นางดาเรศร์ กิตติโยภาส รองอธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตรเปิดเผยว่า ทะเบียนเกษตรกรคือ ข้อมูลของครัวเรือนผู้ประกอบการเกษตรที่แสดงถึงสถานภาพ และการประกอบอาชีพทางการเกษตรของครัวเรือน เกษตรกรที่มีทะเบียนเกษตรกรจะสามารถเข้าร่วมโครงการช่วยเหลือของรัฐบาล ได้รับความช่วยเหลือกรณีแปลงปลูกพืชเสียหายจากการประสบภัยพิบัติด้านพืช ตามระเบียบกระทรวงการคลัง และได้รับสิทธิซื้อและใช้สารพาราควอต ไกลโฟเซสและคลอร์ไพรีฟอส ตามประกาศกระทรวงเกษตรฯ เกษตรกรที่ขึ้นทะเบียนแล้วต้องปรับปรุงทะเบียนเกษตรกรทุกครั้ง เมื่อเริ่มต้นฤดูการผลิตใหม่ หลังเพาะปลูก 15-60 วัน สามารถปรับปรุงทะเบียนเกษตรกรได้ตลอดปี ขึ้นอยู่กับช่วงเวลาของแต่ละชนิดพืช หากเป็นเกษตรกรรายเดิมที่ต้องการเพิ่มแปลงใหม่ต้องติดต่อขึ้นทะเบียนเกษตรกรที่สำนักงานเกษตรอำเภอ แต่ถ้าเป็นเกษตรกรรายเดิมที่ใช้แปลงเดิม ติดต่อปรับปรุงทะเบียนเกษตรกรได้ที่สำนักงานเกษตรอำเภอ อาสาสมัครเกษตรหมู่บ้าน หรือบนแอพพลิเคชั่น DOAE Farmbook ที่กรมส่งเสริมการเกษตรพัฒนา ขึ้นในระบบปฏิบัติการIOS และ Android เพื่อช่วยอำนวยความสะดวกให้เกษตรกรแจ้งปรับปรุงข้อมูลในทะเบียนได้ด้วยตนเองผ่านโทรศัพท์มือถือสมาร์ทโฟน ทั้งยังเป็นช่องทางรับรู้ข้อมูลข่าวสารจากภาครัฐ รวมถึงใช้ตรวจสอบสิทธิ์เกษตรกรที่จะได้รับความช่วยเหลือกรณีประสบภัยพิบัติ หรือตามมาตรการแก้ปัญหาอื่นๆ ของภาครัฐได้อีกด้วย หากเกษตรกรท่านใดไม่ปรับปรุงสถานภาพติดต่อกันเป็นเวลา 3 ปี ตามที่นายทะเบียนประกาศให้ปรับปรุงข้อมูลเกษตรกร โดยเริ่มนับระยะเวลา 3 ปี คือ ตั้งแต่วันที่ 23 มิถุนายน 2560 เป็นต้นมา ถึงวันที่ 22 มิถุนายน 2563 ซึ่งปัจจุบันมีจำนวนถึง 896,871 ครัวเรือน ที่ยังไม่ได้มาปรับปรุงข้อมูลเกษตรกรกับกรมส่งเสริมการเกษตร หากครบระยะเวลาดังกล่าวแล้ว เกษตรกรที่ยังไม่ได้ปรับปรุงข้อมูลเกษตรกร 896,871 ครัวเรือน จะสิ้นสถานภาพเป็นเกษตรกรทันที ทำให้ไม่ได้รับสิทธิ์จากโครงการของรัฐบาล

ระบบฉันทามติ มีความจำเป็นมาก เพราะเป็นระบบที่ถ้อยทีถ้อยอาศัย ไม่ทำร้ายจิตใจแก่ผู้ที่ไม่เห็นด้วย หรือไม่มีความสุขหรือไม่สบายใจกับสิ่งที่เสียงส่วนใหญ่เห็นชอบ แม้คนที่ไม่เห็นด้วยนั้นมีเพียงคนเดียวก็ตาม ทั้งนี้ เท่ากับเป็นการแสดงออกถึงความรู้สึกเห็นอกเห็นใจซึ่งกันและกัน ไม่ใช่เอาตามที่หมู่มากลากไปโดยไม่คำนึงถึงคนส่วนน้อย เพราะถ้าเป็นดังนั้น หวั่นเกรงว่าการรวมกันจะอยู่ไม่ยืด อาจมีสมาชิกบางคนไม่พอใจแล้วลาออกไปง่ายๆ อันนี้ต่างจากระบบการลงมติขององค์การสหประชาชาติ ที่แม้จะใช้ระบบเสียงข้างมากตัดสิน แต่สมาชิกก็ยังเกาะติดอยู่ไม่แยกตัวออกไป เนื่องจากประโยชน์แห่งการเป็นสมาชิกสหประชาชาตินั้นมีมากในด้านความมั่นคงและเศรษฐกิจ ทว่าสำหรับแอปเตอร์เราได้ยึดถือระบบฉันทามตินี้มาตั้งแต่ต้น จึงทำให้สามารถรวมตัวกันเป็นองค์กรที่แนบแน่นมาจวบจนกระทั่งปัจจุบัน ซึ่งถ้าผมจำไม่ผิด อาเซียนเองก็ใช้ระบบนี้เช่นเดียวกัน

ระเบียบวาระพิเศษ ในการต่ออายุผู้จัดการทั่วไปของผมนี้ ความจริงก่อนที่จะนำเสนอที่ประชุมคณะมนตรีครั้งนี้ ก็ได้มีการจัดตั้งคณะทำงานประกอบด้วย มาเลเซีย ญี่ปุ่น และไทย เพื่อทำการประเมินความเหมาะสมในด้านต่างๆ ของผมมาก่อนแล้วในช่วงต้นปี ตอนนั้นคณะทำงานมาประเมินกันที่สำนักเลขานุการแอปเตอร์ในประเทศไทย ผมต้องนำเสนอผลงานที่ทำมาพร้อมตอบข้อซักถามต่างๆ จนกระทั่งคณะทำงานพอใจและให้คะแนนเห็นชอบ พร้อมทั้งนำมาเสนอที่ประชุมใหญ่ โดยระหว่างการพิจารณาในที่ประชุมใหญ่นั้น ผมต้องออกไปอยู่นอกห้องประชุม และผู้แทนคณะทำงานจะเป็นผู้นำเสนอ หลังจากนั้น ประธานในที่ประชุมจะใช้วิธีถามเป็นรายประเทศว่าจะรับรองยินยอมไหม จนเสร็จครบทุกประเทศที่มาประชุม ซึ่งต้องไม่มีค้านแม้แต่คนเดียว ปรากฏว่าผมได้รับความอนุเคราะห์จากสมาชิกทุกประเทศให้ดำรงตำแหน่งต่อไปอีก 1 สมัย 3 ปี ดังที่กล่าวมาแล้วข้างต้น

เล่าเสียยาวเลย เรื่องของผม แต่ก็ได้เน้นให้ท่านผู้อ่านได้ทราบระบบและเจตนารมณ์ของการลงมติแบบต่างๆ ซึ่งน่าจะก่อให้เกิดประโยชน์ครับ การจัดประชุมคณะมนตรีแอปเตอร์ ครั้งที่ 7 จัดขึ้นที่โรงแรมในเมืองปุตราจายา ซึ่งเป็นเมืองใหม่ของมาเลเซียและเป็นที่ตั้งของหน่วยงานราชการต่างๆ ของประเทศ หลายท่านคงได้มีโอกาสไปสัมผัสมาแล้ว แต่บางท่านอาจไม่เคยไป ก็อยากจะเล่าสักเล็กน้อยว่า มันเป็นวิสัยทัศน์ของผู้นำประเทศที่ต้องการแก้ปัญหาความแออัดของเมืองหลวงอย่างกัวลาลัมเปอร์ จึงย้ายสถานที่ราชการหน่วยงานต่างๆ ให้ไปอยู่อีกที่หนึ่ง ความจริงวิธีการแบบนี้ ไม่ใช่ของใหม่ หลายประเทศนิยมทำมาแล้ว ในสหรัฐอเมริกา เมืองที่เป็นศูนย์ราชการของประเทศ หรือของรัฐ หรืออาจเรียกว่าเมืองหลวงก็ได้ มักจะไม่ใช่เมืองใหญ่ที่เป็นแหล่งค้าขายท่องเที่ยวหรือเป็นศูนย์กลางทางธุรกิจ ในฟิลิปปินส์เองก็มีการย้ายศูนย์ราชการออกไปจากกรุงมะนิลาไปอยู่เมืองเกซอน แต่เผอิญไปไม่ไกล ปัจจุบันจึงกลายเป็นเมืองติดกันกับกรุงมะนิลาที่แผ่ขยายออกไปแบบหนีไม่ออก แก้ความแออัดไม่ได้ ประเทศไทยเราก็คิดเรื่องนี้มามาก เริ่มตั้งแต่จะไปตั้งเมืองหลวงที่เพชรบูรณ์ สมัยจอมพล ป.พิบูลสงคราม (แต่แพ้มติย้ายเมืองในสภาฯ) และก็มีพูดถึงย้ายไปฉะเชิงเทราบ้าง เขื่อนป่าสักบ้าง แต่ก็ไม่สำเร็จสักที ทั้งนี้ เพราะบ้านเรามีคนชอบค้านเยอะ คิดจะทำอะไรจึงสำเร็จยากมาก ดีไม่ดีอาจถูกกล่าวหาว่ามีผลประโยชน์ หรือเอื้อนายทุน เสียผู้เสียคนมาก็เยอะแล้ว บ้านเมืองเลยไปไม่ถึงไหน อ้าว พูดไปพูดมากลับบ่นถึงเรื่องสังคมไทยไปเสียนี่ คือกำลังจะชื่นชมกับประเทศมาเลเซียที่เขาคิดและทำได้ตามที่คิด การตั้งเมืองปุตราจายา ห่างจากกรุงกัวลาลัมเปอร์ไกลพอสมควร นั่งรถก็คงเกือบชั่วโมง กว่าเมืองจะขยายมาติดกันคงนานทีเดียว การมาตั้งเมืองศูนย์ราชการใหม่ ทำให้กัวลาลัมเปอร์ หลวมขึ้นอย่างเห็นได้ชัด รถราไม่ติด หรือติดน้อยมาก การปรับผังเมืองเพื่อสร้างระบบขนส่งมวลชนมีประสิทธิภาพมาก จากที่เป็นเมืองธรรมดาไม่ต่างจากประเทศไทยมากนัก กลับกลายเป็นเมืองที่มีความเจริญและมีความสะดวกสบายเกือบเทียบเท่าสิงคโปร์ไปแล้ว การย้ายเมืองศูนย์ราชการอีกประเทศที่สุดโต่งไปอีกด้าน คือ กรุงเนปิดอว์ ของเมียนมา ที่นั่นย้ายไปไกลลิบแบบหนีเข้าป่าดงไปเลย ทั้งเมืองจึงมีแต่ตึกอาคารทำงานของราชการ อาจมีตลาดอยู่บ้างก็เป็นศูนย์การค้าใหญ่ไม่กี่แห่ง และก็มีโรงแรมใหญ่ๆ ที่ไม่ค่อยมีแขกพักมากนัก มาจบเรื่องเมืองหลวงที่เมียนมา แต่ยังมีเรื่องเล่าอื่นอีกเยอะ รออ่านครับ

ชาญพิทยา ฉิมพาลี

chanpithya@apterr.org

นางอัญชนา  ตราโช รองเลขาธิการสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยว่า จากแนวทางขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทยแลนด์ 4.0 ของรัฐบาล ซึ่งเน้นปรับเปลี่ยนโครงสร้างเศรษฐกิจของประเทศไปสู่เศรษฐกิจที่ขับเคลื่อนด้วยนวัตกรรม อากาศยานไร้คนขับ หรือโดรนนับเป็นอีกนวัตกรรมที่ได้รับความนิยมและหลายประเทศนำมาปรับใช้กับภาคเกษตรได้มีประสิทธิภาพ อาทิ ญี่ปุ่น จีน เกาหลีใต้และสหรัฐ ปัจจุบันโดรนถูกนำมาใช้ตรวจสอบพื้นที่เพาะปลูก เพื่อวิเคราะห์หาการเจริญเติบโตของพืชแต่ละจุด การถ่ายภาพทางอากาศโดยใช้ระบบ GPS การพ่นยา หว่านเมล็ดพันธุ์และหว่านปุ๋ย ซึ่งทำงานได้มีประสิทธิภาพมากกว่าการใช้แรงงานคน ประหยัดเวลาพ่นสารกำจัดศัตรูพืชและลดปริมาณใช้สารเคมี

สำหรับประเทศไทย กระทรวงเกษตรฯโดยกรมวิชาการเกษตร ได้ทดลองนำโดรนมาพ่นสารชีวภัณฑ์ในแปลงผักคะน้า หอม ผักชี นาข้าว และไร่อ้อย ซึ่งพบว่าการใช้โดรนพ่นสารชีวภัณฑ์ลดเวลาพ่นเมื่อเปรียบเทียบกับการใช้แรงงานคนที่ใช้เครื่องสะพายหลังติดเครื่องยนต์ 4-5 เท่า และลดปริมาณใช้สารเคมีลงร้อยละ 30-50 อย่างไรก็ตาม โดรนเพื่อการเกษตรที่จำหน่ายในตลาดราคาสูง อยู่ระหว่าง 219,000-330,000 บาท/เครื่อง สศก. จึงทำวิจัยเรื่อง การศึกษาความคุ้มค่าการใช้อากาศยานไร้คนขับ (โดรน) ช่วยทำนาในภาคกลาง และภาคเหนือตอนล่าง เพื่อศึกษาต้นทุนและผลตอบแทนการใช้และไม่ใช้โดรนในการช่วยทำนา และจากการสำรวจเบื้องต้นในจ.สระบุรี นครสวรรค์ ลพบุรี ชัยนาท ผลการศึกษาเบื้องต้นพบว่า เกษตรกรที่จ้างบริการโดรนพ่นสารกำจัดวัชพืช/แมลงศัตรูพืช และการพ่นฮอร์โมนบำรุงข้าว ซึ่งการใช้โดรนพ่นลดเวลาลงเมื่อเทียบกับการใช้แรงงานคน 3-5 เท่า ทั้งนี้ ขึ้นอยู่กับทักษะของผู้ควบคุมโดรน สามารถลดปริมาณใช้สารเคมีลงร้อยละ 15-20 และไม่มีสารตกค้างในตัวผู้ปฏิบัติงาน

สำหรับการคิดค่าบริการพ่นสารโดยใช้โดรน จะเท่ากับค่าจ้างแรงงานคนคือ ไร่ละประมาณ 50-80 บาท  แต่กรณีเป็นพื้นที่ห่างไกลจะคิดค่าบริการเพิ่มขึ้นตามระยทาง ดังนั้น การใช้โดรนช่วยพ่นสารดังกล่าว ส่งผลให้เกษตรกรลดเวลา ลดสารเคมีและข้าวไม่เสียหาย ด้านเกษตรกรที่ยังไม่จ้างบริการโดรนพ่น พบว่าบางส่วนสนใจจ้างบริการโดรนดูแลรักษานาข้าวครั้งต่อไป เนื่องจากเห็นการใช้โดรนพ่นจากพื้นที่นาแปลงใกล้เคียง แต่บางส่วนยังไม่แน่ใจจะใช้บริการ เพราะยังขาดความรู้ และมีพื้นที่ปลูกอยู่ห่างไกลจากพื้นที่ที่ใช้บริการโดรนฉีดพ่น ทำให้ไม่พบเห็นการใช้โดรนจากพื้นที่ใกล้เคียง

สำหรับผู้ประกอบการที่ให้บริการโดรนฉีดพ่นสารที่ทำมานาน พบว่า ต้องการโดรนพ่นสารเพิ่ม แต่ยังมีไม่เพียงพอที่จะให้บริการลูกค้า เนื่องจากขาดแคลนทุนทรัพย์ซื้อโดรนซึ่งมีราคาแพง จึงต้องการให้รัฐบาลเข้ามาสนับสนุนสินเชื่อ ดอกเบี้ยต่ำ ในการจัดซื้อโดรนให้เพียงพอ ทั้งนี้ การใช้โดรนช่วยทำนา เป็นแนวทางหนึ่งในการนำเทคโนโลยีมาใช้ทดแทนแรงงานคนตามนโยบายรัฐบาล เนื่องจากการใช้โดรนลดเวลาทำงาน ลดใช้สารเคมี และไม่ทำให้ผลผลิตเสียหาย แต่โดรนและอะไหล่มีราคาแพง อีกทั้ง ผู้ควบคุมโดรนต้องมีทักษะความชำนาญสูง ซึ่งผู้ประกอบการใช้โดรนหรือกลุ่มเกษตรกรที่ต้องการซื้อโดรนมาใช้งาน จำเป็นต้องมีเงินทุนและผู้ควบคุมโดรนที่ชำนาญ จึงจะเกิดประสิทธิภาพทางการเกษตร โดยปลายเดือนพฤษภาคมนี้ สศก.จะลงพื้นที่จ.พิษณุโลก กำแพงเพชร และอุตรดิตถ์ เพื่อศึกษาข้อมูลความคุ้มค่าการใช้โดรนดูแลรักษานาข้าวและจะรายงานผลศึกษาข้อมูลเปรียบเทียบต้นทุน ผลตอบแทน จากการใช้และไม่ใช้โดรนดูแลรักษานาข้าวในโอกาสต่อไป

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า อากาศร้อนและมีฝนตกระยะนี้ กรมวิชาการเกษตร เตือนเกษตรกรผู้ปลูกชาโยเต้ (ฟักแม้ว หรือมะระหวาน) ให้หมั่นสังเกตอาการโรคเน่าของหัวพันธุ์และต้นกล้า ที่พบได้ในระยะเพาะต้นกล้า มักพบเส้นใยของเชื้อราลักษณะหยาบ มีสีขาวบนหัวพันธุ์หรือบริเวณโคนต้นกล้า ต่อมาเชื้อราจะสร้างเม็ดสีขาวแล้วเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลดำคล้ายเมล็ดผักกาดปนอยู่กับเส้นใย จึงมักเรียกว่า ราเม็ดผักกาด ทำให้หัวพันธุ์เน่า ต้นกล้าที่งอกจะเหี่ยวและตายในที่สุด

สำหรับระยะเพาะต้นกล้า เกษตรกรควรหมั่นตรวจแปลงปลูก หากพบหัวพันธุ์หรือต้นกล้าเริ่มแสดงอาการของโรค ให้ถอนและขุดดินบริเวณที่พบเป็นโรคนำไปเผาทำลายทิ้งนอกแปลงปลูก จากนั้นให้รดดินในหลุมและบริเวณใกล้เคียงด้วยสารป้องกันกำจัดเชื้อราคาร์บอกซิน 75% ดับเบิลยูพี อัตรา 15 กรัม ต่อน้ำ 20 ลิตร หรือสารโทลโคลฟอส-เมทิล 50% ดับเบิลยูพี อัตรา 20 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร หรือสารอีไตรไดอะโซล 24% อีซี อัตรา 20 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร หรือสารอีไตรไดอะโซล + ควินโตซีน 6% + 24% อีซี อัตรา 30-40 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร โดยให้รดสารป้องกันกำจัดเชื้อราทุก 5 วัน อย่างน้อย 2 ครั้ง เพื่อป้องกันเชื้อราแพร่ไปยังต้นข้างเคียง

หลังเก็บเกี่ยวผลผลิตแล้ว เกษตรกรควรเก็บซากพืชที่เป็นโรคนำไปเผาทำลายนอกแปลงปลูก และก่อนการปลูกชาโยเต้ เกษตรกรควรไถพรวนพลิกดินขึ้นมาตากแดด 2-3 แดด โดยไถให้ลึกจากผิวดินมากกว่า 20 เซนติเมตร และตากดินนานกว่า 2 สัปดาห์ เพื่อฆ่าเชื้อโรคที่อาจตกค้าง และช่วยลดปริมาณเชื้อในดินลงได้มาก จากนั้นให้ใส่ปูนขาวหรือโดโลไมท์เพื่อปรับสภาพดิน และเลือกใช้หัวพันธุ์หรือกิ่งพันธุ์คุณภาพดีจากแหล่งปลอดโรค ส่วนการใช้วัสดุคลุมดินในระยะเพาะกล้าไม่ควรคลุมหนาเกินไป เพราะจะทำให้เกิดความชื้นสูงและเหมาะกับการระบาดของโรคได้

นายวิวัฒน์ ศัลยกำธร รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กล่าวมอบนโยบายขับเคลื่อนเกษตรกรรมยั่งยืนของกระทรวงเกษตรฯ ในโอกาสเป็นประธานเปิดโครงการประชุมเชิงปฏิบัติการขับเคลื่อนเกษตรกรรมยั่งยืนในพื้นที่ ส.ป.ก. “ดิน น้ำ ป่า ต้องมาพร้อม แต่บูรณาการต้องมาก่อน” ณ ศูนย์ภูมิรักษ์ธรรมชาติ บ้านท่าด่าน จ.นครนายกว่า ขณะนี้ทั่วโลกรวมทั้งประเทศไทยประสบปัญหาสภาพอากาศแปรปรวนปัญหาหมอกควันซึ่งเกิดจากการก่อมลพิษทางอากาศจากการเผาวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรปัญหาสำคัญอีกประการคือ การสูญเสียดินจากการตัดไม้ทำลายป่า เผาป่าถางป่า ทำให้หน้าดินเปิด และถูกชะล้างง่าย ดินคุณภาพเสื่อม เมื่อดินถูกทำลายจะส่งผลกระทบทั้งทางด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม ดังนั้น ประชากรไทยจึงควรหันมาอนุรักษ์ฟื้นฟูดิน และเพิ่มทรัพยากรให้คงอยู่และมีมากขึ้น โดยน้อมนำหลักการปลูกป่า 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 ที่พระราชทานไว้เพื่อให้เกิดการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ พร้อมกับอยู่บนพื้นฐานของความต้องการด้านเศรษฐกิจและสังคมของประชาชนมาปรับใช้ หากประชากรช่วยปลูกต้นไม้เพิ่มขึ้น โดยเฉพาะในพื้นที่ ส.ป.ก.ซึ่งมีประมาณ 40 ล้านไร่ จะเพิ่มพื้นที่ผืนป่าสีเขียวไว้สร้างความร่มเย็นให้ประเทศได้

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ โดยสำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม (ส.ป.ก.) จึงจัดประชุมเชิงปฏิบัติการขับเคลื่อนเกษตรกรรมยั่งยืนในพื้นที่ ส.ป.ก.  เพื่อนำเสนอกรอบแนวทางขับเคลื่อนแผนบริหารจัดการเกษตรกรรมยั่งยืนของกระทรวงเกษตรฯและงานวนเกษตรในพื้นที่ ส.ป.ก. ตลอดทั้งแลกเปลี่ยนความคิดเห็น และเสนอแนวทางการทำงานให้บรรลุเจตนารมณ์ในการเพิ่มพื้นที่สีเขียวและพื้นที่ป่าของประเทศ

“การน้อมนำแนวพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 และรัชกาลที่ 10 มาขับเคลื่อนและต่อยอดพัฒนาพื้นที่ป่า เพื่อเพิ่มพื้นที่สีเขียวของ ส.ป.ก. จะทำให้เกิดความมั่นคงยั่งยืน และขยายผลไปยังพื้นที่อื่นของประเทศ โดยการจัดงานครั้งนี้ จะนำไปสู่การบรรลุเป้าหมายของรากฐานสำคัญในการสร้างสมดุลทางเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม เกิดความร่วมมือระหว่างหน่วยงานภาครัฐ เอกชนวิสาหกิจในการเพิ่มพื้นที่สีเขียวและพื้นที่ป่าไม้ของประเทศ เกิดความมั่นคงทางอาหาร เกิดสมดุลของระบบนิเวศ ประชากรมีทรัพยากรใช้อย่างยั่งยืน สิ่งสำคัญคือ ประชาชนต้องช่วยกันหยุดการชะล้างหน้าดิน สร้างความอุดมสมบูรณ์ให้ดินมากขึ้น” นายวิวัฒน์ กล่าว

วันจันทร์ที่ผ่านมา ผมมีโอกาสไปร่วมการประชุมวิชาการประจำปี 2562 ของกรมวิชาการเกษตร ที่โรงแรมรามาการ์เดนส์ ซึ่งการประชุมวิชาการประจำปีเป็นเรื่องจำเป็นของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับงานวิจัยและพัฒนา เพราะเป็นเวทีแสดงผลงานและเกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างนักวิชาการด้วยกันเองร่วมกับผู้เกี่ยวข้อง

ปีนี้กรมวิชาการเกษตรจัดในประเด็น “ปฏิรูปภาคการเกษตรไทย ด้วยงานวิจัยและพัฒนา” นอกจากจะมีการมอบรางวัลให้กับนักวิจัยที่มีผลงานดีเด่น ยังมีการมอบรางวัลให้กับเกษตรกร GAP ดีเด่น และผู้ประกอบการที่ได้มาตรฐาน GMP/HACCP ดีเด่นอีกด้วย ถือว่าเป็นการสร้างขวัญกำลังใจให้กับคนทำงานทุกคน

ประเด็นที่ผมสนใจคือการเสวนาทางวิชาการที่นำนักวิจัยรุ่นใหม่ที่ได้รับรางวัลมานำเสนอผลงานและมุมมองในการทำงาน หนึ่งในนั้นคือนักวิชาการจากศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรกาฬสินธุ์ที่นำเสนอการนำเทคโนโลยีของกรมวิชาการเกษตรไปถ่ายทอดผ่านกลุ่มเกษตรกรที่มีความเข้มแข็ง โดยเฉพาะกลุ่ม YSF และผ่านการทำงานร่วมกับ ศพก. ตอบคำถามของการนำงานวิจัยไปใช้ประโยชน์ได้โดยตรง เห็นผล โดยไม่ต้องผ่านกลไกที่ระบบราชการกำหนด และขยายองค์ความรู้ได้อย่างรวดเร็วและกว้างขวาง ยิ่งในยุคดิจิทัลที่ทุกอย่างอยู่ในโทรศัพท์มือถือ ความสำเร็จของงานวิจัยใช้ได้จริงวัดผลกันได้ไม่นาน ความสุขและความภาคภูมิใจของนักวิจัยรุ่นใหม่ที่ผลงานวิจัยเป็นที่ยอมรับของเกษตรกร และประสบการณ์การทำงานกับเกษตรกรโดยตรงทำให้นักวิจัยมีประเด็นการวิจัยใหม่ที่ท้าทายให้ลงมือทำได้ตลอดเวลา

ย้อนหลังไปเมื่อปี 2552 เมื่องานถ่ายทอดเทคโนโลยีจากผลงานวิจัยของนักวิจัยลงไปสู่ไร่นามีปัญหา จึงได้ปรับเปลี่ยนจากสถานีทดลองมาเป็นศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรแทน มุ่งเน้นให้เป็นศูนย์ที่ทำงานวิจัยกับเกษตรกร สร้างชุดเทคโนโลยีที่เหมาะสมกับแต่ละพื้นที่ ตอบสนองความต้องการของเกษตรกร เป็นงานวิจัยทางการเกษตรที่แม่นยำและเป็นที่ยอมรับ ผมยังจำได้ว่าในช่วงนั้นมีผู้บริหารของกรมวิชาการเกษตรหลายคนคัดค้านแนวทางดังกล่าว โดยมองว่าเป็นการทำให้คุณค่าของนักวิจัยด้อยลง และมีโอกาสสูญเสียในทางบริหาร ช่วงเวลา 10 ปีที่ผ่านมาเป็นบทพิสูจน์อย่างดี

ผมย้ำทุกครั้งที่มีโอกาสทั้งในเวทีต่างๆ หรือวงสนทนาทั่วไปก็ตาม ขอให้ระลึกเสมอว่า สิ่งสำคัญของการพัฒนาอาชีพเกษตรคือการทำการเกษตรอย่างชาญฉลาด ยืนบนพื้นฐานความรู้และเทคโนโลยีที่มีการพิสูจน์แล้ว งานวิจัยทำได้ทั้งเกษตรกรและนักวิชาการ แต่ระยะเวลาและขั้นตอนต่างกัน งานวิจัยที่รัฐลงทุน เกษตรกรควรได้นำไปใช้ให้เกิดประโยชน์อย่างแท้จริงและสูงสุด ผมรอชื่นชมผลงานของศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรที่จะเป็นสะพานเชื่อมงานวิจัยลงสู่พื้นที่ให้ครอบคลุมมากขึ้นไปอีกสมกับเจตนารมณ์ของการเกิดขึ้นมาของศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรที่แท้จริง เป็นความเหมือนที่แตกต่าง ระหว่างการถ่ายทอดตามระบบกับงานที่ถ่ายทอดผ่านศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตร

นายกฤษฎา บุญราช รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยว่า กระทรวงเกษตรฯร่วมกับองค์กรความร่วมมือต่างประเทศเยอรมนี หรือ GIZ จัดทำโครงการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตและลดภาวะโลกร้อนจากการทำนาเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน หรือโครงการ Thai Rice NAMA ซึ่งได้รับการสนับสนุนงบประมาณ 14.9 ล้านยูโร (คิดเป็นเงินไทยประมาณ 600 ล้านบาท) จากรัฐบาลเยอรมนี รัฐบาลสหราชอาณาจักร รัฐบาลเดนมาร์กและสหภาพยุโรป ผ่านโครงการ NAMA Facility ระยะเวลาดำเนินโครงการ 5 ปี (2561 – 2566) สำหรับดำเนินงานพัฒนาการผลิตข้าวของเกษตรกร 100,000 ครัวเรือนใน 6 จังหวัดภาคกลาง ได้แก่ ชัยนาท สิงห์บุรี อ่างทอง พระนครศรีอยุธยา ปทุมธานี และสุพรรณบุรี ครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 2.8 ล้านไร่ โครงการมีวัตถุประสงค์หลัก  3 ประการ คือ 1) เพื่อก่อให้เกิดผลประโยชน์ร่วมแก่เกษตรกรทั้งการทำนาแบบลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และการผลิตข้าวที่ได้มาตรฐานการผลิตข้าวที่ยั่งยืน (Thai Rice GAP++) 2) เพื่อพัฒนาและขยายธุรกิจการให้บริการเทคโนโลยีการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในการทำนา และ3) เพื่อให้มีมาตรการจูงใจที่สนับสนุนให้ภาคการผลิตข้าวทั้งระบบสามารถลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก

นางสาวดุจเดือน ศศะนาวิน รองปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กล่าวเพิ่มเติมว่า การดำเนินการโครงการนี้จะมุ่งเน้นให้เกษตรกรรายย่อยปรับเปลี่ยนวิธีการทำนาแบบปัจจุบันไปสู่การทำนาที่ปล่อยก๊าซเรือนกระจกต่ำ และเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตพันธุ์ข้าวและเทคโนโลยีเฉพาะที่เหมาะสมกับพื้นที่ทั้งการปรับพื้นที่ให้เสมอกันการปลูกแบบเปียกสลับแห้งการใส่ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดินการจัดการฟางและตอซังเพื่อลดการเผา และอื่นๆ ซึ่งจะประหยัดน้ำและลดน้ำท่วมในแปลงลง โดยโครงการจะตั้งกองทุนหมุนเวียน และฝึกอบรมเพื่อสนับสนุนให้เกษตรกรเข้าถึงเทคโนโลยีการผลิตข้าวที่ช่วยลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก โครงการได้รับความร่วมมือจากธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) ปล่อยสินเชื่อสีเขียวให้ผู้ให้บริการเทคโนโลยีทางการเกษตร  เพื่อช่วยลดการปล่อยก๊าซ เรือนกระจก นอกจากนี้ โครงการจะให้การสนับสนุนหน่วยงานภาครัฐ ในกำหนดนโยบายและมาตรการสนับสนุนต่างๆ เพื่อสร้างแรงจูงใจในการผลิตข้าวที่ปล่อยก๊าซเรือนกระจกต่ำ รวมทั้ง การพัฒนามาตรฐาน Thai Rice GAP++ เพื่อให้เกิดการเชื่อมโยงตลาดและห่วงโซ่คุณค่า รวมถึงการขยายผลในพื้นที่อื่นต่อไป ทั้งนี้ คาดว่าจะมีผู้ได้รับผลประโยชน์ที่เป็นเกษตรกรและผู้ให้บริการเทคโนโลยี 454,200 คน โครงการมีพื้นที่เป้าหมาย ซึ่งเป็นพื้นที่เพาะปลูกแบ่งเป็น นาปรังประมาณ 2.8 ล้านไร่ และนาปีอีก 2.8 ล้านไร่ โดยคาดว่าจะได้ผลผลิตสูงสุดประมาณ 4 ล้านตันต่อปี