อาชีพปลูกหม่อนเลี้ยงไหม นับเป็นหนึ่งในอาชีพที่ได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถในรัชกาลที่ 9 ที่ทรงมีพระราชปณิธานให้มีการสืบสานวัฒนธรรมอาชีพการปลูกหม่อนเลี้ยงไหมและทอผ้าให้คงอยู่คู่กับประชาชนชาวไทยสืบต่อไปให้เป็นหนึ่งในเอกลักษณ์ของปวงชนชาวไทย ด้วยเหตุนี้จึงทำให้มีการส่งเสริมอาชีพด้านหม่อนไหมให้กับเกษตรกรกลายเป็นอาชีพหลักที่ปัจจุบันสามารถสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับอาชีพได้มีความหลากหลาย รวมถึงสามารถขยายตลาดสินค้าในกลุ่มผ้าทอ และผลิตภัณฑ์แปรรูปจากไหมไปยังตลาดต่างประเทศได้

นางสุดารัตน์ วัชรคุปต์ เหล่าวิชยา อธิบดีกรมหม่อนไหม กล่าวว่า ภายใต้ภารกิจงานส่งเสริมอนุรักษ์อาชีพการปลูกหม่อนเลี้ยงไหมเพื่อสืบสานวัฒนธรรมอาชีพดังกล่าวไว้นั้น ที่ผ่านมาจนถึงปัจจุบันกรมหม่อนไหมได้เล็งเห็นว่า อาชีพดังกล่าวนับเป็นหนึ่งในอาชีพที่บ่งบอกถึงวัฒนธรรมของประเทศไทยประกอบกับพระราชเสาวนีย์ของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถในรัชกาลที่ 9 ที่ทรงมีพระราชปณิธานให้คนไทยสืบสานวัฒนธรรมอาชีพการทอผ้าให้คงอยู่คู่กับประชาชนชาวไทยสืบต่อไป ซึ่งกรมหม่อนไหมได้บูรณาการทำงานกับหลายภาคส่วน ในการขับเคลื่อนการดำเนินงานส่งเสริมอาชีพดังกล่าวให้เกษตรกรสามารถสร้างรายได้จากอาชีพได้เพิ่มมากขึ้น เกษตรกรพึ่งพาตนเองได้เกิดความมั่นคงและยั่งยืนในอาชีพ ตามนโยบายของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ โดยในแต่ละปีจะมีการดำเนินงานคัดเลือกเกษตรกรดีเด่นในแต่ละสาขาอาชีพ เพื่อเป็นการเชิดชูเกียรติและเป็นขวัญกำลังใจให้กับเกษตรกรที่สามารถเป็นต้นแบบการประกอบอาชีพด้านการเกษตรได้ ซึ่งในส่วนอาชีพการปลูกหม่อนเลี้ยงไหมก็ถือเป็นอีกหนึ่งอาชีพที่มีการคัดเลือกเกษตรกรดีเด่นเพื่อเข้ารับโล่รางวัลในงานพระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ

โดยเกษตรกรที่ได้รับคัดเลือกจากกรมหม่อนไหมให้เป็นเกษตรกรดีเด่นแห่งชาติ สาขาอาชีพปลูกหม่อนเลี้ยงไหมดีเด่น ประจำปี 2561 ได้แก่ นางกุลกนก เพชรเลิศ ซึ่งมีผลการดำเนินงานอาชีพปลูกหม่อนเลี้ยงไหมที่มีผลผลิตต่อไร่หรือต่อหน่วยพื้นที่เกินค่าเฉลี่ยของประเทศมีการผลิตที่ถูกหลักการวิชาการมีการบริหารจัดการการผลิตและการตลาดที่ดี มีการใช้เทคโนโลยีในปรับปรุงสภาพการผลิต และสามารถขยายผลการดำเนินงานไปสู่ชุมชน ทำให้เกิดความยั่งยืนในอาชีพ นับเป็นอีกหนึ่งต้นแบบของเกษตรกรในยุค 4.0 ที่สามารถประกอบอาชีพโดยเน้นการพึ่งพาตนเองมีการพัฒนาตนเองและอาชีพอย่างต่อเนื่องที่เห็นผลชัดเจน

(จากซ้าย) นางกุลกนก เพชรเลิศ, นางสุดารัตน์ วัชรคุปต์ เหล่าวิชยา

นางกุลกนก เพชรเลิศ เกษตรกรดีเด่นแห่งชาติ สาขาอาชีพปลูกหม่อนเลี้ยงไหม ประจำปี 2561 กล่าวว่า อาชีพการปลูกหม่อนเลี้ยงไหมถือเป็นอาชีพดั่งเดิมของพ่อแม่ที่มีการทำสืบต่อกันมา ในส่วนตนนั้นเริ่มมาทำอาชีพปลูกหม่อนเลี้ยงไหมเป็นอาชีพหลักหลังจากแต่งงานมีครอบครัวตั้งแต่ปี 2535 ส่วนหนึ่งมองว่าเป็นอาชีพเดิมของพ่อแม่ที่ส่งต่อกันมารุ่นต่อรุ่นจึงอยากจะอนุรักษ์อาชีพดังกล่าวไว้ ด้วยเหตุนี้ตนจึงได้ปลูกหม่อนและเลี้ยงไหมเพิ่มมากขึ้นเริ่มจากถมที่ขยายพื้นที่แปลงสำหรับการปลูกหม่อนเพื่อให้เลี้ยงไหมได้มากขึ้น จากนั้นก็ได้สมัครเข้าร่วมโครงการอบรมหลักสูตรด้านการปลูกหม่อนเลี้ยงไหม กับศูนย์หม่อนไหมเฉลิมพระเกียรติฯ บุรีรัมย์ เพื่อพัฒนาความรู้และประสบการณ์ในการประกอบอาชีพและนำความรู้ที่ได้มาปฏิบัติ มีการจัดการแปลงหม่อนโดยวิธีเขตกรรมและการจัดการสวนหม่อนกับการเลี้ยงไหม มีการวางแผนการจัดการแปลงหม่อน โดยการตัดแต่งกิ่งหม่อนในช่วงเวลาที่เหมาะสม เพื่อลดการสะสมของโรคและแมลงศัตรูพืช และลดการระบาดของแมลงศัตรูพืช

ปัจจุบันปลูกหม่อน 2.5 ไร่ พันธุ์บุรีรัมย์ 60 ประกอบด้วยแปลงย่อย 4 แปลง แปลงสำหรับเลี้ยงไหมวัยอ่อนและไหมวัยแก่ โดยมีการให้น้ำในฤดูแล้ง ปริมาณผลผลิตตลอดทั้งปี 2,900 กิโลกรัม/ไร่ และเลี้ยงไหมเพื่อผลิตเป็นเส้นไหม 8 รุ่นต่อปี เพื่อนำไปสู่การผลิตผ้าไหมคุณภาพตรานกยูงพระราชทานต่อไป

ทั้งนี้ การพัฒนาอาชีพการปลูกหม่อนเลี้ยงไหมในส่วนของตนเองจะเน้นวิธีการตามหลักวิชาการที่ถูกต้องมีการบริหารจัดการการผลิตที่ลดต้นทุน และการตลาดที่ดี รวมทั้งได้นำเทคโนโลยีเข้ามาใช้ในการปรับปรุงการผลิตให้ดีขึ้นอีกทั้งยังได้ขยายผลการดำเนินงานไปสู่ชุมชนต่างๆ หรือผู้ที่ต้องการองค์ความรู้ด้านการปลูกหม่อนเลี้ยงไหม ทอผ้า และการแปรรูป จึงทำให้ตนได้รับโอกาสให้เป็นวิทยากรให้ความรู้ด้านต่างๆ อาทิ การฟอกย้อมสีเส้นไหม การขึ้นหัวม้วน เป็นต้น นอกจากนี้ในด้านของการดูแลสิ่งแวดล้อมตนจะเน้นการผลิตปุ๋ยหมัก ปุ๋ยอินทรีย์ จากวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรไว้ใช้เอง เลือกใช้ฟางคลุมแปลงหม่อนเพื่อควบคุมและรักษาความชื้นในดินและลดปัญหาวัชพืช และผลิตพืชหลายระดับในพื้นที่เดียวกันเพื่อรักษาทรัพยากรดินใช้วัสดุธรรมชาติในการฟอกย้อมสีเส้นไหมใช้บ่อบำบัดน้ำเสียหลังจาการฟอกย้อมสีเส้นไหม พร้อมกับรณรงค์ไม่เผาขยะ

นางกุลกนกกล่าวอีกว่า นอกจากอาชีพหลักการปลูกหม่อนเลี้ยงไหมเพื่อทอผ้าและแปรรูปผลิตภัณฑ์ต่างๆ แล้ว ตนยังรับจ้างและทำการเกษตรอื่นๆ ร่วมด้วย อาทิ รับจ้างขึ้นหัวม้วนกี่กระตุกทั้งเส้นไหมพื้นบ้านและเส้นไหมโรงงาน 20 ม้วน/ปี รับจ้างย้อมสีเส้นไหมด้วยสีเคมีที่ปลอดภัยและสีธรรมชาติ ทอผ้าไหมจากกี่กระตุก 2 ตะกอและผ้ายกดอกแยกเป็นผ้าพื้นเรียบ ผ้าขาวม้า ผ้าหางกระรอก และผ้ามัดหมี่ เลี้ยงหมูหลุม จำนวน 3 รุ่น/ปี รุ่นละ 4 ตัว เลี้ยงโดยใช้ใบหม่อนเป็นอาหารเสริม ทำนากับครอบครัวพื้นที่ 5 ไร่ ปลูกข้าวหอมมะลิ 105 โดยการหว่านข้าวแห้ง ผลผลิตเฉลี่ยรวม 400 กิโลกรัม/ไร่ ปลูกพืชผักสวนครัวหลังบ้านพื้นที่ 0.5 งานปลูกไม้ผลได้แก่ ต้นขนุน ต้นมะม่วง ต้นกล้วย ต้นมะพร้าว ในพื้นที่จำนวน 1 ไร่ แปรรูปผลิตภัณฑ์จากหม่อนไหม ได้แก่ สบู่โปรตีนไหม ข้าวเกรียบ ชาใบหม่อน ทองม้วนปรุงจากใบหม่อน มีบริการบ้านพักโฮมสเตย์ เป็นมัคคุเทศก์หมู่บ้านท่องเที่ยวไหมไทย และจำหน่ายผ้าไหมที่ตลาดประชารัฐอีกด้วย

“สำหรับการประกอบอาชีพที่ผ่านมาตนมุ่งหวังแต่เพียงให้เกิดความยั่งยืนในอาชีพ และต้องการอนุรักษ์ภูมิปัญญาและวัฒนธรรมไทยให้คงอยู่สืบไปโดยไม่ได้คาดหวังในเรื่องของรางวัลใดๆ ทั้งสิ้น แต่ในปีนี้ที่ได้รับคัดเลือกให้เป็นเกษตรกรดีเด่นแห่งชาติ สาขาอาชีพการปลูกหม่อนเลี้ยงไหมดีเด่นประจำปี 2561 ตนรู้สึกภูมิใจเป็นอย่างยิ่งที่ได้เป็นเกษตรกรต้นแบบในอาชีพที่ตนได้สืบสานมาจากบรรพบุรุษ และมีกำลังใจที่พร้อมจะทุ่มเทพัฒนาอาชีพการปลูกหม่อนเลี้ยงไหมให้คงอยู่สืบต่อไปจนชั่วลูกชั่วหลาน” นางกุลกนก กล่าว

17 พ.ค.61 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า นายกฤษฎา บุญราช รมว.เกษตรและสหกรณ์ ให้สัมภาษณ์ในรายการ “เคลียร์ คัด ชัดเจน” ถึงการปฏิรูปโครงสร้างภาคเกษตร เข้าสู่ยุค 4.0 ว่าทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องภาคเกษตรต้องปรับตัวไปสู่การทำเกษตรที่ใช้ความแม่นยำสูง โดยรวบรวมข้อมูลการเกษตรไว้ทั้งหมดใน “บิ๊กดาต้า” สามารถเข้าถึงการวิเคราะห์ลักษณะสภาพพื้นที่ สภาพดิน น้ำ เหมาะสำหรับปลูกพืชชนิดไหน หรือเลี้ยงสัตว์ ยังสามารถหาตลาดได้ผ่านเว็บไซต์ตลาดกลางสินค้าเกษตร เพื่อแก้ปัญหาที่ผ่านมาปลูกแล้วมีผลผลิตมากไม่รู้จะขายที่ไหน ก็วนเวียนซ้ำซากล้นตลาดราคาตก พากันมาหารัฐบาล ให้ช่วยรับจำนำ ประกันราคา รวมทั้งตนได้รับโครงสร้างกระทรวงเกษตรฯ 14 กรม ไปสู่ระดับจังหวัด อำเภอ ตำบล เพื่อวางแผนเชิงรุกในการผลิต การตลาด ล่วงหน้า ร่วมกับทุกหน่วยงาน กระทรวงพาณิชย์ กระทรวงอุตสาหกรรม ภาคเอกชน บริษัทประชารัฐในพื้นที่ ซึ่งมีผู้ว่าราชการ นั่งหัวโต๊ะ โดยมีเกษตรกรและสหกรณ์ ทำหน้าที่เป็นผู้จัดการฟาร์ม

“สิ่งหนึ่งที่ผมกำลังคิดร่วมกับกองทัพ เมื่อทหารเกณฑ์พ้นจากการฝึกตามกำหนดแล้ว ให้มาประจำศูนย์การเรียนรู้เพิ่มประสิทธิภาพผลผลิตการเกษตร (ศพก.) กว่าหมื่นแห่งทั่วประเทศ ตั้งเป็นเกษตรกรรุ่นใหม่ทดแทนเกษตรกรรุ่นพ่อแม่มีอายุมากขึ้น โดยการเกษตรกรจากนี้ต้องเปลี่ยนไป เพราะเกษตรกรอายุมาก มีที่นาไร่สวนแต่ไม่มีคนทำ ผมมีแนวคิดให้ตัวแทนแต่ละครอบครัวมาร่วมทำเกษตรแปลงใหญ่ ร่วมกันใช้เครื่องจักร ปัจจัยการเกษตร ลดต้นทุนได้มาก และแบ่งส่วนต่างกัน ซึ่งอนาคตอันใกล้นี้ระบบเกษตรเปลี่ยนไปในแนวนี้ สิ่งสำคัญต้องวางแผนการผลิตให้ตรงความต้องการของตลาด แต่ตอนนี้ยอมรับตรงๆ กำลังพยายามทำ แม้แต่ทุเรียน ขณะนี้ราคาดี ส่วนผลผลิตปีนี้ 8 แสนตัน หากต่อไปถามว่าต้องปลูกอีกเท่าไหร่ถึงจะพอดี รวมถึงข้าว ปีไหนราคาดี น้ำดี ก็ปลูกมากอีก” นายกฤษฎา กล่าว

รมว.เกษตรฯ กล่าวว่า กำลังคิดระบบให้ปลูกเท่ากับปริมาณความต้องการของตลาดทั้งในประเทศและตลาดโลก ขณะนี้แผนการผลิตการเกษตรยังไม่ชัดเจน ต้องหาวิธีวางแผนชัดเจน และมีสิ่งประกัน ให้เกษตรกรมั่นใจในราคาด้วย เช่น ประเทศออสเตรเลีย หากเกษตรกรปลูกเกิน มีความผิด โดนตัดสวัสดิการสังคม ถูกเก็บภาษีมากขึ้น และปลูกตามรัฐกำหนดปริมาณผลผลิต จะได้รับการดูแลครบวงจร ถ้าเราสามารถกำหนดวางแผนการผลิตได้ มีคณะกรรมการกำหนดราคาสินค้าเกษตร เช่นเดียวกับสมัย พล.อ.เปรม ติณสูญลานนท์ อดีตนายกรัฐมนตรี และประธานองคมนตรีและรัฐบุรุษ ได้ทำไว้ ออก พ.ร.บ.กองทุนอ้อยและน้ำตาล แม้ว่าจะมีปัญหาด้านราคาบ้าง แต่เกษตรกรออกมาเรียกร้องน้อยกว่าเกษตรกรอาชีพอื่น เพราะมีกลไกดูแลราคา ซึ่งเราพยายามจำลอง มาปรับจุดอ่อนจุดแข็งใหม่ เพื่อใช้กับสินค้าเกษตรหลักๆ ซึ่งตนมีแนวคิดการปฏิรูประบบบริหารจัดการภาคเกษตรของประเทศไทย ใช้ระบบบริหารจัดการรูปแบบกองทุนเกษตรกรรมประชารัฐ โดยจะทำรายละเอียดที่มาของเงินกองทุนให้เสร็จภายในเดือนนี้

นายเยี่ยม ถาวโรฤทธิ์ รักษาการผู้ว่าการ การยางแห่งประเทศไทย (กยท.) เปิดเผยว่า ขณะนี้ กยท. ได้วางแนวทางดำเนินการร่วมกับสถานบันเกษตรกรชาวสวนยาง จัดตั้งนิติบุคคลในรูปแบบบริษัทร่วมค้า (Joint Trading Company) ที่ก่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อเกษตรกร เพื่อทำหน้าที่ในการรวบรวมยางพารา ไม่ว่าจะเป็นยางแผ่นรมควัน ยางแท่ง ยางคอมปาวด์ และน้ำยางข้น เป็นต้น จากสถาบันเกษตรกรสวนยาง นำไปจำหน่ายให้กับผู้ค้าทั้งในและต่างประเทศ ซึ่งจะเป็นการสร้างรายได้ให้กับเกษตรกร และสถาบันเกษตรกรชาวสวนยาง ตลอดจนพัฒนาคุณภาพชีวิตให้ดียิ่งขึ้นอย่างยั่งยืน

สำหรับกลุ่มเป้าหมายหลักที่จะนำยางขายคือ บริษัทผู้ผลิตยางล้อ โดยเฉพาะในตลาดต่างประเทศ จะไม่ได้มองแค่ตลาดประเทศจีนเท่านั้น แต่จะเปิดตลาดในประเทศอื่นๆ ด้วย แม้ในปัจจุบันจีนจะเป็นตลาดใหญ่ มีความต้องการใช้ยางถึง 35% ของความต้องการใช้ยางทั่วโลกก็ตาม แต่ที่เหลืออีก 65% ซึ่งกระจายอยู่ทั้งในตลาดยุโรป อเมริกา ตะวันออกกลาง และแอฟริกา กยท.ก็จะให้ความสำคัญเร่งขยายตลาดเช่นกัน โดยจะประสานขอความร่วมมือจากทูตพาณิชย์ ที่อยู่ในประเทศต่างๆในการขยายตลาดยาง พร้อมนำกลยุทธ์ทางการตลาดในรูปแบบต่างๆมาใช้ ไม่ว่าจะการทำ Marketing Promotion การทำ Road-Show หรือ Business Matching

นอกจากนี้อาจจะต้องเจรจาในการแลกเปลี่ยนยางพารากับสินค้าอื่นๆ เช่น ปุ๋ย เครื่องจักรที่จะใช้ในการแปรรูปยาง เป็นต้น ในรูปแบบ จีทูจี ซึ่งจะต้องเสนอขอความเห็นชอบจากรัฐบาล รวมทั้งถ้าเป็นไปได้จะจัดตั้งสำนักงานขายยางในต่างประเทศ โดยเฉพาะในโซนยุโรป โซนอเมริกา รวมทั้งในประเทศจีนด้วย เพื่อเพิ่มช่องทางในการจำหน่ายและเจรจาทำสัญญาในการซื้อขาย เพื่อให้ได้ยอดสั่งซื้อก่อนที่จะมารับซื้อยางจากเกษตรกร

“จะต้องทำการตลาดก่อน จะใช้การตลาดนำการผลิตตามนโยบายของ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เราต้องหาลูกค้าให้ได้ก่อน และจะต้องทำสัญญาให้ชัดเจน ว่า ต้องการจำนวนเท่าไร ส่งมอบเมื่อไหร่ ในราคาเท่าไหร่ โดยเราจะเป็นผู้กำหนดราคา ภายใต้บนพื้นฐานของต้นทุนการผลิตที่ชาวสวนยางอยู่ได้บวกกำไรที่ควรจะได้รับ ซึ่งจะทำให้ชาวสวนยางไม่มีความเสี่ยง อย่างไรก็ตามสิ่งสำคัญก็คือ สถาบันชาวสวนยางจะต้องมีความรับผิดชอบต่อข้อตกลง ถ้าผิดสัญญาจะต้องมีมาตรการลงโทษ” นายเยี่ยมกล่าว

รักษาการผู้ว่าการ กยท.กล่าวด้วยว่า สำหรับการขยายตลาดยางของไทยนั้น จะใช้จุดแข็งที่ได้เปรียบประเทศคู่แข่งในการขยายตลาด คือ ประเทศไทยเป็นประเทศเดียวที่สามารถผลิตน้ำยางข้นเกรดพรีเมียม ผ่านมาตรฐานGMP และยังเป็นประเทศเดียวที่ผลิตยางแผ่นรมควันส่งออกอีกด้วย ส่วนประเทศอื่นๆจะผลิตยางแท่งซึ่งจะมีปัญหาในเรื่องของมลพิษ ดังนั้น กยท.เร่งส่งเสริมให้สถาบันเกษตรกรให้แปรรูปส่งออกในรูปแบบน้ำยางข้น และยางแผนรมควัน ซึ่งสินค้ากึ่งวัตถุดิบที่สามารถนำไปแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆได้มากมายกว่ายางประเภทอื่นๆ โดยน้ำยางข้น สามารถนำไปเป็นวัตถุถิบในการแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ เช่น ถุงมือแพทย์ ถุงมือทั่วไป ยางยืด ถุงยางอนามัย เสื้อผ้า สายรัด ฟูกที่นอน ของเล่น เกรียวยาง แผ่นอัดข้อตก ผลิตภัณฑ์สำหรับรถยนต์ เบ้าพิมพ์ บอลลูน พื้นรองเท้า เป็นต้น ส่วนยางแผนรมควันก็เช่นกัน สามารถนำไปเป็นวัตถุดิบในการผลิตยางรถยนต์ สายพานลำเลียง ท่อยาง รองเท้า ชิ้นส่วนรถยนต์ เป็นต้น

ทั้งนี้หากสถาบันเกษตรกร สามารถแปรรูปเป็นสินค้ากึ่งวัตถุดิบดังกล่าวได้ จะสามารถลดความเสี่ยงในเรื่องราคาได้ ทำให้เกษตรกรมีรายได้เพิ่มขึ้น สร้างความเข้มแข็งอย่างยั่งยืน และในอนาคตจะทำให้มีเงินสำรองมากพอที่จะตั้งเป็นเหมือนกองทุนหมุนเวียนหรือกองทุนสำหรับให้ชาวสวนยางกู้ไปลงทุนในเรื่องของอุตสาหกรรมปลายน้ำ เช่น การผลิตฟูกที่นอน ผลิตหมอนยางพารา ถุงมือ เป็นต้น และในอนาคตประเทศไทยไม่จำเป็นต้องส่งออกวัตถุดิบเลย เมื่อถึงจุดนั้น เกษตรกรชาวสวนยางก็จะมีรายได้และมีความมั่นคงด้านเศรษฐกิจอย่างยั่งยืนแน่นอน

ดร.สุวิทย์ ชัยเกียรติยศ อธิบดีกรมวิชาการเกษตร เปิดเผยว่า ตามที่กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้มีนโยบายให้ส่วนราชการในสังกัดดำเนินการคัดเลือกเกษตรกร สถาบันเกษตรกร และสหกรณ์ที่มีผลงานดีเด่นตามสาขาอาชีพที่กำหนด เพื่อยกย่องประกาศเกียรติคุณ และเผยแพร่ผลงานดีเด่นให้สาธารณชนทั่วไปได้รู้จัก ยึดถือเป็นแบบอย่างในแนวทางการปฏิบัติงานด้านการเกษตร ในส่วนของกรมวิชาการเกษตรได้พิจารณาเกษตรกรที่ผ่านหลักเกณฑ์การคัดเลือกเพื่อเข้ารับรางวัลเกษตรกรดีเด่นแห่งชาติ ประจำ ปี 2561 จำนวน 2 สาขา คือ เกษตรกรดีเด่นสาขาการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีสำหรับพืช ได้แก่ นายบุญมี นามวงศ์ จังหวัดชัยภูมิ เกษตรกรชาวสวนส้มโอในระบบการจัดการคุณภาพ GAP พืช ที่ปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ตามหลักวิชาการและข้อกำหนดของระบบ โดยมีการจัดการคุณลักษณะของสวนส้มโอ มีการใช้เครื่องมือและอุปกรณ์ทางการเกษตรอย่างถูกต้องและเหมาะสม มีการจัดหาและจัดระบบปัจจัยการผลิตจากแหล่งผลิตที่เชื่อถือได้ มีการปฏิบัติตามและควบคุมระบบการผลิต เพื่อให้ได้ผลผลิตส้มโอที่มีขนาดตรงตามมาตรฐาน และมีคุณภาพที่ปลอดภัยจากสารพิษและปลอดศัตรูพืช ซึ่งมีการบันทึกข้อมูลการปฏิบัติงานของกระบวนการผลิตและแหล่งที่มาของปัจจัยการผลิตอย่างเคร่งครัดในทุกขั้นตอน โดยมีพื้นที่สวนส้มโออยู่ในอำเภอบ้านแท่นประมาณ 15 ไร่ และปลูกส้มโอพันธุ์ทองดีที่มีคุณลักษณะเด่นแตกต่างจากที่อื่น คือ เนื้อส้มโอจะแห้งไม่แฉะ รสชาติหวานอมเปรี้ยวกลมกล่อมกว่าที่อื่น ทำให้ส้มโอในพื้นที่อำเภอบ้านแท่นเป็นที่ต้องการของตลาดทั้งในและต่างประเทศ ปัจจุบันยังคงรักษามาตรฐานการผลิตที่มีคุณภาพได้อย่างต่อเนื่อง

เกษตรกรดีเด่นสาขาเกษตรอินทรีย์ ได้แก่ นายสฤษดิ์ โชติช่วง จังหวัดสุราษฎร์ธานี เกษตรกรเจ้าของสวนมะพร้าวอินทรีย์บนเกาะพะงัน ที่ยึดหลักการผลิตพืชอินทรีย์ โดยการอาศัยระบบธรรมชาติและเทคโนโลยีการผลิตพืชตามหลักวิชาการที่ถูกต้องและเหมาะสม มีการวางแผนการจัดการตามมาตรการปฏิบัติป้องกันการปนเปื้อนที่ชัดเจน มีการจัดการปรับปรุงบำรุงดินด้วยปุ๋ยอินทรีย์และน้ำหมักชีวภาพ มีการจัดการศัตรูพืชด้วยเทคโนโลยีการนำศัตรูธรรมชาติมาใช้ในการกำจัดศัตรูพืชภายในสวน เรียนรู้กระบวนการทำเกษตรอินทรีย์ จัดตั้งกลุ่มวิสาหกิจชุมชนชาวสวนมะพร้าวเกาะพะงัน ต่อยอดผลิตภัณฑ์มะพร้าวอินทรีย์แปรรูปเพิ่มมูลค่าสินค้า อาทิ น้ำมันมะพร้าวสกัดเย็น ที่สามารถสร้างรายได้ให้เกษตรกรชาวสวนมะพร้าวเกาะพะงันอย่างยั่งยืน พร้อมขยายผลสร้างความยั่งยืนในอาชีพการผลิตมะพร้าวอินทรีย์ตามมาตรฐานพืชอินทรีย์ ด้วยการคัดเลือกสายพันธุ์มะพร้าวใหญ่เกาะพะงันจากระบบการผลิตพืชอินทรีย์ที่ให้ผลผลิตคุณภาพดีมาทำการขยายพันธุ์ คุณลักษณะเด่นของพันธุ์มะพร้าวใหญ่ คือ สะโพกโต เนื้อหนา กะลาแข็ง ก้านใหญ่ ทางใบยาว เนื้อมะพร้าวสองชั้น น้ำมันใส ใยเปลือกเหนียว และเนื้อหวานมัน เพื่อให้ได้ผลผลิตที่มีคุณภาพดีได้มาตรฐานเป็นที่ยอมรับของตลาดในระดับสากลต่อไป

อธิบดีกรมวิชาการเกษตร กล่าวเพิ่มเติมว่า เกษตรกรดีเด่นทั้ง 2 สาขานี้ นับเป็นเกษตรกรที่มีความมุ่งมั่นในการพัฒนาอาชีพเกษตรกร โดยใช้ความรู้ทางด้านการเกษตร ความคิดริเริ่ม มีความอุตสาหะ มีความขยันหมั่นเพียร รวมถึงเป็นผู้นำที่เสียสละเพื่อประโยชน์ส่วนรวม และที่สำคัญยิ่งคือ การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมให้เกษตรกรในชุมชน และเกษตรกรทั่วไปได้นำไปประยุกต์ใช้ในการประกอบอาชีพการเกษตรได้อย่างดียิ่ง จึงสมควรได้รับรางวัลดังกล่าว