นางจันทนา มณีโชติ ตัวแทนกลุ่มเกษตรกรผู้แปรรูปผักหวานป่าจ.สระบุรี เปิดเผยว่า “กลุ่มเกษตรกรผู้แปรรูปผักหวานป่า” ก่อตั้งขึ้นเมื่อปี 2559 ด้วย ต.สร่างโศก อ.บ้านหมอ มีพืชประจำถิ่นขึ้นชื่อ คือ “ผักหวานป่า” ด้วยลักษณะดิน สภาพพื้นที่และสภาพอากาศเหมาะสม เดิมจำหน่ายยอดสด ราคากิโลกรัมละ 100 บาท แต่บางฤดูกาลผลผลิตมีมากทำให้ราคาลดลงไม่คุ้มต้นทุนค่าปลูก ปัจจุบันมีสมาชิก 15 คน นำยอดผักหวานป่าที่ผลิตได้ในตำบลและได้รับการรับรองมาตรฐานสินค้าเกษตรปลอดภัยมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์หลายชนิด ยอดขายดีคือ ทองม้วน กำลังการผลิต 5,000 ถุง/ปี น้ำผักหวานป่าพร้อมดื่ม กำลังการผลิต 20,000 ขวด/ปี นอกจากนี้ ผลิตภัณฑ์กลุ่มฯที่ยอดจำหน่ายไม่น้อยหน้าคือ ข้าวเกรียบและชาผักหวานป่า ซึ่งกำลังการผลิตของผลิตภัณฑ์กลุ่มฯจะขยายเพิ่มขึ้นในอนาคต

ด้านน.ส.อรอนง ขำวงษ์ หัวหน้าสำนักงานสภาเกษตรกรจังหวัดสระบุรีกล่าวเพิ่มเติมว่า เมื่อปี 2559 สภาเกษตรกรจังหวัดสระบุรีเข้าไปที่กลุ่มฯให้เกษตรกรเห็นความสำคัญของการรวมกลุ่มกัน จัดตั้งและขึ้นทะเบียนกลุ่มเกษตรกร พร้อมประสานนักวิจัยจากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยมาให้องค์ความรู้เรื่องบรรจุภัณฑ์ ปี 2560พาสมาชิกและผู้นำกลุ่มเข้าอบรมโครงการ Start Up เปลี่ยนเกษตรกรเป็นผู้ประกอบการธุรกิจการเกษตรกับสภาอุตสาหกรรม ส่วนปี 2561 เร่งเสริมความเข้มแข็งของกลุ่มด้วยการประสานสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วว.) สนับสนุนเตาชีวมวลประหยัดพลังงาน ปัจจุบันสมาชิกกลุ่มผลิตผักหวานป่ามีคุณภาพมาตรฐาน GAP ทุกคนผู้บริโภคมั่นใจได้ว่าผลิตภัณฑ์ของ “กลุ่มเกษตรกรผู้แปรรูปผักหวานป่า” ปลอดภัยแน่นอนผู้สนใจสั่งซื้อแล้วส่งทางไปรษณีย์ได้ที่ คุณจันทนา มณีโชติ กลุ่มเกษตรกรผู้แปรรูปผักหวานป่า โทรศัพท์ 08 – 7129 – 6207 หรือสอบถามข้อมูลได้ที่สภาเกษตรกรจังหวัดสระบุรี โทรศัพท์ 0-3671-3311

คำถาม ผมสงสัยว่า ปุ๋ยอินทรีย์และปุ๋ยชีวภาพ มีความแตกต่างกันอย่างไร ครับ

ปัญญา นาน่วมเจริญ

อ.เมือง จ.พิษณุโลก

คำตอบ

การใช้ปุ๋ยอินทรีย์ และปุ๋ยชีวภาพ เป็นระบบทางการผลิตเกษตรแบบธรรมชาติจะเน้นการนำวัสดุอินทรีย์ที่มีอยู่ในธรรมชาติมาใช้ในการผลิตพืชและสัตว์ เพื่อลดการนำปัจจัยการผลิตจากภายนอกมาใช้ให้น้อยที่สุด ซึ่งเป็นระบบแบบพึ่งพาตนเองพยายามลดต้นทุนปัจจัยการผลิตต่างๆหรือซื้อให้น้อยที่สุด แต่เน้นการผลิตโดยปัจจัยการผลิตเหล่านี้ ด้วยตนเองในไร่นาของตน การใช้ปุ๋ยอินทรีย์และปุ๋ยชีวภาพ จึงเป็นทางออกสำคัญในระบบการผลิตแบบเกษตรธรรมชาติ รวมทั้งเกษตรอินทรีย์ด้วย

เกษตรกร ได้มีความพยายามในการใช้ปุ๋ยอินทรีย์ร่วมกับปุ๋ยชีวภาพ เพื่อให้การผลิตพืชหรือสัตว์มีคุณภาพดีขึ้นเมื่อคุณภาพของดินดีขึ้น ดินมีการอุ้มน้ำและความชื้นดีขึ้น เกิดระบบการถ่ายเทอากาศที่เหมาะสม จะทำให้ธาตุอาหารในพืชไม่สูญเสียไปจากระบบนิเวศในดินได้ง่าย ทั้งหมดนี้ เป็นการลดต้นทุนจากการนำปัจจัยการผลิตที่มีราคาแพง เช่น ปุ๋ยเคมี ได้เป็นอย่างดี

ปุ๋ยอินทรีย์ และปุ๋ยชีวภาพ เป็นปุ๋ยที่ช่วยเพิ่มเติมธาตุอาหารของพืชและอาหารสัตว์กลับคืนสู่ระบบนิเวศในดิน เป็นการนำวัสดุอินทรีย์ต่างๆ กลับมาใช้ใหม่อีกครั้ง ช่วยการปรับปรุงดินให้มีคุณสมบัติดีขึ้น โดยมีการเพิ่มเติมปริมาณอินทรียวัตถุกลับคืนสู่ดิน ทำให้ดินมีชีวิต

ปุ๋ยอินทรีย์ คือปุ๋ยที่ทำจากอินทรียวัตถุ ซึ่งผลิตด้วยวิธีทำให้ชื้น สับ หมัก บด ร่อน สกัด หรือด้วยวิธีการอื่นๆ เพื่อทำให้วัตถุอินทรีย์ย่อยสลายสมบูรณ์ด้วยจุลินทรีย์ ปุ๋ยอินทรีย์ช่วยปรับปรุงโครงสร้างทางกายภาพของดิน ส่งเสริมการปลดปล่อยธาตุอาหารให้เพียงพอ ให้พืชสามารถนำไปสร้างผลผลิตให้มีคุณภาพได้ ชนิดของปุ๋ยอินทรีย์ ได้แก่ ปุ๋ยคอก ปุ๋ยพืชสด ปุ๋ยหมัก ปุ๋ยหมักมูลไส้เดือนดิน แหนแดง และปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูงต่างๆ รวมทั้งเศษวัสดุอินทรีย์เหลือทิ้งจากโรงงานแปรรูปผลิตผลทางการเกษตรอีกด้วย

ปุ๋ยชีวภาพ คือปุ๋ยที่ได้จากการนำจุลินทรีย์ที่มีชีวิต มีความสามารถในการสร้างธาตุอาหาร หรือช่วยให้ธาตุอาหารที่เป็นประโยชน์กับพืช มาใช้ในการปรับปรุงบำรุงดิน ทั้งทางชีวภาพ ทางกายภาพ หรือชีวเคมี ทั้งยังรวมถึงหัวเชื้อจุลินทรีย์อีกด้วย ปุ๋ยชีวภาพช่วยปลดปล่อยธาตุอาหารให้พืช ช่วยสร้างอาหารให้พืช แต่ไม่มีธาตุอาหารในตัวมันเอง เมื่อปลดปล่อยธาตุอาหารออกมาให้พืชได้ ในรูปที่พืชนำไปใช้ได้ ปุ๋ยชีวภาพที่มีการศึกษาและรวบรวมข้อมูลไว้  มีหลายชนิดด้วยกัน ชนิดของปุ๋ยชีวภาพ ได้แก่ ไรโซเบียม อะโซโตแบคเตอร์ สาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงินแหนแดง เชื้อราไมคอร์ไรซ่า เชื้อราไตรโคเดอร์มา จุลินทรีย์ละลายฟอสเฟต และจุลินทรีย์เร่งปุ๋ยหมัก

ปุ๋ยทั้งสองชนิดนี้ เหมือนกัน มีประโยชน์ที่ใช้ก็เหมือนกัน แต่จะแตกต่างกันที่กระบวนการทำหรือกระบวนการผลิตเท่านั้น และที่สำคัญคือ ปุ๋ยทั้งสองชนิดนี้ ต่างมุ่งการเป็นมิตรต่อธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม และสุขภาพของมนุษย์

การใช้ปุ๋ยอินทรีย์ และปุ๋ยชีวภาพในการปรับปรุงบำรุงดิน เพื่อให้ใช้ประโยชน์ได้อย่างยาวนาน และเป็นทางเลือกที่สำคัญมากสำหรับเกษตรกร การใช้ทั้งปุ๋ยอินทรีย์และปุ๋ยชีวภาพกันทั่วไปมีมากบ้างน้อยบ้าง และต่างก็ประสบปัญหาอยู่พอสมควร ดังนั้นต้องทำความเข้าใจให้ถูกต้อง ทั้งทางด้านวิชาการ กรรมวิธีการผลิต การใช้ประโยชน์ รวมทั้งการเก็บรักษา จะมีประโยชน์อย่างยิ่งที่จะส่งเสริมและสนับสนุนให้มีการหันมาใช้ปุ๋ยเหล่านี้กัน อย่างถูกต้องเหมาะสมต่อไป

นาย รัตวิ

นายวิวัฒน์ ศัลยกำธร รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยหลังเป็นประธานประชุมคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม (คปก.)ว่า ที่ประชุม คปก.เห็นชอบหลักการให้ กรมควบคุมมลพิษ ใช้ที่ดินในเขตปฏิรูปที่ดิน ต.ชะแล อ.ทองผาภูมิ จ.กาญจนบุรี เนื้อที่ 62-2-10 ไร่  เพื่อดำเนินโครงการฟื้นฟูลำห้วยคลิตี้จากการปนเปื้อนสารตะกั่วโดยบริเวณที่ดินดังกล่าวเคยเป็นที่ตั้งของโรงแต่งแร่และบ่อเก็บตะกอน ซึ่งพบว่ามีปริมาณสารตะกั่วในดินสูงเกินค่ามาตรฐานที่จะใช้เป็นที่พักอาศัยหรือปลูกพืช กรมควบคุมมลพิษจึงมีแผนฟื้นฟูที่ดินบริเวณดังกล่าวให้กลับคืนสู่สภาพเดิม โดยการวางหินหนา 60 เซนติเมตร ทับที่ดินเดิมและกลบทับด้วยดินสะอาดอีกครั้งหนึ่ง ป้องกันสารตะกั่วรั่วไหลสู่ภายนอก พร้อมทั้งเฝ้าติดตามผลอย่างต่อเนื่อง

นอกจากนี้ ที่ประชุมยังอนุมัติโครงการจัดซื้อเครื่องหาพิกัดด้วยสัญญาณดาวเทียม(GNSSชนิด Rover) 88 ชุดและเห็นชอบให้ใช้เงินจ่ายขาดจากกองทุนการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมเป็นค่าใช้จ่ายตามโครงการดังกล่าว วงเงิน36 ล้าบาท ทดแทนระบบสำรวจรังวัดเดิมของส.ป.ก. โดยเทคโนโลยีด้านการสำรวจรังวัดใหม่ที่ส.ป.ก. จะนำมาใช้นี้คือระบบโครงข่ายการรังวัดด้วยดาวเทียมแบบจลน์ (RTK GNSS Network) ซึ่งเป็นระบบที่ให้ผลสำรวจรังวัดและแผนที่ถูกต้องแม่นยำ ตรงตามภูมิประเทศ และเป็นที่ยอมรับของสากล ช่วยเพิ่มศักยภาพงานสำรวจรังวัดของ ส.ป.ก. ทำให้บริหารจัดการที่ดินของรัฐได้อย่างมีประสิทธิภาพ และแก้ข้อพิพาทเรื่องแนวเขตที่ดินระหว่างเกษตรกรด้วยกันเองได้ นอกจากนี้ ยังนำไปเชื่อมโยงกับข้อมูลแผนที่ของหน่วยงานอื่นเพื่อบูรณาการการแก้ปรับปรุงแผนที่แนวเขตที่ดินของรัฐแบบบูรณาการ หรือ One Mapตามนโยบายรัฐบาลอีกด้วย

ที่ประชุม คปก. ยังอนุมัติให้ ส.ป.ก. ดำเนินโครงการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและสาธารณูปโภคภายใต้โครงการจัดที่ดินทำกินให้ชุมชนตามนโยบายรัฐบาล (คทช.)จ.ชลบุรี และเห็นชอบให้ใช้เงินจ่ายขาดจากกองทุนการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมเป็นค่าใช้จ่ายตามโครงการดังกล่าว 2 รายการคือ 1) การขยายเขตไฟฟ้าในชุมชนและใช้ในระบบประปาบาดาลและหอถังสูงในพื้นที่ชุมชนเขาซก ต.เขาซก อ.หนองใหญ่ และ 2) การขยายเขตไฟฟ้าในชุมชนและใช้ในระบบประปาบาดาลและหอถังสูง ในพื้นที่ชุมชนบ่อทอง ต.บ่อทอง อ.บ่อทอง วงเงินรวม5.3 ล้านบาท ซึ่งเมื่อโครงการนี้แล้วเสร็จจะช่วยให้เกษตรกรในพื้นที่ที่ได้รับการจัดสรรที่ดินทำกิน 89 ราย เนื้อที่ 1,640 ไร่ มีระบบไฟฟ้าและน้ำประปาใช้และประกอบอาชีพเกษตรกรรมต่อไปได้อย่างมั่นคง

นายฉกาจ ฉันทจิระวัฒน์  ผู้อำนวยการสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตรที่ 4 จ.ขอนแก่น (สศท.4) สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร(สศก.) เปิดเผยถึงแนวทางบริหารจัดการพื้นที่ตามแผนที่เกษตร เพื่อการบริหารจัดการเชิงรุก (Agri – Map) ในจ.ขอนแก่น พบว่าสินค้าเกษตรสำคัญที่มีมูลค่าทางเศรษฐกิจสูงสุดของจังหวัด ได้แก่ ข้าวเหนียวนาปี ข้าวหอมมะลิ และอ้อยโรงงาน  โดยข้อมูลสำรวจสินค้า ทั้ง 3 ชนิดพบว่า จ.ขอนแก่น มีพื้นที่ปลูกข้าวที่เหมาะสม(S1,S2) 2.39 ล้านไร่  และพื้นที่ไม่เหมาะสม (S3,N) 3.28 ล้านไร่  โดยผลตอบแทนสุทธิจากการผลิต ข้าวเหนียวนาปี ในพื้นที่เหมาะสม (S1,S2) เกษตรกรได้กำไร 1,743 บาท/ไร่ ส่วนพื้นที่ไม่เหมาะสม (S3,N) เกษตรกรขาดทุน 1,735 บาท/ไร่ ส่วนข้าวหอมมะลิ พื้นที่เหมาะสม (S1,S2) เกษตรกรได้กำไร 1,822 บาท/ไร่ ส่วนพื้นที่ไม่เหมาะสม (S3,N) เกษตรกรขาดทุน 1,791 บาท/ไร่

อ้อยโรงงาน มีพื้นที่เหมาะสม (S1,S2) สำหรับการปลูก 2.36 ล้านไร่ และพื้นที่ไม่เหมาะสม (S3,N)  3.38 ล้านไร่  ผลตอบแทนสุทธิในพื้นที่เหมาะสม (S1,S2)  เกษตรกรได้กำไร 3,729 บาท/ไร่ ส่วนพื้นที่ไม่เหมาะสม(S3,N)  ได้กำไร 2,785 บาท/ไร่

หากพิจารณาสินค้าทางเลือกให้เกษตรกร เพื่อปรับเปลี่ยนการทำการเกษตรแทนการทำนาข้าวในพื้นที่ไม่เหมาะสม ตามแผนที่ Agri-Map จ.ขอนแก่น พบว่า ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์รุ่น1 ให้ผลตอบแทนสุทธิที่สูงกว่าข้าวเหนียวนาปี โดยมีต้นทุน 4,076 บาท/ไร่ คิดเป็นผลตอบแทนสุทธิ เกษตรกรได้กำไร 452 บาท/ไร่ ถั่วลิสงรุ่น2 (ฤดูแล้ง)  มีต้นทุน 7,454 บาท/ไร่ เกษตรกรได้กำไร 1,841 บาท/ไร่  และถั่วเหลืองรุ่น2 (ฤดูแล้ง) ต้นทุน 2,107 บาท/ไร่ เกษตรกรได้กำไร 1,622 บาท/ไร่

ทั้งนี้  ยังมีพืชอีกหลายชนิดที่เป็นที่ต้องการของตลาด อาทิ ข้าวโพดต้นสด ไม้ดอก พืชผัก หญ้าเนเปียร์ การเลี้ยง หมูหลุม และโคเนื้อ ซึ่งเป็นทางเลือกให้เกษตรกรเพิ่มรายได้อีกทางหนึ่ง อย่างไรก็ตาม เกษตรกรต้องศึกษาข้อมูลรอบด้าน โดยเฉพาะการผลิตพืช/เลี้ยงสัตว์ชนิดใหม่ที่ยังไม่เคยดำเนินการ ประกอบกับศึกษาข้อมูลการตลาดให้รอบคอบ ผู้สนใจสอบถามข้อมูลได้ที่สศท.4 โทร. 0-4326-1513  หรืออี-เมล zone4@oae.go.th

นางอัญชนา ตราโช รองเลขาธิการสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) เปิดเผยว่า สศก. ร่วมกับสมาคมมันสำปะหลัง 4 สมาคม ประกอบด้วย สมาคมการค้ามันสำปะหลังไทย สมาคมโรงงานผลิตภัณฑ์มันสำปะหลังไทย สมาคมโรงงานผู้ผลิตมันสำปะหลังภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และสมาคมแป้งมันสำปะหลังไทย เพื่อติดตามสถานการณ์มันสำปะหลัง ณ ประเทศกัมพูชา และเวียดนาม ระหว่างวันที่ 13-18 มกราคม 2562 ซึ่งทั้ง 2 ประเทศเป็นแหล่งผลิตมันสำปะหลังสำคัญ โดยไทยนำเข้ามันสำปะหลังสดและมันเส้นจากกัมพูชาเพื่อรวบรวมปรับปรุงคุณภาพ/แปรรูปส่งออกเป็นจำนวนมาก ขณะที่เวียดนามถือเป็นประเทศคู่แข่งสำคัญของไทย

จากการติดตามสถานการณ์การผลิตมันสำปะหลังที่กัมพูชา ใน 5 จังหวัด (เสียมราฐ,อุดรมีชัย, พระวิหาร, รัตนคีรี และ ตโบงฆมุม) และเวียดนาม 2 จังหวัด (ญาลาย และกว่างหงาย)คาดว่า ผลผลิตมันสำปะหลัง ปี 2561/62 ในพื้นที่ดังกล่าว จะเพิ่มขึ้นจากปีที่ผ่านมา เนื่องจากราคามันสำปะหลัง ปี 2560/61 ปรับตัวสูงขึ้น ส่งผลให้เกษตรกรขยายพื้นที่ปลูก และดูแลเอาใจใส่ต้นมันสำปะหลังดีขึ้น อย่างไรก็ตาม จากการลงพื้นที่ พบต้นมันสำปะหลังที่แสดงอาการคล้ายใบด่างมันสำปะหลังในทุกจังหวัด แต่การแพร่ระบาดมีเพียงบางพื้นที่ จึงคาดว่าไม่ส่งผลกระทบต่อภาพรวมของผลผลิตมันสำปะหลังในพื้นที่ให้ลดลง

สำหรับสถานการณ์การผลิตมันสำปะหลังของไทย ปี 2561/62 (ตุลาคม 2561 ถึง กันยายน 2562) ข้อมูล  ณ ธันวาคม 2561  คาดว่า มีเนื้อที่เก็บเกี่ยว 8.40 ล้านไร่ เมื่อเทียบกับปี 2560/61 เพิ่มขึ้นร้อยละ 4.73 ผลผลิต 29.97 ล้านตัน เพิ่มขึ้นร้อยละ 7.53 และผลผลิตต่อเนื้อที่เก็บเกี่ยว 3,566 ตัน/ไร่ เพิ่มขึ้นร้อยละ 2.65  เนื่องจากในปี 2561 ราคาหัวมันสำปะหลังที่เกษตรกรขายได้ปรับตัวสูงขึ้นมาก เฉลี่ย 2.25 บาท/กิโลกรัม  สูงกว่าปี 2560 ซึ่งเฉลี่ยที่ราคา 1.52 บาท/กิโลกรัม จึงจูงใจให้เกษตรกรขยายพื้นที่ปลูก ทำให้ผลผลิตต่อไร่เพิ่มขึ้น เนื่องจากสภาพอากาศเอื้ออำนวย ปริมาณน้ำฝนเหมาะแก่การเจริญเติบโตของต้นมันสำปะหลัง

ด้านราคามันสำปะหลังที่เกษตรกรขายได้ ณ ไร่นา เดือนมกราคม 2562 เฉลี่ยกิโลกรัมละ 2.27 บาท ลดลงจากเดือนธันวาคม 2561 ที่ราคากิโลกรัมละ 2.30 บาท หรือลดลงร้อยละ 1.30 เนื่องจากราคาส่งออกผลิตภัณฑ์มันสำปะหลัง(มันเส้น และแป้งมันสำปะหลัง) มีแนวโน้มลดลง ทั้งนี้ ช่วงเดือนมกราคม-มีนาคม 2562 เป็นช่วงที่ผลผลิตมันสำปะหลังออกสู่ตลาดมาก อาจทำให้ราคามันสำปะหลังปรับตัวลดลงได้

ทั้งนี้ ภาครัฐเตรียมแนวทางแก้ปัญหามันสำปะหลังทั้งระบบ โดยคณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบแนวทางการบริหารจัดการมันสำปะหลัง ปี 2561/62 รวม 7 โครงการ เมื่อวันที่ 22 มกราคม 2562  ประกอบด้วย 1) โครงการสนับสนุนเครื่องสับมันสำปะหลังขนาดเล็กเพื่อเพิ่มศักยภาพการแปรรูปมันสำปะหลัง 2)โครงการเพิ่มประสิทธิภาพการเพาะปลูกมันสำปะหลังระบบน้ำหยด 3) โครงการสินเชื่อเพื่อรวบรวมมันสำปะหลังและสร้างมูลค่าเพิ่มโดยสถาบันเกษตรกร 4)โครงการสินเชื่อเพื่อเป็นค่าใช้จ่ายฉุกเฉินสำหรับเกษตรกรผู้ปลูกมันสำปะหลัง 5) โครงการยกระดับคุณภาพมาตรฐานผลิตภัณฑ์มันสำปะหลังให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาด (มันเส้นสะอาด) 6) โครงการขยายโอกาสทางการค้าและพัฒนาศักยภาพผู้ส่งออกผลิตภัณฑ์มันสำปะหลัง และ7) โครงการกำกับดูแลการนำเข้ามันสำปะหลังจากประเทศเพื่อนบ้าน