอยู่กับตลาดลำไยอบแห้งเป็นหลัก แต่ขณะนี้ยังไม่สามารถประเมินได้ว่าจะอยู่ที่กิโลกรัมละกี่บาท เพราะในแต่ละปี ตลาดลำไยสดขนาดใหญ่ของไทย คือ จึงต้องใช้กลไกสหกรณ์เข้ามาช่วยรองรับผลผลิตลำไยของเกษตรกรและเร่งกระจายสู่ตลาด อย่างไรก็ตาม กรมฯมีนโยบายในการส่งเสริมตลาดผลไม้ของสหกรณ์ จะคัดเฉพาะที่มีคุณภาพทั้งหมด เพื่อให้ผู้บริโภคที่อยู่นอกแหล่งผลิตได้บริโภคสินค้าดีมีคุณภาพ โดยจะเริ่มจากการทำตลาดลำไยคุณภาพในเดือน ก.ค.นี้

8 มิ.ย.61 นายพิเชษฐ์ วิริยะพาหะ อธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ เปิดเผยว่า นายสมคิด จาตุศรีพิทักษ์ รองนายกรัฐมนตรี ได้ให้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ดำเนินโครงการการผลิตและจัดทำปุ๋ยสั่งตัด เพื่อลดต้นทุนการผลิตให้กับเกษตรกร คาดว่าช่วยลดต่อไร่ 500 บาท โดยสหกรณ์เป็นตัวกลางรับตัวอย่างดินจากสมาชิกส่งให้กรมพัฒนาที่ดินวิเคราะห์ธาตุอาหารในดิน ก่อนจะจัดทำฐานข้อมูลสำรวจความต้องการใช้ปุ๋ยจากสมาชิกเพื่อเตรียมผลิตปุ๋ยให้ตรงกับความต้องการและเติมธาตุอาหารของดินให้สมบูรณ์ โดยธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) จะสนับสนุนสินเชื่อดอกเบี้ยต่ำ ซึ่งอยู่ภายใต้โครงการสนับสนุนการผลิตหรือจัดหาปุ๋ยสั่งตัดผ่านสถาบันเกษตรกร วงเงินสินเชื่อ 3,600 ล้านบาท

โดยการปล่อยสินเชื่อ สหกรณ์ภาคการเกษตร กลุ่มเกษตรกร วิสาหกิจชุมชน โดยต้องพิจารณาขีดความสามารถด้วย ให้กู้แห่งละไม่เกิน 3 ล้านบาท อัตราดอกเบี้ยเพียง 2% ปีเท่านั้น เพื่อให้สหกรณ์ กลุ่มเกษตรกรและวิสาหกิจชุมชนนำไปเป็นทุนหมุนเวียนจัดหาแม่ปุ๋ย เพื่อนำมาบริการผสมปุ๋ย หรือผลิต ให้ตรงตามความต้องการและสอดคล้องกับสภาพดินแต่ละพื้นที่ของสมาชิก เริ่มตั้งแต่วันที่ 1 พ.ค.61 ถึงวันที่ 30 เม.ย.63 ซึ่งโครงการนี้มีกลุ่มเป้าหมาย คือ สถาบันเกษตรกร จำนวน 500 แห่ง แยกเป็นสหกรณ์การเกษตรและกลุ่มเกษตรกร จำนวน 300 แห่ง และวิสาหกิจชุมชน 200 แห่งทั่วประเทศ

“ขณะนี้สหกรณ์การเกษตรและกลุ่มเกษตรกรที่สนใจเข้าร่วมโครงการ จัดทำฐานข้อมูลสมาชิกว่ามีปริมาณความต้องการใช้ปุ๋ยมากน้อยเพียงใด โดยให้สมาชิกเก็บตัวอย่างดินในไร่ นา หรือสวนของตนเอง เพื่อนำมาบริการตรวจดิน เพื่อหาธาตุอาหาร N-P-K รวมทั้งคำแนะนำการใช้ปุ๋ย ที่สหกรณ์จะให้บริการตรวจดินในพื้นที่ปลูกข้าว ข้าวโพด ใช้ KU Soil Test Kit และแนะนำการใช้ “ปุ๋ยสั่งตัด” ในกรณีข้าว และข้าวโพด โดยใช้ข้อมูลชุดดินร่วมกับค่าวิเคราะห์ดิน ส่วนพืชเศรษฐกิจชนิดอื่นๆ ใช้คำแนะนำปุ๋ย ตามค่าวิเคราะห์ดินจากกรมพัฒนาที่ดิน เพื่อเพิ่มคุณค่าธาตุอาหารในดินได้ตรงกับความต้องการของพืชแต่ละชนิดจะเพิ่มประสิทธิภาพผลผลิตและยังช่วยปรับสภาพดินได้ดีขึ้นด้วย” นายพิเชษฐ์ กล่าว

8 มิ.ย.61 นายลักษณ์ วจนานวัช รมช.เกษตรและสหกรณ์ เป็นประธานการเปิดงาน “โครงการแปรรูปผลสับปะรดสดเป็นอาหารสัตว์เพื่อแก้ปัญหาสับปะรดล้นตลาด” ในพื้นที่ จ.ประจวบคีรีขันธ์ โดยนายสัตวแพทย์(น.สพ.) สรวิศ ธานีโต รักษาอธิบดีกรมปศุสัตว์ กล่าวว่าโครงการฯนี้ เป็นการบูรณาการร่วมกันระหว่างกรมปศุสัตว์ และกรมส่งเสริมสหกรณ์ เพื่อแก้ปัญหาสับปะรดล้นตลาด เนื่องจากในช่วงเดือน พ.ค.-มิ.ย.61 ของทุกปีเป็นช่วงฤดูที่สับปะรดออกสู่ตลาดมากที่สุด ซึ่งผลผลิตสับปะรดจะออกสู่ตลาด 2.24 ล้านตัน แต่ความต้องการสับปะรดสำหรับบริโภคภายในประเทศ และส่งออก ไม่เกิน 2 ล้านตัน จึงมีสับปะรดล้นตลาด 0.24 ล้านตัน

นอกจากนี้ยังมีสับปะรดไม่ผ่านเกณฑ์มาตรฐาน ขนาดผลเล็ก จึงเป็นสาเหตุทำให้ราคาสับปะรดตกต่ำ โดยกรมปศุสัตว์ได้เร่งแก้ไขในพื้นที่นำร่อง 3 จังหวัด ได้แก่ ประจวบคีรีขันธ์ ระยอง และลำปาง มีวัตถุประสงค์เพื่อนำผลสับปะรดสดมาแปรรูปเป็นอาหารทีเอ็มอาร์(TMR) มีโปรตีน 16% เลี้ยงโคนม การเลี้ยงโคนมของเกษตรกรด้วยสับปะรดกับฟางข้าวเสริมอาหารข้น(TMR) นั้น จะมีต้นทุนค่าอาหารของโคนมที่ลดลง และได้ผลผลิตปริมาณน้ำนมดิบสูงขึ้น

สำหรับการผลิตอาหารทีเอ็มอาร์สำหรับโคนม โปรตีน 16% จำนวน 1 ตัน ประกอบด้วยผลสับปะรดสด 710 กิโลกรัม ฟางข้าว 140 กิโลกรัม กากถั่วเหลือง 66.5 กิโลกรัม กากเนื้อในเมล็ดปาล์มน้ำมัน 80 กิโลกรัม และปุ๋ยยูเรีย 3.5 กิโลกรัม ใส่เครื่องผสมอาหาร TMR เพื่อหั่นฟางและคลุกเคล้าวัตถุดิบทั้งหมดให้เข้ากัน บรรจุถุงและปิดปากถุงให้สนิท หมักไว้ 7 วัน สามารถนำไปใช้เลี้ยงโคนมต่อไป พร้อมกับเยี่ยมชมนิทรรศการ การผลิตอาหาร TMR และลงพื้นที่พบปะเกษตรกรและเยี่ยมชมการดำเนินงานของฟาร์มเกษตรกรสมาชิกสหกรณ์โคนมไทย-เดนมาร์ก อ่าวน้อย จำกัด และ ฟาร์มเกษตรกร สมาชิกสหกรณ์โคนมไทย-เดนมาร์ก บ้านเนินดินแดง จ.ประจวบคีรีขันธ์

8 มิ.ย.61 นายทองเปลว กองจันทร์ อธิบดีกรมชลประทาน เปิดเผยว่า นายกฤษฎา บุญราช รมว.เกษตรฯ มีนโยบายให้ปรับระบบการปฏิบัติงานข้าราชการเกษตรเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงานในการพัฒนาการเกษตรยุคใหม่ในนโยบายการตลาดนำการผลิต เน้นย้ำข้าราชการทุกหน่วยงานบูรณการทั้งส่วนกลางและส่วนจังหวัด เป็นทีมเกษตรที่เข้มแข็ง เชื่อมโยงนโยบายและโครงการสำคัญของกระทรวงเกษตรฯ และรัฐบาลกับหน่วยงานภายนอก ทั้งภาคเอกชน และภาคประชาสังคม

“ข้าราชการทุกคนต้องวิเคราะห์สถานการณ์การเกษตรในพื้นที่ เข้าใจถึงปัญหารอบด้าน ชี้เป้าการผลิตให้เกษตรกร และส่งเสริมการแปรรูปผลผลิต พัฒนาผลิตผลิตภัณฑ์ และวางแผนการตลาด ซึ่งต้องรู้จริงทำจริง ทุ่มเทและมุ่งมั่นในการทำงานสู่เป้าหมายความสำเร็จเดียวกันโดยเฉพาะข้าราชการในพื้นที่ต้องปรับแนวทางการปฏิบัติงานสู่ยุคใหม่ และปรับแนวคิด บทบาทของตนเอง จะบรรลุเป้าหมายปฎิรูปภาคเกษตร ยกระดับรายได้ตามแผนเกษตร 4.0 และยุทธศาสตร์ชาติ20ปี” นายทองเปลว กล่าว

อธิบดีกรมชลประทาน กล่าวว่าได้จัดประชุมชี้แจงแนวทางการปฏิบัติงานของผู้อำนวยการโครงการชลประทานทั่วประเทศ ในฐานะ CoO (Chief of Operation) กรมชลประทานระดับจังหวัด เพื่อให้ข้าราชการและเจ้าหน้าที่ชลประทานทั่วประเทศ ปรับตัวและบทบาทของตนในการปฏิบัติงานให้ใกล้ชิดกับเกษตรกร วางระบบเครือข่ายที่เข้มแข็งในพื้นที่อย่างมีประสิทธิภาพสามารถรับมือและจัดการกับปัญหาต่างๆอย่างทันท่วงทีส่งผลดีต่อเกษตรกร ทั้งกลไกขับเคลื่อนนโยบายสำคัญ และแก้ไขปัญหาภาคเกษตรในระดับจังหวัด ให้ผู้อำนวยการโครงการชลประทานจังหวัด เป็นผู้แทนกรมชลประทานระดับพื้นที่ ในฐานะคณะกรรมการอำนวยการขับเคลื่อนงานนโยบายสำคัญ และการแก้ปัญหาภาคเกษตรระดับจังหวัด รวมทั้งเป็นศูนย์กลางการประสานในทุกมิติ เพื่อรายงานให้ผู้ว่าราชการจังหวัดทราบ ก่อนที่จะรายงานผลการดำเนินงานทั้งหมดให้ส่วนกลางทราบตามลำดับต่อไป

จากสภาวะสังคมปัจจุบันที่เต็มไปด้วยกระแสวัตถุนิยมและความฟุ่มเฟือย จนทำให้คนไทยหลงเดินทางผิดไปตามกระแสนิยมจนกลายเป็นปัญหา โดยเฉพาะปัญหาหนี้สินที่ไม่มีวันจบสิ้น การทำบัญชีหรือการจดบันทึกข้อมูลเกี่ยวกับเงื่อนไขปัจจัยในการดำรงชีวิตของตัวเองและภายในครอบครัว กรมตรวจบัญชีสหกรณ์ จึงส่งเสริมครูบัญชีอาสา ให้เป็นแกนนำสร้างเครือข่าย ถ่ายทอดองค์ความรู้ให้กับเกษตรกรในชุมชน ให้รู้จักการทำบัญชีครัวเรือน เพราะเป็นสิ่งสำคัญ ที่ถือเป็นเครื่องมือที่สามารถนำมาใช้แก้ไขปัญหาความเป็นอยู่ของประชาชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งไม่เพียงทำให้ทราบรายรับ-รายจ่าย และข้อมูลทางการเงินเท่านั้น แต่ข้อมูลทางบัญชีสามารถนำมาเป็นข้อมูลในการตัดสินใจและการพัฒนาในด้านต่างๆ ให้ผู้ทำบัญชีสามารถดำรงชีวิตได้อย่างประสบความสำเร็จ

นายโอภาส ทองยงค์

นายโอภาส ทองยงค์ อธิบดีกรมตรวจบัญชีสหกรณ์ เปิดเผยว่า กรมตรวจบัญชีสหกรณ์ ให้การส่งเสริมให้มีครูบัญชีอาสาทั่วประเทศ จำนวน 6,838 คน ซึ่งล้วนเป็นผู้ที่มีความรู้ความสามารถและมีความเชี่ยวชาญในการประกอบอาชีพด้านการเกษตรควบคู่กับการนำบัญชีไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน จนสามารถนำข้อมูลทางบัญชีไปใช้การวางแผนประกอบอาชีพ และถ่ายทอดองค์ความรู้สู่เครือข่ายในชุมชนให้มีความเข้มแข็ง มีภูมิคุ้มกัน พึ่งพาตนเองได้ เป็นต้นแบบให้เกษตรกรได้ใช้เป็นแนวทางการประกอบอาชีพ

ทั้งนี้ การทำบัญชีถือเป็นรากฐานสำคัญของวิถีชีวิต อย่างน้อยที่สุดคือเป็นความสำเร็จที่เกิดขึ้นจากการวิเคราะห์ข้อมูลทางบัญชีจะส่งผลให้เกิดช่องทางในการออมและเพิ่มรายได้ ซึ่งจะนำไปสู่ความสุขที่เกิดจากความพอเพียงในชีวิตถ้าพี่น้องเกษตรกรรู้จักการทำบัญชี โดยบันทึกบัญชีทุกวันต่อไปการทำอาชีพการเกษตรทุกอย่าง เราจะรู้ความเหมาะสมรู้เวลา รู้ว่าเวลาใดผลิตผลจะขายได้ราคา เวลาใดจะเกิดภัยธรรมชาติบ่อยๆ ก็หยุดปลูกไปทำอย่างอื่นก่อน เมื่อทำบัญชีติดต่อกันจะเห็นทุกอย่างและสามารถกำหนดแผนการประกอบอาชีพและแผนในการดำเนินชีวิต เป็นการสร้างวินัยให้ตนเองและครอบครัว ซึ่งกรมตรวจบัญชีสหกรณ์ ตั้งใจจะส่งเสริมให้มีครูบัญชีเพิ่มขึ้น เพื่อสร้างเครือข่ายทางด้านบัญชีในชุมชนให้มีความเข้มแข็งมีภูมิคุ้มกัน พึ่งพาตนเองได้ด้วยการทำบัญชีครัวเรือน โดยไม่ได้ยึดเอาจำนวนเป็นหลัก แต่จะมุ่งเน้นในเรื่องของคุณภาพ

น.ส.ทองใส สมศรี

ด้าน น.ส.ทองใส สมศรี ครูบัญชีอาสา อำเภอขลุง จังหวัดจันทบุรี ผู้ที่นำการทำบัญชีครัวเรือนมาปรับใช้ในชีวิตประจำวันและช่วยวางแผนในการทำเกษตรจนประสบความสำเร็จ จนได้รับเลือกให้เป็นครูบัญชีอาสาของกรมตรวจบัญชีสหกรณ์ บอกว่า อดีตเคยทำเกษตรเคมี แต่ไม่ประสบผลสำเร็จ ยิ่งทำก็มีแต่ปัญหาหนี้สินตามมา จึงเปลี่ยนมาทำการเกษตรแบบอินทรีย์ ดำเนินชีวิตแบบพอเพียงและน้อมนำเอาปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มาปรับใช้ โดยเริ่มจากการหาความรู้เข้าอบรมตามโครงการพระราชดำริ แล้วนำกลับมาปฏิบัติ โดยทำการปลูกพืชหลายอย่าง ทั้งทำนา ทำสวนโดยเน้นสวนผลไม้เป็นหลัก ซึ่งมีพื้นที่สวนทั้งหมด 10 ไร่ ปลูกมังคุด เงาะ ทุเรียน ลองกอง และปลูกผัก เลี้ยงสัตว์ผสมผสานในสวนผลไม้ โดยเบื้องหลังความสำเร็จไม่เพียงแต่การทำสวนแบบผสมผสานที่ลดความเสี่ยงในเรื่องการปลูกพืชเชิงเดี่ยว และการทำสวนแบบอินทรีย์สามารถลดต้นทุนได้มากเท่านั้น แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือการทำบัญชี เพราะเมื่อมีการทำบัญชีจะทำให้รู้ว่าเราลงทุนไปกับอะไรบ้าง บางอย่างก็เป็นการจ่ายที่ไม่จำเป็น ใช้ชีวิตในแบบทุนนิยม สังคมกระแส ถ้าเราตามเขามากเราก็เซฟตัวเองไม่ได้ ทำให้รายได้ในแต่ละปีไม่เพียงพอต่อรายจ่าย เมื่อทำบัญชีเราจึงตัดรายจ่ายที่ไม่จำเป็นออกไป จากที่เคยเป็นหนี้ สามารถใช้หนี้ได้หมดภายใน 4 ปี และสามารถนำระบบบัญชีครัวเรือนมาช่วยวางแผนในการลดต้นทุนการผลิตให้ลงมาเหลือประมาณ 3 หมื่นบาท/ปี ในขณะที่รายได้เพิ่มขึ้น เมื่อหักลบต้นทุนออกแล้ว ยังเหลือกำไรประมาณ 3-4 แสนบาท/ปี

“ปัจจุบันได้รับคัดเลือกให้เป็นประธานศูนย์ ศพก. และเป็นประธานแปลงใหญ่มังคุดของ อ.ขลุง รวมถึงเป็นครูบัญชีอาสา โดยก่อนที่จะได้เป็นครูบัญชีนั้น ก็ได้ไปเข้าอบรมกับทางกรมตรวจบัญชีสหกรณ์ จากนั้นก็นำมาแนะนำต่อให้กับสมาชิกให้มีการจดบันทึกค่าใช้จ่ายภายในครัวเรือน และจดบันทึกต้นทุนด้านการทำเกษตร ปัจจุบันมีสมาชิกเครือข่ายบัญชี จำนวน 82 คน สามารถทำบัญชีได้แล้ว 50 คน ส่วนที่เหลือยังทำไม่คล่อง เนื่องจากเป็นผู้สูงอายุ โดยสิ่งที่ได้จากการทำบัญชี จะบอกให้เรารู้ว่าในตลอดทั้งปีที่ผ่านมาเราได้มีการลงทุนอะไรไปบ้าง และมีผลกำไรอะไรงอกเงยขึ้นมาบ้าง ทำให้ประเมินค่าใช้จ่ายได้ สำหรับเกษตรกรหรือกลุ่มเกษตรกรที่ยังไม่เคยทำบัญชียังไม่รู้จักการทำบัญชี ลองปรึกษากรมตรวจบัญชีสหกรณ์เพื่อเรียนรู้การทำบัญชีครัวเรือน เริ่มจากการจดบัญชีไว้ในใจเป็นลำดับแรกและมาจดในสมุดบัญชีรายรับ-รายจ่าย แยกให้ทุกช่องแล้วมาลบหักเหลือ จะรู้ว่าเดือนหนึ่งๆเราจะมีเงินเหลือเท่าไร เงินใช้เท่าไร มันจะรู้โดยอัตโนมัติของมันเอง ยืนยันว่าการทำบัญชีจะเป็นหนทางชี้ทางรวยได้แน่นอน”ครูทองใส กล่าวทิ้งท้าย