นอกจากนี้ยังรวมไปถึงนโยบายรอง โดยการส่งเสริมด้านอาชีพให้เกษตรกรชาวสวนยาง เช่น การปลูกพืชแซม/คลุมดิน การเลี้ยงสัตว์ วัตถุประสงค์เพื่อเป็นการเพิ่มรายได้ให้แก่เกษตรกร จากเมื่อปีที่แล้วกระทรวงเกษตรฯ ได้มีโครงการแก้ไขปัญหายางพาราภายใต้แนวทางพัฒนายางพาราทั้งระบบ 15 โครงการไปแล้ว ซึ่งจากนี้ กยท.จะต้องเร่งดำเนินการด้านรายละเอียด รวมทั้งการกำหนดแผนงานให้ชัดเจนอีกด้วย

ด้าน ดร.ธีธัช สุขสะอาด ผู้อำนวยการการยางแห่งประเทศไทย (กยท.) กล่าวเพิ่มเติมว่า กยท. เตรียมปรับแผนการดำเนินการเพิ่มเติมให้สอดคล้องกับนโยบายของกระทรวงเกษตรฯ เช่น ด้านการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ได้ดำเนินโครงการถ่ายทอดเทคโนโลยีให้เกษตรกร โดยการถ่ายทอดองค์ความรู้แก่เกษตรกรเพื่อยกระดับประสิทธิภาพการปลูก กรีด เก็บ ให้ได้ผลผลิตและคุณภาพที่เพิ่มขึ้น เป้าหมายระยะ 3 ปี จำนวน 77,000 ราย ปัจจุบันได้ดำเนินการไปแล้วจำนวน 6,072 ราย ส่วนด้านการแปรรูปผลผลิตเพื่อเพิ่มมูลค่ายางพารา สืบเนื่องจากมีความต้องการลดการขายยางพาราในรูปวัตถุดิบลง เพิ่มมูลค่า เพิ่มรายได้ให้แก่เกษตรกรมากขึ้น จึงมีโครงการเข้ามารองรับ คือ “โครงการสนับสนุนสินเชื่อสถาบันเกษตรกรแปรรูปยางพารา” เพื่อขยายกำลังการผลิตและเพิ่มประสิทธิภาพการแปรรูปเบื้องต้น โดยร่วมกับกรมส่งเสริมสหกรณ์ และธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) ซึ่งปัจจุบันมีผู้ยื่นกู้จำนวน 209 ราย ได้รับอนุมัติจากธ.ก.ส.แล้วจำนวน 95 ราย วงเงิน 490 ล้านบาท นอกจากนี้ ปัจจุบัน กยท. ได้ศึกษาแนวทางโรงอัดแท่งประชารัฐเพิ่มเติม เพื่อสนับสนุนโรงอัดแท่งในระดับชุมชนมากขึ้น

สำหรับมาตรการเพิ่มการใช้ยางภายในประเทศ จากโครงการส่งเสริมการใช้ยางในหน่วยงานภาครัฐ เพื่อส่งเสริมให้มีการใช้ยางภายในประเทศอย่างต่อเนื่อง มีการสรุปความต้องการใช้ยาง ในปี 2559 จำนวน 60,000 ตัน ส่วนปี 2560 มีหน่วยงานเสนอความต้องการใช้ยางเข้ามาขณะนี้ 30,000 ตัน ซึ่งปัจจุบันยางในสต๊อก กยท.มี 2,000 กว่าตัน กำลังดำเนินการจัดส่งให้หน่วยงานที่ยื่นใบสั่งซื้อเข้ามา ภายในเดือน มิ.ย.นี้ และนโยบายรอง ด้านการส่งเสริมอาชีพให้เกษตรกรประกอบอาชีพเสริม ได้เร่งดำเนินการ “โครงการผลิตเพื่อเสริมรายได้ในสวนยางตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง” ซึ่งแผนการดำเนินงานในปี 2559 ได้เข้าไปส่งเสริมการปลูกพืชแซม และพืชคลุมดินในสวนยางพาราบนพื้นที่เป้าหมาย 80,000 ไร่ ปัจจุบันดำเนินการปลูกพืชแซมแล้วจำนวน 8,900 ไร่ และพืชคลุมดินจำนวน 2,800 ไร่

จากนั้น เวลา 14.30 น. นายกฯพร้อมคณะ เดินทางถึงโครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาลำพระเพลิง อ.ปักธงชัย โดยมีนายวิเชียร จันทรโณทัย ผู้ว่าฯจ.นครรราชสีมา และข้าราชการ ให้การต้อนรับ และไดัเข้าร่วมประชุมหัวหน้าส่วนราชการและกรมชลประทาน เพื่อมอบนโยบายและรับฟังการบรรยายสรุปจากหัวหน้าส่วนจังหวัดนครราชสีมาและกรมชลประทาน ซึ่งได้มีการนำเสนอการบริหารจัดหารน้ำของกรมชลประทานและจังหวัด

โดยพล.อ.ประยุทธ์ กล่าวว่า การมาครั้งนี้ไม่ได้มาอย่างเป็นทางการ แต่ต้องการมาพบปะประชาชน มาขอดูเรื่องการบริหารจัดการน้ำในลุ่มน้ำมูลที่รัฐบาลได้จัดสรรงบประมาณลงมาจำนวนหนึ่งแล้ว ซึ่งคิดว่ายังไม่เพียงพอ จึงต้องหารือกันว่าจะทำอย่างไรต่อไป เพราะในปีหน้าทุกภาคส่วนจะต้องเร่งรัดให้เกิดผลต่อประชาชนให้ได้มากที่สุด สิ่งที่เป็นโครงการระยะยาวอาจจะต้องปรับบางส่วน เพราะต้องให้เกิดผลโดยเร็วต่อประชาชน ทั้งปัจจัยการผลิต การควบคุมการผลิต การตลาด ซึ่งต้องดูทั้งต้นทาง กลางทาง ปลายทาง และต้องดูการแปรรูป เพิ่มมูลค่า สร้างนวัตกรรมไปสู่การตลาดทั้งในและนอกพื้นที่ ซึ่งกระทรวงเกษตรฯ กระทรวงมหาดไทย กระทรวงพาณิชย์ ต้องเข้ามามีส่วนเกี่ยวข้อง เพื่อให้สอดรับกันในเรื่องของการทำงาน โดยเฉพาะการบริหารจัดการน้ำ

“ดังนั้นอะไรที่รัฐบาลสามารถสนับสนุนให้ได้เพิ่มเติม ผมจะรับไปพิจารณา และนำเข้าสู่การหารือของ ครม. แต่ทั้งหมดจะต้องคำนึงถึงความเร่งด่วนก่อนหลัง อะไรที่ประชาชนจะได้รับผลประโยชน์เร็วที่สุดก็จะทำให้ก่อน” พล.อ.ประยุทธ์ กล่าว

“ขณะนี้การบริหารจัดการน้ำเน้นการเก็บกักน้ำเข้าเขื่อนให้มากที่สุด เพื่อให้มีน้ำไว้เพียงพอใช้จนผ่านพ้นฤดูแล้งปีหน้าไปให้ได้ โดยเฉพาะขณะนี้ปริมาณน้ำในเขื่อนหลักลุ่มเจ้าพระยา เช่น เขื่อนภูมิพล เขื่อนสิริกิติ์ เขื่อนแควน้อยฯ เขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ มีปริมาณน้ำใช้การได้รวม 1.4 พันล้าน ลบ.ม. คิดเป็นร้อยละ 8 ซึ่งการเพาะปลูกข้าวนาปี 45 ล้านไร่ จะไม่ใช้น้ำจากเขื่อน ให้ใช้น้ำฝน และน้ำท่าเป็นหลัก ผมได้พยายามติดตามสถานการณ์ฝนอย่างใกล้ชิดกับกรมอุตุนิยมฯ ซี่งคาดการณ์ว่าปีนี้ฝนมาปกติ มีปริมาณฝนมากกว่าปี 58 และช่วงเดือน ก.ย. – ต.ค. มีพายุเข้าไทย 2 ลูก”

นอกจากนี้ ได้สั่งการทุกหน่วยงานบูรณาเตรียมวางแผนเพาะปลูกรอบใหม่ เพื่อลดความเสี่ยงเสียหาย โดยผ่านโครงการประชารัฐ ซึ่งมีตัวแทนภาคเอกชน 7 สมาคม เข้ามาช่วยเกษตรกรในการลดปัจจัยการผลิต ทั้งปุ๋ย ยา สารเคมีในการเกษตร ลดราคาลงตันละ 400 บาท มีโครงการช่วยเหลือเมล็ดพันธุ์แจกคูปองเกษตรกร เช่นซื้อ 1 แถม 1 ผ่านร้านคิวช็อป 2 หมื่นแห่งทั่วประเทศ และธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์ (ธกส.) โดยโครงการนี้เริ่ม1 มิ.ย.ถึงสิ้นปี รวมทั้งจะคิกออฟเปิดตัวศูนย์เรียนรู้เพิ่มประสิทธิภาพผลผลิตสินค้าเกษตร ที่ จ.พระนครศรีอยุธยา เพื่อให้เกษตรกรมาเรียนรู้อบรมทักษะในการปรับอาชีพสร้างมูลค่าเพิ่ม ให้เกษตรกรเข้มแข็งมีรายได้ พัฒนาเศรษฐกิจระดับชุมชนอย่างยั่งยืน

อย่างไรก็ตาม ปัญหาภัยแล้งขาดแคลนน้ำเพื่อการเกษตรก็ยังต้องวนเวียนกลับมาเป็นวัฏจักรเช่นเดิม ฉะนั้น เกษตรกรที่สามารถปรับระบบการผลิตให้สอดคล้องกับภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลาได้ ก็จะช่วยลดทั้งความเสี่ยงที่อาจจะเกิดขึ้น อีกทั้งเพิ่มโอกาสในการแข่งขันได้ดีขึ้น คุณพลศักดิ์ สืบศรี เกษตรกรอำเภอบ้านไร่ จังหวัดอุทัยธานี เป็นคนหนึ่งที่มีการปรับระบบการผลิตจากพืชไร่ใช้น้ำมากหันมาปลูกพืชตระกูลถั่วใช้น้ำน้อยทดแทน

คุณพลศักดิ์เล่าว่า แต่เดิมตนก็ทำการเกษตรด้วยการปลูกพืชไร่ ได้แก่ มันสำปะหลัง ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ รวมพื้นที่ปลูกกว่า 400 ไร่ ซึ่งพื้นที่ของตนอยู่นอกเขตชลประทานต้องอาศัยน้ำฝนอย่างเดียว ประกอบกับพืชไร่เหล่านี้มีอายุเก็บเกี่ยวค่อนข้างนาน ถ้าเจอภาวะภัยแล้งหรือฝนทิ้งช่วงก็ส่งผลกระทบต่อผลผลิตไม่ดีเท่าที่ควร อีกทั้งเรื่องราคาจำหน่ายก็ค่อนข้างผันผวน โดยเฉพาะช่วง 4 ปีที่ผ่านมานี้ ราคามันสำปะหลังตกต่ำรายได้ไม่พอกับต้นทุนที่ลงไปทำให้ขาดทุนไปเป็นหลักล้านบาท จึงเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญในการหาพืชชนิดอื่นมาทดแทน โดยคิดว่าต้องพืชที่มีอายุสั้น ให้ผลตอบแทนที่คุ้มค่าและสามารถทนแล้งได้ ซึ่งได้รับคำแนะนำจากศูนย์วิจัยพืชไร่ชัยนาท กรมวิชาการเกษตร ให้ปลูกพืชตระกูลถั่ว คือ ถั่วเขียว เพราะตลาดยังมีความต้องการเมล็ดพันธุ์ถั่วเขียวจำนวนมาก

ไม่เพียงได้รับการถ่ายทอดความรู้และเทคโนโลยีการผลิตเมล็ดพันธุ์ถั่วเขียวตามหลักวิชาการ ตนยังมีโอกาสเข้าร่วมเป็นเครือข่ายเกษตรกรผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ถั่วเขียวของศูนย์วิจัยพืชไร่ชัยนาท ซึ่งทางศูนย์ฯ สนับสนุนเมล็ดพันธุ์ถั่วเขียวให้ไปปลูกและรับซื้อคืนในราคาประมาณ 30-40 บาทต่อกก. ข้อดีของเมล็ดพันธุ์ที่มาจากศูนย์ฯ คือเมล็ดพันธุ์มีคุณภาพ อัตราการงอกสูงถึง 90% ผลผลิตที่ได้ออกมาสม่ำเสมอทั่วทั้งแปลง แตกต่างจากเมล็ดพันธุ์จากร้านค้าทั่วไปที่ไม่มีการรับรองคุณภาพ เมื่อปลูกจะทำให้ต้นถั่วมีอัตราการเจริญเติบโตที่แตกต่างกัน บางต้นสูงคืบเดียวบางต้นสูงเป็นศอก ทำให้ผลผลิตต่อไร่ต่ำ เกษตรกรจำเป็นต้องไถทิ้งและปลูกซ่อมใหม่เป็นการเพิ่มต้นทุนการผลิตเข้าไปอีก นอกจากนี้ การปลูกตามช่วงเวลาที่เหมาะสมตามคำแนะนำคือช่วงต้นฝนหรือปลายฝนดีที่สุด เพราะเป็นช่วงที่พบการระบาดของโรคแมลงน้อยกว่าช่วงฤดูฝน

ทั้งนี้ ตนจะปลูกถั่วเขียวผิวมันพันธุ์ชัยนาท 72 และพันธุ์ชัยนาท 84 ซึ่งเป็นพันธุ์ที่ให้ผลผลิตต่อไร่สูง ฝักดกเมล็ดใหญ่ พื้นที่ 400 กว่าไร่ต้องใช้เมล็ดพันธุ์ประมาณ 2 ตันโดยปลูกในช่วงปลายเดือนเมษายนและเก็บเกี่ยวเดือนมิถุนายน ปีที่แล้วได้ผลผลิตเฉลี่ย 150 กก.ต่อไร่ คิดเป็นผลผลิตรวมประมาณ 60-70 ตัน ซึ่งเมล็ดพันธุ์ส่วนหนึ่งต้องคืนให้กับทางศูนย์ฯ ส่วนที่เหลือก็จำหน่ายให้กับศูนย์ฯ หรือเกษตรกรรายอื่น แต่ส่วนใหญ่ทางศูนย์ฯ จะรับซื้อเกือบจะทั้งหมด เพราะต้องนำไปขยายผลให้กับเกษตรกรรายอื่นที่มีความต้องการอย่างต่อเนื่อง

หลังจากเก็บเกี่ยวเมล็ดพันธุ์ถั่วเขียวเรียบร้อยแล้ว จะไถกลบเพื่อให้เศษซากต้นถั่วกลายเป็นพืชปุ๋ยสด ผลพลอยได้คือดินดีขึ้น เมื่อปลูกพืชหลักอย่างข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ จะมีต้นทุนการผลิตค่าปุ๋ยเคมีลดลง จากปกติจะใช้ปุ๋ยเคมีประมาณ 3 ถุงต่อไร่ ถุงละ 800 บาท พอดินฟื้นตัวมีอินทรียวัตถุเพิ่มขึ้นก็ปรับลดปริมาณการใช้ปุ๋ยเคมีลงมาเรื่อย มาถึงตอนนี้แทบจะไม่ได้ใช้เลย หันมาใช้ปุ๋ยชีวภาพที่มีราคาเพียงถุงละ 200-300 บาท ทำให้ลดต้นทุนการผลิตลดลงเกินครึ่ง นอกจากนี้ สิ่งที่ได้ตามมาคือผลผลิตข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ที่มีการเจริญเติบโตดีขึ้น ฝักใหญ่สมบูรณ์ ให้ผลผลิตต่อไร่สูงขึ้นเฉลี่ย 1 ตันเศษ

“การปลูกถั่วเขียวนับเป็นพืชเสริมที่มีศักยภาพสูง ทั้งเป็นพืชระยะสั้นใช้น้ำน้อย ต้นทุนการผลิตค่อนข้างต่ำอยู่ที่ 2,000-2,500 บาทต่อไร่ ขณะที่ผลตอบแทนสูงกว่าพืชเศรษฐกิจบางชนิด ที่สำคัญคือตลาดยังมีความต้องการโดยเฉพาะเมล็ดพันธุ์ที่มีคุณภาพ ฉะนั้นในภาวะโลกร้อนขึ้น น้ำเพื่อการเกษตรมีจำกัด นอกจากที่จะรอคอยธรรมชาติให้น้ำฝนช่วย เกษตรกรต้องช่วยเหลือตนเองด้วยการปรับเปลี่ยนการปลูกพืชจากพืชอายุยาวที่มีความเสี่ยงค่อนข้างมาก มาปลูกพืชอายุสั้นใช้น้ำน้อย ซึ่งจะช่วยทั้งประหยัดน้ำและสามารถสร้างรายได้ที่ดีขึ้นในคราวเดียว”

สำหรับศูนย์สวัสดิภาพและธรรมาภิบาลแรงงานประมงสงขลามีวัตถุประสงค์หลัก 5 ประการ คือ 1. การสร้างเครือข่ายอาสาสมัครแรงงานต่างด้าวและสร้างสภาพแวดล้อมที่ดีเอื้อต่อการให้บริการ คุ้มครอง ป้องกัน ผู้ที่เสี่ยงหรือผู้ที่ตกเป็นเหยื่อการค้ามนุษย์ 2. ร่วมส่งเสริมและสนับสนุนการขับเคลื่อนนโยบายการป้องกันการค้ามนุษย์ ในระดับจังหวัด และระดับท้องถิ่น 3. เป็นศูนย์การเรียนเด็กต่างด้าว แรงงานต่างด้าวและครอบครัวได้เรียนรู้ อบรม และส่งเสริมอาชีพ 4. เป็นศูนย์ให้การดูแล พยาบาล คัดกรองโรคเบื้องต้นและประกอบศาสนกิจแก่กลุ่มแรงงานประมงต่อเนื่องและครอบครัวของแรงงานต่างด้าว 5. เป็นศูนย์ประสานงานรับแจ้งเรื่องร้องทุกข์ที่ไม่ได้รับความเป็นธรรมของแรงงาน

ด้าน นายสุชาติ จันทลักขณา ผู้จัดการศูนย์สวัสดิภาพและธรรมาภิบาลแรงงานประมงสงขลาและผู้จัดการศูนย์อภิบาลผู้เดินทางทะเลสงขลา กล่าวว่า ศูนย์นี้จะสามารถช่วยพัฒนากลไกในการขับเคลื่อนนโยบายการป้องกันการค้ามนุษย์ ในระดับจังหวัด และระดับท้องถิ่นให้มีประสิทธิผล ขณะเดียวกันยังช่วยยกระดับความเป็นอยู่และสร้างอาชีพให้กับกลุ่มแรงงานประมงและประมงต่อเนื่อง ทั้งสัญชาติ ไทย กัมพูชา พม่า และลาว ในพื้นที่อำเภอเมือง จังหวัดสงขลา และอำเภอใกล้เคียง รวมไปถึงกลุ่มเสี่ยงที่จะเข้าสู่วงจรการค้ามนุษย์ กลุ่มเด็กต่างด้าวและครอบครัวสัญชาติ กัมพูชา พม่า และลาว บริเวณท่าเทียบเรือประมงสงขลาและบริเวณใกล้เคียงกว่า 25,000 คน

“ศูนย์สวัสดิภาพและธรรมาภิบาลแรงงานประมงสงขลา จัดตั้งขึ้นเพื่อมุ่งพัฒนาคุณภาพชีวิตของแรงงานภาคประมงที่ถูกกฎหมายและครอบครัว รวมไปถึงแรงงานผิดกฎหมายที่เดินเข้ามาขอความช่วยเหลือจากเรา ซึ่งศูนย์จะให้คำแนะนำ ความรู้ด้านการคุ้มครองแรงงาน ตลอดจนการสนับสนุนให้สามารถประกอบอาชีพโดยมีปัจจัยพื้นฐานในการดำรงชีวิตตามสมควรตามหลักมนุษยธรรม และไม่เป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชน รวมไปถึงการประชาสัมพันธ์การต่อต้านการค้ามนุษย์” นายสุชาติ กล่าว

ทั้งนี้ ระยะเวลาดำเนินการตั้งแต่เริ่มโครงการ ถึง สิ้นสุดโครงการ เป็นเวลา5 ปี  (2558-2563) โดยคณะกรรมการศูนย์ฯจะพิจารณาและประเมินผลการดำเนินงานแต่ละโครงการปีต่อปี และมีกลุ่มเป้าหมายหลักในพื้นที่ 5 กลุ่ม ครอบคลุมจำนวนแรงงานและกลุ่มเสี่ยงกว่า 25,000 คน ประกอบด้วยกลุ่มลูกเรือประมง และแรงงานประมงต่อเนื่องจำนวน 3,565 คน , กลุ่มแรงงานที่เสี่ยงต่อการเข้าสู่วงจรการค้ามนุษย์จำนวน 20,000 คน , กลุ่มเด็กต่างด้าวอายุ 4–15 ปี จำนวน 50 คน , กลุ่มแรงงานสตรีจำนวน 1,200 คน และกลุ่มครอบครัวเด็กต่างด้าวจำนวน  320 คน อย่างไรก็ตาม ผลสำเร็จของโครงการนี้จะเป็นต้นแบบในการขยายผลการดำเนินงานไปยังท่าเรืออื่นๆ ในประเทศไทย ศูนย์นี้มีการจัดสรรพื้นที่เป็น 4 ส่วน เพื่อให้การดำเนินโครงการมีประสิทธิภาพ คือ ห้องเรียนสำหรับเด็กต่างด้าว, ห้องละหมาด, ห้องพยาบาล, ห้องอเนกประสงค์ซึ่งรวมถึงศูนย์ติดต่อประสานงาน ห้องประชุมและห้องสมุด

นายวุฒิชัย สิทธิปรีดานันท์ รองกรรมการผู้จัดการอาวุโส ด้านความรับผิดชอบต่อสังคมและการพัฒนาอย่างยั่งยืน ซีพีเอฟ กล่าวว่า บริษัทฯ เล็งเห็นความสำคัญของปัญหาแรงงานซึ่งกระทบต่อภาพลักษณ์ที่ดีของประเทศ ดังนั้นจึงเห็นว่าการจัดตั้งศูนย์ตามคำแนะนำและความร่วมมือจากทุกฝ่ายทั้งในภาครัฐและเอกชนจะเป็นก้าวแรกอันสำคัญต่อการเริ่มต้นในการแก้ปัญหาอย่างตรงจุด โดยการสร้างการตระหนักรู้และการแก้ไขให้เกิดความถูกต้องบนความรับผิดชอบของทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง และคำนึงถึงหลักพื้นฐานของสิทธิมนุษยชนในระดับสากล อันจะนำไปสู่การพัฒนาคุณภาพชีวิตแรงงานประมงที่ดียิ่งขึ้น และยังให้ความสำคัญลงไปถึงครอบครัวแรงงานประมง โดย ซีพีเอฟ มีส่วนสนับสนุนงบประมาณในระยะเริ่มต้นของการจัดตั้งศูนย์ ซึ่งในอนาคตหากการดำเนินการได้ตามเป้าหมาย จะมีการหารือเพื่อให้เกิดแนวทางการสนับสนุนจากเครือข่ายที่เกี่ยวข้องเพิ่มมากขึ้น

แสงศร อิติสิทธิกุล

อ.เมือง จ.ขอนแก่น

คำตอบ ปรากฏการณ์เอลนีโญ-ลานีญา หรือเรียกสั้นๆ ว่า ปรากฏการณ์เอนโซ่ (ENSO / EN + SO) เป็นการเรียกรวมของปรากฏการณ์เอลนิโญ่ (El Nino) กับความผันแปรของระบบอากาศในซีกโลกใต้ ซึ่งเป็นปรากฏการณ์ที่มีความสัมพันธ์เชื่อมโยงกัน ระหว่างปรากฏการณ์ในมหาสมุทร (น้ำ) และบรรยากาศ (ลม) จากการศึกษาผลงานวิจัยและบทความของนักวิชาการที่ทำการศึกษาในเรื่องนี้ พอจะสรุปเป็นความรู้เบื้องต้น ได้ดังนี้

ความแตกต่างระหว่างเอลนีโญและลานีญา

เอลนีโญ เป็นรูปแบบสภาพอากาศที่เกิดขึ้นตลอด ในมหาสมุทรแปซิฟิกเขตร้อน เกิดขึ้นเฉลี่ยทุกห้าปี ลักษณะของเอลนีโญ คือเกิดการเปลี่ยนแปลงในอุณหภูมิผิวน้ำทะเลของมหาสมุทรแปซิฟิกตะวันออก โดยอุ่นขึ้นผิดปกติ เรียกว่า “เอลนีโญ” หรือเย็นลงผิดปกติ ซึ่งเรียกว่า “ลานีญา” และความดันบรรยากาศบริเวณมหาสมุทรแปซิฟิกด้านตะวันตกเขตร้อน เรียกว่า ความผันแปรของระบบอากาศในซีกโลกใต้ การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวเกิดขึ้นได้สองกรณีเอลนีโญ จึงเป็นปรากฏการณ์ที่อุณหภูมิมหาสมุทรอุ่นขึ้นผิดปกติ ประกอบกับความดันบรรยากาศสูงบริเวณมหาสมุทรแปซิฟิกด้านตะวันตก

ลานีญา เป็นปรากฏการณ์ที่อุณหภูมิมหาสมุทรเย็นลงผิดปกติ ประกอบกับความดันบรรยากาศต่ำบริเวณมหาสมุทรแปซิฟิกด้านตะวันตก กลไกที่ทำให้เกิดความผันแปรดังกล่าว ยังคงอยู่ในระหว่างการศึกษา

เอนโซ่ ก่อให้เกิดสภาพอากาศเลวร้าย เช่น อุทกภัย ภัยแล้ง หรือการรบกวนสภาพอากาศในหลายภูมิภาคของโลก ประเทศกำลังพัฒนา ซึ่งมีเศรษฐกิจเน้นเกษตรกรรมและการประมง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ที่อยู่ในบริเวณมหาสมุทรแปซิฟิก ได้รับผลกระทบมากที่สุด ส่วนใหญ่แล้ว ความผันแปรของระบบอากาศในซีกโลกใต้ มักถูกเรียกย่อเหลือเพียง “เอลนีโญ” เนื่องจากมีการสังเกตว่าความอุ่นขึ้นผิดปกตินี้ มักเกิดขึ้นในช่วงเทศกาลคริสต์มาส ลักษณะที่เกิดจากเอนโซ่เป็นไปได้ว่าก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วอันเป็นผลกระทบของปรากฏการณ์โลกร้อน และเป็นเป้าหมายสำหรับนักวิจัยในการนี้

โดยปกติ บริเวณเส้นศูนย์สูตรเหนือมหาสมุทรแปซิฟิก ลมสินค้าตะวันออก จะพัดจากประเทศเปรู ซึ่งอยู่ชายฝั่งทวีปอเมริกาใต้ ไปทางตะวันตกของมหาสมุทรแปซิฟิก แล้วยกตัวขึ้นบริเวณเหนือประเทศอินโดนีเซีย ทำให้มีฝนตกมากในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และทวีปออสเตรเลียตอนเหนือ กระแสลมสินค้า จะพัดให้กระแสน้ำอุ่นบนพื้นผิวมหาสมุทรแปซิฟิกไปกองรวมกันทางตะวันตก จนมีระดับสูงกว่าระดับน้ำทะเลปกติ แล้วจมตัวลง กระแสน้ำเย็นใต้มหาสมุทรซีกเบื้องล่างเข้ามาแทนที่กระแสน้ำอุ่นพื้นผิวซีกตะวันออก นำพาธาตุอาหารจากก้นมหาสมุทรขึ้นมา ทำให้ปลาชุกชุม เป็นประโยชน์ต่อนกทะเล และการทำประมงชายฝั่งของประเทศเปรู

ปรากฏการณ์เอลนีโญ เมื่อเกิดปรากฏการณ์เอลนีโญ กระแสลมสินค้าตะวันออกอ่อนกำลังลง กระแสลมพื้นผิวเปลี่ยนทิศทาง พัดจากประเทศอินโดนีเซีย และออสเตรเลียตอนเหนือ ไปทางตะวันออก แล้วยกตัวขึ้นเหนือชายฝั่งทวีปอเมริกาใต้ ก่อให้เกิดฝนตกหนัก และแผ่นดินถล่มในประเทศเปรูและประเทศเอกวาดอร์ กระแสลมพัดกระแสน้ำอุ่นบนพื้นผิวมหาสมุทรแปซิฟิก ไปกองรวมกันบริเวณชายฝั่งประเทศเปรู ทำให้กระแสน้ำเย็นใต้มหาสมุทร ไม่สามารถลอยตัวขึ้นมาได้ ส่งผลกระทบให้บริเวณชายฝั่งขาดธาตุอาหารสำหรับปลา และนกทะเล ชาวประมงจึงขาดรายได้

เอลนีโญ ทำให้ฝนตกหนักในตอนเหนือของทวีปอเมริกาใต้ แต่ยังก่อให้เกิดความแห้งแล้งในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และออสเตรเลียตอนเหนือ การที่เกิดไฟไหม้ป่าอย่างรุนแรงในประเทศอินโดนีเซีย ก็เป็นเพราะปรากฏการณ์เอลนีโญเช่นกัน

ลานีญา เป็นปรากฏการณ์บรรยากาศมหาสมุทรคู่กัน ซึ่งเกิดขึ้นคู่กับเอลนีโญอันเป็นส่วนหนึ่งของเอลนีโญ ความผันแปรของระบบอากาศในซีกโลกใต้ ในช่วงที่เกิดลานีญาอุณหภูมิพื้นผิวน้ำทะเลตลอดจนมหาสมุทรแแปซิฟิกตอนกลางตะวันออก แถบเส้นศูนย์สูตรจะต่ำกว่าปกติ

ลานีญา หรือเรียกว่า “แอนติเอลนีโญ” เป็นปรากฏการณ์ตรงกันข้ามกับเอลนีโญ ซึ่งปรากฏการณ์เอลนีโญนี้ จะเป็นช่วงที่อุณหภูมิพื้นผิวน้ำทะเลเพิ่มสูงขึ้นอย่างน้อย 0.5 ํC และผลกระทบของลานีญามักจะตรงกันข้ามกับของเอลนีโญ เอลนีโญเป็นปรากฏการณ์ที่มีชื่อเสียง เนื่องจากสามารถมีผลกระทบร้ายแรงต่อสภาพอากาศของทั้งชายฝั่งชิลี เปรู และออสเตรเลีย รวมทั้งอีกหลายประเทศ ลานีญามักเกิดขึ้นหลังปรากฏการณ์เอลนีโญรุนแรง

นาย รัตวิ