สัปดาห์ที่แล้วผมเขียนยำใหญ่เรื่อง“ยาง” และเฝ้าติดตามอย่างต่อเนื่องมีพัฒนาการที่ขอรายงานต่อสักเล็กน้อย

เรื่องแรก “ราคายาง” ตรวจสอบล่าสุดเมื่อวันจันทร์ต้นสัปดาห์นี้ พบราคาขยับขึ้นน่าดีใจ เช่น ในท้องถิ่น ราคายางแผ่นดิบวันจันทร์สัปดาห์ก่อนอยู่ที่กก.ละ 42.60 บาท พอจันทร์นี้ขึ้นเป็น 44.30 บาท ส่วนน้ำยางสดจันทร์ก่อนอยู่ที่ 41.50 บาทมาจันทร์นี้ขึ้นมาถึง 47.00 บาท ขณะที่ราคา ประมูล ยางแผ่นดิบรมควันชั้น 3 ณ ตลาดกลางสงขลา จันทร์ที่แล้ว 46 บาท มาจันทร์นี้ขยับขึ้นเป็น 48.89 บาท เป็นต้น…

ส่วนหนึ่งก็เป็นผลจากสภาพตลาดที่ดีขึ้น อีกส่วนก็ต้องให้กำลังใจรัฐโดยกระทรวงเกษตรฯที่มีเจ้ากระทรวง “กฤษฎา บุญราช”ดำเนินมาตรการต่างๆในการยกระดับราคาอย่างแข็งขัน แต่ราคายาง ณ ขณะนี้ยังห่างเป้าที่กก.ละ 65 บาท อยู่ไม่น้อย
จึงยังต้องเร่งมือทำงานหนักกันต่อไป

อีกเรื่องคือ การทำงานของการยางแห่งประเทศไทย หรือ กยท.ที่ดูเหมือนไม่ค่อยเข้าตาของรมว.กฤษฎาซะเลย ก่อนหน้านี้ผมรายงานไปแล้วว่า ในการไปประชุมร่วมกับกลุ่มเกษตรกรชาวสวนยางภาคต่างๆท่านกฤษฎาได้รับฟังเสียงร้องเรียนจากชาวสวนยางทุกภาค ตำหนิการทำงานของกยท. จนถึงขนาดที่ท่านออกปากในที่ประชุมว่า ไม่เห็นมีภาคไหนที่ชื่นชมการทำงานของ กยท.เลย

ล่าสุด สุดสัปดาห์ที่ผ่านมา ในการลงไปประชุมกับชาวสวนยางภาคใต้ซึ่งเป็นภาคที่ปลูกยางมากที่สุด แต่ผู้บริหารระดับสูงของ กยท.กลับ “โดดร่ม” ไม่ไป ไม่ให้ความสำคัญ อ้างติดภารกิจ ทำให้รมว.กฤษฎาถึงกับหงุดหงิด ส่งข้อความผ่านไลน์ถึงผู้บริหารในกระทรวง ข้อความตอนหนึ่งว่า“โดยเฉพาะท่าทีของกยท.ที่เบอร์ 1, 2 ขาดประชุม ทั้งๆ ที่ภาคใต้เป็นพื้นที่หลักของยุทธศาสตร์ยางพารา อาจจะบ่งบอกได้ว่า กระทรวงเกษตรฯจะเผชิญความหนักใจ ในการดำเนินการแก้ไขปัญหายาง”

น้ำเสียงเป็นเชิงตำหนิแบบนี้ผู้บริหาร กยท.จะรู้สึกรู้สาบ้างหรือไม่ รอดูกันต่อไป….

เรื่อง“ยาง”เก็บตกแค่นี้ก่อน เพราะมีอีกเรื่องหนึ่งที่ผมอยากเขียนถึงด้วยความเป็นห่วงยิ่ง นั่นคือปัญหาทุจริตด้วยรูปแบบที่เรียกกันว่า“เงินทอน” ซึ่งเป็นการโกงกันอย่างดื้อๆ ที่ดูเหมือนจะถูกตรวจพบถี่มากช่วงนี้ หลังจากถูก“หมกเม็ด”ฝั่งซ่อนความเลวร้ายจนกลายเป็น“วัฒนธรรมชั่ว”ที่มีมาเนิ่นนาน

จาก“คดีเงินทอนวัด”ที่ระดับบิ๊กๆสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ หลายคนตกเป็นผู้ต้องหาถูกพักงาน ถูกดำเนินคดีเพราะพฤติกรรมรวมกันเป็นขบวนการโกงกินเงินอุดหนุนที่ให้กับวัดต่างๆทั่วประเทศมายาวนาน จนถึงล่าสุดคดี“โกงเงินสงเคราะห์คนยากไร้”ของศูนย์คุ้มครองคนไร้ที่พึ่ง ในสังกัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์(พม.) ซึ่งตรวจพบแห่งแรกที่ขอนแก่น เพราะนักศึกษาฝึกงานที่ถูกบังคับให้ปลอมลายเซ็นรับเงิน “ทนไม่ได้กับความเลวร้ายนี้” จึงได้ร้องเรียนหน่วยงานต่างๆรวมทั้ง คสช. จนเข้ามาสอบพบมูลทุจริตจริงและขยายผลตรวจสอบทั่วประเทศ พบทุจริตแบบเดียวกันนี้อีกหลายจังหวัดทั่วทุกภาค กระทั่งนายกรัฐมนตรีต้องสั่งย้ายปลัดและรองปลัดกระทรวงที่อาจจะมีส่วนเกี่ยวข้อง ทำกันเป็น“ขบวนการ”

คดีเงินทอนวัด ชั่วช้าเลวทรามขนาดตกนรกหมกไหม้ได้เพราะโกงแม้กระทั่งพระพุทธศาสนา “คดีโกงคนยากไร้”ก็ชั่วช้าไร้ศีลธรรม โกงได้ลงคอเงินที่ไว้ช่วยเหลือคนยากไร้ที่ตกทุกข์ได้ยากอยู่แล้ว ยิ่งเป็นการซ้ำเติมคนจน ซ้ำเติมสังคมและซ้ำเติมปัญหาความยากจนเรื่องใหญ่ของประเทศชาติ

เหล่านี้ไม่เพียงชั่วร้ายเลวทราม ยังสะท้อนถึงการขาด “จิตสำนึก” ความเป็น “ข้าราชการ” ที่สมควรจะทำงานเพื่อส่วนรวมเป็นสำคัญ แต่อีกด้านก็สะท้อนถึงกลไกในการตรวจสอบของระบบราชการที่ยัง“บกพร่อง”เป็นอย่างมาก

การโกงกินแบบ“เงินทอน”ลักษณะร่วมที่สำคัญคือ เป็น “เงินช่วยเหลือให้เปล่า” ที่หน่วยงานรัฐได้รับจัดสรรงบประมาณแผ่นดินมาดำเนินการ โดยส่วนใหญ่เป็นไปตามนโยบายรัฐ ซึ่งไม่ได้มีเฉพาะสำนักงานพระพุทธศาสนา หรือกระทรวงการพัฒนาสังคมฯเท่านั้น หลายๆ กระทรวงก็มีงบนี้อยู่มหาศาลรวมถึงกระทรวงเกษตรฯด้วย ที่มี “งบฯให้เปล่า”ตามนโยบายรัฐมากมาย ไม่ว่าจะเป็นงบฯช่วยเหลือเกษตรกร ตลอดจนงบฯให้เปล่าจูงใจงดทำนา,งดกรีดยาง หรืองดการผลิตอื่นๆ เป็นต้น

งบฯเหล่านี้ มีช่องโหว่ช่องว่างให้ทุจริตได้ง่ายๆ ยิ่งถ้าทำกันเป็นขบวนการก็ยิ่งง่ายใหญ่ ผมก็ไม่รู้ในกระทรวงเกษตรฯจะมีเรื่องโกงทำนองนี้“หมกซ่อน”อยู่หรือไม่ แต่ใครที่มีอำนาจหน้าที่ หวังว่าจะเข้มงวดกวดขันเต็มที่…..อย่าให้เกิดขึ้นอีกเป็นอันขาด

สาโรช บุญแสง

นายวิวัฒน์ ศัลยกำธร รมช.เกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยว่า ได้ลงพื้นที่ตรวจเยี่ยมโครงการจัดทำระบบอนุรักษ์ดินและน้ำในพื้นที่โครงการพัฒนาบ้านกอก-บ้านจูน อันเนื่องมาจากพระราชดำริ หมู่ 11 ต.ภูคา อ.ปัว จ.น่าน ซึ่งตั้งอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติป่าดอยภูคา และป่าผาแดง เนื้อที่ 14,465 ไร่ ประกอบด้วย 4 หมู่บ้าน ได้แก่ บ้านจูนใต้ บ้านจูนเหนือ บ้านกอกหลวง และบ้านกอกน้อย รวม 167 ครัวเรือน สำหรับสภาพพื้นที่ก่อนดำเนินโครงการส่วนใหญ่มีสภาพเสื่อมโทรมเนื่องจากถูกบุกรุกแผ้วถางทำไร่เลื่อนลอย เกิดการชะล้างพังทลายของดิน ตลอดจนดินขาดความอุดมสมบูรณ์ และยังขาดแคลนแหล่งน้ำเพื่อการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ โดยสถานีพัฒนาที่ดินน่าน กรมพัฒนาที่ดิน จึงเริ่มดำเนินโครงการจัดทำระบบอนุรักษ์ดินและน้ำ เพื่ออนุรักษ์ป่าต้นน้ำ ซึ่งเป็นแหล่งต้นกำเนิดน้ำปัวอันเป็นสาขาของแม่น้ำน่าน พร้อมจัดทำแปลงสาธิตให้ประชาชนที่เข้าร่วมโครงการฯได้เรียนรู้การใช้พื้นที่ดินที่จำกัดให้เกิดประโยชน์

สำหรับผลการดำเนินโครงการที่ผ่านมา กรมพัฒนาที่ดิน ได้สำรวจความเหมาะสมของดินสำหรับการปลูกพืชในพื้นที่ รวมทั้งจัดทำระบบอนุรักษ์ดินและน้ำโดยการก่อสร้างคูรับน้ำรอบเขา ขั้นบันไดดินแบบต่อเนื่อง และนาขั้นบันได พร้อมทั้งสาธิตและส่งเสริมการปรับปรุงดิน โดยใช้ปุ๋ยพืชสด ปุ๋ยหมัก และปุ๋ยน้ำหมักชีวภาพ ทั้งนี้จากการสำรวจพบว่าประชาชนที่เข้าร่วมโครงการมีรายได้และความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น โดยก่อนเริ่มโครงการ ปี 2543 ประชาชนมีรายได้ รวม 9,900 บาท/คน /ปี และในปี 2556 มีรายได้ 34,867 บาท/คน/ปี สำหรับในปี 2560 มีรายได้เฉลี่ยประมาณ 40,752 บาท/คน/ปี ในส่วนของการส่งเสริมอาชีพทางการเกษตร ได้ดำเนินการส่งเสริมให้ประชาชนในพื้นที่หันมาปลูกข้าวนาดำแบบขั้นบันได ซึ่งมี 3 ลักษณะ คือ นาข้างห้วย นาไหล่เขา และนาสันเขา ทำให้มีผลผลิตข้าวเปลือกเพิ่มมากขึ้นจากเดิมที่ปลูกข้าวไร่ผลผลิตเฉลี่ย 15 ถัง/ไร่ เพิ่มขึ้นเป็น 45 ถัง/ไร่ ทำให้มีข้าวเพียงพอต่อการบริโภคในครัวเรือน ตลอดจนขุดนาขั้นบันไดให้แก่เกษตรกร 504 ไร่ ส่งผลให้ป่าได้รับการฟื้นฟูเพิ่มขึ้น รวมจำนวนทั้งสิ้น 7,209 ไร่ อีกทั้งหลังดำเนินการสาธิตและส่งเสริมการปรับปรุงบำรุงดินในพื้นที่ ดินมีความอุดมสมบูรณ์มากขึ้น เกษตรกรมีความรู้ในด้านการปรับปรุงดิน เช่น การใช้ปุ๋ยพืชสด การทำการใช้ปุ๋ยหมัก น้ำหมักชีวภาพ การปรับสภาพพื้นที่ดินกรด เป็นต้น ทำให้ดินมีความอุดมสมบูรณ์เหมาะสมในการปลูกพืช

นายลักษณ์ วจนานวัช รมช.เกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยว่า กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้จัดงานวันถ่ายทอดเทคโนโลยี (Field Day) และบริการการเกษตรเพื่อเริ่มต้นฤดูกาลผลิตใหม่ ปี 2561 ที่ศูนย์เรียนรู้การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินค้าเกษตร (ศพก.) อ.ศรีนคร จ.สุโขทัย เพื่อเปิดโอกาสให้เกษตรกรได้รับทราบเทคโนโลยีการผลิตใหม่ๆ ช่องทางการตลาด แหล่งข้อมูล การเลือกใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสมกับสภาพพื้นที่ของตนเอง โดยผู้เข้าร่วมงานจะได้รับความรู้ทั้งการวางแผนลดต้นทุนการผลิต การเชื่อมโยงการตลาด แนวทางการแก้ไขปัญหาข้อจำกัดต่างๆ และการได้รับการรับรองมาตรฐาน GAP

นอกจากนี้ กิจกรรมภายในงาน ยังได้มีการจัดสถานีเรียนรู้ในเรื่องต่างๆ จำนวน 8 สถานี ได้แก่ สถานีเรียนรู้ที่ 1 โชคอนันต์ เม๊าะ โดยเกษตรกรผู้นำ ศพก. สถานีเรียนรู้ที่ 2 ทำไมต้องโชคอนันต์ โดยเกษตรกรผู้นำ ศพก. สถานีเรียนรู้ที่ 3 ลดแล้วรวย โดยเกษตรกรผู้นำ ศพก. สถานีเรียนรู้ที่ 4 เก็บแล้วไปไหน โดยเกษตรกรผู้นำ ศพก. สถานีเรียนรู้ที่ 5 ไม่สวยก็เอา โดยเกษตรกรผู้นำ ศพก. สถานีเรียนรู้ที่ 6 จับมือไว้แล้วไปด้วยกัน โดยสำนักงานเกษตรจังหวัดสุโขทัย สถานีเรียนรู้ที่ 7 การทำปุ๋ยหมักจากจุลินทรีย์ท้องถิ่น โดยศูนย์เครือข่าย ศพก. และสถานีเรียนรู้ที่ 8 ของดี ต้องมีมาตรฐาน โดยศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรสุโขทัย อีกทั้งยังมีการให้บริการด้านการเกษตรของหน่วยงานต่างๆ และนิทรรศการประกอบที่เกี่ยวข้อง และการแสดงและจำหน่ายสินค้าของกลุ่ม/สถาบันเกษตรกร วิสาหกิจชุมชน และ Young Smart farmer ด้วย

นายวิวัฒน์ ศัลยกำธร รมช.เกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยว่า ภาวะโลกร้อนกำลังเป็นเรื่องที่ทั่วโลกกังวลอย่างมาก โดยรัฐบาลมีนโยบายส่งเสริมการทำเกษตรกรรมยั่งยืน เพื่อลดผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม ฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติตลอดจนสร้างความมั่นคงทางอาหาร ให้ความสำคัญกับการอนุรักษ์ฟื้นฟูดินและเพิ่มพื้นที่ป่าของประเทศ รวมทั้งแก้ไขปัญหาและยกระดับคุณภาพชีวิตให้เกษตรกรอย่างยั่งยืนด้วยศาสตร์พระราชา โดยส่งเสริมการทำเกษตรทฤษฎีใหม่และระบบวนเกษตรมาใช้ในพื้นที่เขตปฏิรูปที่ดิน

ทั้งนี้ หากพื้นที่เขตปฏิรูปที่ดินกว่า 40 ล้านไร่ทั่วประเทศเปลี่ยนแปลงกระบวนการผลิตเป็นเกษตรกรรมยั่งยืน เกษตรกรก็จะมีสุขภาพดีผลผลิตที่ได้ก็เป็นอาหารที่ดีต่อสุขภาพของผู้บริโภค และเป็นที่ต้องการของทั่วโลกเป็นการสร้างความมั่นคงทางอาหาร ทั้งในมิติเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และสร้างประโยชน์สูงสุดกับทุกภาคส่วน ทั้งตัวเกษตรกรเอง ประเทศชาติ และโลกด้วยนโยบายดังกล่าวมีความสอดคล้องกันตั้งแต่แผนยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี ในยุทธศาสตร์ที่ 2 เน้นการสร้างความสามารถในการแข่งขันแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 ในยุทธศาสตร์ที่ 3 เน้นการสร้างความเข้มแข็งทางเศรษฐกิจและแข่งขันได้อย่างยั่งยืน ซึ่งมีเป้าหมายเพิ่มพื้นที่เกษตรกรรมยั่งยืนเพิ่มขึ้นเป็น 5 ล้านไร่ภายในปี 2564

นายสุรจิตต์ อินทรชิต เลขาธิการสำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม (ส.ป.ก.) กล่าวว่า ส.ป.ก. ได้จัดงานการจัดงานรวมพลังขับเคลื่อนระบบวนเกษตรในเขตปฏิรูปที่ดินประจำปี 2561 เพื่อเป็นการเริ่มต้นขับเคลื่อนงานการพัฒนาเกษตรกรรมยั่งยืนในรูปแบบของวนเกษตร อีกทั้งเป็นต้นแบบการส่งเสริมระบบวนเกษตรในเขตปฏิรูปที่ดินให้เจ้าหน้าที่และเกษตรกรได้ศึกษาทำความเข้าใจ สามารถนำไปขับเคลื่อนงานและประยุกต์ใช้ในพื้นที่ โดยศึกษาได้จากแบบจำลองโมเดล โคก หนอง นา และจากฐานนิทรรศการองค์ความรู้ด้านวนเกษตรตามภูมินิเวศน์ 4 ภาค และกิจกรรมการบริหารจัดการภาคเกษตรตามแนวปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ตลอดจนเวทีเสวนาหัวข้อ “แนวทางการขับเคลื่อนวนเกษตรในลักษณะประชารัฐ” โดยมีเกษตรกร ภาคเอกชน ภาครัฐวิสาหกิจเข้าร่วมงานกว่า 500 คน ซึ่งผู้เข้าร่วมงานจะได้ความรู้ความเข้าใจ และตระหนักถึงความสำคัญของระบบวนเกษตร โดยสามารถนำไปประยุกต์ปรับใช้ให้เข้ากับบริบทพื้นที่ในเขตปฏิรูปที่ดิน หรือพื้นที่ของตนเองเพื่อสร้างความสมดุลให้กับระบบนิเวศ และขับเคลื่อนระบบวนเกษตร เพื่อลูกหลาน สู่มั่งคั่งอย่างยั่งยืนต่อไป

ตามติดการทำงานของทีมท่านรัฐมนตรี กระทรวงเกษตรฯ ที่มี หัวเรือใหญ่ นามว่า“กฤษฎา บุญราช” และมีลูกพ่วงที่ มาช่วยงานอีก 2 ท่านที่มาเป็นรัฐมนตรีช่วย กระทรวงเกษตรฯ อย่างท่าน “ลักษณ์ วจนานวัช” ที่ ว่ากันว่าเป็นคนที่เข้าใจ ในงานเกษตรฯ และอีกคนที่ตามมา คือ ท่าน “วิวัฒน์ ศัลยกำธร” หรือ “ยักษ์พอเพียง” วันนี้ ต้องบอกว่า มาถึงวันนี้ มาถึงขั้นการเดินสายเร่งทำความเข้าใจ ให้กับข้าราชการในพื้นที่  ซึ่งก็ เริ่ม ตั้งแต่ จ.อุบลราชธานี  ตามมาด้วย ขอนแก่น ชลบุรี พิษณุโลก  และสุดท้ายสัปดาห์ ที่ผ่านมา ท่าน “กฤษฎา” ก็นำทีม รมช. เกษตรฯ ทั้ง 2 ท่าน ลงพื้นที่ที่จังหวัดในเขตพื้นที่ภาคใต้ ท่ีว่ากันว่า ท่านเคยทำงานมา แบบถึงลูกถึงคน ในสมัยที่ท่านเป็นผู้ว่าราชการในพื้นที่ภาคใต้มาก่อน

ต้องบอกว่าเท่าที่มีการติดตามของกระจอกข่าวหลายคน ที่ลงติดตาม การทำข่าว การเดินทาง มอบนโยบาย “การขับเคลื่อนงานของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์”แบบเข้าถึงพื้นที่ เพื่อให้ข้าราชการเข้าใจ ถ่องแท้ ต้องบอกว่า
ได้เห็นถึงความจริงใจของท่านรัฐมนตรี “กฤษฎา” ไม่น้อย และถือว่าเป็นคนเข้าใจระบบงานภาคการเกษตรฯ ไม่แพ้ คนเกษตรฯ และอาจจะเก่งกว่าคนบางคนที่อ้างตนว่าเป็นคนรู้ เรื่องเกษตรฯ เสียด้วยซ้ำ งานนี้ก็ต้องว่ากันไป แต่จุดมุ่งหมายคือ เกษตรกรต้องกินดีอยู่ดีตามวิถีทางที่ มีการมอบนโยบายกันเอาไว้ นั้นคือ 3 เดือน ต้องชัดเจน เรื่องราคาสินค้าเกษตร ต้องมีราคาที่ ไม่ต่ำกว่าต้นทุนเกษตรกร ต้องมีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น ไม่งั้นต้องพิจารณาตนเอง

ว่ากันว่า การลงพื้นที่ ของท่าน รมต.เกษตรฯ มีอะไรให้ท่านเห็นกันค่อนข้างเยอะ และทำให้ท่านรมต. ถึงกับ
หัวเสียในหลายเรื่องเพราะข้อมูลที่ได้ ค่อนข้างไม่ตรง ไม่ถูกต้อง  เพราะรมต. ขาลุยที่มาจากอดีต ผู้ว่าราชการ ค่อนข้างเข้าใจพื้นที่ แบบโกหกไม่ได้ ซึ่งนั้นหมายถึง การตอบคำถามแบบ กระดาษA4ที่ลูกน้อง เขียนให้ตอบ หากนายไม่มีกึ๋นพอละก็ จะเห็นชัดว่า ใครทำงานจริงไม่ทำงานจริงและแว่วว่าไวๆนี้ อาจมีการประเมินเรื่องผลงานของข้าราชการระดับ 8 ไปจนถึงระดับสูงสุด นั้นคือซี 11 ซึ่งอาจจะต้อง สลับสับเปลี่ยนกันครั้งใหญ่ เพราะมีคนใกล้ชิด รมต. แอบกระซิบว่า ท่านรมต.ไม่พอใจการทำงานของข้าราชการแบบเช้าชามเย็นชามเอามาก และที่สำคัญ พวกที่คอยได้ครับพี่ ดีครับนาย ท่านรมต. “กฤษฎา” หมายหัวไว้หลายคน สำคัญพวกรูปหล่อพ่อรวยเส้นใหญ่ไม่ทำงาน ระวังนั้น ก็ตกเป็นเป้า แว่วว่าท่านบอกใหญ่แค่ไหน ท่านก็ปราบมาแล้วสั่ง 100 เงียบหาย ไม่มีอะไรคืบ ให้ระวัง

สุดท้ายนี้ต้องบอกว่า สาธุ หากแน่จริงต้องเอาจริง เพราะคนเกษตรเขาไม่เคยกลัว คนจริง กลัวแต่คนไม่จริงหากจริงใจแก้ปัญหาภาคเกษตรต้องกล้าแก้ ที่ตัวคน น่าจะถึงเวลาพอเสียทีกับพวกได้ครับพี่ดีครับนาย ข้าน้องฟ้องนายขายเพื่อแน่ จริง แยก เห็นเป็นใครมือทำงาน ใครพวกสอพลอ เผื่องานการพัฒนาการเกษตรจะดีขึ้น “ตั้งใจจริงต้องกล้า เอาจริง”

ราชดำเนิน